VI SA/Wa 2416/24

VI SA/Wa 2416/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Danuta Szydłowska /przewodniczący/
Sławomir Kozik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Sygn. powiązane
II GZ 240/25 - Postanowienie NSA z 2025-05-13
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. z siedzibą w D. (Republika Irlandii) na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez [...] (dalej: "Strona", "Spółka", "Przewoźnik", "Skarżący"), jest decyzja z 24 kwietnia 2024 r. Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "Prezes ULC", "organ") nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "K.p.a.") oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 2110, dalej: "Prawo lotnicze"), po rozpatrzeniu wniosku z 14 marca 2024 r., złożonego przez Stronę, utrzymująca w mocy decyzję z 8 lutego 2024 r. nr [...] nakładającą na Stronę karę pieniężną w wysokości 22 500 złotych w związku z nieprzekazaniem przez Przewoźnika informacji API dotyczącej lotu z 23 marca 2019 r., nr [...] z K..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że 11 lipca 2019 r. pismem znak [...], Komendant Placówki Straży Granicznej W.wystąpił z wnioskiem do Prezesa ULC o wymierzenie kary pieniężnej Przewoźnikowi w związku z nieprzekazaniem informacji API za lot nr [...] z K. 23 marca 2019 r. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie kary Przewoźnikowi wyjaśniono, że 23 marca 2019 r. Przewoźnik nie przekazał informacji API dotyczącej lotu [...] z K..
Organ wyjaśnił, że 23 marca 2019 r. na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej [...] lub adres poczty elektronicznej [...] jak również na numer fax [...] nie wypłynęła od przewoźnika lista pasażerów z rejsu [..] z K. ([...]) do W., który wylądował w W. 23 marca 2019 r., o godzinie 22:16. Do wniosku o wymierzenie kary załączono wniosek o przekazanie informacji API, kopię notatki urzędowej oraz kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Organ wskazał, że we wniosku Komendant Placówki Straży Granicznej W. wyjaśnił, że wystąpienie z wnioskiem o przekazywanie informacji API było konieczne w celu usprawnienia kontroli granicznej, tj. wszystkich działań podejmowanych na granicy w odpowiedzi na zamiar przekroczenia tej granicy lub na akt jej przekroczenia. Wykorzystanie wyprzedzających informacji API, pod warunkiem, że są one poprawne, tj. pełne i prawdziwe, przyczynia się do usprawnienia odprawy granicznej, poprzez wcześniejsze sprawdzenie danych pasażerów w bazach poszukiwawczych, wobec których dokonano odpowiednich wpisów w celu zatrzymania, ustalenia miejsca pobytu lub z innych przyczyn. Dokonywanie tych sprawdzeń z wyprzedzeniem, na podstawie danych uzyskanych z informacji API przesłanej przez przewoźnika, pozwala przygotować się do odprawy pasażerów, a więc usprawnić kontrolę graniczną poprzez odpowiednią dyslokację posiadanych sił i środków, a co za tym idzie pozwala na lepsze ich wykorzystanie i przyśpieszenie całej procedury i postępowania.
Rozpatrując sprawę, Prezes ULC uwzględnił wyjaśnienia złożone we wniosku Straży Granicznej, w związku z czym stwierdził, że Przewoźnik nie przekazał informacji API i nałożył na Przewoźnika karę w wysokości 22 500 złotych.
Organ dodał, że pismem z 14 marca 2024 r. Przewoźnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości.
Rozpoznając ponownie sprawę, po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa, organ uznał, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania w I instancji, tj., wniosek o wymierzenie kary, wniosek do przewoźnika o przekazanie informacji API, kopia notatki urzędowej oraz kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazuje, że w związku z lotem z 23 marca 2019 r., nr [...] z K., Przewoźnik nie przekazał informacji.
Organ wskazał, ze na podstawie dokumentacji w sprawie ustalił, że 23 marca 2019 r. na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej [...] lub adres poczty elektronicznej [...] jak również na numer fax [...] nie wypłynęła od przewoźnika lista pasażerów z rejsu nr [....] z K.([....]) do W., który wylądował w W 23 marca 2019 r. o godzinie 22:16. Na tej podstawie Prezes ULC stwierdził, że Przewoźnik, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 202a Prawa lotniczego, nie przekazał informacji API za lot z 23 marca 2019 r., nr [...] z K].
Z tego względu, zdaniem organu, zachodziły przesłanki do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej za nieprzekazanie informacji API.
Organ wyjaśnił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 165b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: "Ordynacja podatkowa").
Organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie budzi żadnych wątpliwości, nie ma więc potrzeby jego ewentualnego uzupełnienia o dokumentację Przewoźnika, która została zniszczona w związku z upływem okresu jej przechowywania.
Odpowiadając na zarzut uniemożliwienia Stronie odniesienia się do zebranego materiału dowodowego, organ zauważył, że pismem z 28 grudnia 2023 r. nr [...] Prezes ULC poinformował Stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w terminie 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Pismo zostało odebrane przez Stronę 16 stycznia 2024 r., wobec czego powyższy termin upłynął 21 stycznia 2024 r. Zaskarżona decyzja została wydana 8 lutego 2024 r., z czego wynika, zdaniem organu, że Strona miała faktyczną możliwość zapoznania się z zebranymi dowodami i wypowiedzenia się co do nich przed wydaniem decyzji.
W ocenie Prezesa ULC nie zachodzą również określone w art. 189f K.p.a., przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. Mając na względzie wpływ, jaki ma przesłanie wadliwej informacji API na zwalczanie nielegalnej migracji i organizację kontroli granicznej, na co wskazują wyjaśnienia Komendanta Placówki Straży Granicznej W., zdaniem organu, nie można stwierdzić, że waga naruszenia przepisów jest znikoma.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zaskarżając decyzję Prezesa ULC z 24 kwietnia 2024 r. w całości, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w całości, a także o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 165 § 1 i 3a w zw. z art. 120, art. 133 § 1 i 2, oraz art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez brak wydania przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy podmiot, wobec którego Komendant Placówki Straży Granicznej W.wniósł wniosek o wymierzenie kary pieniężnej, nie istniał już w dniu złożenia tego wniosku, a zatem zaistniała przesłanka jakichkolwiek innych przyczyn dla których postępowanie nie może być wszczęte, co winno skutkować wydaniem przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania,
2) art. 133 § 1 i 2 w zw. z art. 135 w zw. z art. 208 w zw. z art. 247 § 1 pkt. 5 i 6 Ordynacji podatkowej, poprzez wszczęcie postępowania wobec podmiotu nieposiadaiacego - zarówno w dniu sporządzenia wniosku o wszczęcie postępowania jak i w dniu jego wszczęcia - zdolności prawnej (podmiot nieistniejący), tj. wobec [...], a następnie poprzez brak umorzenia postępowania w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość, co skutkowało wydaniem decyzji wobec podmiotu nieposiadającego zdolności prawnej, a tym samym winno skutkować stwierdzeniem nieważności wydanej decyzji,
w razie zaś braku podzielenia powyższych zarzutów, zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił również naruszenie:
3) art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed 1 kwietnia 2019 r.) w zw. z art. 207 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 189c w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez prowadzenie przez organ w obu instancjach postępowania i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy K.p.a., pomimo że do naruszenia prawa doszło przed 1 kwietnia 2019 r. w czasie obowiązywania art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, zatem należało rozważyć całokształt sytuacji prawnej Skarżącego i ocenić kolidujące ze sobą ustawy na podstawie art. 189c K.p.a., co powinno prowadzić organ do wniosku, że ustawa obowiązująca poprzednio, nakazująca stosować przepisy Ordynacji podatkowej do nakładania kar pieniężnych była względniejsza dla Strony, bowiem obejmowała także art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej przewidujący 6-miesięczny termin na wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powinno prowadzić do wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji wydanej w I instancji w całości na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit a) Ordynacji podatkowe i umorzenia postępowania z urzędu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej,
4) art. 165b § 1 w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo że decyzja wydana została na skutek wszczęcia i prowadzenia przeciwko Skarżącemu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej po upływie terminu 6 miesięcy od dnia wykonania przez Skarżącego lotu, stanowiącego jednocześnie termin przesłania informacji API, będącej przedmiotem tego postępowania, tj. po upływie terminu przedawnienia prawa do jego wszczęcia, co powinno prowadzić do wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji wydanej w I instancji w całości na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej i umorzenia postępowania z urzędu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej,
5) art. 189g § 1 K.p.a. w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na przedawnienie prawa do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na upływ 5 lat od dnia wykonania przez Skarżącego lotu będącego przedmiotem tego postępowania, tj. po upływie 5 lat od dnia naruszenia prawa, co powinno prowadzić do wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji wydanej w pierwszej instancji w całości na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej i umorzenia postępowania z urzędu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej,
6) art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 w zw. z art. 192 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo braku zapewnienia czynnego udziału Strony w każdym stadium postępowania i braku wezwania Strony do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych w siedmiodniowym terminie na etapie obu instancji, w szczególności mając na uwadze fakt, że:
a) Skarżący na etapie I instancji został poinformowany o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do 29 lutego 2024 r. m.in. z uwagi na możliwość zapewnienia zapoznania się z materiałem dowodowym, następnie Skarżący miał możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym 6 lutego 2024 r., zaś organ wydał decyzję już 8 lutego 2024 r. tj. na 23 dni przed wyznaczonym terminem załatwienia sprawy,
b) na etapie II instancji Skarżącemu doręczono 24 kwietnia 2024 r. zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w terminie 5 dni od dnia otrzymania pisma, podczas gdy jeszcze tego samego dnia - 24 kwietnia 2024 r. - organ wydał decyzję administracyjną - pomimo otwartego terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym, a także terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego przez organ do 26 kwietnia 2024 r,
- czym w sposób rażący pozbawił Stronę prawa do oceny zgromadzonego materiału dowodowego i kontroli poczynionych przez organ ustaleń, co miało wpływ na treść decyzji, gdyż okoliczności faktyczne które ustalał organ nie mogły zostać uznane za udowodnione, zgodnie z treścią art. 192 Ordynacji podatkowej,
7) art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209u ust. 1 pkt 1) Prawa lotniczego w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania całego niezbędnego materiału dowodowego, pozwalającego ustalić, czy doszło do nieprzekazania informacji API, i dokonanie ustalenia stanu faktycznego w sposób dowolny, na podstawie jedynego dokumentu - "notatki urzędowej", podczas gdy dokument ten wskazywał jedynie na brak przekazania listy pasażerów w ramach "modułu API", w sytuacji gdy organ winien także dokonać sprawdzenia i udokumentowania, czy informacja taka nie została przekazana na adres poczty elektronicznej lub w formie telefaksu lub w inny uzgodniony sposób, co doprowadziło do niesłusznego uznania przez organ, że Skarżący nie przekazał informacji API i nałożenia na niego kary pieniężnej, pomimo braku dowodów pozwalających na stwierdzenie tej okoliczności.
Skarżący, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów, tj.:
1) wydruk z irlandzkiego rejestru przedsiębiorców dla spółki [...], wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski, - fakt podlegający stwierdzeniu - wykreślenie spółki [...] i powstanie nowego podmiotu [...], odrębność prawna pomiędzy spółkami [...] i [...], brak przymiotu strony dla spółki [...],
2) wydruk z serwisu https://www.companyformations.ie/blog/difference-between-ltd-dac- company-in-ireland/ wraz z tłumaczeniem maszynowym - fakt podlegający stwierdzeniu - różnice między pomiędzy irlandzkimi spółkami w formie Limited (LTD) a Designated Activity Company (DAC), skierowanie wniosku o wszczęcie postępowania przeciwko [...], brak przymiotu strony pozwanej dla spółki [...],
3) wydruk ze strony internetowej organu https://www.ulc.gov.pl/pl/prawa-pasazera/adresy- przewoźników -fakt podlegający stwierdzeniu - posiadanie przez Organ wiedzy o braku istnienia podmiotu wykonującego przewozy lotnicze na terenie Rzeczpospolitej pod nazwą [...].
W uzasadnieniu skargi Skarżący w obszerny sposób przedstawił argumentację popierającą zarzuty skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający stwierdzenie ich nieważności bądź ich uchylenie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 209u ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, zgodnie z którym przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego, który wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 202a, nie przekazał informacji - podlega karze pieniężnej w wysokości 22 500 zł za każdy lot, w którym nie przekazał informacji. Stosownie zaś do treści art. 209u ust. 2 Prawa lotniczego, kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, Prezes ULC wymierza na uzasadniony wniosek komendanta placówki Straży Granicznej właściwego ze względu na miejsce przekroczenia granicy państwowej przez pasażerów statku powietrznego. Do wniosku tego komendant dołącza akta sprawy wraz z niezbędnymi dowodami. Karę pieniężną, o której mowa m.in. w art. 209u, nakłada Prezes ULC, w drodze decyzji administracyjnej (art. 209w ust. 1 Prawa lotniczego).
