VI SA/Wa 245/23

VI SA/Wa 245/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący/
Bożena Dąbkowska-Mastalerek /sprawozdawca/
Danuta Szydłowska
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 324
art. 246 ust. 1 i 2, art. 33 ust. 4
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1 par. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1575
art. 98 par. 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 200, art. 205 par. 2 i 4, art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1431
par. 11 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Bożena Dąbkowska-Mastalerek (spr.) Protokolant ref. Robert Mirończyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. i C. sp. z o. o. w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżących P. S.A. z siedzibą w W. i C. sp. z o. o. w W. solidarnie kwotę 2234 (dwa tysiące dwieście trzydzieści cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wydał w dniu [...] czerwca 2022 r. decyzję nr [...], którą po rozpoznaniu wniosku B. sp. p. z siedzibą w W. (dalej jako "uczestnik", "wnoszący") o unieważnienie patentu udzielonego na rzecz C. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz P. S.A. z siedzibą w W. dalej jako "uprawniony", "skarżący", na podstawie art. 26 w związku z art. 24 i w związku z art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t. j. Dz.U. z 2021 r. poz. 324.) dalej p.w.p., a także art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.:
1. unieważnił patent na wynalazek pt.: "Doustna kompozycja farmaceutyczna zawierająca furazydynę w postaci zawiesiny oraz sposoby jej wytwarzania";
2. przyznał B. Sp.p. z siedzibą w W. kwotę w wysokości 1617 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ nadmienił, iż 26 lutego 2020 r. do Urzędu Patentowego wpłynął sprzeciw uczestnika, wobec decyzji o udzieleniu patentu [...] na wynalazek pt. "Doustna kompozycja farmaceutyczna zawierająca furazydynę w postaci zawiesiny oraz sposoby jej wytwarzania" udzielonego na rzecz uprawnionego. Wnoszący sprzeciw wniósł o unieważnienie patentu oraz stwierdził, iż wynalazek nie jest nowy, nie posiada poziomu wynalazczego i nie nadaje się do przemysłowego stosowania. Wnoszący załączył do wniosku 14 dokumentów.
UP uznał za zasadny zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku w zakresie doustnej kompozycji farmaceutycznej oraz sposobu jej wytwarzania.
UP zastosował sposób "problem rozwiązanie". Najpierw znalazł najbliższy stan techniki, określił problem, który ma być rozwiązany, a następnie dokonał rozważań czy wynalazek biorąc pod uwagę najbliższy stan techniki i rozwiązanie problemu mógł być oczywisty dla znawcy. W ocenie organu najbliższy stan techniki to dowód D12, czyli gotowa doustna zawiesina "Furantoina", która zawiera m.in. nitrofurantoinę i działa analogicznie do furazydyny z wynalazku. W ocenie UP, furazydyna z wynalazku i nitrofurantoina z D12 są stosowane jako zamienniki. D12 ma taką samą zawartość składnika czynnego, ilość i rodzaj substancji pomocniczych. Jednak w wynalazku zastosowano inną substancję czynną.
Pierwszy problem techniczny rozwiązany przez wynalazek to znalezienie postaci dawkowania furazydyny dla dzieci i starszych osób, które maja problem z połykaniem, tak aby dawkowanie miało stabilność fizyczną i chemiczną.
Drugi problem techniczny to stabilność zastrzeganej zawiesiny z furazydyną. W ocenie organu w aktach z daty zgłoszenia patentu kwestia stabilności zawiesiny nie była podnoszona. Zgłaszający wynalazek wprowadził problem techniczny stabilność dopiero gdy UP przedstawił stan techniki.
UP dopuszcza złożenie przez zgłaszającego wynalazek po dacie zgłoszenia dowodów uzupełniających (np. wyników badań eksperymentalnych), które dodatkowo potwierdzają, że wynalazek rozwiązuje problem techniczny w całym zakresie ochrony. Takie dowody uzupełniające mogą być wzięte pod uwagę gdy stanowią dodatkowe poparcie dla informacji ujawnionych w pierwotnym opisie wynalazku. Jednak tego rodzaju dowody uzupełniające nie mogą być wzięte pod uwagę gdy ujawniają istotę wynalazku. W dacie zgłoszenia wynalazku brak było badań w zakresie rozwiązywanych przez wynalazek problemów technicznych. W trakcie postępowania czyli na etapie badania zgłoszenia na okoliczność przeformułowania problemu technicznego, uprawniony przedłożył dodatkowe badania fizycznej stabilności zawiesiny. Uprawniony dołączył też badanie "na odpowiednio dobranym składzie jakościowo – ilościowym" formulacji, która jego zdaniem odznacza się szczególną stabilnością fizyczną, podczas trwania całek kuracji 8 – dniowej.
