VI SA/Wa 2381/05

VI SA/Wa 2381/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Marcinkowska
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie: Asesor WSA Ewa Marcinkowska Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającą ją uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. i uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2005 r.; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. M. kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) - nie uwzględnił odwołania skarżącego M. M. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2005 r. odmawiającą wpisu skarżącego na listę adwokatów tej Izby.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący M. M. pismem z dnia [...] lipca 2004 r. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o wpisanie na listę adwokatów tej Izby na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze. Do wniosku skarżący załączył wymagane przez ORA dokumenty, w tym m.in. dowody potwierdzające wykonywanie zawodu radcy prawnego, druk zapytania o karalność potwierdzający, iż wnioskodawca nie figuruje w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego, a także oświadczenia, o których mowa w art. 4b ustawy - Prawo o adwokaturze, oraz trzy rekomendacje adwokatów dotyczące osoby skarżącego.
W toku postępowania ORA w [...] ustaliła, iż w Sądzie Rejonowym w [...]w VII Wydziale Grodzkim była prowadzona sprawa przeciwko M. S., sygn. akt [...], o to, że w dniu [...] listopada 2003 r. kierując samochodem osobowym przekroczył dozwoloną prędkość o 46 km/h, za co na podstawie art. 92 § 1 kodeksu wykroczeń wymierzono mu karę 400,- zł grzywny oraz zasądzono 40,- zł opłat i 100,- zł kosztów.
W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego uchwałą z dnia [...] maja 2005 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...]- działając na podstawie art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - odmówiła skarżącemu M. M. wpisu na listę adwokatów uznając, iż nie daje on należytej rękojmi wykonywania zawodu adwokata. W uzasadnieniu uchwały ORA w [...] stwierdziła, iż w trakcie posiedzenia ORA w dniu [...] listopada 2004 r. skarżący nie wykazał się podstawową wiedzą z zakresu prawa karnego i procedury karnej, a także ustawy o ustroju adwokatury i zasad wykonywania zawodu. Ponadto ORA wskazała, iż skarżący zataił informację o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym. Z tej przyczyny ORA w [...] uznała, iż skarżący nie może być wpisany na listę adwokatów, albowiem wskazane mankamenty oraz niedociągnięcia w zakresie niezbędnej znajomości przepisów prawa rodzą uzasadnione wątpliwości, czy skarżący M. M. daje rękojmię wykonywania zawodu adwokata. Organ wskazał w uzasadnieniu, iż również fakt zatajenia przed władzą samorządową adwokatury toczącego się postępowania karnego uznać należy za negatywną przesłankę do wpisu.
Pismem z dnia 29 czerwca 2005 r. skarżący wniósł odwołanie od uchwały ORA w [...]. Skarżący zarzucił ORA, iż fakt stwierdzenia mankamentów i niedociągnięć w zakresie niezbędnej znajomości przepisów oraz rzekomego zatajenia przed władzą samorządową adwokatury toczącego się postępowania karnego nie mogą stanowić przesłanek świadczących o nienależytej rękojmi wykonywania zawodu adwokata, albowiem nie znajdują one swego uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym. Skarżący powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdził, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielenia pomocy prawnej. Te aspekty wyłącznej oceny zostały - w ocenie strony - całkowicie pominięte przy badaniu przesłanek stanowiących podstawę wpisu na listę adwokatów. Skarżący podniósł również, że praktyka zadawania zainteresowanemu o wpis pytań dotyczących znajomości przepisów prawa i zasad etyki adwokackiej jest sprzeczna z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego podstawą rękojmi są jedynie dwa elementy, tj. cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem. Zdaniem skarżącego nieskazitelność charakteru, ocena moralno-etyczna wraz z potwierdzeniem fachowości znajduje swoje odzwierciedlenie w załączonych do wniosku o wpis na listę adwokatów rekomendacjach, które pominięte zostały przez ORA w [...] przy analizie całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie. Niezależnie od powyższego skarżący oświadczył, iż w stosunku do jego osoby nigdy nie toczyło się i nie toczy postępowanie karne, a jedynie postępowanie o wykroczenie w zakresie ruchu drogowego.
W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącego, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie odmowy wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA stwierdziło, iż skarżący trafnie podniósł, że sprawdzanie jego wiedzy prawniczej nie leżało w kompetencji ORA i w tym zakresie wytknięcie skarżącemu niedociągnięć z zakresie niezbędnej znajomości przepisów prawa karnego nie mogło stanowić uzasadnienia dla podjęcia uchwały odmawiającej wpisu na listę adwokatów. Natomiast wystarczającą podstawę dla zastosowania art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowiło - zdaniem Prezydium NRA - stwierdzenie, że skarżący zataił przed organami samorządu adwokackiego fakt prowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego. Zdaniem Prezydium NRA nieistotne jest przy tym, że postępowanie to dotyczy wykroczenia drogowego, a więc czynu o stosunkowo niewielkim stopniu społecznej szkodliwości. W ocenie Prezydium NRA obowiązkiem strony wnioskującej było lojalne poinformowanie ORA o wszystkich okolicznościach mogących mieć wpływ na ocenę postępowania strony w aspekcie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Ponadto - w ocenie Prezydium NRA - uzasadnione wątpliwości co do rękojmi należytego wykonywania zawodu budzi nieznajomość przepisów korporacyjnych, w szczególności regulacji podstawowej dla profesji adwokata, a więc instytucji tajemnicy zawodowej. Według Prezydium NRA nieznajomość przez skarżącego treści przepisu art. 6 ust. 3 cyt. ustawy stawia pod znakiem zapytania możliwość prawidłowego wykonywania zawodu, a tym samym świadczy o braku rękojmi z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze.
Pismem z dnia 19 września 2005 r. skarżący M. M. wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. W uzasadnieniu odwołania skarżący ponownie podniósł, iż konieczność lojalnego poinformowania ORA o wszystkich okolicznościach mogących mieć wpływ na ocenę jego postępowania w aspekcie art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz nieznajomość w zakresie przepisów korporacyjnych nie mogą stanowić przesłanek świadczących o nienależytej rękojmi wykonywania zawodu adwokata, albowiem nie znajdują one swego uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym niniejszej sprawy. W ocenie skarżącego Prezydium NRA całkowicie pominęło również fakt, iż w trakcie toczącego się postępowania związanego z wnioskiem o wpis na listę adwokatów nie wskazano żadnych braków formalnych wniosku, ani też nie żądano uzupełnienia materiałów sprawy o stosowne oświadczenia, o których mowa była zarówno w uchwale ORA z dnia [...] maja 2005 r. jak i zaskarżonej uchwale Prezydium NRA w zakresie toczących się postępowań o wykroczenie. Zdaniem skarżącego nie można zatem powoływać się na domniemany fakt nie złożenia oświadczenia, do którego nie zobowiązywano wnioskującego z chwilą składania wniosku o wpis ani też na posiedzeniach ORA, jako na przesłankę odmowy dokonania wpisu na listę adwokatów. Skarżący powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał także, iż - wbrew opinii Prezydium NRA - brak jest podstaw do ustalania wiedzy wnioskującego o wpis w zakresie regulacji ustawowych, w tym przepisów korporacyjnych. W konsekwencji skarżący zarzucił, iż Prezydium NRA nie przeprowadziło należytego postępowania w zakresie oceny rękojmi wykonywania zawodu adwokata przez skarżącego.
W wyniku rozpatrzenia w/w środka zaskarżenia Minister Sprawiedliwości - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze - wydał decyzję z dnia [...] października 2005 r., nr [...], na mocy której nie uwzględnił odwołania skarżącego M. M. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2005 r. odmawiającą wpisu skarżącego na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż bezsporne jest, że skarżący ma tzw. obligatoryjne uprawnienia do wpisu na listę adwokatów, gdyż w 1997 r., po ukończeniu aplikacji radcowskiej, został wpisany na listę radców prawnych i przez ponad 3 lata wykonywał zawód w kancelarii radcowskiej. Niemniej - w ocenie organu - jego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem z analizy okoliczności sprawy wynika, że skarżący M. M. swoim dotychczasowym postępowaniem nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata. W ocenie Ministra Sprawiedliwości organy samorządu adwokackiego zasadnie stwierdziły, iż zachowanie skarżącego dyskwalifikuje go jako kandydata na adwokata w sferze etyczno-moralnej, podważa jego odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość oraz nieskazitelny charakter. Zdaniem Ministra popełnienie bowiem wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości o 46 km/h trudno jest uznać za zachowanie odpowiedzialne i rozważne oraz świadczące o nieskazitelności charakteru skarżącego. Nie poinformowanie o tym ORA w [...] nie świadczy zaś - w ocenie organu - o uczciwości, czy pozytywnej postawie wobec władz adwokatury. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości skarżącemu M. M., mimo braku wezwania przez ORA do złożenia oświadczenia, wiadome było bowiem, iż czyn ten - z uwagi na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wykładni pojęcia rękojmi należytego wykonywania zawodu, które strona sama przytoczyła w odwołaniu - wpływa na ocenę przesłanek z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. W ocenie Ministra skarżący miał także świadomość, iż kwestia toczącego się wobec niego postępowania karnego jest przedmiotem zainteresowania ORA w [...], albowiem przesłano mu protokoły z posiedzeń ORA, na których omawiano sprawę wniosku o wpis skarżącego na listę adwokatów. W konsekwencji Minister przyjął, iż dokonanej w sprawie oceny organów samorządu adwokackiego nie można uznać za mającą cechy dowolności, nie popartą faktami, czy wykraczającą poza granice swobodnej oceny dowodów. Ponadto Minister Sprawiedliwości podniósł, iż skarżący zasadnie wskazał, że ORA w [...] nie była uprawniona do badania jego wiedzy także w zakresie przepisów dotyczących funkcjonowania adwokatury. Niemniej - zdaniem Ministra - zarzut postawiony stronie w związku z toczącym się postępowaniem o wykroczenie, stanowił wystarczającą podstawę do przyjęcia przez ORA w [...], iż skarżący nie spełnia przesłanki nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.
Pismem z dnia 8 listopada 2005 r. skarżący M. M. - działając za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję tego organu z dnia [...] października 2005 r. Zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości strona zarzuciła, iż jej podstawą było niezasadne uznanie, że przesłanką odmowy wpisu na listę adwokatów może być rzekome zatajenie przed organami samorządu adwokackiego faktu prowadzenia przeciwko wnioskującemu o wpis postępowania w sprawie wykroczenia drogowego, a więc o czyn o stosunkowo niewielkim stopniu społecznej szkodliwości. Skarżący, powołując się na orzecznictwo NSA, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż nie można powoływać się jako na przesłankę odmowy wpisu na listę adwokatów na domniemany fakt niezłożenia oświadczenia, do którego nie zobowiązywano wnioskującego w toku postępowania. Skarżący uznał również, iż brak jest podstaw do ustalania jego wiedzy w zakresie regulacji ustawowych, w tym przepisów korporacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości - wnosząc o jej oddalenie - podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2006 r. wniesionym do Sądu skarżący, podtrzymując swoje dotychczasowe zarzutu stawiane w skardze, podniósł, iż zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i organy samorządu adwokackiego dokonując analizy przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, posłużyły się całkowitą dowolnością interpretacyjną, pozbawioną obiektywności , a wręcz zawierającą sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. W ocenie strony skarżącej takie stanowisko ORA w [...] i Prezydium NRA, a także Ministra Sprawiedliwości są dla skarżącego krzywdzące zwłaszcza w odniesieniu do dotychczasowej praktyki zawodowej strony. Zdaniem skarżącego M. M. szczegółowa analiza jego akt osobowych przedłożona przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w [...], jak też załączników do wniosku o wpis, w tym przede wszystkim trzech rekomendacji i zapytania o niekaralność, wskazywałaby na odwrotne wręcz wnioski od zaprezentowanych przez Ministra Sprawiedliwości, o ile organ ten przeprowadziłby taką analizę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga M. M. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. i utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2005 r. - naruszają prawo.
Zgodnie z przepisem art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.
Nie ulega wątpliwości, iż organy samorządu adwokackiego oraz Minister Sprawiedliwości rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę adwokatów, były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy ubiegający się o wpis kandydat do zawodu adwokata spełnia wszystkie przesłanki z art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, w tym, czy jest on nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Nie ulega również wątpliwości, iż powyższa przesłanka ma charakter uznaniowy, co wynika bezsprzecznie z dotychczasowego orzecznictwa (vide: m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt II SA 1888/98, LEX nr 46707).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ administracji publicznej jest obowiązany kierować się zasadą prawdy obiektywnej także wówczas, gdy decyzja wydana w sprawie indywidualnej ma charakter uznaniowy. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny, a więc musi on wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, Nr 6, s. 32; podobnie /w:/ wyroku NSA z dnia 19 lipca 1982 r., II SA 883/82, PiP 1983, Nr 6, s. 141).
Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (tak m.in. /w:/ wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, Nr 7, poz. 83).
W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.
W wyroku z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93 (OSNC 1994, Nr 9, poz. 181) Sąd Najwyższy podkreślił, iż w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to - jak stwierdził SN - że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej.
Należy stwierdzić, iż organy samorządu adwokackiego, a następnie Minister Sprawiedliwości winny wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego odmawiając stronie skarżącej przymiotu nieskazitelnego charakteru uznały, iż interes społeczny w tej sytuacji jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień skarżącego. Minister, a wcześniej organy samorządu korporacyjnego winny w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić jednoznacznie, dlaczego przyjęły, iż dotychczasowe zachowanie skarżącego, jego cechy osobowości, przy uwzględnieniu dotychczasowej praktyki zawodowej nie dają podstaw do wpisu na listę adwokatów i jakie przesłanki uzasadniają wydanie negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia.
Z akt sprawy wynika, iż Okręgowa Rada Adwokacka w [...] i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przyjęły, iż powodem odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów jest po pierwsze fakt stwierdzenia pewnych mankamentów w zakresie niezbędnej znajomości przepisów prawa oraz fakt rzekomego zatajenia przed władzą samorządową adwokatury toczącego się przeciwko stronie skarżącej postępowania w sprawie o wykroczenie komunikacyjne, prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...], VII Wydział Grodzki, co w konsekwencji świadczyć ma - zdaniem tych organów - o braku należytej rękojmi wykonywania zawodu adwokata.
Z kolei Minister Sprawiedliwości za podstawę uzasadnionej odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów uznaje już jedynie sam fakt zatajenia w/w okoliczności związanych z prowadzonym postępowaniem przed sądem grodzkim, dodając jednakże, iż również samo wykroczenie polegające na przekroczeniu prędkości o 46 km/h trudno uznać za zachowanie odpowiedzialne i rozważne oraz świadczące o nieskazitelności charakteru strony skarżącej.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy uznać, iż aby można było mówić w niniejszej sprawie o zatajeniu przed organami samorządu adwokackiego faktu prowadzonego postępowania w sprawie o wykroczenie komunikacyjne należałoby wpierw przyjąć, iż skarżący M. M. bezwzględnie zobowiązany był do złożenia stosownego oświadczenia w tej kwestii. Gdyby skarżący miał taki obowiązek, a nie złożyłby takiego oświadczenia lub złożyłby oświadczenie, w którym stwierdziłby nieprawdę, to w takiej sytuacji niewątpliwie można by postawić tezę o zatajeniu przez niego informacji podlegającej ocenie organów samorządu adwokackiego. W niniejszej sprawie należy zauważyć, iż brak było obowiązku do złożenia takiego oświadczenia w ustawie - Prawo o adwokaturze. Również organy samorządu korporacyjnego nie zobowiązywały wnioskodawcy w toku prowadzonego postępowania do przedłożenia jakichkolwiek wyjaśnień w tej materii. Z samego faktu, iż ORA w [...] zainteresowała się kwestią toczącego się postępowania w sprawie wykroczenia także nie powinno się wyciągać negatywnych dla strony konsekwencji w tym zakresie, albowiem skarżący tak, czy inaczej nie miał prawnego obowiązku składania oświadczeń w tej materii.
Na marginesie wypada jedynie zaznaczyć, iż skarżący prawidłowo uznał, iż organy samorządu adwokackiego nie miały podstaw prawnych do ustalania jego wiedzy w zakresie regulacji ustawowych, w tym przepisów korporacyjnych, co zresztą Minister Sprawiedliwości jednoznacznie potwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu oceniając w niniejszej sprawie podstawę do wpisu skarżącego M. M. na listę adwokatów organy winny mieć na względzie przede wszystkim to, iż przez nieskazitelność charakteru w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej.
