I SA/SZ 565/22

I SA/Sz 565/22 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Bolesław Stachura
Elżbieta Dziel /przewodniczący sprawozdawca/
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 44,  art. 58 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15 zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi M.G. na postanowienie Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 lipca 2022 r. nr 9016-2022-47/M-6400 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 12 lipca 2022 r. nr 9016-2022-47/M-6400 Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie ("Dyrektor ARiMR") odmówił M. G. przywrócenia terminu na złożenie odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR w M. ("Kierownik ARiMR") nr 0315-2022-000099 z 20 stycznia 2022 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "k.p.a.").
Dyrektor ARiMR stwierdził, że jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, 7 lutego 2021 r. decyzja Kierownika ARiMR została skutecznie doręczona skarżącemu w myśl art. 44 § 4 k.p.a. (pierwsze awizo 24 stycznia 2022 r., drugie awizo 1 lutego 2022 r., zwrot do nadawcy 24 maja 2021 r.).
Dyrektor ARiMR wskazał, że 6 czerwca 2022 r. do organu wpłynęła nadana 2 czerwca 2022 r. prośba o przywrócenie terminu na złożenie odwołania od decyzji Kierownika ARiMR. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony wskazał, że M. G. nie odebrał decyzji, gdyż przebywał od 10 stycznia do 31 marca 2022 r. oraz od 3 kwietnia do 26 maja 2022 r. na długotrwałym zwolnieniu lekarskim - długotrwałej chorobie i leczeniu. Dopiero od 27 maja 2022 r. nie pozostaje na zwolnieniu lekarskim i może podejmować wszelkie czynności, w tym złożenie przedmiotowego odwołania. W wniosku wskazano również, iż ze względu na ww. przebywanie na zwolnieniu lekarskim skarżący nie miał możliwości zapoznania się z treścią przedmiotowej decyzji. Powyższa okoliczność – absencja zdrowotna - uniemożliwiła mu wniesienie odwołania w ustawowymi terminie (ustanowienia pełnomocnika także). Do wniosku dołączono zaświadczenie lekarskie, pełnomocnictwo z 27 maja 2022 r. oraz potwierdzenie przelewu tytułem opłaty skarbowej Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono stosowne odwołanie.
W ocenie Dyrektora ARiMR skarżący wiedział o wydanej przez organ I instancji decyzji oraz o braku możliwości jej odbioru pomimo jej dwukrotnego awizowania i 1 kwietnia 2022 r. ustała ww. przyczyna uchybienia terminu (choroba), a nie jak wskazano we wniosku dopiero w 27 maja 2022 r. Organ nie zgodził się, jakoby w okresach choroby brak było możliwości podejmowania przez skarżącego jakichkolwiek czynności proceduralnych i faktycznych. Na powyższe wskazuje okoliczność znana organom ARiMR, tj. stawiennictwa skarżącego w siedzibie Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w M. i zapoznania się z teczką aktową sprawy za rok 2020, jak również udzielenie 16 lutego 2021 r. pisemnego pełnomocnictwa adwokatowi - R. M. - do występowania przed organami oraz sądami administracyjnymi wszystkich instancji z prawem do udzielania dalszych pełnomocnictw m.in. w sprawie dopłat bezpośrednich w ramach wszystkich płatności, o które się ubiegał skarżący w roku 2018 oraz udzielenie pełnomocnictwa z 11 kwietnia 2022 r. M. B. oraz Z. K.. Według Dyrektora ARiMR termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu upłynął zatem 7 kwietnia 2021 r., a stosowny wniosek został złożony dopiero 2 czerwca 2022 r. (data nadania), co sprawia, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne.
Dodatkowo Dyrektor ARiMR wskazał, że nawet przyjmując powyższe ustalenia za nieprawidłowe, 29 kwietnia 2022 r. skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika dowiedział się o decyzji z 20 stycznia 2022 r. i również w tej dacie ustała kolejna przyczyna uchybienia terminu, tj. ewentualny brak wiedzy o decyzji. O powyższym świadczy okoliczność, iż 16 lutego 2022 r. strona udzieliła pisemnego pełnomocnictwa adwokatowi R. M.. Pełnomocnik zgodnie z treścią pełnomocnictwa udzielił 7 kwietnia 2022 r. pełnomocnictwa M. B. oraz Z. K. do przejrzenia i sporządzenia fotokopii akt sprawy prowadzonych przez organ I instancji dotyczących m.in. dopłat bezpośrednich w ramach wszystkich płatności za 2018 r. Pełnomocnictwa takiego ww. osobom udzielił również skarżący 11 kwietnia 2022 r. Ostatecznie 29 kwietnia 2022 r. udostępniono m.in. teczkę aktową o sygn.. 0315-6400-0315-00001038/18, z której to teczki została sporządzona przez osoby upoważnione kserokopia całej teczki aktowej, a więc i wydanej 20 stycznia 2022 r. decyzji nr 0315-2022-000099 o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. Tak więc w ocenie organu 29 kwietnia 2022 r. pełnomocnik strony uzyskał wiedzę o decyzji oraz uchybieniu terminu na złożenie odwołania. Tym samym 7-dniowy termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu upłynął 6 maja 2022 r.