Jednak UP stwierdził, że te przedstawione badania nie były wystarczające, ponieważ było tam stwierdzenie, że zawiesina była według wynalazku, ale nie wiadomo było jaki miała skład jakościowo-ilościowy. W związku z powyższym trudno było poddać ją odpowiedniej analizie porównawczej. Uprawniony w trakcie postępowania przed UP przedłożył dokumentację związaną z dopuszczaniem do obrotu produktu leczniczego zawiesiny doustnej Furaginum Hasco 50 i 100 mg/5ml objętej wg uprawnionego spornym patentem do której decyzja została wydana dopiero [...] maja 2021 r.
Uprawniony dopiero przy piśmie z 30 września 2021 r. podał dokładny skład produktów objętych pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu. UP uznał, że te dokumenty są dostatecznym materiałem, który pozwala na uznanie, że produkt leczniczy jest stabilny Furaginum Hasco 50 i 100 mg/5ml. Organ uznał jednak, iż nie jest to kompozycja wg. spornego wynalazku określonego niezależnym zastrzeżeniem nr 1, ze względu na dodatkową obecność środków konserwujących, buforujących, emulgatorów. Ww. substancje zapobiegają rozwarstwianiu się zawiesiny, a to ma wpływ na jej stabilność.
Zdaniem UP dokument D12 rozwiązuje sporny problem techniczny, poprzez postać zawiesiny niweluje problem z jej połykaniem. D12 jest dopuszczony do obrotu i funkcjonuje na rynku wiele lat co potwierdza spełnienie wymogów związanych ze stabilnością. Uprawniony kwestionował stabilność D12, jednak nie przedłożył materiałów w tym zakresie.
Zdaniem UP dostosowanie kompozycji do furazydyny w połączeniu z wiedza powszechną nie wymagało żadnej modyfikacji składu substancji pomocniczych, ponieważ były one znane z D12. Kwestia rozpuszczalności między dwoma substancjami nie wiązała się z trudnościami, bowiem zastosowano te same substancje pomocnicze. UP nie kwestionował różnić w zakresie rozpuszczalności dwóch substancji. Jednak z opisu zgłoszeniowego wynikało, że nie była to kwestia problematyczna. Związki niewiele różnią się pod względem budowy chemicznej.
Zmiana jednej pochodnej na analogiczną mieści się w zakresie rutynowych czynności specjalisty w dziedzinie, nie wymaga aktywności twórczej. D12 rozwiązuje taki sam problem techniczny związany z problemem z połykaniem. Sporna kompozycja wg. zastrzeżenia 1, nie wykazuje i nie rozwiązuje nowego efektu technicznego. W świetle znanego stanu techniki.
Odnośnie sposobu wytwarzania kompozycji to UP uznał za najbliższy stan techniki D6 (podręcznik dla studentów farmacji) i D1 (opisuje sposób sporządzania zawiesiny z furaginą i gotowymi bazami do sporządzania zawiesin). W w podręczniku wskazano powody dla których sporządza się zawiesiny dla osób mających problemy z połykaniem, omówiono czynniki wpływające na trwałość zawiesin, opisano procedurę sporządzania zawiesin. W D1 zwrócono uwagę na trudności w podawaniu tabletek osobom starszym i dzieciom i jako rozwiązanie problemu wskazano postać zawiesiny.
UP uznał, iż sposób otrzymywania kompozycji w zastrzeżeniu 5 jest alternatywny do znanego sposobu, sposób z wynalazku nie wykazuje innowacyjności.
C. sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz P. S.A. z siedzibą w W. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...].
W treści skargi skarżący stwierdził, iż organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do zastrzeżeń zależnych 2-4 oraz zastrzeżenia niezależnego 6. Powyższy brak nie pozwala na zrozumienie rozważań dokonanych przez organ. Ponadto UP wadliwie uznał, że przedstawione badania stabilności dla "Furaginum Hasco" nie dotyczą kompozycji według wynalazku.
