VI SA/Wa 2392/11

VI SA/Wa 2392/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Rudnicki
Symbol z opisem
6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1187/12 - Wyrok NSA z 2013-11-21
Skarżony organ
Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
art. 3 pkt 4, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, i 2, art. 7 ust. 1 i 2,  art. 40a ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7-9, 77, 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2006 nr 171 poz 1225
art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 47, art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 pkt 8
Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr: [...], Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (w skrócie: GIJHARS) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 21, art. 3 pkt 5 i 10, art. 4 ust. 1 w związku z art. 40a ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm., dalej jako: "ustawa z 21.12.2000 r.") w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 i art. 7 ustawy z 21.12.2000 r. w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 47 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm., dalej jako: "ustawa z 25.08.2006 r.") w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2, § 3 ust. 1 pkt 1, 3, 6, § 5 ust. 1 i 10, § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie z 10.07.2007 r."), art. 8 ust. 1 lit. c), art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002), dalej jako: "rozporządzenie (WE) nr 178/2002", po rozpatrzeniu odwołania L. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Z., ul. [...], Z., [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych ([...]WIJHARS) z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] wymierzającą odwołującemu karę pieniężną w wysokości 100.000 zł.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniach [...],[...] i [...] marca 2011 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K., przeprowadzili kontrolę w Z. w zakresie jakości handlowej przetworów mięsnych.
W trakcie działań kontrolnych pobrano do badań laboratoryjnych oraz do oceny prawidłowości oznakowania próbki reprezentujące 4 partie przetworów mięsnych o nazwach:
- "Kiełbasa zwyczajna zbylitowska", kiełbasa średniorozdrobniona, oznakowana terminem przydatności do spożycia "Najlepiej spożyć do" 16.03.2011, data produkcji 25.02.2011 r. (data produkcji jest numerem partii), partia magazynowa 85 kg, partia produkcyjna 900 kg, o wartości 7650 zł,
- "Kiełbasa toruńska", kiełbasa średniorozdrobniona, oznakowana terminem przydatności do spożycia "Najlepiej spożyć do" 22.03.2011, data produkcji 1.03.2011 r. (data produkcji jest numerem partii) partia magazynowa 125 kg, partia produkcyjna 350 kg, o wartości 3325 zł,
- "Parówki wieprzowe", kiełbasa homogenizowana, oznakowana terminem przydatności do spożycia "Najlepiej spożyć do" 14.03.2011, data produkcji 28.02.2011 r. (data produkcji jest numerem partii), partia magazynowa 9 kg, partia produkcyjna 180 kg, o wartości 1296 zł,
- "Kiełbasa śniadaniowa", kiełbasa drobnorozdrobniona oznakowana terminem przydatności do spożycia "Najlepiej spożyć do" 17.03.2011, data produkcji 24.02.2011 r. (data produkcji jest numerem partii), partia magazynowa 33 kg, partia produkcyjna 180 kg, o wartości 1350 zł.
Stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu produktu o nazwie: "Kiełbasa zwyczajna Zbylitowska", polegające na:
- niepodaniu w wykazie składników wszystkich surowców i dozwolonych substancji dodatkowych, tj.: przypraw, glukozy, cukru, hydrolizatu białka sojowego, soli, karagenu E 407, trifosforanów E 451, difosforanów E 450, polifosforanów E 452, Fosforanu sodu E 339, co było niezgodne z § 2 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia z 10.07.2007 r.
- niepodaniu w wykazie składników alergennych, tj. glutenu i soi, co było niezgodne z § 5 ust. 10 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- podaniu w wykazie składników, które nie występowały w składzie produktu, tj. cytrynianu potasu E 332, białka roślinnego, co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r., w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 25.08.2006 r.,
- niepodaniu informacji o gatunku rośliny, z której pochodzi skrobia zawierająca gluten (skrobia pszenna), co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- niepodaniu procesów technologicznych zastosowanych podczas produkcji (parzenie, wędzenie), co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 25.08.2006 r.,
- podaniu nieprawidłowego określenia "w gazie obojętnym" tymczasem winno być "pakowany w atmosferze ochronnej" lub "pakowano w atmosferze ochronnej", co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- niepodaniu określenia "zawiera cukier i substancję słodzącą", co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 10.07.2007 r.
"Kiełbasa toruńska", nieprawidłowości polegające na:
- niepodaniu w wykazie składników wszystkich surowców i dozwolonych substancji dodatkowych, tj. skórek wieprzowych, przypraw, maltodekstryny, soli, trifosforanów E 451, difosforanów E 450, fosforanu sodu E 339, co było niezgodne z § 2 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- niepodaniu w wykazie składników alergennych, tj. glutenu, co było niezgodne z § 5 ust. 10 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- podaniu w wykazie składników, które nie występowały w składzie produktu, tj. emulsji, iziaskorbinianu sodu E 316, białka roślinnego niemodyfikowanego, cytrynianu potasu E 332, cytrynianu sodu E 331, co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy 25.08.2006 r.,
- niepodaniu informacji o gatunku rośliny, z której pochodzi skrobia zawierająca gluten (skrobia pszenna), co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- niepodaniu procesów technologicznych zastosowanych podczas produkcji (parzenie, wędzenie), co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 25.08.2006 r.,
- podaniu nieprawidłowego określenia "w gazie obojętnym" tymczasem winno być "pakowany w atmosferze ochronnej" lub "pakowano w atmosferze ochronnej", co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
"Parówki wieprzowe", nieprawidłowości polegające na:
- podaniu nazwy sugerującej, że w skład produktu wchodzi wyłącznie mięso wieprzowe, co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia,
- niepodaniu w wykazie składników wszystkich surowców i dozwolonych substancji dodatkowych, tj. glukozy, przypraw, hydrolizatu białka sojowego, trifosforanów E 451, difosforanów E 450, fosforanu sodu E 339, co było niezgodne z § 2 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych,
- niepodaniu w wykazie składników alergennych, tj. glutenu i soi, co było niezgodne z § 5 ust. 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych,
- niepodaniu procentowej zawartości składników mięsnych, co było niezgodne z § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych,
- niepodaniu informacji o gatunku rośliny, z której pochodzi skrobia zawierająca gluten (skrobia pszenna), co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych,
- niepodaniu składników użytych do produkcji w kolejności malejącej, co było niezgodne z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych,
- niepodaniu procesów technologicznych zastosowanych podczas produkcji (parzenie, wędzenie), co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia,
“Kiełbasa śniadaniowa", nieprawidłowości polegające na:
- niepodaniu w wykazie składników wszystkich surowców i dozwolonych substancji dodatkowych, tj. skórek wieprzowych, przypraw, soli, glukozy, cukru, hydrolizatu białka sojowego, karagenu E 407, trifosforanów E 451, difosforanów E 450, polifosforanów E 452, fosforanu sodu E 339, co było niezgodne z § 2 ust. 1 pkt 2 i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych,
- niepodaniu w wykazie składników alergennych, tj. glutenu i soi, co było niezgodne z § 5 ust. 10 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- podaniu w wykazie składników, które nie występowały w składzie produktu, tj. emulsji, białka roślinnego, E 332 cytrynianu potasu, co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 25.08.2006 r.,
- niepodaniu informacji o gatunku rośliny, z której pochodzi skrobia zawierająca gluten (skrobia pszenna), co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
- niepodaniu procesów technologicznych zastosowanych podczas produkcji (parzenie, wędzenie), co było niezgodne z art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 25.08.2006 r.,
- podaniu nieprawidłowego określenia "w gazie obojętnym" tymczasem winno być "pakowany w atmosferze ochronnej" lub "pakowano w atmosferze ochronnej", co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia
- niepodaniu określenia "zawiera cukier i substancję słodzącą", co było niezgodne z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 10.07.2007 r.,
Wskazane błędy w oznakowaniu zostały przez skarżącego poprawione przed zakończeniem kontroli (w dniu [...] marca 2011 r. kontrolującym przedstawiono poprawione etykiety, które zostały umieszczone na opakowaniach w/w wędlin), wobec powyższego kontrolowane partie zostały dopuszczone do obrotu.