Art. 202a ust. 1 Prawa lotniczego stanowi, że przewoźnik lotniczy, który wykonuje loty międzynarodowe pasażerskie do lub z Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązany do przekazywania informacji dotyczącej pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, który będzie lądował na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie zaś do treści ust. 2 art. 202a powołanej ustawy obowiązku, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do lotów pasażerskich między Rzecząpospolitą Polską a innym państwem członkowskim Unii Europejskiej oraz między Rzecząpospolitą Polską a państwem trzecim traktowanym na równi z państwami Unii Europejskiej na podstawie umowy w sprawie włączenia tego państwa we wdrożenie, stosowanie i rozwój dorobku z Schengen.
W art. 202a ust. 3 Prawa lotniczego ustawodawca określił, że informacja przekazywana przez przewoźnika lotniczego obejmuje następujące dane: 1) imię lub imiona oraz nazwisko w pełnym brzmieniu; 2) datę urodzenia; 3) numer i rodzaj dokumentu podróży; 4) obywatelstwo; 5) nazwę przejścia granicznego, w którym nastąpi przekroczenie granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej; 6) numer lotu; 7) datę i czas startu i lądowania statku powietrznego; 8) liczbę pasażerów statku powietrznego; 9) lotnisko wejścia pasażera na pokład statku powietrznego w celu odbycia lotu.
Informacja, o której mowa w przywołanych przepisach, jest przekazywana przez przewoźnika lotniczego na wniosek komendanta placówki Straży Granicznej właściwego ze względu na miejsce przekroczenia granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej przez pasażerów znajdujących się na pokładzie statku powietrznego, przy czym komendant ten występuje z wnioskiem, w przypadku gdy jest to konieczne do zwalczania nielegalnej migracji lub usprawnienia kontroli granicznej (art. 202a ust. 4 Prawa lotniczego).
Przewidziany w Prawie lotniczym obowiązek przewoźników w zakresie przekazywania danych pasażerów, został ustanowiony w wyniku implementacji dyrektywy Rady 2004/82/WE 29 kwietnia 2004 r. w sprawie zobowiązania przewoźników do przekazywania danych pasażerów (Dz.Urz.UE.L.2004.261.24; dalej: "dyrektywa 2004/82/WE"). Zakres danych o których mowa w Prawie lotniczym, objętych obowiązkiem informacyjnym pokrywa się z informacjami wskazanymi w dyrektywie 2004/82/WE. Nieprzekazanie chociażby jednego z elementów informacji, skutkuje sankcjami finansowymi nakładanymi na przewoźników lotniczych. Wynika to z motywu 1 dyrektywy 2004/82/WE, w którym wskazano, że w celu skutecznego zwalczania nielegalnej imigracji i polepszenia kontroli granicznej niezbędne jest wprowadzenie przez wszystkie Państwa Członkowskie przepisów ustanawiających zobowiązania przewoźników przywożących pasażerów na terytorium Państw Członkowskich drogą powietrzną. W myśl art. 3 ust. 1 dyrektywy 2004/82/WE Państwa Członkowskie podejmują niezbędne kroki do ustanowienia zobowiązania dla przewoźników do przesyłania na wniosek organów odpowiedzialnych za przeprowadzanie kontroli osób na granicach zewnętrznych, przed końcem kontroli, informacji dotyczących pasażerów, których będą wprowadzać przez autoryzowane przejścia graniczne, przez które te osoby wchodzą na terytorium Państwa Członkowskiego, wskazując jednocześnie zakres przekazywanych informacji (art. 3 ust. 2), który jest tożsamy z tym, jaki polski ustawodawca określił w art. 202a ust. 3 ustawy Prawo lotnicze. W dyrektywie zobowiązano też Państwa Członkowskie do podjęcia niezbędnych środków, aby nałożyć sankcje na przewoźników, którzy, w wyniku błędu, nie przesłali danych lub przesłali dane niepełne lub fałszywe, a podejmowane środki powinny zapewnić, że nakładane sankcje są odstraszające, skuteczne i proporcjonalne (art. 4 ust. 1).
Nie jest sporne w sprawie, że 11 lipca 2019 r. pismem znak [...], Komendant Placówki Straży Granicznej W.wystąpił z wnioskiem do Prezesa ULC o wymierzenie kary pieniężnej Przewoźnikowi w związku z nieprzekazaniem informacji API za lot nr [...] z K. 23 marca 2019 r. W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie kary Przewoźnikowi wyjaśniono, że 23 marca 2019 r. Przewoźnik nie przekazał informacji API dotyczącej lotu [...] z K.. Organ wyjaśnił, że 23 marca 2019 r. na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej [...] lub adres poczty elektronicznej [...], jak również na numer fax [...] nie wypłynęła od przewoźnika lista pasażerów z rejsu nr [...] z K. ([...]) do W., który wylądował w W. 23 marca 2019 r., o godzinie 22:16. Do wniosku o wymierzenie kary załączono wniosek o przekazanie informacji API, kopię notatki urzędowej oraz kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru.
Zgodnie z art. 209u ust. 1 ustawy Prawo lotnicze: "Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wykonywania przewozu lotniczego, który wbrew obowiązkowi, o którym mowa w art. 202a: 1) nie przekazał informacji - podlega karze pieniężnej w wysokości 22 500 zł, 2) przekazał informację nieprawdziwą - podlega karze pieniężnej w wysokości 18 000 zł, 3) przekazał informację niepełną - podlega karze pieniężnej w wysokości 13 500 zł - za każdy lot, w którym odpowiednio nie przekazał informacji, przekazał informację nieprawdziwą lub przekazał informację niepełną".
W ocenie Sądu na tej podstawie Prezes ULC w zaskarżonej decyzji, prawidłowo stwierdził, że przewoźnik wbrew obowiązkowi określonemu w art. 202a Prawa lotniczego, nie przekazał informacji API lotu nr [...] z K.23 marca 2019 r. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. organ stwierdził, że powyższe okoliczności zostały w tej sprawie ustalone, na podstawie dokumentów załączonych do wniosku Komendanta Placówki Straży Granicznej W.. Tak ustalonego stanu faktycznego Przewoźnik skutecznie nie zakwestionował.