W tej sytuacji należy wziąć pod uwagę, iż o posiadaniu tego rodzaju przymiotów mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i wymagane rekomendacje adwokatów. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie /w:/ wyroku z dnia 18 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 1610/00, LEX nr 53475).
Warto przy tym zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 maja 2002 r. (sygn. akt SK 20/00, OTK-A 2002/3/29) stwierdził, iż art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze jest normą zawierającą kryteria ocenne. Nie oznacza to jednak - zdaniem Trybunału - dowolności rozstrzygnięcia organów samorządu adwokackiego. Margines swobody w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikających z tej oceny, pozostawiony w tym przypadku organom samorządu adwokackiego, nie oznacza w żadnym razie - jak stwierdził Trybunał - dowolności w ocenie stanu faktycznego. Im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji, tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Proces ustalania treści pojęcia podlega pełnej kontroli poprawności metodologicznej i merytorycznej również w tym zakresie, w jakim decyzja opierająca się na normie zawierającej pojęcia niedookreślone podlega rygorom określonym w art. 107 kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Trybunału organ stosujący prawo jest zobowiązany do udowodnienia poprawności przyjętego przez siebie rozumienia danego pojęcia i przedstawienia argumentów przemawiających za przyjęciem określonego sposobu rozumowania. Poprawność rozumowania organu stosującego prawo podlega pełnej kontroli, zarówno w postępowaniu instancyjnym (zasadność i legalność), jak i w zakresie kontroli legalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, iż zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego. Wprowadzając wymogi dotyczące charakteru osoby zawód ten wykonujący, czy też rękojmi prawidłowego wykonywania ustawodawca tworzy normatywne przesłanki dla zapewnienia odpowiedniej realizacji zadań przypisanych temu zawodowi. Kryteria te wprowadzone są - zdaniem Trybunału - w tym celu, by zagwarantować odpowiedni poziom zawodowy i moralny członków korporacji. Kryteria te nie mogą być jednak nadużywane w celu ograniczenia dostępności do zawodu.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy samorządu adwokackiego, a następnie Minister Sprawiedliwości nie dokonały pełnej oceny przesłanek wskazanych w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, albowiem odnosząc się do osoby skarżącego w kontekście jego dotychczasowego postępowania skupiły się wyłącznie na kwestii rzekomego zatajenia faktu popełnionego wykroczenia komunikacyjnego, w ogóle nie analizując w/w przesłanek ustawowych zarówno w sferze dotychczasowej praktyki zawodowej, jak i prywatnej strony i to w dłuższym okresie czasu.
W ocenie Sądu organy rozstrzygając w niniejszej sprawie nie odniosły się w ogóle do kwestii dotychczasowej praktyki skarżącego jako radcy prawnego, a przede wszystkim do zgromadzonych w aktach sprawy rekomendacji trzech adwokatów, którzy w sposób bardzo pozytywny odnieśli się m.in. do walorów osobowościowych i cech charakterologicznych skarżącego.
Sam fakt skazania skarżącego M. M. o za popełnione wykroczenie, bez szczegółowej i wnikliwej oceny całego dotychczasowego zachowania kandydata, nie jest - w ocenie Sądu - wystarczający dla wysunięcia prawidłowych wniosków co do spełniania przez niego warunku rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata.
Wobec powyższego należy niewątpliwie uznać, iż Minister Sprawiedliwości, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.
Biorąc powyższe pod uwagę należy - zdaniem Sądu - uznać, iż strona skarżąca miała pełne prawo oczekiwać, iż organy samorządu korporacyjnego, a także Minister Sprawiedliwości potraktują stronę wnioskującą o wpis na listę adwokatów w sposób obiektywny, a przynajmniej, że w sytuacji, gdy odmówią stronie skarżącej wpisania na listę adwokatów w [...] i wyznaczenia siedziby kancelarii adwokackiej w tym mieście, to w sposób szczegółowy przytoczą argumenty uzasadniające wydane rozstrzygnięcie.
Ponieważ zarówno Minister Sprawiedliwości, jak i organy samorządu adwokackiego nie wykazały dostatecznie jasno okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia, należało więc wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzje oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcia ORA w [...] i Prezydium NRA, jako uchybiające w sposób istotny zasadom postępowania administracyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozstrzygając o zwrocie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a.