Przeprowadzone badania w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w K. wykazały obecność mięsa drobiowego, którego producent (skarżący) nie podał w składzie surowcowym tych wyrobów (sprawozdanie z badań nr [...],[...],[...][...] z dnia [...] marca 2011 r.)
Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w K., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie, w dniu [...] maja 2011 r., wydał decyzję, znak: [...], wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w wysokości 100.000 zł za wprowadzenie do obrotu 4 partii przetworów mięsnych zafałszowanych.
Organ I instancji ocenił, że brak w oznakowaniu wszystkich surowców i dozwolonych substancji dodatkowych zwłaszcza składników alergennych i mięsa drobiowego wskazywały na zafałszowanie przedmiotowych partii wędlin, natomiast niepodanie gatunku rośliny, z której pochodzi skrobia, niewyszczególnienie procesów produkcyjnych, niepodanie informacji "pakowany w atmosferze ochronnej", nieumieszczenie informacji "zawiera cukier i substancję słodzącą", niepodanie procentowej zawartości składników mięsnych i niewyszczególnienie składników użytych do produkcji w kolejności malejącej świadczyły o niespełnieniu wymagań jakości handlowej.
Ustalając wysokość kary pieniężnej organ I instancji wziął pod uwagę (zgodnie z art. 40a ust. 5 z 21.12.2000 r.) stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno - spożywczych oraz wielkość jego obrotów.
Oceniając stopień szkodliwości czynu jako wysoki, organ I instancji uwzględnił rodzaj i charakter naruszonego dobra, tj. interes konsumenta oraz jego prawo do rzetelnej informacji o produkcie, rozmiar wyrządzonej szkody, motywację przedsiębiorcy, sposób i okoliczności popełnienia czynu. Prawidłowe oznakowanie artykułów rolno-spożywczych stanowi bowiem podstawę informacji konsumenckiej, ma na celu umożliwienie konsumentom dokonania wyboru produktu zgodnego z oczekiwaniami. Niepodanie w składzie surowcowym substancji alergennych, jak również wszystkich użytych podczas produkcji surowców, w tym składnika drobiowego jak również substancji dodatkowych wprowadzało w błąd konsumenta co do faktycznego składu danego środka spożywczego.
Przy ocenie stopnia zawinienia [...]WIJHARS wziął pod uwagę okoliczności popełnienia czynu i motywację sprawcy. Stwierdzone nieprawidłowości były wynikiem świadomego działania producenta w zakresie dodatku mięsa drobiowego w przedmiotowych przetworach oraz niedochowania należytej staranności w zakresie opracowania poprawnych etykiet. Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor określił stopień zawinienia strony jako wysoki.
Przy ustalaniu zakresu naruszenia organ I instancji wziął pod uwagę rozmiar wyrządzonej szkody. Konsument dokonując zakupu przedmiotowych przetworów mięsnych mógł oczekiwać, że nabywa produkt wysokiej jakości, który posiada cechy i właściwości zadeklarowane na etykiecie. Niewłaściwe oznakowanie naruszało powszechnie obowiązujące przepisy prawa krajowego i wspólnotowego, istotne z punktu widzenia ekonomicznych interesów konsumenta.
Analizując dotychczasową działalność przedsiębiorstwa, organ I instancji uwzględnił fakt, że poprzednie kontrole nie wykazywały podobnych nieprawidłowości wskazujących na zafałszowanie.
Na wysokość wymierzonej kary wpłynął również fakt, że przedmiotowe partie przetworów mięsnych zostały poprawnie oznakowane (za wyjątkiem podania obecności składnika drobiowego w ich składzie).
Przy ustalaniu wysokości kary [...]WIJHARS wziął pod uwagę wielkość i wartość zakwestionowanych partii, wysokość obrotów przedsiębiorstwa oraz przychód osiągnięty przez podmiot w 2010 r., który wyniósł 33.558.465,06 zł.
Skarżący pismem z dnia [...] maja 2011 r. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji.
Skarżący zarzucił wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- przepisów prawa materialnego – art. 40a ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 10 lit. c oraz art. 4 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r. poprzez niezbadanie, czy stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia w oznakowaniu świadczą o zafałszowaniu,
- przepisów materialnego prawa administracyjnego – art. 40a ust. 5 w związku z art. 3 pkt 3 ustawy z 21.12.2000 r. poprzez błędne ustalenie przesłanek, w tym wskazanie, że działanie producenta było celowe. Strona zauważyła, że partie dopuszczono warunkowo do obrotu zamiast je zabezpieczyć, a organ nie wydał decyzji w oparciu o art. 29 ustawy 21.12.2000 r. oraz nie wziął pod uwagę wielkości obrotów przedsiębiorstwa w roku przeprowadzania kontroli oraz w latach innych niż 2010 r., jak również wartość zakwestionowanych partii,
- przepisów proceduralnego prawa administracyjnego:
- art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 40a ust. 5 ustawy oz 21.12.2000 r. poprzez wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie decyzji,
- art. 8 k.p.a. oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez podważenie zaufania do organów państwa,
- art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego niewłaściwe określenia stopnia winy producenta, oraz przyjęcie, że producent świadomie zafałszował produkt,
- naruszenie przepisów materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego - art. 77 ust. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) poprzez wzięcie pod uwagę ustaleń z kontroli przeprowadzonej z naruszeniem przepisów prawa,
- naruszenie art. 32 Konstytucji RP w związku z art. 40a ust. 1 i 5 ustawy z 21.12.2000 r. poprzez nie wzięcie pod uwagę wysokości wymierzanych kar innym podmiotom, wzięcie pod uwagę obrotu przedsiębiorstwa tylko z 2010 r., wymierzenie kary niewspółmiernej do wartości zakwestionowanych partii, stopnia naruszenia, praw konsumenta i winy przedsiębiorcy, nie wzięcie pod uwagę szybkich działań przedsiębiorcy zmierzających do wyeliminowania nieprawidłowości w oznakowaniu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie lub o jej uchylenie i wymierzenie kary w wymiarze 1.000 zł lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Strona, w odpowiedzi na wezwanie GIJHARS, pismem z dnia [...] września 2011 r. przekazała dokumenty księgi systemu kontroli wewnętrznej dotyczące przedmiotowych wędlin.
GIJHARS, rozpatrując wniesione przez skarżącego odwołanie, wskazał na art. 4 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r., zgodnie z którym wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Jakość handlową stanowią cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi (art. 3 pkt 5 w/w ustawy).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 w/w ustawy artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z 25.08.2006 r.
Zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy z 25.08.2006 r. oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.
Stosownie do art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25.08 2006 r., oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości.
W związku z powyższym, gdy zastosowane oznakowanie w sposób oczywisty wprowadza konsumenta w błąd co do jego składu lub procesów technologicznych stosowanych w produkcji, zastosowanie znajdują przepisy ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych.
Stosownie do art. 6 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r. w związku z art. 45 ust. 2 i art. 47 ustawy z dnia 25.08.2006 r. na oznakowanie produktu składają się wszystkie informacje istotne z punktu widzenia konsumenta w postaci napisów i innych oznaczeń, znaków towarowych, nazw handlowych, elementów graficznych i symboli, a także nazwa produktu, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu, jak również inne dane umożliwiające identyfikację artykułu rolno-spożywczego oraz odróżnienie go od innych artykułów rolno-spożywczych.
Wobec powyższego GIJHARS za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 40a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 3 pkt 10 lit. c) oraz art. 4 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r., poprzez niezbadanie, czy stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia w oznakowaniu świadczą o zafałszowaniu.
Organ odwoławczy podał, że przeprowadzone badania w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w K. spełniającym wszelkie wymagania stawiane laboratoriom urzędowej kontroli żywności (zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt, opubl. Dz. U. UE. L. 04.165.1 z późn. zm., posiada akredytację zgodnie z normą PN EN ISO/JEC 17025), wykazały obecność mięsa drobiowego, którego producent nie podał w składzie surowcowym tych wyrobów.
W ocenie organu odwoławczego, niepodanie w składzie surowcowym wszystkich partii przetworów mięsnych substancji alergennych, jak również wszystkich użytych podczas produkcji surowców, w tym składnika drobiowego jak również substancji dodatkowych wskazywało na celowe i świadome działanie producenta (skarżącego) i wprowadza w błąd konsumenta co do faktycznego składu danego produktu.
Natomiast pozostałe nieprawidłowości polegające na niepodaniu procentowej zawartości składników mięsnych, niepodaniu składników użytych do produkcji w kolejności malejącej, niepodaniu informacji o procesach technologicznych zastosowanych podczas produkcji, podanie nieprawidłowego określenia "w gazie obojętnym" oraz brak określenia "zawiera cukier i substancję słodzącą" w sposób istotny mogły utrudnić dokonanie przez konsumenta świadomego wyboru.
Wobec powyższego, GIJHARS potwierdził zasadność stanowiska organu I instancji, który uznał, iż stwierdzone nieprawidłowości wskazują na zafałszowanie w rozumieniu art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy z 21.12.2000 r. Konsument bowiem ma prawo oczekiwać, iż nabywany przez niego produkt spełnia wymagania jakościowe, o których zostaje poinformowany przez przedsiębiorcę w oznakowaniu produktu. W przeciwnym razie taki produkt jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym.
Organ odwoławczy zauważył również, że zgodnie z obowiązującym prawem wspólnotowym, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych warunków, zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego - art. 77 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez wzięcie pod uwagę ustaleń z kontroli przeprowadzonej z naruszeniem przepisów prawa, organ odwoławczy podał, że organ I instancji podjął decyzję na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach [...],[...] i [...] marca 2011 r. u skarżącego. Bezpodstawnym był argument strony, iż organ I instancji posłużył się dowodem przeprowadzonym z naruszeniem prawa. Protokół przyjęcia oświadczenia od G. P., technologa zakładu, osoby upoważnionej do reprezentowania strony podczas kontroli z dnia [...] marca 2011 r., w którym potwierdził, że partie wędlin spełniały wymagania co do zadeklarowanych przez producenta składników mięsnych, stanowił integralną część protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., który został podpisany bez zastrzeżeń przez K. R., pełnomocnika właściciela kontrolowanego zakładu.
Organ odwoławczy, podkreślił, że protokół z kontroli ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Dlatego też podpisanie protokołu bez zastrzeżeń przez przedstawiciela kontrolowanego jak to miało miejsce w okolicznościach faktycznych sprawy, stanowi dowód w sprawie. Ustalenia protokołu wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego pod względem stanu faktycznego i prawnego.
Co do zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych - art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.200 r. , poprzez wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie decyzji GIJHARS podkreślił, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bardzo wyraźnie określił, które nieprawidłowości w oznakowaniu uznał za zamierzone przez przedsiębiorcę (niepodanie w składzie przetworów mięsa drobiowego, które było w sposób zamierzony dodawane w procesie produkcji), a które nieprawidłowości uznał za wynikające z niedochowania należytej staranności w opracowywaniu poprawnych etykiet – mające charakter winy nieumyślnej (pozostałe nieprawidłowości w oznakowaniu).
W odniesieniu do zarzutu, że [...]WIJHARS nie dokonał zabezpieczenia zakwestionowanych partii przetworów mięsnych, organ odwoławczy odwołał się do treści art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z 21.12.2000 r. organ odwoławczy zauważył, że przetwory mięsne należą do grupy artykułów nietrwałych mikrobiologicznie. Organ nie dokonał zabezpieczenia przedmiotowych partii. Zatem nie byłoby zasadne wydanie przez organ decyzji administracyjnej na podstawie art. 29 ustawy z 21.12.2000 r., zakazującej wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego lub nakazującej poprawne oznakowanie, zwłaszcza, że producent poprawił oznakowanie.
Ponadto, niezależnie od możliwości wydania przez organ decyzji na podstawie art. 29 ustawy z 21.12.2000 r., stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 4 w/w ustawy, w przypadku stwierdzenia, że podmiot wprowadził do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, wojewódzki inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną.
Organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony zarzut strony dotyczący naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niewłaściwe określenia stopnia winy producenta oraz przyjęcie, że producent świadomie zafałszował produkt. Organ odwoławczy przypomniał, że organ I instancji podjął decyzję na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonych w dniach [...],[...] i [...] marca 2011 r. u skarżącego (Protokół kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., i nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.). Organ I instancji szczegółowo uzasadnił okoliczności, które wziął pod uwagę, oceniając stopień winy producenta (skarżącego). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie potwierdził nieprawidłowości dotyczące przedmiotowych partii produktów, wskazując na zafałszowanie wprowadzonych do obrotu artykułów rolno-spożywczych. Organ podkreślił, że oznakowanie artykułów rolno-spożywczych jest istotnym elementem jakości handlowej, a obowiązkiem producenta jest wprowadzanie do obrotu produktów oznakowanych zgodnie z przepisami, w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości konsumenta. Odbiorca artykułu nieprawidłowo oznakowanego, zostaje wprowadzony w błąd, co do jego składu, rodzaju i właściwości, tym samym jego interes zostaje w istotny sposób naruszony. Przepisami zajmującymi się tymi samymi kwestiami jest między innymi ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. nr 171 poz. 1206). W rozumieniu art. 5 ust. 1 w/w ustawy, praktykę rynkową uznaje się za wprowadzającą w błąd, jeżeli działanie w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy (w tym, także zakupu), której inaczej by nie podjął. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością; ma na celu zapobieganie: oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.
Natomiast stosownie do art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością (art. 5 ust. 1 w/w rozporządzenia). Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.
Stosownie do art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy z 21.12.2000 r., artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu.
W tym stanie rzeczy, GIJHARS uznał za słuszne stanowisko organu I instancji, iż nieprawidłowości polegające na niepodaniu obecności w produktach mięsa drobiowego, wskazują na ich zafałszowanie.
Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego określenia przez organ I instancji stopnia winy producenta (skarżącego) poprzez przyjęcie, że producent świadomie zafałszował produkt, organ odwoławczy podkreślił, że skarżący - przedsiębiorca jako podmiot zawodowo zajmujący się branżą spożywczą, zobowiązany jest znać i stosować obowiązujące regulacje prawne w zakresie prowadzonej działalności. Dlatego też winien podjąć stosowne środki w zakresie prawidłowego oznakowania wytwarzanych przez siebie produktów.
Nadto, przeprowadzone badania w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w K. wykazały obecność mięsa drobiowego, którego producent nie podał w składzie surowcowym tych wyrobów. Dodatkowo z oświadczenia K. R. pełnomocnika właściciela kontrolowanego zakładu wynikało, że do produkcji przedmiotowych wędlin był stosowany drobiowy składnik mięsny (protokół przyjęcia oświadczenia będący załącznikiem nr 1 do protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2011 r.). Tym samym strona przyznała, że obecność w gotowym produkcie mięsa drobiowego nie jest przypadkowa i niezawiniona.
Powyższy fakt potwierdziły również dokumenty księgi systemu kontroli wewnętrznej dotyczące wędlin, przesłane na wezwanie GIJHARS, które w składzie tych wyrobów przewidują zawartość mięsa drobiowego na poziomie 6%.
W ocenie organu odwoławczego, stwierdzone nieprawidłowości w zakresie niepodania w składzie informacji o dodatku mięsa drobiowego, które było dodawane podczas produkcji, były wynikiem świadomego działania producenta, a w pozostałym zakresie wynikały z niedochowania należytej staranności przez producenta.
GIJHARS nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 32 Konstytucji RP w związku z art. 40a ust. 1 i 5 ustawy z 21.12.2000 r. poprzez nie wzięcie pod uwagę wysokości kar wymierzanych innym podmiotom, wzięcie pod uwagę obrotu przedsiębiorstwa tylko z 2010 r., wymierzenie kary niewspółmiernej do wartości zakwestionowanych partii, stopnia naruszenia praw konsumenta i winy przedsiębiorcy, nie wzięcie pod uwagę szybkich działań przedsiębiorcy zmierzających do wyeliminowania nieprawidłowości w oznakowaniu.
Organ wskazał, że przy ustalaniu wysokość kary pieniężnej organ I instancji wziął pod uwagę, zgodnie z art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno - spożywczych oraz wielkość jego obrotów. Organ I instancji wziął również pod uwagę wartość i ilość zakwestionowanych partii przetworów mięsnych, stopień naruszenia praw konsumenta oraz działania przedsiębiorcy zmierzające do wyeliminowania nieprawidłowości w oznakowaniu a także jego możliwości finansowe. Natomiast wysokość kar wymierzanych innym przedsiębiorstwom nie miała znaczenia w sprawie, gdyż nie jest kryterium branym pod uwagę podczas ustalania wysokości kary. Organ I instancji, wymierzając karę wziął po uwagę wysokość obrotów przedsiębiorstwa oraz przychód osiągnięty przez podmiot w 2010 r., który obrazuje aktualną sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa.
Zdaniem organu odwoławczego, oceniając stopień szkodliwości organ I instancji uwzględnił fakt, że konsument został narażony na zakup towaru zafałszowanego o jakości niezgodnej z deklaracją producenta, a także nieprawidłowo oznakowanego, wiec jego interes ekonomiczny mógł zostać naruszony w istotny sposób. W przedmiotowej sprawie kwestionowane partie przetworów mięsnych nie spełniały wymagań zawartych w przytoczonych wyżej aktach prawnych z uwagi na niewłaściwe oznakowanie wprowadzające konsumenta w błąd, co do rodzaju i właściwości artykułu.
Mając na uwadze argumentację strony zawartą w odwołaniu, organ podał, że obowiązkiem producenta jest dochowanie należytej staranności na wszystkich etapach procesu produkcji, również w zakresie poprawnego oznakowania produktu, w taki sposób, aby wprowadzany do obrotu wyrób gotowy posiadał właściwą jakość handlową w rozumieniu w/w przepisów. Stąd, zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP w związku z art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. jest bezpodstawny.
Powołując się na treść przepisów art. 40a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r., GIJHARS uznał, że organ I instancji, oceniając dotychczasową działalność podmiotu nie uwzględnił wyników kontroli przeprowadzonej w marcu 2009 r., która wykazała niewłaściwą jakość handlową produkowanych przez skarżącego przetworów mięsnych, co spowodowałoby wymierzenie surowszej kary. Jednakże stosownie do art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Organ wymierzył karę, której wysokość stanowiła zaledwie 2,98% przychodu osiągniętego przez przedsiębiorstwo w 2010 r. oraz 29,8% kary maksymalnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, dla tego przedsiębiorstwa.
W ocenie organu odwoławczego, wysokość kary pieniężnej stanowiła odczuwalną dolegliwość dla strony, pozostając jednocześnie w jej możliwościach finansowych.
Organ I instancji przeprowadził przedmiotowe postępowanie administracyjne, zgodnie z procedurami ujętymi w k.p.a. i ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W oparciu o cały materiał dowodowy dokonano wnikliwej i wyczerpującej analizy stanu faktycznego, w wyniku której wydano decyzję, powołując się na stosowne przepisy w zakresie jakości handlowej, oraz szczegółowo odpowiedziano na zarzuty strony, tym samym nieprawdziwy jest zarzut naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz Konstytucji RP.
Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GIJHARS, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z decyzja organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego – art. 40a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 3 pkt 10 lit. c oraz art. 4 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r., które to normy dotyczą "zafałszowania" żywności - w przedmiotowej sprawie, organy I i II instancji nie badały czy stwierdzone w trakcie kontroli uchybienia w oznakowaniu żywności zostały zmienione w celu ukrycia rzeczywistego składu lub innych właściwości artykułu rolno-spożywczego, jak również wydając rozstrzygnięcia organy obu instancji nie uwzględniły stanu faktycznego sprawy, w którym uchybienia w oznakowaniu żywności zostały usunięte przed jej zaprezentowaniem konsumentowi oraz okoliczności, że sam organ I instancji, po dodatkowej kontroli niezwłocznie poprawionych przez producenta etykiet "warunkowo dopuścił do obrotu" wcześniej zakwestionowane partie produktów;
2) naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego - art. 40a ust. 5 w związku z art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy z 21.12.2000 r., w ten sposób, że organ II instancji wydający decyzję błędnie podtrzymał ustalenia organu I instancji, przyjmując, że wystąpiły przesłanki wskazane w normie prawa administracyjnego, a w szczególności stwierdził, że producent w celu realizacji z góry powziętego zamiaru świadomie popełnił zarzucany czyn, w sytuacji, gdy w sprawie nie ustalono - i nie prowadzono w tym kierunku postępowania dowodowego - żadnej przesłanki wskazującej na celowe i świadome działanie producenta, nie uwzględniając przy tym okoliczności, że producent niezwłocznie usuwał wszystkie wskazane przez organ I instancji nieprawidłowości, oraz faktu, iż organ I instancji po dodatkowej kontroli niezwłocznie poprawionych etykiet sam "warunkowo dopuścił do obrotu" uprzednio zakwestionowane partie żywności;
3) naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego - art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. w ten sposób, że organ wydający decyzję w II instancji błędnie podtrzymał ustalenia organu I instancji w zakresie wystąpienia przesłanek wskazanych w normie prawa administracyjnego, a w szczególności stwierdził, że producent w sposób istotny naruszył interesy konsumentów, w sytuacji gdy:
a) nieprawidłowości w oznaczeniu żywności były niezwłocznie usuwane przed jej "zaprezentowaniem" konsumentowi;
b) organ I instancji nie uznał, iż stwierdzone w trakcie kontroli nieprawidłowości powinny skutkować "zabezpieczeniem partii wędlin", zapobiegającym wprowadzeniu ich do obrotu, co należy odczytać, jako potwierdzenie przez organ I instancji nieistotności uchybień producenta;
c) organ I instancji po dodatkowej kontroli niezwłocznie poprawionych przez producenta etykiet sam "warunkowo dopuścił do obrotu" wcześniej zakwestionowane partie;
d) organ I instancji nie uważał za właściwe wydanie w wyniku kontroli decyzji z art. 29 ustawy z 21.12.2000 r., zgodnie z którą miał on w szczególności kompetencje do zakazu wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej lub nakazać poddanie ich określonym zabiegom, którą to decyzję można wydać przed zakończeniem kontroli oraz która to decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu;
4) naruszenie przepisów materialnego prawa administracyjnego - art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. w ten sposób, że organ II instancji błędnie podtrzymał ustalenia organu I instancji w zakresie przesłanek wskazanych w normie prawa administracyjnego, a w szczególności nie wziął pod uwagę wielkości obrotu podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych w roku przeprowadzenia kontroli oraz w latach innych niż rok 2010, jak również wartości zakwestionowanych partii, pomimo, że był do tego zobowiązany zgodnie z ww. normą;
5) naruszenie przepisów proceduralnego prawa administracyjnego - art. 7 - 9 oraz art. 77 k.p.a. przez:
a) nie podjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
b) nie przeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;
c) nie zebranie w sprawie i rozpatrzenie istotnego materiału dowodowego;
6) naruszenie przepisów proceduralnego prawa administracyjnego - art. 107 § 3k.p.a., przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia decyzji organu II instancji, w związku z mało precyzyjnym określeniem działań strony, sumarycznym powołaniem dowodów poszczególnych faktów, nie odniesieniem się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu, niewskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co czyni decyzję niezrozumiałą dla strony i po części uniemożliwia merytoryczne odniesienie się do ustaleń organu II instancji;
7) naruszenie przepisów proceduralnego prawa administracyjnego - art. 8 k.p.a. oraz art. 2 i 7 Konstytucji RP, w ten sposób, że organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na stronę kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii żywności, w stosunku do których organ I instancji, po dodatkowej kontroli niezwłocznie poprawionych przez producenta etykiet, sam dopuścił do obrotu wcześniej zakwestionowane partie żywności, jak również nie uważał za właściwe wydanie w wyniku kontroli decyzji z art. 29 ustawy z 21.12.2000 r., zgodnie z którą miał on w szczególności kompetencje do zakazu wprowadzania do obrotu artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej lub mógł nakazać poddanie ich określonym zabiegom, którą to decyzję można wydać przed zakończeniem kontroli oraz która to decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu, a działaniem takim nie przyczynił się do zwiększenia zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej;
8) naruszenie przepisu proceduralnego prawa administracyjnego - art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r., w ten sposób, że organ II instancji nie dołożył należytej staranności w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a w szczególności nie przeprowadził czynności dowodowych zmierzających do określenia stopnia winy producenta, jak również przyjął, że producent świadomie, w określonym celu zafałszował artykuł rolno-spożywczy, pomimo, że takie ustalenie organu I i II instancji jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, doświadczeniem życiowym, jak również zasadami racjonalnego rozumowania.
9) naruszenia przepisów materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego - art. 77 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej- przez wzięcie pod uwagę w sprawie dowodów przeprowadzonych w toku kontroli przez organ I instancji z naruszeniem przepisów prawa, które miały istotny wpływ na wyniki kontroli i z tego powodu nie mogły stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy.
10) naruszenie art. 32 Konstytucji w związku z art. 40a ust. 1 i 5 ustawy z 21.12.2000 r., w ten sposób, że organ II instancji, pomimo wniosku strony, nie wziął pod uwagę wysokości wymierzanych kar pieniężnych, nakładanych na inne podmioty działające na rynku spożywczym, w sytuacjach o podobnym stanie faktycznym i stopniu uchybień w oznakowaniu żywności, jak również zastosował ww. przepisy prawa administracyjnego w sposób dowolny, biorąc pod uwagę jedynie obrót podmiotu z roku poprzedniego, a także, utrzymał karę niewspółmierną do wartości zakwestionowanych partii żywności, do stopnia naruszenia praw konsumenta i winy przedsiębiorstwa, jak również nie biorąc pod uwagę niezwłocznie podejmowanych działań producenta, zmierzających do niezwłocznego usunięcia stwierdzonych uchybień w trakcie kontroli urzędowych.
W uzasadnieniu skargi skarżący, powołując się na treść art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy z 21.12.2000 r. organy obu instancji nie zbadały w sposób właściwy, czy do zafałszowania artykułów rolno-spożywczy doszło celem świadomego ukrycia przez producenta żywności składu lub innych właściwości artykułu rolno-spożywczego. O braku rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez organy I i II instancji świadczyły, w ocenie skarżącego, sprzeczności w ich ustaleniach.
W ocenie skarżącego, w sprawie taka okoliczność nie miała miejsca, na co wskazał organ I instancji, mówiąc, że strona nie miała zamiaru popełnienia takiego czynu. O braku takiego zamiaru świadczy także pełna współpraca skarżącego z kontrolerami i organami obu instancji, w tym po stwierdzeniu błędu - niezwłoczne wskazywanie składu produktu oraz usuwanie wszystkich wskazanych przez organ kontrolny uchybień (dowód: protokoły z kontroli oraz pismo strony z dnia [...] kwietnia 2011 r. do organu I instancji, jak również pismo strony z dnia [...] września 2011 r. do organu II instancji ).
W tym stanie rzeczy, strona nie znalazła uzasadnionych podstaw do przyjętego przez organ II instancji stanowiska, że niepodanie w składzie surowcowym wszystkich partii przetworów mięsnych substancji alergennych, jak również wszystkich użytych podczas produkcji surowców, w tym składnika drobiowego, jak również substancji dodatkowych wskazywało na celowe i świadome działanie producenta i wprowadza w błąd konsumenta, co do faktycznego składu danego produktu. Ustalenie to było sprzeczne z inną częścią uzasadnienia decyzji organu II instancji, w której organ stwierdził, że organ I instancji bardzo wyraźnie określił, które nieprawidłowości w oznakowaniu uznał za zamierzone przez przedsiębiorcę (niepodanie w składzie przetworów mięsa drobiowego, które było w sposób zamierzony dodawane w procesie produkcji), a które nieprawidłowości uznał za wynikające z niedochowania należytej staranności w opracowywaniu poprawnych etykiet - mające charakter działania nieumyślnego (pozostałe nieprawidłowości w oznakowaniu, nie wskazując jednocześnie, które składniki miałyby zostać dodane "w sposób zamierzony", a w przypadku, których "jedynie" nie dochowano należytej staranności przy etykietowaniu produktu.
Skarżący odrzucił jako wiarygodny w sprawie dowód o celowym działaniu strony w zakresie ukrycia rzeczywistego składu lub innych właściwości produktu w postaci wyników badań laboratoryjnych z Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w K., nawet jeżeli Laboratorium to, jak twierdzi organ II instancji, posiada stosowne akredytacje. Dowód ten może rozstrzygać tylko o obecności pewnych składników w żywności lub ich braku, nie zaś o "celowości" działania przedsiębiorcy. Procedując w tym zakresie, organ II instancji pominął podniesioną przez stronę literalną wykładnię normy art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy z 21.12.200 r.
Organ II instancji podniósł w uzasadnieniu decyzji dodatkową okoliczność, która nie została udokumentowana w aktach sprawy, do której strona nie miała możliwości odniesienia się do niej w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. W ocenie organu II instancji, [...]WIJHARS, oceniając dotychczasową działalność podmiotu nie uwzględnił wyników kontroli przeprowadzonej w marcu 2009 r., która wykazała niewłaściwą jakość handlową produkowanych przez skarżącego przetworów mięsnych, co spowodowałoby wymierzenie surowszej kary. Wskazana okoliczność, zdaniem skarżącego, była sprzeczna z ustaleniami organu I instancji, który wskazał, iż stwierdzone przez niego nieprawidłowości zostały wykryte u kontrolowanego po raz pierwszy.
Zdaniem skarżącego, w sprawie nie została spełniona także druga przesłanka z definicji legalnej artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego – mówiąca o naruszeniu interesów konsumentów żywności. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania producent żywności niezwłocznie usuwał wszystkie wykazane uchybienia w oznakowaniu zakwestionowanych partii żywności, w tym podjął należytą staranność aby zmiany te były naniesione przed wprowadzeniem produktu do obrotu, a więc przed możliwością zapoznania się konsumenta z etykietami opakowań.
Opisane powyżej zachowanie skarżącego wskazywało na niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 4 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r., gdyż w przepisie jest mowa o artykułach "wprowadzanych do obrotu", a więc o artykułach, które przestają znajdować się pod bezpośrednią kontrolą podmiotu-producenta działającego na rynku spożywczym. Nawet w przypadku stwierdzenia zagrożenia zdrowia publicznego (a więc dobra szerzej chronionego niż prawo do informacji o produkcie) przez produkt niebezpieczny, w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 178/2002, który to akt został przywołany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I, jak i II instancji, nie ma mowy o konieczności podejmowania przez producenta jakichś bardzo sformalizowanych procedur - jeżeli tylko produkt ten nie przestał znajdować się pod jego bezpośrednią kontrolą. Na obowiązek przyjęcia powyższej wykładni wskazuje również norma art. 16 ww. rozporządzenia, która mówi o obowiązkach właściwego etykietowania i oznakowania żywności wyłącznie w kontekście ewentualnej możliwości wprowadzenia w błąd konsumenta. Żeby sytuacja taka była jednak możliwa musi on mieć przynajmniej hipotetyczną możliwość zapoznania się z produktem. Norma ta, jako przepis europejskiego prawa wspólnotowego rangi rozporządzenia, powinna być wzięta z urzędu przy rozpoznaniu sprawy przez organ I instancji, ma ona bowiem zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Za niezrozumiałą skarżący uznał próbę wykazania przez organ I instancji istotnego naruszenia interesów konsumenta w sytuacji, gdy ten sam organ kontrolny nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień wynikających z art. 29 ustawy z 21.12.2000 r. Organ I instancji, przed wydaniem decyzji, nie skorzystał również z uprawnień przysługujących mu z mocy art. 27 ww. ustawy, tj. nie zabezpieczył partii wędlin. Dokonanie w trakcie kontroli takich władczych rozstrzygnięć przez organ administracji publicznej zapobiegłoby wprowadzeniu produktów do obrotu, uniemożliwiając tym samym stronie naruszenie interesów konsumenta, gdyby faktycznie takie realne naruszenia zostały stwierdzone w trakcie kontroli, a nie - jak można jedynie domniemywać - dopiero na etapie sporządzania uzasadnienia decyzji o nałożeniu kary.