M. G. zaskarżył postanowienie Dyrektora ARiMR w całości.
Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika ARiMR, albowiem analiza przedłożonych dokumentów i tym samym ustalenie stanu faktycznego na ich podstawie wskazuje na istnienie podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżący wskazał, że był władny do podjęcia czynności procesowych dopiero po ustaniu zwolnienia lekarskiego, czyli po 26 maja 2022 r. Poza tym organ błędnie uznał, iż pełnomocnik fachowy po zapoznaniu się 11 kwietnia 2022 r. przez Z. K. z aktami był władny do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż pełnomocnictwo zostało mu wypowiedziane 8 kwietnia 2022 r. ze skutkiem natychmiastowym. Ponadto zapoznanie się przez Z. K. 29 kwietnia 2022 r. z aktami sprawy nie rodziło konsekwencji prawnych dla samego skarżącego, gdyż nie jest on podmiotem fachowym, a tym samym złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie mogło być liczone od 29 kwietnia 2022 r., gdyż skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim do 26 maja 2022 r. Także samo zapoznanie się przez skrzącego 1 kwietnia 2022 r. z aktami stanowi - wobec przejścia na zwolnienie lekarskie - przerwanie biegu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (idąc za tokiem myślenia organu), który rozpoczął na nowo swój bieg 27 maja 2022 r. Skarżący zwrócił uwagę, iż organ jest niekonsekwentny w swoich ustaleniach i wskazuje dwie daty biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu: 7 kwietnia i 6 maja 2022 r. Według skarżącego organ błędnie ustalił stan faktyczny, co uzasadnia przyjęcie, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg 27 maja 2022 r., a skarżący złożył wniosek 2 czerwca 2022 r., czyli w ustawowym terminie do jego złożenia.
Skarżący wniósł o: zmianę zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego merytorycznego prowadzenia organowi I instancji; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wyżej powołanych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c).
Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że decyzja Kierownika ARiMR z 20 stycznia 2022 r. została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a. z upływem 7 lutego 2021 r. Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 21 lutego 2022 r.
Sąd rozpoznający sprawę podziela prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że przesłanka dochowania terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. (por. m.in. wyrok NSA z 22 stycznia 2018 r. II OSK 1476/17). Stanowisko takie prezentowane jest w szczególności w odniesieniu do sytuacji, w których doręczenia nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie zauważyć należy dodatkowo, że data zapoznania się z aktami przez upoważnionego do tej czynności pełnomocnika skarżącego, nie pokrywa się z datą ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, o czym niżej.
W zaskarżonej decyzji organ uchyla się od jednoznacznej oceny stanu faktycznego sprawy, wskazując dwie daty "do wyboru", w których ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania – 1 kwietnia 2022 r. (przerwa w zwolnieniu lekarskim skarżącego) oraz 29 kwietnia 2022 r. (zapoznanie się z aktami przez upoważnionego do tej czynności pełnomocnika).
Według sądu jednak, skoro organ słusznie z korzyścią dla strony przyjmuje (jako jeden z "wyborów"), że dopiero 29 kwietnia 2022 r. upoważniony do tej czynności (a więc nie do pełnego reprezentowania skarżącego) pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, to jednocześnie winien zwrócić uwagę, iż w tej dacie skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim, a więc nie może to być jednocześnie data, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Dopiero od dnia 27 maja 2022 r. skarżący nie przebywał na zwolnieniu lekarskim i właśnie ten dzień należy uznać za określony w art. 58 § 2 k.p.a. dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Konsekwentnie sprawia to, że skarżący terminowo złożył wiosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sprawie.
Ponadto sąd zwraca uwagę, że w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło w okresie obowiązywania stanu epidemii.
Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2021.2095 ze zm.; dalej "ustawa COVID") w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust 1.).
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Powyższy przepis obowiązuje od 16 grudnia 2020 r. Co prawda rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r. odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jednak przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID pozostaje w obrocie prawnym i nie został uchylony. Uznać przy tym należy, iż zastosowanie powyższego przepisu nie odnosi się do stwierdzenia uchybienia terminu w ujęciu formalnoprawnym, tj. wydania przez organ postanowienia stwierdzającego takie uchybienie, ale decydujące powinno być to, w odniesieniu do jakiego okresu organ może stwierdzić dopuszczenie się przez stronę takiego uchybienia, tj. w istocie to, kiedy faktycznie doszło do uchybienia terminu (w rozpoznawanej sprawie – w lutym 2022 r.).
Należy zwrócić uwagę, że nawet jeśli w rozpoznawanej sprawie do organu wpłynął wniosek o przywrócenie terminu, który niejako skonsumował obowiązek wskazany w ust. 2 art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, to i tak wciąż zastosowanie znajdował ust. 3 przepisu, stosownie do którego prośbę o przywrócenie terminu należało wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Organ pominął zastosowanie w sprawie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID, co sprawia, że jego wyliczenia dotyczące terminowości złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu nie mogą być prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe, sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ weźmie pod uwagę dokonaną przez sąd wykładnię przepisów prawa oraz ocenę stanu faktycznego odnośnie do terminowego złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Wyroki sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800). Na orzeczone koszty składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł.