VI SA/Wa 121/20

VI SA/Wa 121/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jakub Linkowski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Sygn. powiązane
II GSK 694/21 - Wyrok NSA z 2024-09-10
II GZ 406/20 - Postanowienie NSA z 2021-01-26
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Danuta Szydłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi [...]Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD), decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2068, z późn. zm., dalej: "u.d.p."), oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 890 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie z 22 marca 2011 r."), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku spółki B. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: spółka, skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lipca 2019 r., którą nałożył na tą spółkę karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Stan faktyczny przedstawiał się następująco:
W dniu 6 lutego 2019 r. urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] zarejestrowało o godzinie 07:36:34 na odcinku drogi ekspresowej [...] węzeł [...]- węzeł [...] przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...], co zostało odnotowane jako incydent [...]. Odcinek ten został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. W tym samym dniu, urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] o godzinie 09:59:41 zarejestrowało przejazd ww. zespołu pojazdów na odcinku drogi ekspresowej [...] Z. (połączenie z drogą krajową nr [...] – C. (skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]), który został wyszczególniony w zał. nr 1 pkt 12 lit. e do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. Zdarzeniu nadano nr [...]. Przejazdy zostały udokumentowane zdjęciami z urządzeń kontrolnych zainstalowanych na bramownicach znajdujących się w pasie drogowym.
Powyższe ustalono w ramach prowadzonej przez GITD stacjonarnej kontroli obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p.(urządzenie pokładowe [...]), co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) zespołu pojazdów wynosiła 6200 kg (w tym pojazdu samochodowego ciężarowego - 3500 kg i przyczepy – 2700 kg), a właścicielem pojazdu w dniu powstania naruszenia była spółka.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny, decyzją z [...] lipca 2019 r. nr [...] GITD stwierdził, że korzystająca z drogi publicznej spółka w dniu 6 lutego 2019 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.
W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka wskazała, że 7 lutego 2019 r. bezpośrednio po uzyskaniu informacji o takiej konieczności, podpisała umowę z operatorem systemu [...], wyjaśniając, iż nie neguje obowiązku uiszczania opłat za przejazdy drogowe. Potwierdziła też, że pojazd korzystał z dróg publicznych, ale w tym samym dniu została podpisana umowa, co powinno wpłynąć na łagodne potraktowanie. Sprawiedliwa i zgodna z prawem decyzja w ocenie spółki, to odstąpienie od nałożenia kary i umożliwienie jej na podstawie art. 13hc u.d.p. innego sposobu zapłaty. Skarżąca zakwestionowała również prawidłowość oznaczenia wyznaczonych odcinków dróg.
W toku postępowania GITD dopuścił dowody z pism Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad: Oddział w O. z [...] września 2019 r. i Oddział w W. z [...] czerwca 2019 r., z których wynikało, że znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone prawidłowo. Ponadto, zarządca dróg wyjaśnił, że przeprowadzone kontrole ustawienia tabliczek T-34 nie wykazały w tym zakresie nieprawidłowości.
Nie znajdując podstaw do zmiany decyzji GITD, w oparciu o przywołaną podstawę prawną zawartą w ustawie o drogach publicznych oraz przepisy proceduralne wyjaśnił, że z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ wyjaśnił również zasady kontroli stacjonarnej, która polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą stacjonarnych (bramownic) lub przenośnych przyrządów automatycznych (Mobilnych Jednostek Kontrolnych) ujawniających i rejestrujących informacje o naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej (§ 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 października 2016 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej; Dz. U. z 2016 r., poz. 1859 ). Z ustaleń tej kontroli wynika, że pojazd o nr rej. [...] nie został wyposażony w jednostkę pokładową [...], służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. Tymczasem ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób, jak tylko przy wykorzystaniu jednostki pokładowej [...], będącej urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 u.d.p. Podkreślił również, że ustawa o drogach publicznych co prawda przewiduje dla podmiotów pobierających opłaty elektroniczne umożliwienie użytkownikom dróg krajowych uiszczanie tych opłat bez konieczności instalacji tego urządzenia, jednak nie nakłada na te podmioty obowiązku wprowadzenia takiego rozwiązania. Tym samym obecnie uiszczenie opłaty elektronicznej następuje jedynie poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat ([...]), instalowane w pojeździe samochodowym. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406) opłatę tę wnosi się w trybie przedpłaty albo płatności okresowej z zabezpieczeniem.
Organ zaznaczył również, że nie znalazł przesłanek do zastosowania przepisów art. 189e i art. 189f § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniała bardzo szczególna sytuacja, jaką jest siła wyższa, jak również waga stwierdzonego naruszenia nie była znikoma, albowiem dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kary administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu, jednorazowość, czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość, czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p,. wymierzana jest za naruszenie, które już nastąpiło tzn. miało miejsce w przeszłości. Strona w żaden sposób nie może usunąć naruszonego prawa, bowiem uiszczenie należnej za przejazd opłaty elektronicznej jest możliwe jedynie w momencie wykonywania tego przejazdu za pośrednictwem urządzenia [...] znajdującego się w pojeździe. Opłaty elektroniczne nie są pobierane wstecz, tzn. już po wykonanym przejeździe. Dlatego zawarcie umowy po przejeździe nie jest okolicznością łagodzącą, stanowiącą podstawę do zmiany zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, spółka zarzuciła organowi naruszenie:
a/ przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i niepodjęcie przez GITD (zarówno na etapie przed jak i w trakcie rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony w szczególności poprzez nieuwzględnienie zgłaszanych przez skarżącą okoliczności mogących świadczyć o znikomości zawinienia, co winno obligować organ do wymierzenia innej niż bezwzględna kary grzywny za przedmiotowe naruszenie, bądź też odstąpienia od jej wymierzania;
b/ art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nadanie waloru wiarygodności dokumentom świadczącym o prawidłowym oznakowaniu drogi, w sytuacji gdy zostały one wygenerowane przez podmioty zainteresowane korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem;
c/ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. w zw.
z art. 189d k.p.a. w zw. z art. 2 i 8 Konstytucji RP. poprzez błędną ich wykładnię
i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca jest zobligowana do zapłaty kary grzywny w myśl przepisów ustawy o drogach publicznych, w sytuacji gdy pozostałe regulacje uprawniały organ administracyjny do zastosowania innej niż kara grzywny, w tym też od jej odstąpienia z uwagi na wystąpienie wyjątkowych okoliczności towarzyszących sprawie.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i stwierdzenie, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019, poz. 2167 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a.
Na spółkę została nałożona przez GITD kara pieniężna w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (dalej: "p.r.d."), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady, według art. 13hc ust. 1 u.d.p., uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i. Regułą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.
Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a u.d.p., obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 u.d.p. (odpowiednia kategoria pojazdu).
Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. poz. 1406 z późn. zm.).
Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2).
W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z samochodu ciężarowego oraz przyczepy przekraczała 3,5 tony (3500 kg pojazd+ 2700 kg przyczepa). Zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom przewidzianym wobec niektórych pojazdów, wymienionym w art. 13 ust. 3a u.d.p.
Ponadto nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdów odcinkami drogi krajowej ([...]) ujętymi w pkt 12 lit. c oraz lit. e załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (publikator w części historycznej).
Z informacji zarejestrowanych w trakcie kontroli (bramownice [...] oraz [...] wynikało też, że w samochodzie spółki nie było zainstalowanego urządzenia [...], służącego do elektronicznego poboru opłat za przejazd odcinkami płatnymi. Tymczasem obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, a co za tym idzie - brak zainstalowanego w pojeździe urządzenia [...] uniemożliwiał uiszczenie opłaty elektronicznej.
Dowodem potwierdzającym wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej były zapisy ewidencyjne utworzone w Systemie Elektronicznego Poboru Opłat [...] o godz. 07:36:34 oraz [...] o godz. 09:59:41, po zarejestrowaniu przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zapis ewidencyjny zawiera m.in. informacje o: czasie zarejestrowania naruszenia, lokalizacji urządzenia, które zarejestrowało naruszenie, opis zarejestrowanego naruszenia, dane identyfikacyjne pojazd (w tym dmc poszczególnych pojazdów), a także informacje na temat właściciela pojazdu, którym popełniono naruszenie. Integralną częścią zapisu ewidencyjnego jest dokumentacja fotograficzna.
W tak ustalonym stanie faktycznym GITD prawidłowo uznał, że zaistniała podstawa do nałożenia na spółkę kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł, w oparciu o powołany wyżej art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. (naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w pozostałych przypadkach, nieujętych w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.). W przedmiotowej sprawie pojazd samochodowy, którym dokonano przejazdu, zarejestrowany został jako samochód ciężarowy (zgodnie z informacją uzyskaną przez organ z CEPiK, vide: akta administracyjne), co wykluczało zastosowanie sankcji w wysokości wskazanej w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.
W istocie skarżąca nie podważała prawidłowości ustaleń organu co do tego, że przejazd miał miejsce po płatnych odcinkach drogi krajowej. Zarzuty skargi zmierzały w swej istocie do podważenia stanowiska GITD dotyczącego zasadności nałożenia kary pieniężnej, jak również nieodstąpienia od jej wymierzenia za popełnione naruszenie.
Jest to jednak argumentacja bezzasadna, niepodważająca prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 tego aktu, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 u.d.p. wynika, że przewidziana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest niezależna od winy sprawcy naruszenia. W szczególności przepis art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą
i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony
w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Natomiast art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje natomiast organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony
w kwestii ustalonego naruszenia.
W rozpoznawanej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego stanu faktycznego GITD miał podstawy do ustalenia niewystępowania w niej ww. szczególnych sytuacji z art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na to, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w przepisach prawa, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony); w szczególności wielkość przekroczenia tej granicy nie wpływa na ocenę naruszenia w sensie wynikającej z tego faktu konsekwencji w postaci kary administracyjnej, która nie jest zależna od takich okoliczności, jak: cel przejazdu, jednorazowość, nieświadomość, czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia.
Warto w tym miejscy zwrócić uwagę na stanowisko wypowiedziane przez NSA w uzasadnieniu wyroku z 18 marca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1456/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym co prawda odniesiono się do wykładni art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., jednakże jest ono adekwatne do rozpoznawanej sprawy W cytowanym wyroku bowiem podkreślono, że kreowana na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. (przejazd zespołu pojazdów o łącznej dmc powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dmc nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy) odpowiedzialność posiada charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia oraz od przyczyn, z powodu których do naruszenia tego doszło. Wskazanego podejścia do omawianej kwestii, nie podważa również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że dopuszczalność stosowania administracyjnych kar pieniężnych, jako reakcji na naruszenie ustawowych obowiązków nie budzi wątpliwości. Brak stosownej sankcji powoduje bowiem, że przepis staje się martwy, a niespełnianie obowiązku nagminne. Administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków. Podstawą zastosowania tego typu kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. Administracyjna kara pieniężna nie jest wyłącznie represją za naruszenie prawa, ale przede wszystkim stanowi środek przymusu, który służyć ma zapewnieniu wykonywania obowiązków wobec państwa, a organ administracyjny musi posiadać skuteczne środki, które skłonią adresatów norm do oczekiwanego zachowania w sferach uznanych za szczególnie istotne. Z kolei, w uzasadnieniu wyroku z 7 lipca 2009 r., sygn. akt K 13/08 (OTK-A, 2009, Nr 7, poz. 105) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kary pieniężne przewidziane zostały nie tylko w prawie karnym, lecz także w innych gałęziach prawa - w tym w prawie cywilnym (kary umowne) i administracyjnym. Z tego powodu nie każda kara pieniężna może być utożsamiana z grzywną stanowiącą instytucję prawa karnego. Przepis nakładający na osoby fizyczne lub prawne pewien obowiązek powinien być związany z przepisem określającym konsekwencję jego niespełnienia, ponieważ skutkiem braku sankcji jest nagminne lekceważenie nałożonego obowiązku. Cechą odróżniającą "karę" w rozumieniu przepisów karnych od "kary" - sankcji administracyjnej jest, według sądu konstytucyjnego, to, że ta pierwsza może być wymierzana tylko, jeżeli osoba fizyczna swoim zawinionym czynem wypełni znamiona przestępstwa (wykroczenia, przestępstwa karnoskarbowego), natomiast ta druga, może zostać nałożona zarówno na osobę fizyczną, jak i na osobę prawną, a ponadto jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i ma mieć przede wszystkim funkcję prewencyjną. Nie ma przy tym rozstrzygającego znaczenia okoliczność, że kara administracyjna ma również charakter dyscyplinująco - represyjny. W uzasadnieniu zaś wyroku w dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06 (OTK-A, 2008 Nr 2, poz. 30) Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej.