Sąd nie podziela zarzutu Skarżącego, dotyczącego naruszenia przez organ art. 180 § 1, 187 § 1, 191 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209u ust. 1 pkt 1) Prawa lotniczego w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania całego niezbędnego materiału dowodowego, pozwalającego ustalić, czy doszło do nieprzekazania informacji API, i dokonanie ustalenia stanu faktycznego w sposób dowolny, na podstawie jedynego dokumentu - "notatki urzędowej", podczas gdy dokument ten wskazywał jedynie na brak przekazania listy pasażerów w ramach "modułu API", w sytuacji gdy organ winien także dokonać sprawdzenia i udokumentowania, czy informacja taka nie została przekazana na adres poczty elektronicznej lub w formie telefaksu lub w inny uzgodniony sposób.
Należy zauważyć, że organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że 23 marca 2019 r. na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej [...] lub adres poczty elektronicznej [...], jak również na numer fax [...] nie wypłynęła od przewoźnika lista pasażerów z rejsu nr [...] z K.([...]) do W., który wylądował w W. 23 marca 2019 r., o godzinie 22:16. Podkreślenia wymaga, że nie jest wykonalnym przedstawienie materialnego dowodu na coś co nie istnieje, a więc dowodu na to, że Skarżący nie przesłał 23 marca 2019 r. na adres lotniczej sieci telekomunikacyjnej [...]ub adres poczty elektronicznej [...] jak również na numer fax [...] informacji API dotyczącej lotu nr [...] z K. 23 marca 2019 r. Jeżeli natomiast Skarżący wywiązałby się z obowiązku przesłania informacji API związanej z powyższym lotem z pewnością posiadałby dowód potwierdzający dokonanie tej czynności. W tej sytuacji ciężar dowodowy ciąży na Skarżącym, który powinien wykazać, iż wywiązał się z omawianego obowiązku. Skarżący jednak nie przedstawił w postępowaniu administracyjnym, żadnych dowodów potwierdzających jego stanowisko. Tymczasem samo zakwestionowanie ustaleń organu, w okolicznościach niniejszej sprawy, z przyczyn wskazanych powyżej, nie wystarczy do skutecznego wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Z tego względu, w ocenie Sądu na tej podstawie Prezes ULC w zaskarżonej decyzji, prawidłowo stwierdził, że przewoźnik wbrew obowiązkowi określonemu w art. 202a Prawa lotniczego, nie przekazał informacji API lotu nr [..] z K. 23 marca 2019 r.
Zarzuty z pkt 3-4 petitum skargi sprowadzają się do kwestionowania stanowiska Prezesa ULC, który jak podniósł Skarżący zobowiązany był do zastosowania przepisów korzystniejszych dla Przewoźnika, kierując się dyrektywą zawartą w przepisie art. 189c K.p.a., to jest przepisów Ordynacji podatkowej, zgodnie z odesłaniem wyrażonym w art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego (w brzmieniu sprzed 1 kwietnia 2019 r.). Zdaniem Skarżącego, nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego został uchylony z dniem 1 kwietnia 2019 r. Według zaś regulacji obowiązującej w chwili naruszenia obowiązku przekazania informacji APl, zdaniem Skarżącego, prawo do wszczęcia tego postępowania uległo przedawnieniu, z uwagi na upływ 6-miesięcznego terminu wskazanego w art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej, podczas którego możliwe było wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary.
W ocenie Sądu, zarówno powyższe zarzuty, jak i przytoczona na ich poparcie argumentacja, są niezasadne, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez Prezesa ULC. Organ ten wadliwie bowiem przyjął, że norma z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, zgodnie z którym do nakładania kar pieniężnych stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, stała się normą pustą od 1 stycznia 2016 r., w związku ze zmianą art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, polegającą na wykreśleniu z tego przepisu odwołania do niepodatkowych należności budżetu państwa, którymi są m.in. kary pieniężne. Zdaniem Sądu, takie wnioskowanie Prezesa ULC przeczy założeniu racjonalności ustawodawcy, jak też zasadzie prawidłowej legislacji, które nie zakładają istnienia w porządku prawnym przepisów zbędnych. Z tego względu przyjąć należało, że art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego skutecznie odsyłał do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie nakładania kar pieniężnych – do czasu nowelizacji art. 209w Prawa lotniczego, która zaczęła obowiązywać od 1 kwietnia 2019 r. (vide: wyrok WSA w Warszawie z 27 października 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1391/21).
Stwierdzone w zaskarżonej decyzji naruszenie przez Przewoźnika przepisów Prawa lotniczego miało miejsce 23 marca 2019 r. Wszczęcie zaś postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej za to naruszenie nastąpiło pismem z 28 grudnia 2023 r., doręczonym Przewoźnikowi 4 stycznia 2024 r., to jest w czasie, kiedy nie obowiązywał już art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego, a zatem do nakładania kar pieniężnych nie można było już wówczas stosować przepisów Ordynacji podatkowej. Nie mają więc znaczenia dla tej sprawy twierdzenia Przewoźnika, że w sprawie tej winien znaleźć zastosowanie art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutów przewoźnika, że w sprawie tej należało stosować art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego w wersji obowiązującej przed 1 kwietnia 2019 r., jako względniejszy dla niego, Sąd stwierdza, że art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej i tak nie miałby zastosowania w postępowaniu administracyjnym toczącym się w tej sprawie, to jest sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów Prawa lotniczego. Stwierdzenie naruszenia obowiązków informacyjnych określonych w ustawie Prawo lotnicze nie nastąpiło bowiem w wyniku kontroli podatkowej ani żadnej innej kontroli, lecz w związku z przeprowadzonymi przez funkcjonariuszy Straży Granicznej czynnościami sprawdzającymi. Wbrew twierdzeniom Przewoźnika, przeciwnego poglądu, co do możliwości zastosowania powołanego przepisu Ordynacji podatkowej – w sprawie o nałożenie kary pieniężnej w związku z przekazaniem przez Przewoźnika nieprawdziwej informacji API – tutejszy Sąd nie wyraził w przywołanym w skardze wyroku z 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 2850/23. Wyjaśnić ponownie należy, że zgodnie z art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej "W przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli". Wymóg zatem wszczęcia postępowania przed upływem wspomnianego terminu ma zastosowanie do tych sytuacji, gdy postępowanie w sprawie wszczynane jest po uprzednio zakończonej kontroli i - co oczywiste - w wyniku ujawnionych w jej toku nieprawidłowości. To bowiem od daty jej zakończenia biegnie termin na wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania. Wszczęcie zaś tego postępowania następuje w dniu doręczenia stronie tego postanowienia (zob. art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej). Jednocześnie wskazania wymaga, że na gruncie przepisów Prawa lotniczego została przewidziana kompetencja Prezesa ULC do przeprowadzania kontroli w określonych przypadkach (por. Dział II Rozdział 3 "Kontrola i postępowanie pokontrolne"). Uwzględniając powyższe, zasadnym staje się wnioskowanie, że przed 1 kwietnia 2019 r., na mocy art. 209w ust. 5 Prawo lotniczego, przepis art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej mógł mieć zastosowanie tylko do tych spraw, które były poprzedzone przeprowadzeniem kontroli przez Prezesa ULC. W sytuacji jednak gdy – tak jak w niniejszej sprawie - postępowanie nie jest taką kontrolą poprzedzane –art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie miał zastosowania.