Podstawą do podjęcia takich władczych rozstrzygnięć powinno stanowić stwierdzenie niespełnienia wymagań jakości handlowej artykułu rolno- spożywczego, a więc w świetle art. 3 pkt 5 ustawy z 21.12.2000 r. także niespełnienie wymagań w zakresie jego opakowania, zaś jednym z podstawowych celów, zgodnie z interesami społecznymi chronionymi w drodze przepisów ustawowych i przepisów prawa wspólnotowego, przy ich podjęciu jest ochrona interesów konsumenta przez zapobieżenie sytuacji, w której mógłby on zostać wprowadzony w błąd.
Niezastosowanie norm ustawy z 21.12.2000 r., w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, jest szczególnie rażące, wziąwszy pod uwagę fakt, że pierwotnym powodem kontroli u skarżącego było zgłoszenie przez rzekomego konsumenta, wykorzystania w żywności mięsa mechanicznie odkostnionego (tzw. MOM). Pomimo, że informacja ta była całkowicie niezgodna z prawdą, organ I instancji, nie mógł się o tym przekonać do czasu uzyskania wyników badań laboratoryjnych prób, pobranych w tym kierunku w trakcie kontroli urzędowej.
Zamiast zastosować sankcje dopuszczalne prawem, pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organ I instancji, po dodatkowej kontroli, niezwłocznie poprawionych przez producenta etykiet sam "warunkowo dopuścił do obrotu" wcześniej zakwestionowane partie. Tym samym organ ten, działając w sposób niezgodny z prawem, przyczynił się do wprowadzenia do obrotu produktu, którego oznakowanie miało jeszcze drobne braki.
Organ II instancji nie odniósł się w ogóle do powyższej argumentacji. Zamiast tego powołał się na przesłankę wskazująca na brak możliwości zabezpieczenia artykułów rolno-spożywczych ulegających szybkim zmianom biochemicznym, pomimo, że z akt sprawy w ogóle nie wynika, że norma ta była podstawą działania lub rozważań organu I instancji.
Decyzja organu I instancji, który we wskazanym przez skarżącego stanie faktycznym sprawy, nałożył wysoką karę administracyjną na producenta stanowiło rażące naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a zwłaszcza art. 8 k.p.a.
Skarżący zarzucił, że organ II instancji nie wskazał jaka norma kompetencyjna daje mu prawo powoływania się przy rozstrzygnięciu sprawy na przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz jakie znaczenie mają jej przepisy w związku z zarzutem strony, iż jej działanie nie było celowe - to jest wyczerpujące znamiona definicji legalnej z art. 3 pkt 10 lit. c) ustawy z 21.12.2000 r.
W postępowaniach toczących się w obu instancjach naruszono art. 7 i 77 k.p.a. poprzez przyjęcie tezy iż użycie do produkcji wędlin drobiowego składnika mięsnego - objęte były zamiarem strony oraz podyktowane chęcią wprowadzenia konsumenta w błąd i osiągnięcia z tego tytułu korzyści majątkowej. Teza ta nie znajduje potwierdzenia w postępowaniu producenta poddanego kontroli urzędowej, który podjął pełną współpracę z kontrolerami niezwłoczne po wykryciu własnych błędów w etykietowaniu żywności, przyznanie się do nich wraz z wyszczególnieniem składników, które nie zostały wykazane na etykietach zakwestionowanych partii oraz natychmiastowe usuwanie wykrytych uchybień. Tym samym, upada zarzut organu o świadomym działaniu strony. Przy ocenie dowodów zebranych w sprawie organ I i II instancji powinien wziąć pod uwagę, iż informacja udzielona przez kierownika produkcji i jednocześnie technologa kontrolowanego zakładu odnośnie użytych składników mięsnych była zasugerowana pytaniem nie o składniki mięsne lecz o składniki mięsne pozyskane w procesie technologicznym mechanicznego odkostnienia (oddzielenia) mięsa (tzw. MOM). Za powyższym świadczy przede wszystkim fakt, że pierwotna przyczyna kontroli w dniach [...]-[...] marca 2011r., obejmowała czynności kontrolne zmierzające do wykrycia składowania MOM-u w zakładzie lub surowców do jego pozyskiwania, w których ww. osoba brała udział oraz dodatkowe doprecyzowanie odpowiedzi w protokole, iż w 4 partiach wędlin nie powinno się znajdować MOM, a zwłaszcza drobiowe MOM.
Zdaniem skarżącego, organ II instancji bezkrytycznie usankcjonował
nierzetelność dokumentów poświadczających czynności kontrolne organu I instancji. W szczególności w zakresie przesłuchania G. P. - kierownika produkcji, technologa Zakładu, pomimo rażącej sprzeczności przeprowadzenia czynności z art. 69 § 1 k.p.a. oraz art. 83 § 3 k.p.a., do których to norm organ II instancji w ogóle się nie odniósł w swoich rozważaniach. Zamiast tego organ stwierdził, iż protokół z przesłuchania świadka stanowi "integralną" część odrębnego protokołu kontroli.
Tymczasem, dokumenty urzędowe, na które powołał się organ II instancji, nie zostały sporządzone w przypisanej formie, lecz z naruszeniem norm proceduralnego prawa administracyjnego. Jednocześnie, stosownie do art. 76 § 3 k.p.a., strona w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, ma prawo żądać przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. Kwestia ta nie została jednak prawidłowo rozpoznana przez organ II instancji, co wskazuje na spełnienie się przesłanki z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Organ II instancji nie odniósł się także do innych wątpliwości strony dotyczących zastrzeżeń do sporządzonych przez organ I instancji dokumentów urzędowych. W szczególności pomimo, iż kontrola urzędowa miała miejsce w dniach [...]-[...] marca 2011 r. to na protokole z tej kontroli widnieje data [...] luty 2011 r., czy wskazanie w protokole kontroli z dnia [...] marca 2011r. karagenu, jako substancji, która nie może być stosowana do przetworów mięsnych pomimo, że takie ustalenie kontrolne było niezgodne z obowiązującymi przepisami europejskiego wspólnotowego prawa żywnościowego.
W sprawie organ I i II instancji niezgodnie z normą art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. błędnie ustalił także przesłanki wskazane w tej normie prawa administracyjnego, a w szczególności wziął pod uwagę jedynie wielkość obrotu podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych w roku 2010, w sytuacji gdy norma mówiąc o "obrotach" nie zawęża obowiązku organu kontrolnego tylko i wyłącznie do badania obrotu w roku obrotowym poprzedzającym wymierzenie kary pieniężnej.
Skarżący podkreślił, że takie niezgodne z prawem "zawężone" badanie obrotów może być wyjątkowo niekorzystne dla producenta, w sytuacji gdy w roku poprzedzającym wymierzenie kary osiągnie on wyjątkowo wysokie obroty, których poziom nie ma swojego odpowiednika ani w latach poprzednich ani w roku wymierzenia kary.
Organ II instancji nie odniósł się do ww. argumentacji. Co więcej w uzasadnieniu swojej decyzji wbrew oczywistym faktom, stwierdził, iż wysokość obrotów przedsiębiorstwa oraz przychód osiągnięty przez podmiot w 2010 r. "obrazuje aktualną sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa".
Główny Inspektor JHARS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś kryteriów słusznościowych.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty nie są trafne. Zaskarżona decyzja, zdaniem Sądu, nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z 21.12.2000 r. Zgodnie z powołanym przepisem, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary i nie niższej niż 1.000 zł. Obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Przepis art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia określa czynności jako "wprowadzenie na rynek", co zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania. W świetle powyższego skarżący jako producent w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z 21.12.2000 r. nie tylko produkował artykuły rolno – spożywcze, ale i wprowadzał je do obrotu, skoro je następnie sprzedawał, dystrybuował.
Kwestią następną i zasadniczą, podnoszoną przez skarżącego był brak zafałszowania produktów (kiełbas i parówek) przez niego produkowanych, a skontrolowanych przez inspektorów Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych.
Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r. wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.
Jakość handlowa obejmuje cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi, w myśl art. 3 pkt 5 ustawy z 21.12.2000 r.
Według art. 6 ust. 1 ustawy z 21.12.2000 r. artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Do znakowania artykułów rolno-spożywczych, z mocy art. 6 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r. stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z 25.08.2006 r. Ponadto oznakowanie artykułu rolno-spożywczego, na podstawie
art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z 21.12.2000 r. zawiera informacje istotne z punktu widzenia jakości handlowej artykułu rolno-spożywczego, w szczególności: nazwę, pod którą artykuł rolno-spożywczy jest wprowadzany do obrotu, a która w przypadku artykułu rolno-spożywczego będącego środkiem spożywczym powinna odpowiadać wymaganiom określonym w art. 47 ustawy z 25.08.2006 r. Oznakowanie środka spożywczego, na mocy art. 45 ust. 1 ustawy z 25.08.2006 r., obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego. Z kolei nazwa środka spożywczego powinna odpowiadać nazwie ustalonej dla danego rodzaju środków spożywczych w przepisach prawa żywnościowego, a w przypadku braku takich przepisów powinna być nazwą zwyczajową środka spożywczego lub składać się z opisu tego środka spożywczego lub sposobu jego użycia, tak aby umożliwić konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów, według art. 47 ust. 1 ustawy z 25.08.2006 r. Oznakowanie środka spożywczego, stosownie do art. 46 ust. 1pkt 1 lit. a) ustawy z 25.08.2006 r. nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.
Wobec powyższego, jeżeli zastosowane oznakowanie wprowadza konsumenta w błąd co do charakterystyki artykułu rolno – spożywczego oraz procesów technologicznych stosowanych w jego produkcji, należy odwołać się do uregulowań ustawy z 21.12.2000 r., w tym art. 3 ust. 10 definiującego pojęcie "artykułu rolno – spożywczego zafałszowanego". W rozumieniu ostatniego przepisu artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:
a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należało w pełni podzielić ustalenia organu i oparte na nich wnioski co do zafałszowania produkowanych przez skarżącego, a skontrolowanych artykułów rolno – spożywczych: "Kiełbasy zwyczajnej Zbylitowskiej", "Kiełbasy toruńskiej", "Parówek wieprzowych", "Kiełbasy śniadaniowej".
Brak jest także podstaw do kwestionowania argumentacji organu, że nieujawnienie we wszystkich powyższych artykułach dodatku mięsa drobiowego było wynikiem świadomego, zamierzonego działania skarżącego.
Podstawowe znaczenie dla ustaleń organów miały protokoły kontroli przeprowadzonej w dniach: [...] – [...] i [...] marca 2011 r. (w aktach adm.) i sprawozdania z badań, pobranych podczas kontroli próbek powyższych wyrobów, przeprowadzonych przez Laboratorium Specjalistyczne w K. (w aktach adm.). Należy podkreślić, że skarżący (sam czy poprzez upoważnione przez siebie osoby, obecne podczas czynności kontrolnych) nie wnosił jakichkolwiek zastrzeżeń do tychże czynności, protokół kontroli i wszystkie załączniki zostały podpisane przez pełnomocnika skarżącego – K. R. i upoważnionych pracowników bez uwag (w tym G. P. – kierownika produkcji, technologa Zakładu). Do tego osoby te współpracowały z inspektorami przeprowadzającymi kontrolę i udzielały wyjaśnień, w tym także co do składu badanych artykułów i oznakowania artykułów. G. P. podczas czynności kontrolnych w dniach [...] i [...] marca 2011 r. dwukrotnie oświadczał, że na etykietach są aktualne składy surowcowe (załącznik nr 2 do protokołu z dnia [...] marca 2011 r., kiedy kontrolowane produkty były jeszcze oznaczone "starymi" etykietami) oraz w dniu [...] marca 2011 r. (załącznik nr 4 do protokołu, gdy już dokonano zmiany oznakowania i etykiet). Następnie, gdy już były znane wyniki badań pobranych próbek wędlin, podczas kontroli w dniu [...] marca 2011 r. pełnomocnik skarżącego – K. R. oświadczyła, że do wszystkich czterech rodzajów wyrobów dodawano jako jeden ze składników mięsnych surowiec drobiowy (załącznik nr 1 zawierający oświadczenie tego pełnomocnika). W kolejnym piśmie z dnia [...] kwietnia 2011 r. stanowiącym odpowiedź na zalecenia pokontrolne ten sam pełnomocnik skarżącego potwierdził, że zalecenia pokontrolne, także dotyczące zmiany składu zostały zweryfikowane (w aktach adm.). Do chwili wydania decyzji przez organ I instancji czynności kontrole ani sporządzone z nich protokoły wraz z załącznikami nie były przez stronę kwestionowane. Skarżący został pouczony o przysługujących mu podczas kontroli uprawnieniach, co wynika z doręczonych mu upoważnień pracowników [...]WIJHARS przeprowadzających kontrole. Skarżący, będąc pouczony nie zgłaszał zastrzeżeń do przeprowadzanych kontroli. Następnie został poinformowany przez [...]WIJHARS pismem z dnia [...] marca 2011 r., doręczonym w dniu [...] marca 2011 r., o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych produktów i o możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu. Skarżący z przysługujących uprawnień do daty wydania decyzji nie skorzystał, a jego pełnomocnik w tym właśnie okresie złożył wyżej cytowane wyjaśnienia z dnia [...] kwietnia 2011 r. stanowiące odpowiedź na zalecenia pokontrolne.
Zatem zmianę stanowiska skarżącego co do prawidłowości kontroli (na etapie postępowania odwoławczego i postępowania sądowoadministracyjnego) należało potraktować jako linię obrony nie znajdującą oparcia w zebranym materiale dowodowym. Przedstawione w postępowaniu odwoławczym kopie dokumentów z księgi systemu kontroli wewnętrznej omawianych produktów nie zostały opatrzone datą. Jednakże w świetle protokołów kontroli i wyjaśnień K. R. złożonych w trakcie kontroli w dniu [...] marca 2011 r. i po przeprowadzeniu kontroli, należało uznać, że dokumenty księgi systemu kontroli wewnętrznej zostały zmienione właśnie wskutek tej kontroli. Stanowisko organu potwierdzały także etykiety poddanych kontroli przetworów mięsnych. O ile w dniu [...] marca 2011 r. na etykietach były informacje co do składników mięsnych:
- Kiełbasa toruńska – mięso wieprzowe 63 %, mięso wołowe 12 %, emulsja 9%,
- Kiełbasa zwyczajna Zbylitowska – mięso wieprzowe 62,5 %, mięso wołowe 9%, skórki wieprzowe 7 %,
- Kiełbasa śniadaniowa – mięso wieprzowe 65 %, mięso wołowe 6%, emulsja 10 %,
- Parówki wieprzowe – mięso wieprzowe, mięso wołowe , tłuszcz wieprzowy, skórki wieprzowe,
to w dniu [...] marca na etykietach tych samych wyrobów zostało umieszczone:
- Kiełbasa toruńska – mięso wieprzowe 63 %, mięso wołowe 12 %, skórka wieprzowa 4 %,
- Kiełbasa zwyczajna Zbylitowska – mięso wieprzowe 62,5 %, mięso wołowe 9%, skórki wieprzowe 7 %,
- Kiełbasa śniadaniowa – mięso wieprzowe 65 %, mięso wołowe 6%, skórka wieprzowa 5 %,
- Parówki wieprzowo - wołowe – mięso wieprzowe 34 %, mięso wołowe 25 %, tłuszcz wieprzowy 7 %, skórki wieprzowe 4,5 %.