UP wskazał, że zawiesiny, które zostały dopuszczone do obrotu zawierają 3 dodatkowe substancje, które nie występują w kompozycji objętej zastrzeżeniem 1, (środek konserwujący - benzoesan sodu, buforujący - bufor cytrynianowy oraz emulgator - polisorbat 80). W ocenie skarżącego UP nie zauważył, dwóch rzeczy: po pierwsze w zastrzeżeniu 1 wyliczając składniki zawiesiny użyto określenia "zawiera", co w ocenie skarżącego oznacza, że ta zawiesina może zawierać dodatkowe składniki oprócz tych, które zostały wymienione wprost w zastrzeżeniu 1. Po drugie benzoesan sodu został wymieniony w zastrzeżeniu 3, a bufor cytrynianowy został wymieniony w zastrzeżeniu 4. Dlatego też eliminowanie badań stabilności wykonanych dla produktów leczniczych "Furaginum Hasco" było błędem. Błąd jest zatem prostą konsekwencją nieprzeanalizowania przez UP zastrzeżeń zależnych od 2 do 4.
UP wyeliminował też dowód w postaci stabilności przedłożonych w trakcie postępowania zgłoszeniowego, i wskazał, że nie precyzują one dokładnie jaki skład miały badane produkty. To stwierdzenie jest w ocenie skarżącego niezrozumiałe bowiem wyniki badań zostały już wcześniej zaakceptowane przez UP w postępowaniu zgłoszeniowym i organ uznał, że one odnoszą się do kompozycji ujawnionej w zastrzeżeniach od 1 do 4.
UP nie zapytał też strony o dokładny skład produktu poddanego badaniom stabilności przedstawionym w postępowaniu zgłoszeniowym. O tym, że UP uznał je za niewiarygodne skarżący dowiedział się z zaskarżonej decyzji. Gdyby zgodnie z art. 9 k.p.a. UP poinformował o wątpliwościach co do składu produktu to skarżący dostarczyłby brakujące informacje. Ponadto w ocenie skarżącego błędem UP jest uznanie, że to właśnie dowód D12 jest najbliższym stanem techniki, a tym samym uznanie, że patent nie posiada poziomu wynalazczego. Dowód D12 dotyczy bowiem innej substancji czynnej niż furazydyna (nitrofurantoiny). D12 nie ujawnia dokładnego składu substancji pomocniczych, czyli nie wiadomo w jakich ilościach zastosowano substancje pomocnicze. Nie wiadomo jak długo można przechowywać produkt leczniczy D12 po otarciu, co jest bardzo istotne dla zawiesin. Skarżący podkreślił, że do czasu zgłoszenia przedmiotowego wynalazku pat. [...] nie było zawiesin wytwarzanych przemysłowo zawierających furazydynę.
Skarżący podkreślił, że opracowanie wynalazku zawiesiny pat. [...] wymagało szeregu prac wykraczających poza zwykły postęp techniczny, nie była to zatem zwykła zmiana substancji czynnej. Organ błędnie także łączył dokumenty D1 i D6 jako najbliższy stan techniki, ponieważ dotyczą one dwóch różnych rozwiązań technicznych. D1 dotyczy zmieszania rozgniecionych tabletek zawierających furazydynę z preparatem bazowym ORA. Natomiast D6 jest to podręcznik do farmacji, który zawiera informacje dotyczące sporządzania produktów leczniczych w aptece.
UP dokonał porównania z D1 i D6 sposób wytwarzania dotyczący zastrzeżenia 5, ale nie porównał z niezależnym zastrzeżeniem 6. Dlatego nie wiadomo na jakiej podstawie uznał, że sposób wytwarzania objęty zastrzeżeniem 6 nie posiada poziomu wynalazczego. Sposób wytwarzania objęty zastrzeżeniem 6 różni się od sposobu wytwarzania 5, ponieważ substancję czynną dodaje się na końcu, a nie jak w przypadku sposobu określonego w zastrzeżeniu 5 na początku.
UP błędnie uznał, że wynalazek nie posiada poziomu wynalazczego. W skardze dokładnie opisano różnice w składzie tabletki Furaginum Teva 50mg i preparatu [...] oraz zawiesiny z zastrzeżenia 1 patentu.
