VI SA/Wa 2440/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia dotyczącą wyniku egzaminu adwokackiego z powodu braku podpisu jednego z członków organu.
Skarżąca J. L. wniosła skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości dotyczącą wyniku egzaminu adwokackiego, zarzucając naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. z powodu braku odręcznego podpisu jednego z członków komisji. Sąd uznał, że brak podpisu pod uchwałą organu kolegialnego stanowi wadę uniemożliwiającą jej wejście do obrotu prawnego, co skutkuje odrzuceniem skargi, a nie stwierdzeniem nieważności aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę J. L. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości dotyczącą wyniku egzaminu adwokackiego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak odręcznego podpisu jednego z członków komisji pod uchwałą. Sąd, analizując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o adwokaturze, podkreślił, że podpis jest kluczowym elementem decyzji administracyjnej, warunkującym jej istnienie i wejście do obrotu prawnego. Stwierdzono, że brak podpisu jednego z członków organu kolegialnego, mimo obecności na posiedzeniu i udziału w głosowaniu, czyni uchwałę aktem nieistniejącym prawnie, a nie decyzją wadliwą. W związku z tym, sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, uznając, że nie można zaskarżyć aktu, który nie wszedł do obrotu prawnego. Zwrócono również skarżącej uiszczony wpis.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Brak podpisu jednego z członków organu kolegialnego pod uchwałą administracyjną powoduje, że uchwała taka nie istnieje w obrocie prawnym i nie może być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podpis jest warunkiem istnienia decyzji administracyjnej. Brak podpisu oznacza, że akt nie wszedł do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych, co uniemożliwia jego zaskarżenie. Nie jest to przypadek nieważności, lecz nieistnienia aktu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 58 § par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 107 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 232 § par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o adwokaturze art. 78h § ust. 2
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze
Prawo o adwokaturze art. 78h § ust. 10
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podpisu jednego z członków organu kolegialnego pod uchwałą administracyjną stanowi wadę uniemożliwiającą jej wejście do obrotu prawnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak podpisu jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie prowadzi do stwierdzenia nieważności uchwały, a jedynie do jej odrzucenia jako aktu nieistniejącego.
Godne uwagi sformułowania
podpis jest warunkiem istnienia decyzji akt administracyjny nie istnieje (non exist) projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków
Skład orzekający
Piotr Borowiecki
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Kobylski
sędzia
Urszula Wilk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że brak podpisu pod aktem administracyjnym uniemożliwia jego zaskarżenie i skutkuje jego nieistnieniem w obrocie prawnym."
Ograniczenia: Dotyczy głównie aktów wydawanych przez organy kolegialne, gdzie brak podpisu jednego z członków jest kluczowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego wymogu formalnego przy wydawaniu decyzji administracyjnych – podpisu. Pokazuje, jak drobne uchybienie formalne może skutkować odrzuceniem skargi, nawet jeśli merytoryczna strona sprawy jest złożona.
“Brak jednego podpisu zadecydował o losach skargi na wynik egzaminu adwokackiego.”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 2440/11 - Postanowienie WSA w Warszawie Data orzeczenia 2012-09-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2011-12-27 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Leszek Kobylski Piotr Borowiecki /przewodniczący sprawozdawca/ Urszula Wilk Symbol z opisem 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane II GSK 2099/11 - Wyrok NSA z 2013-02-12 II GSK 2099/12 - Postanowienie NSA z 2013-01-30 V SA/Wa 106/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-06-15 Skarżony organ Inne Treść wyniku Odrzucono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. art. 3 par. 2, art. 53 par. 1, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 232 par. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 107 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej J. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Uzasadnienie W dniu [...] listopada 2011 r. J. L. (dalej także: skarżąca), działając za pośrednictwem organu – wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2011 r. wydaną przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (dalej także: Komisję Egzaminacyjną II stopnia) w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia oraz utrzymanej nią w mocy uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wydanej przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] - zarzuciła m.in. rażące naruszenie przepisu art. 107 § 1 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej uchwały bez podpisu odręcznego jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, pomimo wymienienia go z nazwiska i funkcji w zaskarżonej uchwale oraz złożenia go w protokole z posiedzenia organu odwoławczego, na którym rozpatrywana była sprawa dotycząca odwołania skarżącej J. L. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, iż organ odwoławczy rażąco naruszył przepis art. 107 § 1 k.p.a., albowiem wydał zaskarżoną uchwałę bez odręcznego podpisu jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Strona skarżąca, powołując się na utrwaloną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w cyt. przez nią wyrokach - wskazała, iż brak odręcznego podpisu członka organu kolegialnego w decyzji stanowi o nieważności tej decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Skarżąca wskazała, że wobec możliwości orzekania Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia w niepełnym składzie, należy uznać, że członek wspomnianego organu odwoławczego, niebiorący udziału w głosowaniu, nie może być wymieniany, jako członek organu kolegialnego. Zdaniem strony, w przypadku niniejszej sprawy, z powyższą sytuacją nie mamy do czynienia, albowiem członek Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia, który nie złożył podpisu pod zaskarżoną uchwałą, podpisał protokół z posiedzenia organu, na którym rozpatrywana była sprawa dotycząca odwołania skarżącej, co w konsekwencji - zdaniem strony - przesądza o trafności i zasadności wywiedzionego zarzutu. W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Komisja Egzaminacyjna II stopnia, ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej uchwały bez podpisu jednego z członków Komisji II stopnia - wskazała, że zgodnie z art. 78h ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146 , poz. 1188 ze zm.), Komisja II stopnia składa się z 9 członków, zgodnie zaś z art. 78h ust. 10 tej ustawy (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 10 czerwca 2011 r. - Dz. U. Nr 142, poz. 830, która weszła w życie w dniu 23 lipca 2011 r.), uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia podejmowane są większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków tej komisji. Powyższe oznacza, zdaniem organu odwoławczego, iż brak podpisu jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie wypływa w żaden sposób na ważność zaskarżonej uchwały, albowiem niewątpliwie została ona podjęta przy wymaganym kworum ustawową większością głosów. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2012 r. strona skarżąca, modyfikując swoje stanowisko zawarte w skardze, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały nr [...] z dnia [...] października 2011 r. wydanej przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia oraz utrzymanej nią w mocy uchwały organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu pisma procesowego strona skarżąca podniosła w pierwszej kolejności, iż zarówno Komisja Egzaminacyjna II stopnia, jak i Komisja Egzaminacyjna rozstrzygając w pierwszej instancji wydały obie sporne uchwały na podstawie aktu podustawowego, albowiem - jak wynika z treści uzasadnienia obu uchwał - pracy skarżącej zarzucono niespełnienie kryteriów określonych w tzw. opisie istotnych zagadnień, podczas, gdy uzasadnienie prawne tych uchwał powinno odnosić się do wskazania, czy sporządzona praca pisemna spełnia oraz w jakim zakresie - kryteria określone w art.78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Ponadto strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który wywiódł, że skoro Komisja Egzaminacyjna II stopnia obradowała przy ustawowym kworum, to brak podpisu pod uchwałą jednego z jej członków nie stanowi naruszenia prawa. Zdaniem skarżącej, stanowisko organu jest niezasadne, zaś na poparcie tej tezy pełnomocnik Komisji nie był nawet w stanie wskazać ani przepisu, który tak stanowi, ani orzecznictwa, czy też poglądów w literaturze, które by taki stan potwierdzały. Według skarżącej, teza organu odwoławczego jest nielogiczna, albowiem gdyby nawet uznać to stanowisko za właściwe, to rodzi się pytanie, jak w takiej sytuacji uzasadnić fakt wymienienia z nazwiska i funkcji członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia biorących udział w głosowaniu. Według strony skarżącej, w takim bowiem układzie należało albo wskazać wszystkich dziewięciu członków komisji wraz z nieobecną SSA B. T., albo tylko tych członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, którzy stanowili na posiedzeniu kworum. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.). Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne, niż określone w pkt 1-3, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym Sąd zmuszony jest zbadać na wstępie, czy strona wniosła skargę na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, które znajduje się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca J. L. wniosła skargę na uchwałę nr [...] wydaną w dniu [...] października 2011 r. przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Należy jednakże zauważyć, iż z akt sprawy wyraźnie wynika, że zaskarżona uchwała wydana w dniu [...] października 2011 r. przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia nie została podpisana przez wszystkich członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, którzy brali udział w posiedzeniu tego organu kolegialnego w dniu [...] października 2011 r., na którym rozpatrywana była sprawa skarżącej. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wyciągu z protokołu posiedzenia Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] października 2011 r. (k. 40-42 akt administracyjnych) - wynika, iż w posiedzeniu brali udział wszyscy członkowie wspomnianej Komisji z wyjątkiem sędziego B. T., która usprawiedliwiła swoją nieobecność. Z przedmiotowego wyciągu z protokołu wynika ponadto, iż w jawnym głosowaniu jednogłośnie Komisja Odwoławcza podjęła uchwałę o wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej J. L., opowiadając się za utrzymaniem uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wydanej przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...]. Z analizowanych akt sprawy wynika jednocześnie, iż pomimo obecności na posiedzeniu w dniu [...] października 2011 r. ośmiu członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, którzy zostali również wymienieni pod jednogłośnie podjętą na tym posiedzeniu uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2011 r., brakuje podpisu jednego członka Komisji Egzaminacyjnej II stopnia – adwokat M. D., która była obecna na posiedzeniu i brała udział w głosowaniu nad sporną uchwałą w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego skarżącej. Należy zauważyć, iż przepis art. 107 § 1 k.p.a. określa składniki decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna powinna zawierać m.in. podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Niewątpliwie ujęcie decyzji administracyjnej, jako oświadczenia woli, czyni istotnym złożenie podpisu, bowiem dopiero po złożeniu podpisu na dokumencie oświadczenie woli zostaje wyrażone w formie pisemnej (tak m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX 2012, teza 21 komentarza do art. 107 k.p.a. i cyt. tam wyrok NSA z dnia 12 lutego 1991 r., SA/Lu 889/90, OSP 1992, z. 2, poz. 27, z glosą J. Stelmasiaka i M. Zdyba, w którym przyjęto, że: "Decyzje wydawane przez organ kolegialny - kolegium odwoławcze przy sejmiku samorządowym stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji - zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a."). Należy stwierdzić, iż podpis służy przede wszystkim do identyfikowania osoby składającej podpis oraz do ustalenia treści złożonego przez nią oświadczenia woli (vide: Z. Radwański, Prawo cywilne - część ogólna, Warszawa 1997, s. 199). Na podpis składają się następujące cechy: 1) jest to językowy znak graficzny utrwalony w dokumencie, 2) składający oświadczenie woli stawia ten znak własnoręcznie, 3) wskazuje w zasadzie imię i nazwisko składającego oświadczenie woli, 4) podpis umieszcza się pod tekstem oświadczenia woli (Z. Radwański, Prawo cywilne..., s. 199). Podpis na decyzji musi być własnoręczny. Nie jest zatem dopuszczalne stosowanie tzw. facsimile podpisu, czyli odcisku pieczęci z kopią wzoru podpisu. W art. 107 § 1 k.p.a. ustawodawca stanowi m.in. o podpisie, który należy rozumieć jako podpis własnoręczny, gdyż w innych przypadkach, jeżeli ustawodawca dopuszcza stosowanie podpisu innego, niż jego własnoręczne odtworzenie, to daje temu wyraz w treści przepisu. Niedopuszczalne jest podpisywanie decyzji w ten sposób, że odciska się na niej pieczątkę zawierającą wzór podpisu (tak również: NSA m.in. /w:/ wyrok z dnia 18 kwietnia 2000 r., II SA/Gd 954/98, LEX nr 44072). Również decyzje wydawane przez organy kolegialne muszą posiadać wszystkie elementy wymagane przez art. 107 k.p.a., jak i przez przepisy ustaw szczególnych. Odnosi się to zarówno do oznaczenia organu wydającego decyzję, podstawy prawnej, rozstrzygnięcia, uzasadnienia, jak i podpisu pod nią (tak m.in. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX 2010, teza 22 komentarza do art. 107 k.p.a. i cyt. tam literatura). Należy zauważyć, iż w orzecznictwie prezentowane są rozbieżne poglądy nie tyle w kwestii wadliwości decyzji nie zawierającej podpisu, bo w tym zakresie zachodzi praktycznie jednolite stanowisko zarówno w judykaturze, jak i doktrynie, lecz jedynie co do konsekwencji (skutku) braku podpisu osoby upoważnionej do wydania decyzji (por. m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX 2012, teza 23 komentarza do art. 107 k.p.a. i cyt. tam wyroki NSA; podobnie: M. Dyl /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 573 i cyt. tam orzecznictwo NSA). W ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, należy podzielić pogląd, że podpis jest warunkiem istnienia decyzji. Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 10 października 2008 r., II GSK 508/07, LEX nr 516791, w którym przyjął, że: "Brak podpisu osoby reprezentującej organ na decyzji jest wadą istotną, prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące projektem decyzji. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne. Nie ma przy tym znaczenia, że pismo to zostało stronie doręczone". Podobne stanowisko wyraził NSA również we wcześniejszym wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r. wydanym w sprawie sygn. akt II OSK 1680/06. Za poglądem tym opowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 597/10 (LEX nr 750864). Zdaniem Sądu, brak podpisu pod decyzją jest w swych skutkach związany z brakiem istnienia decyzji w ogóle. Taki akt administracyjny nie istnieje (non exist), choćby spełniał wszelkie inne wymagania określone w art. 107 § 1 k.p.a. Skoro zaś "decyzja" taka jest aktem nieistniejącym (mogącym być uznanym jedynie za projekt decyzji), to wykluczona jest możność stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Niewątpliwie też nie jest możliwe przyjęcie, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności tego typu "decyzji" z uznaniem, że zawiera ona wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.), gdyż żaden przepis nie wskazuje, aby brak podpisu pod decyzją powodował jej nieważność z mocy prawa. Nieistnienie decyzji nie jest tożsame z jej nieważnością (tak również: P. Brzozowski /w:/ Glosa do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2010 r., IV SA/Po 304/10. Teza 1, LEX/el. 2011). Warto, zdaniem Sądu, zauważyć, iż według prof. B. Adamiak, w przypadku wydania decyzji przez organ kolegialny złożenie podpisu przez jego członków jest potwierdzeniem jej podjęcia. Podpisanie decyzji tylko przez przewodniczącego organu kolegialnego lub część jego członków nie spełnia tego wymagania, bo mogą się rodzić wątpliwości dotyczące autorstwa decyzji, a wtedy nie ma pewności, czy pochodzi ona od właściwego organu. W przypadku podjęcia decyzji przez organ kolegialny obowiązuje wymaganie podpisania decyzji przez tych członków organu kolegialnego, którzy uczestniczyli w podjęciu decyzji (vide: B. Adamiak /w:/ Organy kolegialne w postępowaniu administracyjnym, Teza 2, PiP z 1993 r. nr /3, s. 28-37). Również w orzecznictwie przyjmuje się, iż w odniesieniu do członków organu kolegialnego warunek wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. (podpis osoby upoważnionej) zostanie spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów wszystkich członków składu orzekającego, którzy uczestniczyli w wydaniu decyzji (tak m.in. /w:/ wyrok NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1536/10, LEX nr 990180; podobnie: wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1235/04, LEX nr 192956, czy też wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 52/10, LEX nr 675506). Ustosunkowując się do argumentacji Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, należy stwierdzić, iż przepis art. 78h ust. 10 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, na który powołał się organ odwoławczy, stanowi, że uchwały komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości podejmowane są większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy członków tej komisji. Zdaniem Sądu, należy uznać, iż - wbrew sugestiom organu II instancji - powyższa norma prawna oznacza jedynie to, że Komisja Odwoławcza, jako organ kolegialny składający się z 9 członków (art. 78h ust. 2 cyt. ustawy), nie musi podejmować swoich uchwał jednogłośnie w obecności wszystkich członków Komisji, lecz dzięki temu zapisowi – ustawodawca przyjął, że do ważności uchwały Komisji wystarczająca jest obecność co najmniej połowy członków (ustawowo wymagane kworum), zaś uchwały podejmowane są większością 2/3 głosów (ustawowa większość głosów). W żaden sposób przepis art. 78h ust. 10 cyt. ustawy nie odnosi się do okoliczności związanych z ważnością uchwały, jako decyzji administracyjnej, pod którą brak jest podpisu jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, gdyż dotyczy on wyłącznie trybu podejmowania przez ten organ uchwał. Należy zatem stwierdzić, iż z uwagi na dostrzeżone istotne uchybienie w spornej uchwale Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, brak jest możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu, który nie posiada statusu decyzji administracyjnej i który - pomimo doręczenia stronie skarżącej - nie wszedł do obrotu prawnego. W związku z tym Sąd uznał, iż skarga podlega odrzuceniu, zaś akta przedmiotowej sprawy winny być przekazane do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia celem ponownego podjęcia przez ten organ stosownej uchwały w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym środkiem zaskarżenia wniesionym przez skarżącą J. L. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wydanej przez Komisję Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...]. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji postanowienia. Jednocześnie, w oparciu o przepis art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd ex officio zwrócił stronie cały uiszczony wpis od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI