VI SA/WA 2336/05

VI SA/Wa 2336/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-07-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Magdalena Bosakirska /przewodniczący/
Pamela Kuraś-Dębecka
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi S. J. na uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2001 r. (bez numeru) w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] lipca 2000r. 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu
Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu administracyjnego w dniu 16 marca 2001r. przez S. J., uchwałą z dnia [...] lutego 2001r. Naczelna Rada Adwokacka utrzymała w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] kwietnia 2000r. o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów.
Do podjęcia wskazanych uchwał doszło w następujących okolicznościach faktycznych: w Monitorze Polskim nr 13 poz. 181 z dnia 15 kwietnia 1999 r. opublikowano nazwisko adwokata S. J. (zwanego w dalszej części skarżącym), jako osoby, która pracowała w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. Nr 70, poz. 443 oraz z 1998 r. Nr 113, poz. 715 i Nr 131, poz. 860). Wobec powyższego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. (dalej: ORA) z dnia [...] kwietnia 2000 r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie na podstawie art. 74 Prawa o adwokaturze. W trakcie postępowania, skarżący wyjaśnił, że nie podał w ankiecie personalnej informacji
o pracy w organach bezpieczeństwa, jednakże fakt ten został przez niego ujawniony w życiorysie i ankiecie personalnej w trakcie starania się o pracę w prokuraturze,
a akta te były w dyspozycji Rady przed wpisaniem skarżącego na listę adwokatów. Ponadto podniósł, że w chwili ubiegania się o wpis nie obowiązywała wskazana wyżej ustawa z dnia 11 kwietnia 1997 r., a o przebiegu pracy zawodowej rozmawiał z jednym z wicedziekanów ORA.
Uchwałą z dnia [...] lipca 2000r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. skreśliła skarżącego z listy adwokatów, uznając, że zainteresowany nie poinformował Rady o podjęciu pracy w organach bezpieczeństwa przed wpisem na listę adwokacką. Podlegała, zatem w ocenie ORA, odpowiedniemu zastosowaniu uchwała nr [...] z dnia [...] kwietnia 1999r. Naczelnej Rady Adwokackiej uznająca pracę i służbę adwokatów w organach bezpieczeństwa w latach 1944-1990 oraz tajną i świadomą współpracę z tymi organami za sprzeniewierzenie się podstawowym zasadom moralnym i fundamentalnym zasadom etyki zawodowej.
W odwołaniu od tej uchwały, wnosząc o jej uchylenie S.J. zarzucił naruszenie art. 74 Prawa o adwokaturze (dalej: P.o.a.), przez błędne zastosowanie oraz naruszenie przepisów działu VIII P.o.a., określających odpowiedzialność dyscyplinarną adwokatów, a zwłaszcza art. 80 i 91 ust. 2 P.o.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w sprawie zarzucanego czynu. W uzasadnieniu zarzutu co do naruszenia art. 74 P.o.a., ponowił argumentację przedstawioną w trakcie postępowania oraz wskazał, że podjęcie pracy w SB było dla niego nic nie znaczącym epizodem do którego nie przywiązywał wagi, a po zorientowaniu się gdzie pracuje, sam zrezygnował
z zatrudnienia. Ponadto, zdaniem zainteresowanego, zarzucany czyn stanowi klasyczne przewinienie dyscyplinarne, dla którego przewidziano odrębne postępowanie dyscyplinarne.
Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez S. J. od tej uchwały, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej Prezydium NRA) uchwałą z dnia [...] lutego 2001r. utrzymało zaskarżoną uchwałę w mocy.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2003r.
w sprawie II SA 863/01 rozpoznając skargę S. J. dopatrzył się rażącego naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w związku z czym stwierdził nieważność w/w uchwał.