Fragmenty dokumentu D6 odnoszą się do zasad sporządzania zawiesin i nie podają ilości substancji pomocniczych, tak aby zawiesiny były trwałe. Zdaniem skarżącego UP błędnie stwierdza, że rozgniecenie tabletki i rozmieszanie jej z wodą stanowi postać farmaceutyczną – zawiesiny. Tak sporządzona substancja nie musi być jednorodna bo stanowi jedną dawkę, nie musi być tez stabilna chemicznie bo zostanie od razu zużyta.
Natomiast postać farmaceutyczna zawiesiny to lek wielodawkowy, który musi utrzymać jednolitość, aby każda kolejna porcja zawierała taką sama ilość substancji czynnej. Ponadto musi być też trwała przez cały okres ważności. Sporządzenie zawiesiny w opakowaniu wielodawkowym przy pomocy dostępnych tabletek i gotowych baz nie daje możliwości sprzedaży takiego produktu z powodu niskiej stabilności. Wobec powyższego jest to sposób wytwarzania odmienny od zawartego w zastrzeżeniu 5, który jest przemysłowy, a zatem musi osiągać powtarzalność procesu.
W ocenie skarżącego UP nie przeanalizował wynalazku objętego zastrzeżeniem 6, dlatego też nie wiadomo czemu uznał, że patent należy unieważnić, również w tym zakresie. Natomiast sposób z zastrzeżenia 6, jest inny niż w zastrzeżeniu 5. Sposób 6 polega na zmieszaniu ze sobą 2 faz. Sposób 6 obejmuje m.in. zdyspergowanie zagęstnika w wodzie oczyszczonej i rozpuszczenie w otrzymanej mieszaninie alkoholu. UP nie analizuje sposobu 6, nie przeciwstawia żadnych dokumentów ze stanu techniki. Organ nie zajmuje się zastrzeżeniami 2-4 i 6. Zatem unieważnienie patentu w zakresie tych zastrzeżeń odbyło się bez podstawy prawnej.
Skarżący podniósł, iż UP przyznał zwrot kosztów postępowania w sytuacji gdy podmiotem składającym wniosek była K. Spółka partnerska, która była reprezentowana przez jednego z partnerów, a nie przez pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 16 maja 2023 r. uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, iż w sytuacji gdy istnieją przesłanki unieważnienia prawa wyłącznego w zakresie określonym w zastrzeżeniu niezależnym, to skutki tego unieważnienia rozciągają się także na treść zastrzeżeń zależnych, a unieważnieniu podlega całe prawo wyłączne. Uczestnik podniósł, że zastrzeżenia patentowe w przedmiotowej sprawie chronią ściśle ze sobą powiązane wynalazki, co znajduje odzwierciedlenie w sposobie sformułowania zastrzeżeń 5 i 6. Taki funkcjonalny związek między zastrzeżeniami niezależnymi istnieje, stąd utrzymanie w mocy zastrzeżeń 5 i 6 w sytuacji unieważnienia zastrzeżenia 1 byłoby niezasadne. Nie ma bowiem prawnych podstaw do modyfikacji przez UP redakcji zastrzeżeń patentowych w postępowaniu o unieważnienie patentu.
W postępowaniu o unieważnienie patentu przed UP nie ma przestrzeni dla przeredagowania zastrzeżeń patentowych i przenoszenia cech technicznych.
Zdaniem uczestnika postępowania, ewentualne braki uzasadnienia decyzji UP nie maja wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie unieważniające patent w całym zakresie. W świetle unieważnienia zastrzeżenia 1, nie ma możliwości utrzymania w mocy żadnego z pozostałych zastrzeżeń bez ich przeredagowania, gdyż każde z pozostałych zastrzeżeń się do niego odnosi.
Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego, iż UP wadliwie uznał, że badania stabilności wykonane dla produktów leczniczych Furaginum Hasco nie dotyczą kompozycji według spornego wynalazku określonego zastrzeżeniem nr 1, ze względu na dodatkową obecności środków konserwujących, buforujących czy emulgatorów zapobiegających rozwarstwianiu zawiesiny, które mają istotny wpływ na jej stabilność, a nie zostały wymienione w zastrzeżeniu 1. Skarżący uzasadnił, że Furaginum Hasco wchodzi w zakres zastrzeżenia niezależnego 1 i zależnych, zatem spełniają jego cechy techniczne. Jednak spełnienie cech technicznych zastrzeżenia 1 nie jest wystarczające, by uznać, że produkt Furaginum Hasco może potwierdzić, że zastrzeżenie 1 ujawnia produkt realizujący cel wynalazku. To właśnie zastrzeżenie niezależne określa zastrzegany wynalazek. Powinno przedstawiać ogół jego cech w sposób zupełny i umożliwiać odtworzenie wynalazku przez znawcę tylko na podstawie tego zastrzeżenia. W jego wersji podstawowej nadającej się do urzeczywistnienia i osiągnięcia efektu technicznego. W niniejszej sprawie zastrzeżenie niezależne nie jest zupełne, nie określa w sposób jasny przedmiotu ochrony.