Nie oznacza to, że zastosowanie art.165b Ordynacji podatkowej, następuje tylko w przypadku tożsamości podmiotowej organu przeprowadzającego kontrolę a następnie postępowanie administracyjne. W art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej wprowadzono swoisty obowiązek wszczęcia postępowania w przypadku zaistnienia określonych ustawowo przesłanek. Chodzi tu o wszczęcie postępowania podatkowego w zakresie, który był uprzednio przedmiotem kontroli podatkowej. Podstawowym warunkiem stosowania tej regulacji jest to, aby zaistniała tożsamość przedmiotowa kontroli i postępowania (por. analogicznie pkt 1 i 3 w P. Pietrasz Komentarz do art.165b ustawy - Ordynacja podatkowa, publ. LEX/el). Analizowany przepis nie wymaga tożsamości podmiotowej organu, który przeprowadził kontrolę i organu, który jest zobowiązany do wszczęcia postępowania i określenia lub ustalenia zobowiązania podatkowego lub innych należności, o ile znajdują do nich zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie wszczęcia i prowadzenia postępowania. Natomiast art. 165b § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w którym to przewidziano sytuację, gdy organ podatkowy otrzymuje informację od organów podatkowych lub od innych organów, tak jak ma to miejsce analogicznie w rozpoznawanej sprawie, uzasadniające wszczęcie postępowania podatkowego (odpowiednio administracyjnego), jest to wyjątek od zasady przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania podatkowego dotyczący informacji, która nie przybiera formy sformalizowanego dokumentu kończącego kontrolę jakim jest protokół kontroli, o którym stanowi art. 290 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Systematyka art. 165b Ordynacji podatkowej wskazuje, że informacja określona w jego § 3 pkt 2 ma zostać przekazana do organu uprawnionego w ściśle określonym okresie, tj. po upływie terminu zawitego 6 miesięcy od zakończenia kontroli podatkowej. Zakończenie kontroli następuje zgodnie z art. 291 § 4 Ordynacji podatkowej w dniu doręczenia protokołu kontroli. Wynika stąd, że informacja, o której stanowi art. 165b § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie może stanowić jednocześnie protokołu kontroli, którego doręczenie obliguje organ do wszczęcia postępowania w sprawie nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Ten sam dokument urzędowy w postaci protokołu kontroli nie może jednocześnie wyznaczać początku biegu terminu do wszczęcia postępowania i stanowić jako "informacja" podstawy do nie stosowania instytucji przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania podatkowego.(por. wyrok NSA z 16 czerwca 2016 r. II FSK 1616/14). W rozpoznawanej sprawie, postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie było poprzedzone kontrolą, tylko informacją o której mowa w art.165 b § 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej, której termin sześciomiesięczny na wszczęcie postępowania nie dotyczy. Przypomnieć bowiem należy, że w sprawie tego rodzaju wszczęcie postępowania następuje na uzasadniony wniosek Komendanta Placówki Straży Granicznej, po stwierdzeniu przez niego, że nie doszło do przekazania informacji bądź też przekazana informacja jest nieprawidłowa lub niepełna (art. 209u ust. 2 Prawa lotniczego). To stwierdzenie nie nastąpiło w wyniku przeprowadzenia kontroli, ale czynności sprawdzających wykonywanych przez Komendanta Placówki Straży Granicznej.
Wobec faktu, że w niniejszej sprawie nie było postępowania kontrolnego poprzedzającego wydanie decyzji i nie został spisany protokół kontroli - art. 165 b § 1 Ordynacji podatkowej, nie ma w sprawie zastosowania. Ponadto zaznaczenia wymaga, iż nie chodzi w rozpoznawanej sprawie o jakakolwiek kontrolę, w rozumieniu Słownika Języka Polskiego, ale o sformalizowana procedurę prawną, określoną w przepisach procesowych, bowiem art.165b § 1 Ordynacji podatkowej odnosi 6 -miesięczny termin do kontroli podatkowej określonej ściśle przepisami Ordynacji podatkowej (art. 281-292). Z tych względów kontroli podatkowej o której mowa w art.165b Ordynacji podatkowej, może odpowiadać jedynie kontrola uregulowana w przepisach odrębnych, w tej sprawie Prawa lotniczego, z których jak już Sąd wskazał wyżej, wynika, iż Komendant Placówki Straży Granicznej uprawnień do kontroli nie posiadał, a jedynie Prezes ULC.
W tej sytuacji nieuprawnionym jest twierdzenie, że w sprawie doszło do przedawnienia wszczęcia postępowania następującego po przeprowadzeniu kontroli przewoźnika.