Sąd Najwyższy na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, nie dopatrując się rażącego naruszenia przepisów art. 107 § 3 k.p.a oraz art. 138 k.p.a. uchylił wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego właściwym do rozpoznania skargi stał się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W dniu [...] marca 2005r. skarżący złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym pismo procesowe wraz z wnioskiem dowodowym, o dopuszczenie dowodu z akt osobowych z okresu pracy skarżącego w Prokuraturze oraz na stanowisku arbitra, na okoliczność znajdujących się w tych aktach dokumentów potwierdzających zatrudnienie w/w w Komendzie Wojewódzkiej MO w R., a które to akta były przedmiotem badania ORA w W. przed wpisaniem skarżącego na listę adwokatów.
Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w sprawie nie jest sporne, że skarżący
w okresie od [...] grudnia 1972r. do [...] marca 1973r. pracował w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne. Faktu tego nie ujawnił w trakcie ubiegania się o wpis na listę adwokatów. Poza sporem jest, że w aktach korporacyjnych znajdują się informacje o wypożyczeniu przez ORA (w trakcie postępowania kwalifikacyjnego), akt osobowych skarżącego ze wszystkich ujawnionych przez S. J. miejsc pracy wskazanych w ankiecie personalnej, w tym z Prokuratury Wojewódzkiej w O. i Głównej Komisji Arbitrażowej. Jednakże, w ocenie Sądu, w sprawie niniejszej pozostaje bez znaczenia, czy informacja o zatrudnieniu skarżącego w charakterze funkcjonariusza SB w KW MO w R. była zawarta w wymienionych wyżej aktach osobowych z Prokuratury i GKA, albowiem to skarżący miał wskazać, zarówno w życiorysie jak i w ankiecie personalnej, które składał przy ubieganiu się o wpis na listę adwokatów, informacje nie tylko zgodne z prawdą, ale i rzetelne. Tymczasem, jak wspomniano wyżej, informacji o pracy w Służbie Bezpieczeństwa nie podał. Mając na względzie powyższe, Sąd oddalił wniosek dowodowy S. J. złożony do tutejszego Sądu w dniu 31 marca 2005r. o dopuszczenie dowodu z akt osobowych skarżącego z okresu zatrudnienia w organach Prokuratury i zatrudnienia na stanowisku arbitra. Sąd uznał, iż zachodziły przesłanki do skreślenia skarżącego z listy adwokatów na podstawie art. 74 Prawa o adwokaturze, który stanowi, że Okręgowa Rada Adwokacka może skreślić adwokata z listy adwokatów w związku w czynem popełnionym przed wpisem na listę, jeżeli czyn ten nie był znany okręgowej radzie adwokackiej w chwili wpisu, a stanowiłby przeszkodę do wpisu.
Od powyższego orzeczenia strona skarżąca złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 października 2005r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że dla oceny zgodności zaskarżonej uchwały z art. 74 P.o.a. jest okoliczność, czy Okręgowa Rada Adwokacka w W. przed wpisaniem skarżącego na listę adwokatów wiedziała o jego pracy w służbach bezpieczeństwa. Bez znaczenia przy tym jest źródło pochodzenia tych informacji. Tym samym odmowa dopuszczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wnioskowanego przez skarżącego S. J. dowodu z akt osobowych
z poprzednich okresów zatrudnienia zapadła z naruszeniem art. 106 § 3 i art. 113 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem mógł on posłużyć wyjaśnieniu istotnych wątpliwości.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 16 lutego 2006r. Sąd postanowił dopuścić dowód z wnioskowanych
akt osobowych z okresu zatrudnienia skarżącego w Państwowym Arbitrażu Gospodarczym i Prokuraturze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.s.a).