Powyższe stanowisko należy ocenić jako trafne i znajdujące pełne zastosowanie w realiach sprawy obecnie rozpoznawanej. W ocenie Sądu, dotkliwy charakter kary ma na celu wymuszenie zachowań zgodnych z prawem (uiszczanie opłat na odcinkach płatnych) a zarazem penalizowanie pozostających w kolizji z prawem zachowań (unikanie uiszczania opłat). Należy zauważyć, że spółka w dniu 6 lutego 2019 r. dwukrotnie naruszyła nakaz z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Na mocy art. 13k ust. 6 pkt 1 u.d.p. została nałożona na spółkę jedna kara pieniężna.
W powyższym kontekście za nieuzasadnione należy uznać zarzuty naruszenia art. 8 Konstytucji RP, bowiem przepis ten upoważnia do zastosowania ustawy zasadniczej bezpośrednio tylko wtedy, gdy nie istnieje przepis ustawy regulujący materię objętą orzekaniem. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, skoro ustawa o drogach publicznych zawiera szczegółowe regulacje w zakresie opłat ponoszonych za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych. Jej przepisy korzystają z domniemania konstytucyjności i nie ma żadnych podstaw do ich pominięcia.
W tym kontekście nie można podzielić również argumentacji skarżącej spółki dotyczącej zarzutu naruszenia art. 189d k.p.a., przepis ten znajduje się w Dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanym "administracyjne kary pieniężne". Dział IVa kodeksu rozpoczyna się od art. 189a, który w § 2 pkt 1 stwierdza, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Zasady wymierzania, w drodze decyzji administracyjnej, kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zostały ustalone w ustawie o drogach publicznych, tak więc przepis art. 189d k.p.a. nie miał w tym postępowaniu zastosowania, w związku z czym GITD nie mógł go naruszyć.
Na marginesie rozważań odnośnie kwestionowania w skardze wiarygodności dokumentów świadczących o prawidłowym oznakowaniu drogi, Sąd wyjaśnia, że obowiązkiem organów Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania dotyczącego prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, jest upewnienie się, czy droga na odcinku, na którym stwierdzono naruszenie, była oznakowana w sposób prawidłowy, czyli odpowiadający wymaganiom ujętym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2019 r., poz. 2311 ze zm.). I powyższy obowiązek organ w ramach niniejszego postępowania wypełnił. Na taki też obowiązek po stronie organu wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (np. w wyroku z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt II GSK 1256/17), gdzie, zdaniem NSA, GITD winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, czy odcinek drogi był w dacie wjazdu skarżącego prawidłowo oznaczony tabliczką informacyjną T-34. NSA wyraźnie podkreślił przy tym, że stosowne informacje organ powinien uzyskać od zarządcy drogi.
W realiach przedmiotowej sprawy organ zwrócił się natomiast do GDDKiA, jako zarządcy drogi krajowej, w przedmiocie prawidłowości oznakowania drogi krajowej na odcinkach, na których doszło do naruszenia przez skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty. W odpowiedzi, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w O. ([...] września 2019 r.) i Oddział w W. ([...] czerwca 2019 r.) poinformowała, że odcinki drogi krajowej, na których zarejestrowano naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w niniejszej sprawie były prawidłowo oznakowane. W konsekwencji, zdaniem Sądu, informacje zawarte ww. pismach urzędowym GDDKiA potwierdzają fakt prawidłowego oznakowania drogi [...], informującym o konieczności ponoszenia opłaty elektronicznej.
Reasumując, wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia żadnego z wymienionych w niej przepisów prawa w stopniu mogącym zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia. Organ orzekający prawidłowo ocenił, że przesłanką odpowiedzialności skarżącej jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez nią określonego prawem obowiązku uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drodze publicznej. Niewątpliwie obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Stąd też organ stwierdzając brak tego urządzenia (viaBox), zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Sądu, skarżąca spółka korzystając bowiem z dróg krajowych lub ich odcinków, miała bezwzględny obowiązek zapoznania się m.in. ze stosownymi unormowaniami prawnymi w zakresie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.
Wobec powyższego, nie znajdując powodów dla uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.