Wyjaśnienia również wymaga, że 1 kwietnia 2019 r. weszła w życie nowelizacja Prawa lotniczego wprowadzona ustawą z 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 235, dalej: "ustawa nowelizująca"). Zgodnie z art. 1 pkt 158 tej ustawy art. 209w Prawa lotniczego zyskał nowe brzmienie, które nie zawiera odesłania do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Z kolei z treści art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że w sprawach związanych z przewozem lotniczym, o którym mowa w dziale X Prawa lotniczego stosuje się przepisy ustawy Prawo lotnicze w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Zdaniem Sądu, skoro obowiązek przewoźników lotniczych w zakresie przekazywania danych pasażerów był i jest określony w art. 202a Prawa lotniczego, który znajduje się w dziale X Prawa lotniczego, a rozpoznawana sprawa związana jest z przewozem lotniczym (nienależytym wykonaniem obowiązku określonego w art. 202a Prawa lotniczego), to od 1 kwietnia 2019 r. w toczącym się postępowaniu administracyjnym należało stosować znowelizowane przepisy Prawa lotniczego, a więc m.in. art. 209w, w nowym brzmieniu, czyli bez odesłania do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Brak takiego odesłania oznacza z kolei, że do toczącego się niniejszego postępowania administracyjnego, zastosowanie znajdowały stosowne przepisy K.p.a., w tym odnoszące się do administracyjnych kar pieniężnych. Dlatego Sąd uznał, że prawidłowe było wydanie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, na podstawie przepisów K.p.a. Nie zachodziła zatem podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Za całkowicie chybione Sąd uznał zarzuty skargi z pkt 1-2 petitum skargi dotyczące naruszenia przez organ art.165 § 1 i 3a w zw. z art. 120, art. 133 § 1 i 2, oraz art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewydanie przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem na dzień złożenia wniosku Komendanta Placówki Straży Granicznej o wymierzenie kary pieniężnej podmiot, którego wniosek dotyczył, był podmiotem nieistniejącym oraz art. 133 § 1 i 2 w zw. z art. 135 w zw. z art. 208 w zw. z art. 247 § 1 pkt. 5 i 6 Ordynacji podatkowej, poprzez wszczęcie postępowania wobec podmiotu nieposiadającego - zarówno w dniu sporządzenia wniosku o wszczęcie postępowania jak i w dniu jego wszczęcia - zdolności prawnej (podmiot nieistniejący), tj. wobec [...], a następnie poprzez brak umorzenia postępowania w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość, co skutkowało wydaniem decyzji wobec podmiotu nieposiadającego zdolności prawnej, a tym samym winno skutkować stwierdzeniem nieważności wydanej decyzji.
Przede wszystkim przypomnienia wymaga, że w sprawie mają zastosowanie przepisy K.p.a. a nie Ordynacji podatkowej, choć niejednokrotnie są tożsame w treści. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Tymczasem, postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją było postępowaniem wszczętym z urzędu, a nie z wniosku Komendanta Placówki Straży Granicznej. Nie mógł więc znaleźć zastosowania w sprawie art. 61a § 1 K.p.a. Jest to postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na Stronę, zaś inny organ – Komendant Placówki Straży Granicznej w W.nie ma w nim statusu strony postępowania, gdyż wynik tego postępowania w żaden sposób nie dotyczy jego interesu prawnego. Przepisy Prawa lotniczego w tym zakresie formułują jedynie zakres obowiązków dla, w tym przypadku, Komendanta Placówki Straży Granicznej w W., nie ustanawiając go jednakże stroną postępowania. Zdaniem Sądu, Komendant Placówki Straży Granicznej pełni w niniejszym postępowaniu rolę "organu-informatora" dla Prezesa ULC – analogicznie jak ZUS dla Prezesa NFZ w postępowaniu o stwierdzeniu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu prowadzonemu na podstawie art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.) – (por. analogiczne orzeczenia NSA dotyczące braku statusu ZUS jako strony tego postępowania przed Prezesem NFZ, mimo że postępowanie toczy się "na wniosek ZUS", np. wyrok NSA z 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3264/15 oraz postanowienia NSA z 20 września 2019 r. sygn. II GSK 784/19 i II GSK 762/19).
Podsumowując, zdaniem Sądu, nałożonych na organ (tu: Komendanta Placówki Straży Granicznej W.zadań z zakresu administracji (w tym wynikających z Prawa lotniczego) nie można utożsamiać z posiadaniem przez ten organ interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a., a tym samym statusu strony postępowania. Postępowanie niniejsze nie toczyło się na wniosek strony, ale z urzędu. Komendant Placówki Straży Granicznej nie jest stroną postępowania i nie ma podstaw aby kierować do niego decyzję.
Skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną decyzji, stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądowym zgodnie wskazuje się, że z nieważnością, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., mamy do czynienia w sytuacji, kiedy organ administracji decyzję kieruje do podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego, przy czym słowo «kieruje» należy rozumieć jako kształtowanie sytuacji prawnej tego podmiotu, nałożenie na niego określonych praw lub obowiązków". W przypadku zaś wielości stron postępowania oznaczenie jako strony osoby, która nie jest i nie może być stroną, powoduje kwalifikowaną wadę decyzji także wówczas, gdy pozostałe strony są oznaczone prawidłowo. Zastosowanie sankcji nieważności decyzji administracyjnej dopuszczalne jest w sytuacji, gdy w wyniku wadliwej wykładni normy prawa materialnego organ wykonujący administrację publiczną zaangażował do postępowania administracyjnego, a następnie w wyniku wadliwej autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego rozstrzygnął sprawę administracyjną, kształtując uprawnienia lub obowiązki osoby, która nie spełnia przesłanek materialnoprawnych przyznania statusu strony (por. M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2024, art. 156 i powołane tam orzecznictwo). Podstawy nieważności decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., nie stanowi więc mylne oznaczenie strony postępowania. Z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania, czyli w sytuacji, gdy organ orzekł w formie decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu, który nie miał interesu prawnego do występowania w toczącym się postępowaniu. Art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., znajduje zastosowanie w razie błędnego ukształtowania stosunku prawnego, tj. wyznaczenia praw i obowiązków podmiotu, którego takie rozstrzygnięcie w ogóle nie dotyczy. Tym samym do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K,.p.a. nie wystarczy nieprawidłowe oznaczenie strony, takie jak np. błędna nazwa, ale konieczne jest, aby decyzja administracyjna kształtowała sytuację prawną podmiotów, którzy nie powinni być jej adresatami. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem w sentencji decyzji organ jednoznacznie rozstrzygnął, iż kara pieniężna nałożona została na Przewoźnika, a nie na Placówkę Straży Granicznej, której rozstrzygnięcie decyzji nie dotyczy. Z tych względów Sąd uznał samo wskazanie Placówki Straży Granicznej w decyzji, za nieistotną wadę decyzji, pozostającą bez wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Skarżący zarzucił również, iż Prezes ULC zobowiązany był do odmowy wszczęcia postępowania bądź jego umorzenia, ze względu na otrzymanie wniosku względem podmiotu [...] (Ltd), który - jak wskazuje Skarżący - nie istnieje od 2016 r. a w sensie prawnym i faktycznym był odrębnym podmiotem od [...]. Ponadto Prezes Urzędu w wyniku prowadzonego postępowania wydał nieważną decyzję administracyjną bowiem nieprawidłowo według Skarżącego określił stronę tej decyzji jako [...]. W ocenie Strony skoro wolą Komendanta Straży Granicznej było wszczęcie postępowania wobec [...], to ze względu na zbliżone nazewnictwo do brytyjskiego przewoźnika [...] z siedzibą w Wielkiej Brytanii, nie rozstrzygnięto wątpliwości wobec, którego podmiotu prowadzone było postępowanie dotyczące nałożenia kary, a co za tym idzie, stroną decyzji nie może być [...]. Skarżący odesłał przy tym do listy adresów przewoźników lotniczych zamieszczonych na stronie internetowej Prezesa ULC, powołał również opracowanie źródłowe mające na celu wyjaśnienie różnic pomiędzy spółką LTD ("private company limited by shares") a spółką DAC ("designated activity company") w świetle "Companies Act 2014 " z 1 czerwca 2015 r., który zobowiązywał wszystkie dotychczasowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ("private limited companies") do przerejestrowania się na wybrany typ (LTD lub DAC) do końca okresu przejściowego tj. do 30 listopada 2016 r. Oficjalna treść Companies Act 2014 dostępna jest na stronach ISB (Irish Statute Book), które zawierają akty prawne w wersjach opublikowanych przez publikatory rządowe.