W świetle powyższego uznać należy, iż skarga S. J. zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 190 p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładni prawa w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dokonał w wyroku z dnia 6 września 2005r. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonych uchwał stanowił art. 74 Prawa o adwokaturze zgodnie, z którym okręgowa rada adwokacka może skreślić adwokata z listy adwokatów w związku z czynem popełnionym przed wpisem na listę, jeżeli czyn ten nie był znany okręgowej radzie adwokackiej w chwili wpisu, a stanowiłby przeszkodę do wpisu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, prawidłowe stosowanie tego przepisu wymaga więc ustalenia zarówno tego czy zachodziły przesłanki stanowiące przeszkodę wpisu określonej osoby na listę adwokatów, jak i ustalenia czy okręgowa rada adwokacka nie wiedziała w momencie wpisu o czynie ubiegającego się o wpis. Jednocześnie ponieważ ustawodawca nie określił źródła informacji o czynie (przede wszystkim nie wprowadził obowiązku informowania rady przez kandydata o czynie) - stąd prawnie obojętne jest jej pochodzenie. Przede wszystkim jednak Naczelny Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny stwierdził, że nie może skutkować zastosowaniem art. 74 prawa o adwokaturze w sytuacji, gdy w momencie wpisu czyn stanowiący ewentualną przeszkodę do wpisu był znany okręgowej radzie adwokackiej.
Mając na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz okoliczności faktyczne sprawy zdaniem Sądu zarówno Okręgowa Rada Adwokacka w W., jak i Naczelna Rada Adwokacka naruszyły art. 74 prawa
o adwokaturze. Nie można bowiem przyjąć, że w momencie wpisu skarżącego S. J. na listę adwokatów Okręgowa Rada Adwokacka w W. nie wiedziała o czynie stanowiącym przeszkodę do wpisu tj. o zatrudnieniu skarżącego
w służbach bezpieczeństwa co podważało jego wiarygodność jako osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Jak wynika z dokumentacji prowadzonej przez Okręgową Radę Adwokacką w W., przed dokonaniem wpisu S. J. na listę adwokatów Rada zapoznała się z aktami osobowymi skarżącego z okresu jego zatrudnienia w prokuraturze oraz państwowym arbitrażu gospodarczym (k.19 i 20). Z załączonych do akt ankiet personalnych oraz życiorysów skarżącego bezsprzecznie wynika, że na przełomie lat 1972 i 1973 S. J. był zatrudniony w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej Wydział [...] w R. na stanowisku [...]. Przede wszystkim jednak we wskazanych aktach osobowych prowadzonych przez prokuraturę znajduje się opinia sporządzona przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Kadr Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. z dnia [...] marca 1973r. (brak numeracji kart) – która w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza fakt zatrudnienia S. J. na stanowisku inspektora Wydziału [...] Służb Bezpieczeństwa w okresie od [...] grudnia 1972r. do [...] lutego 1973r.
Z tego też względu Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że nie do przyjęcia jest stanowisko Okręgowej Rady Adwokackiej w W., iż w momencie rozpatrywania wniosku S. J. o wpis na listę adwokatów nie wiedziała o zatrudnieniu skarżącego w Komendzie Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. w Wydziale [...] Służb Bezpieczeństwa, gdyż faktu tego skarżący nie ujawnił w ankiecie personalnej oraz w życiorysie. Rozpatrując bowiem wniosek o wpis Rada zapoznawała się z aktami skarżącego
z poprzednich miejsc zatrudnienia w tym także z prokuratury - w których to aktach zawarta była powyższa informacja. Tym samym brak było podstaw do zastosowania przez organy samorządu adwokackiego art. 74 P.o.a. jako podstawy skreślenia skarżącego S. J. z listy adwokatów.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, iż skarżący S. J. ubiegając się o wpis na listę adwokatów powinien zarówno w ankiecie personalnej jak i w życiorysie ujawnić w sposób pełny i rzetelny wszystkie informacje dotyczące dotychczasowego zatrudnienia. Zatajenie powyższych okoliczności narusza bowiem etykę zawodową i musi wpływać na ocenę spełnienia warunku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, nie stanowi jednak przesłanki do skreślenia skarżącego z listy adwokatów w trybie art. 74 Prawa o adwokaturze.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.