Uczestnik odniósł się także do zarzutu skargi, iż UP eliminował badania stabilności przedłożone podczas postępowania zgłoszeniowego do akt sprawy, gdyż nie precyzowały one dokładnie składu badanych produktów. Skarżący zarzuca naruszenie art. 9 k.p.a., i twierdz, że gdyby został poinformowany o wątpliwościach organu wtedy dostarczyłby brakujące informacje. W ocenie uczestnika organ wskazał, że w toku postępowania były podnoszone przez uczestnika wątpliwości co do składu badanych próbek, do których skarżący mógł się odnieść jednak tego nie uczynił. Jednak dokument złożony do akt pokazuje co najwyżej, że zawiesina jest zawiesiną wg. definicji tego słowa, a nie cieczą nad osadem. A więc, że zastrzegana kategoria wynalazku jest możliwa do wykonania w praktyce, jednak tylko przez okres 10 dni, czyli bez przełożenia na możliwość długotrwałego przechowywania, która była podkreślana przez skarżącego. Efekty demonstrowane w badaniach nie mają związku ze stosowaną substancją czynną i stanowią wiedzę książkową.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż UP błędnie uznał, iż dowód D12 stanowi najbliższy stan techniki uczestnik stwierdził, że zamiana nitrofurantoiny na inną pochodną 5-nitrofuranu (5-nitrofuraldehydu) furazydynę, która różni się wyłącznie krótszym o dwa atomy węgla połączeniem między grupą nitrofuranylową a imidazolidynodionem, mieści się w zakresie czynności specjalisty w dziedzinie i nie wymaga specjalnej, dodatkowej aktywności twórczej. Zdaniem uczestnika skarżący nie wykazał, że opracowanie nowej zawiesiny wymagało rozwiązania złożonego problemu technicznego. Uczestnik zgodził się też z twierdzeniem organu, iż najbliższy stan techniki dla sposobu wytwarzania kompozycji to D1 i D6.
W ocenie uczestnika organ uznał, iż zastrzeżenie patentowe 6 jest zależne, co uzasadniałoby brak analizy tego zastrzeżenia w kontekście weryfikacji jego zdolności patentowej.
Uczestnik stwierdził, iż znawca posiadając wiedzę ujawnioną w D12, D1 i D 6 doszedłby do kompozycji z zastrzeżenia 1 oraz sposobu z zastrzeżenia 5. W ocenie uczestnika gdyby nawet uznać, iż zastrzeżenie 6 jest niezależne co do sposobu wytwarzania kompozycji z zastrzeżeń 1-4, to i tak nie zasługiwałby na ochronę patentową, ponieważ jest pozbawiony poziomu wynalazczego w świetle dokumentów D1 i D6. Uczestnik stwierdził, również że nie było podstaw do odmowy zwrotu kosztów postępowania stronie wygrywającej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 ust. 1 i 2 p.w.p., każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa, a podstawę sprzeciwu stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji.
UP unieważnił patent na wynalazek pt.: "Doustna kompozycja farmaceutyczna zawierająca furazydynę w postaci zawiesiny oraz sposoby jej wytwarzania". Wobec tego patent na wynalazek obejmuje zarówno doustną kompozycję farmaceutyczną zawierającą furazydynę w postaci zawiesiny jak również sposoby jej wytwarzania.
Takie sformułowanie tytułu wynalazku w ocenie Sądu oznacza, iż chronione były co najmniej dwa sposoby wytwarzania kompozycji farmaceutycznej.
W uzasadnieniu decyzji UP (na stronie 317 akt administracyjnych) UP wyraźnie wskazał, iż "zasadny jest zarzut braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku, zarówno w zakresie doustnej kompozycji farmaceutycznej, jak i jej sposobu (liczba pojedyncza) wytwarzania". Podobnie w dalszej części uzasadnienia decyzji organ stwierdza (strona 314 akt administracyjnych), iż w "odniesieniu do sposobu wytwarzania kompozycji za najbliższy stan techniki kolegium przyjęło dokument oznaczony jako D6 w połączeniu z dokumentem D1.".