Odnosząc się do wskazanych zarzutów wskazać należy, że jak już Sąd wskazywał wyżej, organ nie był związany wnioskiem Komendanta Placówki Straży Granicznej, który w postępowaniu administracyjnym, nie jest w istocie stroną, uprawnioną do złożenia wniosku wszczynającego postępowanie, a jedynie "organem informującym". Natomiast postępowanie administracyjne organ wszczyna z urzędu po otrzymaniu stosownych informacji.
Ponadto, należy zauważyć, że skargę w niniejszej sprawie złożyła [...]. Zaskarżona decyzja z 24 kwietnia 2024 r. została wydana na rzecz [...], natomiast wniosek Komendanta Straży Granicznej, dotyczył [...] a ponadto w treści obydwu wydanych w sprawie decyzji organ wskazuje na [...]. Jednakże z przedstawionego przez samego Skarżącego [...] wypisu z Irlandzkiego Rejestru Przedsiębiorców, który znajduje się również w aktach administracyjnych sprawy wynika, że poprzednia nazwa tej spółki – [...] – to: [..], nastąpiło natomiast przekształcenie spółki [...] w [...] i zmieniła się forma prawna tej spółki. Wobec przekształcenia formy prawnej danego podmiotu w inną formę prawną zachodzi tożsamość podmiotowa strony, z tego względu wskazanie w treści decyzji na [...], zamiast [...], nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a tym bardziej podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zwłaszcza że powyższe uchybienie może być konwalidowanie przez [...] w drodze sprostowania jako oczywistej omyłki pisarskiej (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r. sygn. akt II GSK 173/20, w którym wskazano, że: "Strona skarżąca w istocie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podważa dotychczasowe, niekwestionowane orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym określenie w decyzji poprzedniej formy prawnej przekształconej spółki (to natomiast miało miejsce w sprawie niniejszej) nie skutkuje nieważnością tej decyzji. (...) W niniejszej sprawie Sąd nie widzi zatem podstaw, by uznać, że doszło do skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie.
Dodać również należy, że obie spółki bazują na tym samym numerze w irlandzkim rejestrze Spółek (nr [...]). W konsekwencji dostrzeżona przez Skarżącego na etapie skargi praktyka zamiennego stosowania oznaczenia przewoźnika lotniczego jako [...] i [...], w pismach w postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie związane z obowiązkiem przekazania informacji API oraz w decyzji administracyjnej chociaż w żaden sposób nie może być uznana za prawidłową, to jednak nie miała istotnego wpływu na podjęte przez Prezesa ULC rozstrzygnięcie. Tym samym nie można z uchybień tych czynić zarzutu uzasadniającego uchylenie albo stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Sąd podziela stanowisko organu, iż z punktu widzenia działalności przewoźnika lotniczego niezwykle istotnym czynnikiem potwierdzającym ciągłość prowadzonej działalności przez [...] oraz [...] jest zachowanie kodu identyfikacyjnego linii lotniczej nadanego przez LATA (International Air Transport Association), czyli Międzynarodowe Stowarzyszenie Transportu Lotniczego. Kod ten w obrocie międzynarodowym służy do oznaczania lotów wykonywanych przez jednego przewoźnika lotniczego. Zarówno do [....], jak i [...] przypisany jest jeden dwuliterowy unikatowy kod - "FR". Działania te wskazują, że [...] potwierdza, że w żaden sposób nie zmienia się status prawny spółki a przekształcenie spółki z [...] na [...] podlega w świetle irlandzkiego prawa zasadzie pełnej kontynuacji. Stanowisko takie [...] przedstawiał również w korespondencji wobec Prezesa ULC, jak i nadzoru irlandzkiego. [...], nie podnosił też tych zarzutów w prowadzonych postępowaniach administracyjnych.
Wbrew wywodom skargi, nie doszło również do pomyłki i wątpliwości czy stroną postępowania był brytyjski przewoźnik [...]., którego siedzibą jest Wielka Brytania a nie Irlandia. Jednocześnie przewoźnik ten nie jest przewoźnikiem unijnym. Przewoźnik ten używa zupełnie innego oznaczenia kodu lotów JATA tzn. "RK". Jak wyjaśnił Prezesa ULC, a okoliczność ta nie jest sporna w sprawie, nigdy nie kierował pism w tej sprawie do [...] do Wielkiej Brytanii.
W zakresie z kolei polskiego przewoźnika lotniczego [...]S.A. przewoźnik ten posługuje się kodem IATA "RR" a jego siedzibą jest Warszawa. Wniosek o nałożenie kary nigdy nie wskazywał żadnych kodów lotów poza FR. Podkreślić należy, iż odróżnienie danego podmiotu od innego podmiotu to nie tylko nazwa ale też inne cechy determinujące, a w tym przypadku istotne znaczenie mają miejsca siedzib spółek.
W zakresie natomiast podnoszonej przez Skarżącego kwestii dotyczącej opublikowanej listy adresów przewoźników lotniczych na stronie Prezesa ULC, należy wyjaśnić, że na liście tej występują przewoźnicy o nazwie [...] z siedzibą w D.oraz o nazwie [...] S.A. z siedzibą w W.. Z akt sprawy wynika, że na każdym etapie toczącego się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej adres przewoźnika w D. był oznaczany prawidłowo. Nie zachodzi zatem wątpliwość, który z przewoźników operujących na terenie Polski jest stroną postępowania oraz adresatem obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za naruszenie związane z wymogiem przekazania informacji API.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 189g § 1 K.p.a. w zw. z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 209w ust. 5 Prawa lotniczego w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, pomimo że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, z uwagi na przedawnienie prawa do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na upływ 5 lat od dnia wykonania przez Skarżącego lotu będącego przedmiotem tego postępowania, tj. po upływie 5 lat od dnia naruszenia prawa, Sąd stwierdza, że upływ czasu, który nastąpił między naruszeniem obowiązku przez Skarżącego (23 marca 2019 r.) a nałożeniem na Skarżącą kary za to naruszenie ostateczną decyzją administracyjną (24 kwietnia 2024 r. data wydania oraz 10 maja 2024 r. data doręczenia decyzji) nie stanowił przeszkody w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 189g § 1 K.p.a., administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. Przepisu § 1 nie stosuje się do spraw, w przypadku których przepisy odrębne przewidują termin, po upływie którego nie można wszcząć postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub stwierdzenia naruszenia prawa, w następstwie którego może być nałożona administracyjna kara pieniężna (§ 2 powołanego artykułu). Zgodnie natomiast z treścią art. 189c K.p.a., jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
W ocenie Sądu, w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy nie doszło do określonego w art. 189g § 1 K.p.a. przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Termin przedawnienia nałożenia kary biegł bowiem od dnia naruszenia art. 202a Prawa lotniczego przez Przewoźnika, czyli od 23 marca 2019 r., a zatem – zasadniczo – powinien upłynąć 23 marca 2024 r. Jednakże na bieg terminu przedawnienia nałożenia zaskarżoną decyzją kary pieniężnej miała wpływ sytuacja prawna spowodowana wprowadzeniem w Polsce od 14 marca 2020 r. stanu zagrożenia epidemicznego, a później od 20 marca 2020 r. stanu epidemii (rozporządzenia Ministra Zdrowia odpowiednio z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego Dz.U. poz. 433 ze zm. i z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. poz. 491 ze zm.).
Zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (ustawa z dnia 2 marca 2020 r.), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Pojawiające się w praktyce organów administracji publicznej oraz orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności w przedmiocie czasu trwania zawieszenia biegu przedawnienia nakładania kar administracyjnych przez okres 54 lub 71 dni, rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w ugruntowanym już orzecznictwie w sprawach nakładania kar dotyczących naruszenia obowiązku przekazania informacji API. Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 568/23, 3 lipca 2024 r. sygn. II GSK 2387/23, 23 maja 2024 r. sygn. II GSK 1928/23, 21 marca 2024 r. sygn. II GSK 2040/21, 23 stycznia 2024 r. sygn. II GSK 771/23, wyraził pogląd, że czas trwania zawieszenia biegu terminu przedawnienia w opisanej sytuacji wynosił 71 dni, a niniejszy pogląd skład orzekający w pełni go akceptuje. Jeśli zatem uwzględni się okres, kiedy bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w tej sprawie był zawieszony, to wydanie skarżonej decyzji 24 kwietnia 2024 r. oraz jej doręczenie 10 maja 2024 r. nastąpiło przed upływem okresu przedawnienia, przewidzianego w art. 189g § 1 K.p.a., które nastąpiło dopiero 4 czerwca 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach wskazał, że art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. ustanowił regułę, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Powyższy przepis został dodany do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. z mocą od dnia 31marca 2020 r. przez art. 1 pkt 14 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 568 ze zm.) i obowiązywał do 16 maja 2020 r., zgodnie z art. 46 pkt. 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875 ze zm.), z tym zastrzeżeniem, że termin przedawnienia, którego bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., biegł dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej z dnia 14 maja 2020 r. (art. 68 ust. 2 ww. ustawy).
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił również, że ustanowiona w art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. szczególna instytucja wstrzymania rozpoczęcia lub zawieszenia biegu przewidzianego w przepisach prawa administracyjnego terminu, w tym terminu przedawnienia kompetencji właściwego organu do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189 g § 1 K.p.a.), miała zastosowanie do biegnących terminów przedawnienia - zgodnie z językowym brzmieniem art. 15zzr ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. - od dnia rozpoczęcia okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego ogłoszonego z powodu COVID-19, a więc - zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - od dnia 14 marca 2020 r. (...) Ustawa zmieniająca poddała m.in. biegnące w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 administracyjnoprawne terminy przedawnienia (w tym terminy przedawnienia karalności w zakresie administracyjnych kar pieniężnych) działaniu instytucji zawieszenia ich biegu ze względu na zakłócenie funkcjonowania administracji publicznej w związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności epidemicznych. Brak jest natomiast podstaw, aby na tle regulacji wynikającej z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. terminy przedawnienia obowiązków administracyjnoprawnych jednostek (w tym obowiązków wynikających z norm sankcjonujących) były traktowane odmiennie niż terminy przedawnienia uprawnień jednostkowych. Należy bowiem zgodzić się z poglądem, że u podstaw powyższego szczególnego unormowania wstrzymującego rozpoczęcie biegu lub zawieszającego bieg materialnoprawnych terminów przedawnienia stoi idea równoległego zabezpieczenia interesu publicznego i prywatnego, których ochrona została powierzona właściwemu w danych sprawach organowi administracji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2023 r., II GSK 107/22).
Uwzględniając powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, pięcioletni termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej w sprawie uległ zawieszeniu w okresie od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. (71 dni), a następnie biegł dalej i upłynął dopiero 4 czerwca 2024 r., a więc już po wydaniu i doręczeniu Stronie ostatecznej decyzji Prezesa ULC w sprawie kary pieniężnej.
Powoływane w skardze wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego dotyczące problematyki przedawnienia zostały wydane w odmiennych stanach faktycznych i prawnych, choć zaistniałych w związku z pandemią COVID-19. W związku z przedstawioną powyżej argumentacją Sąd uznał, że nie zachodzi zasadność zadania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w trybie art. 193 Konstytucji z wnioskiem o zbadanie czy art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji, wprowadzony w brzmieniu przewidzianym przez art. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020.568) jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
Sąd nie podzielił również zarzutów czynionych przez Przewoźnika naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Jak wskazał NSA w tezie wyroku z 15 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 287/23: "Sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji. A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa. W tak przedstawionej sytuacji uchylenie decyzji, z uwagi na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie będzie miało racjonalnych podstaw i mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych". Przewoźnik takiej okoliczności w niniejszej sprawie nie wykazał.
Reasumując wszystkie zarzuty podniesione w skardze są tym samym niezasadne. Sąd doszedł do przekonania, iż organ w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego oraz reguły postępowania określone w kodeksie postępowania administracyjnego.
Sąd postanowił nie uwzględniać wniosków dowodowych podniesionych na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. w skardze, ponieważ nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.