Z kolei po kontroli przeprowadzonej w dniu [...] marca 2011 r. etykiety kontrolowanych artykułów obejmowały następujące składniki mięsne:
- Kiełbasa toruńska – mięso wieprzowe 62 %, skórka wieprzowa 7 %, mięso drobiowe 6 %, mięso wołowe 3 %,
- Kiełbasa zwyczajna Zbylitowska – mięso wieprzowe 62 %, skórki wieprzowe 7 %, mięso drobiowe 6 %, mięso wołowe 3%,
- Kiełbasa śniadaniowa – mięso wieprzowe 65 %, skórki wieprzowe 7 %, mięso drobiowe 6%,
- Parówki cienkie - mięso wieprzowe 34 %, mięso drobiowe 17 %, mięso wołowe 8 %, tłuszcz wieprzowy 7%, skórki wieprzowe 4,5 %.
Ponadto protokół kontroli spełnił wymagania stawiane przez art. 28 ust. 2 ustawy z 21.12.2000 r., to jest: określał czas trwania kontroli, imię i nazwisko, stanowisko służbowe oraz numer legitymacji służbowej inspektorów przeprowadzających kontrolę, dane identyfikujące kontrolowanego, opis stanu faktycznego, stwierdzonego w wyniku kontroli, ze szczególnym uwzględnieniem ujawnionych nieprawidłowości oraz, jeżeli jest to możliwe, z podaniem przyczyn ich powstania, a także osób odpowiedzialnych za ich zaistnienie, opis nieprawidłowości usuniętych w toku kontroli.
Nadto skarżący nie podnosił przed wydaniem decyzji nakładających karę pieniężną nieprawidłowości w przeprowadzonej kontroli, co potwierdzała dodatkowo okoliczność, że nie skorzystał ze środków zaskarżenia dotyczących czynności kontrolnych przewidzianych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej.
Wobec tego, skoro omawiane kontrole zostały zakończone, udokumentowanie czynności kontrolnych nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a skarżący do momentu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie zgłaszał jakichkolwiek zastrzeżeń do tych kontroli, mimo że jest przedsiębiorcą i powinien znać uregulowania związane z wykonywaniem działalności gospodarczej, brak było podstaw do kwestionowania oceny organu dotyczącej przeprowadzonych czynności kontrolnych w dniach [...] – [...] i [...] marca 2011 r. i obrazujących ich przebieg protokołów kontroli.
W oparciu o te dokumenty organ prawidłowo przyjął, że skarżący świadomie ukrył właściwy skład mięsa w badanych wyrobach. Dopiero po zapoznaniu się z wynikami badań skarżący przyznał, że do wyrobów tych dodaje składnik drobiowy. Przyjęcie za prawdziwe stanowiska skarżącego prezentowanego w odwołaniu i skardze oznaczałoby, że co najmniej nie miał rozeznania, jak wyglądają procesy produkcyjne w jego zakładzie i jaki jest rzeczywisty skład produkowanych w zakładzie wyrobów.
Na zmianę oceny zachowania skarżącego nie miała wpływu jego postawa, współdziałanie z organem polegające m.in. na zmianie oznakowania i etykiet po sygnalizacji nieprawidłowości przez osoby przeprowadzające kontrolę. Były to już bowiem czynności naprawcze, mające na celu usunięcie stwierdzonych naruszeń czyli dodatkowo potwierdzające, że ustalenia organu były prawidłowe.
Dopuszczenie warunkowe do obrotu badanych wyrobów, które miało miejsce podczas kontroli w dniach [...] – [...] marca 2011 r. nie oznaczało niekonsekwencji organu (zdaniem skarżącego rodzące daleko idące skutki procesowe, łącznie z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa) i jego wątpliwości co jakości kontrolowanych artykułów rolno – spożywczych. Mając na uwadze współpracę pracowników skarżącego z inspektorami [...]WIJHARS, składane wyjaśnienia, niezwłoczne poprawienie etykiet na następny dzień kontroli ([...] marca 2011 r.) organ nie miał podstaw do uznawania, mając na uwadze dokumenty z księgi systemu kontroli wewnętrznej omawianych produktów, że kontrolowane produkty nadal pozostają zafałszowane, co właśnie wykazały sprawozdania z badań przeprowadzonych przez Laboratorium w K.
Porównując etykiety kontrolowanych produktów, te z [...] marca 2011 r. z tymi umieszczonymi po kontroli z dnia [...] marca 2001 r., a następnie z dnia [...] marca 2011r., należy dojść do wniosku, że znacząco różniły się składy w zakresie surowców oraz substancji dodatkowych tychże wyrobów od składów prezentowanych początkowo na etykietach.
W konsekwencji organ zasadnie przyjął, że kontrolowane artykuły zostały zafałszowane.
Prawidłowe były także ustalenia co do zakresu świadomego, celowego działania skarżącego, jak i winy nieumyślnej. W tym zakresie, organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy. Skarżący przedstawił jedynie własną ocenę zebranego materiału dowodowego. Przy ocenie zebranego materiału dowodowego organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów zakreślone przez art. 80 k.p.a. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że w oparciu o uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie można prześledzić toku rozumowania organu. Cały materiał dowodowy stanowił podstawę ustalenia stanu faktycznego, co wynikało z uzasadnienia.
Zatem za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty dotyczące zgromadzonego materiału dowodowego, jego oceny i elementów uzasadnienia decyzji. W tym zakresie nie doszło do naruszenia przepisów art. 7-9, 77, 107 k.p.a.
W sytuacji, gdy organ poczynił prawidłowe ustalenia co do zakresu zafałszowania kontrolowanych produktów i kiedy w całości partie tych wyrobów zostały sprzedane przed kontrolą w dniu [...] marca 2011 r. (str. 4 protokołu kontroli z dnia [...] marca 2011 r.), a tym samym nie zawierały w oznakowaniu informacji, że dodawany był surowiec drobiowy, nie może być odrzucane stanowisko organu, że odbiorca został wprowadzony w błąd. Odbiorca bowiem, opierając się na etykietach znajdujących się na wyrobach, kupując te same wyroby, ale oznakowane etykietami z różnych dat, mógłby nabrać przekonania, że kupuje w rzeczywistości różne wyroby. Odwoływanie się do innych uregulowań, w tym ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym czy rozporządzenia (WE) nr 178/2002 jedynie wzmacniało stanowisko organu.
W świetle powyższego, skoro organ prawidłowo ustalił, że wystąpiły przesłanki z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21.12.2000 r., czyli zostały wprowadzone do obrotu zafałszowane artykuły rolno – spożywcze, to miał obowiązek na taki podmiot nałożyć karę pieniężną. W takim zakresie decyzja posiada cechy decyzji związanej.
Dopiero w części odnoszącej się do wymiaru karu rozstrzygnięcie ma cechy decyzji uznaniowej. Organ rozpatrując przesłanki wymiaru kary, wziął pod uwagę wszystkie okoliczności wskazane w art. 40a ust. 5 ustawy z 21.12.2000 r. Jednocześnie należy zauważyć, że z art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z 21.12.2000 r. wynika, że przy obliczaniu wysokości kary bierze się pod uwagę właśnie przychód osiągnięty w roku rozliczeniowym, poprzedzający rok nałożenia kary. Zdaniem Sądu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nałożona kara nie naruszała reguł konstytucyjnych, chociażby z uwagi, że była wypadkową wszystkich przesłanek wymienionych w art. 40a ust.1 pkt 4 i ust. 5 ustawy z 21.12.2011 r.
Z tych względów Sąd uznał, iż zarzuty skargi tak co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego są niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.