Powtórzyć należy, iż w zastrzeżeniach patentowych znalazły się dwa sposoby wytwarzania substancji. Zastrzeżenie 5 opisane i omówione przez organ oraz zastrzeżenie 6, opisujące w ocenie Sądu, odmienny sposób na wytwarzanie przedmiotowej zawiesiny. W toku całego uzasadnienia organ nie odniósł się do zastrzeżenia 6. Organ omawia i dokonuje analizy tylko jednego sposobu wytwarzania zawiesiny.
Organ winien zatem w takiej sytuacji dokładnie określić to jaki charakter ma zastrzeżenie 6. Skoro pomija je w swoich rozważaniach i analizach, powinien wyraźnie stwierdzić, iż jest to zastrzeżenie zależne. Powinien też podać przyczyny takiego twierdzenia.
Zastrzeżenie niezależne określa bowiem główny zespół cech wynalazku, określony w art. 33 ust. 4 p.w.p. jako ogół cech zgłaszanego wynalazku, stanowiąc tym samym rozwiązanie podstawowe. Podaje wszystkie istotne cechy techniczne wynalazku, które są konieczne do jego realizacji w zastosowaniu przemysłowym. Natomiast zastrzeżenia zależne, zawierając wszystkie cechy zastrzeżenia niezależnego i dodatkowo cechy dodane, jedynie doprecyzowują cechy rozwiązania podstawowego lub służą do chronienia wariantów wynalazku będących dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi. Zastrzeżenia te nie rozszerzają zakresu ochrony ponieważ nie zmieniają istoty wynalazku.
Pamiętać należy, że nawet wnoszący sprzeciw wskazał, że przedmiotem patentu jest doustna kompozycja farmaceutyczna, ale też dwa sposoby jej wytwarzania określone zastrzeżeniami 5 i 6 (strony 4-6 sprzeciwu z dnia 26 lutego 2020 r.).
Należy podkreślić, iż jeśli tak jak twierdzi uczestnik postępowania organ przyjął, że zastrzeżenie 6 jest w swej istocie zastrzeżeniem zależnym, to w ocenie Sądu powinien dokładnie wyjaśnić takie twierdzenie i je uzasadnić. Uprawniony ma bowiem prawo dowiedzieć się dlaczego omówiony jest tylko jeden sposób wytwarzania substancji. Patent na wynalazek zawiera w swoim tytule określenie "sposoby jej wytwarzania", a zatem wyraźnie dotyczy co najmniej dwóch takich sposobów.
Wyczerpująca wypowiedz organu w tym przedmiocie dałaby możliwość odniesienia się do przedstawionych argumentów co do zależnego charakteru zastrzeżenia.
Jest to niezwykle istotne bowiem tak jak twierdzi uczestnik postępowania, jeżeli istnieją przesłanki unieważnienia prawa wyłącznego w zakresie określonym w zastrzeżeniu niezależnym, to skutki tego unieważnienia rozciągają się także na treść zastrzeżeń zależnych, a unieważnieniu podlega całe prawo wyłączne.
Zgodnie z orzecznictwem i doktryną, gdy istnieją przesłanki unieważnienia prawa wyłącznego w zakresie określonym w tzw. zastrzeżeniu niezależnym, to skutki tego unieważnienia rozciągają się także na treść tzw. zastrzeżeń zależnych, a w konsekwencji unieważnieniu podlega całe prawo wyłączne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1998 r., sygn. akt III RN 97/97, publikacja Prawo Własności Przemysłowej pod redakcją Ryszarda Skubisza, Tom 14A, Wyd. C.H.BECK, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2012, str. 802, pierwszy akapit (60)).
Gdyby jednak organ doszedł do wniosku, iż rzeczywiście patent zawiera trzy zastrzeżenia niezależne, to każde z tych zastrzeżeń musiałoby być oddzielnie omówione, przedstawione i przeanalizowane.
W takim przypadku również w odniesieniu do sposobu wytwarzania kompozycji opisanego w zastrzeżeniu 6, organ winien dokonać wyboru najbliższego stanu techniki. Opisać procedurę sporządzania zawiesiny z wynalazku oraz ze stanu techniki. Przedstawić to czym różni się sporny sposób w odniesieniu do sposobu ujawnionego w najbliższym stanie techniki. Zwrócić uwagę na to jakie trudności i kwestie do rozwiązania występują w spornym sposobie i sposobie z najbliższego stanu techniki. Opisać procedurę z zastrzeżenia 6 i sposoby wytwarzania substancji w najbliższym stanie techniki. Opisać użyte substancje i sposób oraz kolejność ich mieszania. Organ winien określić też jaką stabilność wykazuje zawiesina sporządzona według sposobu wybranego na najbliższy stan techniki. W podsumowaniu organ winien stwierdzić, czy sporny sposób opisany w zastrzeżeniu 6, należy uznać za wykazujący innowacyjność czy też jest to jedynie rutynowa procedura sporządzania zawiesiny stanowiącej lek.
Opisanej analizy zastrzeżenia 6 spornego patentu brakuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zaznaczyć należy, iż uczestnik postępowania na stronie 11 swojego pisma z dnia 16 maja 2023 r. zaznacza, iż "w przypadku interpretacji zastrzeżenia 6 jako niezależnego zastrzeżenia odnoszącego się do sposobu wytwarzania kompozycji z zastrzeżeń 1-4, należy wskazać, że również nie zasługuje na ochronę patentową, ponieważ jest ono pozbawione poziomu wynalazczego w świetle dokumentów D1 w zw. z D6.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy).
Sąd administracyjny w przypadku braku analizy dokonanej przez organ nie może samodzielnie stwierdzić, czy zastrzeżenie 6, patentu posiada poziom wynalazczy. Takie stwierdzenia powinien sformułować organ. Badając sprawę Sąd nie możne uznać, za zasadne twierdzeń uczestnika postępowania, iż zastrzeżenie 6 jest pozbawione poziomu wynalazczego w świetle dokumentów D1 w zw. z D6.
Sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę.
Skarżący stwierdził, iż patent może być unieważniony w całości tylko wtedy gdy wszystkie zastrzeżenia zależne i niezależne nie spełniają wymagań określonych w ustawie. Jednak, jak wskazano powyżej, zastrzeżenia zależne nie mogą pozostać samodzielnie objęte ochroną patentową w oderwaniu od pozbawionych tego prawa zastrzeżeń niezależnych.
Brak odniesienia się przez organ do zastrzeżenia 6, i konieczność uchylenia decyzji z tego powodu powoduje, iż Sąd nie odniesie się do pozostałych kwestii poruszanych w zaskarżonej decyzji. Ocena Sądu dokonana w tym zakresie byłaby bowiem przedwczesna. Dopiero określenie charakteru zastrzeżenia 6, a następnie w przypadku stwierdzenia, iż jest to zastrzeżenie niezależne dokonanie jego oceny, pozwoli na całościową, kompletną ocenę wydanej decyzji i zasadności twierdzenia uczestnika postępowania, iż wynalazek "Doustna kompozycja farmaceutyczna zawierająca furazydynę w postaci zawiesiny oraz sposoby jej wytwarzania", rzeczywiście nie zasługuje na ochronę.
Sąd uznał za zasadne twierdzenie skarżącego, co do kosztów postępowania. Sprzeciw wobec udzielenia patentu został złożony przez B. S.p. Sprzeciw podpisała rzecznik patentowy L. C.. Z Działu 2, Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż L. C. jest partnerem spółki upoważnionym do samodzielnego jej reprezentowania. Brak było zatem podstaw do orzeczenia kosztów zastępstwa procesowego na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych. W takim przypadku UP winien orzec na podstawie art. 98 § 2 k.p.c.
Wobec powyższego ze względu na uchybienia art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyrażone powyżej stanowisko Sądu oraz wypowie się co do tego czy zastrzeżenie 6, jest zastrzeżeniem zależnym czy też niezależnym. W przypadku gdy organ uzna, że zastrzeżenie 6 jest zależne, wypowie się i wyjaśni dlaczego wobec tego w tytule patentu na wynalazek użyta została liczba mnoga na określenie sposobów wytwarzania substancji. Gdy uzna, iż zastrzeżenie 6 jest niezależne dokona jego analizy zgodnie ze wskazaniami Sądu.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 4, art. 209 p.p.s.a. oraz § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. z 2019 r. poz.1431).