III SA/Lu 206/25

III SA/Lu 206/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /sprawozdawca/
Iwona Tchórzewska
Robert Hałabis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2022
§ 3 ust. 1 pkt 2; § 5 ust. 1 pkt 5, ust. 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 320
art 41 ust. 1  (aktualnie  t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 889)
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1251
art. 61; art. 64 ust. 2; art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a, ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w Lublinie z dnia 30 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przewóz po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
W dniu 16 lutego 2024 r. na terenie Oddziału Celnego w K. przeprowadzona została kontrola wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego. Kierowca wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy towarów na rzecz przedsiębiorcy - J. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. T. S. "D." z siedzibą w K. (dalej jako "skarżący"). Pojazdem przewożone były płytki ceramiczne, umieszczone na 21 paletach o łącznej wadze brutto 21 672 kg.
Wykonany pomiar dynamiczny nacisków pojedynczej osi napędowej wykazał przekroczenie dopuszczalnego nacisku o 600 kg, (5,22% - I ważenie) i 700 kg (6,09% - II ważenie). Ważenia dokonano przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, posiadającej świadectwo legalizacji ponownej wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie Wydział [...] z 29 listopada 2022 r.
Kierowca pojazdu nie posiadał przy sobie zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego.
Z przebiegu kontroli sporządzono dwa protokoły - nr [...] oraz nr [...] Protokoły nie zostały podpisane przez kierowcę.
Postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej jako "organ I instancji") zawiadomił J. Z. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej jak za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego.
W odpowiedzi skarżący wniósł o zabezpieczenie monitoringu potwierdzającego dwukrotną kontrolę wagi pojazdu oraz przedłożenie legalizacji wagi. Organ I instancji przesłał dokumentację dotyczącą wagi oraz poinformował, że zabezpieczono materiał dowodowy, z którego bezspornie wynika, że w dniu 16 lutego 2024 r. na terenie Oddziału Celnego w K. pojazd członowy należący do skarżącego został poddany dwukrotnej kontroli nacisków osi.
W toku postępowania skarżący podniósł również, że niemożliwym było, z przyczyn technicznych i organizacyjnych, dokonanie ważenia w tak krótkim czasie jaki wynika z protokołów (pierwsze ważenie 13:09, drugie – 13:20). Dodatkowo zarzucił, że funkcjonariuszki Służby Celno-Skarbowej sporządzające protokół nie wykonywały czynności kontrolnych, a przebieg sytuacji został nagrany telefonem komórkowym.
Decyzją nr [...] z 30 sierpnia 2024 r. Naczelnik Lubelskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 6000 zł za przewóz po drogach publicznych, w dniu 16 lutego 2024 r. pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, mimo zakazu określonego w art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251, ze zm.). Karę ustalono zgodnie z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z art. 140ab ust. 2 przedmiotowej ustawy - jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.
Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o odstąpienie od wydania decyzji nakładającej karę pieniężną. W odwołaniu podkreślił, że organ nie dysponuje materiałem dowodowym w postaci nagrania monitoringu, a niemożliwe jest - w jego ocenie - dokonanie powtórnego ważenia w przeciągu dziesięciu minut. Wyjaśnił, że posiada nagrania telefoniczne sporządzone przez kierowcę, który odmówił podpisania protokołu, gdyż był on niezgodny ze stanem faktycznym. Wskazał, że kierowca nie miał zagwarantowanej możliwości wypowiedzenia się, ponadto był zastraszany przez funkcjonariuszy. Zarzucił, że funkcjonariuszki Służby Celno-Skarbowej A. B., W. B. oraz I. M. - K. które przyszły na drugą zmianę od godziny 19:00 dokonały pomiaru wyłącznie wysokości pojazdu oraz sporządziły protokół, jednak w czynnościach ważenia nie uczestniczyły.
Decyzją z dnia 30 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie (dalej jako "organ II instancji") utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył treść art. 2 pkt 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych. Organ wyjaśnił, że drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych zalicza się do dróg krajowych, w związku z tym po drodze publicznej prowadzącej do Oddziału Celnego w K. zgodnie z art 41 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 889), dopuszczony jest ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tony. Natomiast w wyniku dwukrotnie przeprowadzonego pomiaru dynamicznego obciążenia osi uzyskano dane potwierdzające przekroczenie nacisku pojedynczej osi napędowej. Ważenie przeprowadzono na wadze samochodowej producenta Automex System s.c. Tczew, znak fabryczny ASM4301, znak typu
RP T 98 233, numer fabryczny [...], posiadającej świadectwo legalizacji ponownej z 29 listopada 2022 r. wydane przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Warszawie znak wniosku [...].
Organ II instancji podkreślił, że waga dynamiczna, na której dokonano pomiaru, została wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. System ten nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości w czasie pomiaru, nie wykazywał również jakichkolwiek usterek ani wad. Zatem ważenie przebiegało bez błędów i w sposób zgodny z instrukcją użytkowania wag. Podkreślono, że zarówno przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz.U. z 2022 r., poz. 2063), jak też przepisy wykonawcze wydane na podstawie tej ustawy, nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Obowiązek taki nie wynika również z instrukcji obsługi wagi elektronicznej. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wyniku pomiaru wskazań wagi, bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Organ II instancji wskazał również, że uzyskany wynik ważenia dwukrotnie wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości. Nawet uwzględniając odchylenie ±4%, potwierdza to okoliczność nienormatywności pojazdu.
Organ II instancji wyjaśnił, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd odpowiedniej kategorii, a kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie (art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym). W związku ze stwierdzonym przekroczeniem nacisku pojedynczej osi napędowej w dniu 16 lutego 2024 r., na przejazd wymagane było zezwolenie kategorii V. Jednocześnie w myśl art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Natomiast z akt sprawy wynika, że pojazdem przewożony był ładunek podzielny w postaci płytek ceramicznych, umieszczony na 21 paletach.
Zdaniem organu II instancji w art. 140ab ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym ustawodawca jednoznacznie stwierdził, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, to jest w sytuacji przewozu ładunku innego niż niepodzielny pojazdem nienormatywnym uprawnionym do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii innej niż I, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Podstawą prawną nałożenia kary jest art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a i ust. 2.
Wysokość ustalonej kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V jest uzależniona od wielkości przekroczenia mierzonego parametru w stosunku do dopuszczalnej jego wartości. W przypadku, gdy nacisk osi przekracza dopuszczalną wartość nie więcej niż o 10%, ustala się karę pieniężną w wysokości 6 000 zł.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie podzielił również stanowisko organu I instancji co do braku zastosowania w sprawie art. 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącego – organ odwoławczy wyjaśnił, że system monitoringu na terenie Oddziału Celnego w K. nie obejmuje obszaru wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu. Dwukrotne ważenie pojazdu potwierdzają protokoły oraz zapisy Systemu Informacyjnego Skarbowo-Celnego Cyfrowa Granica wraz z zapisami z obszaru MAIP. W oparciu o zapisy Systemu Informacyjnego Skarbowo-Celnego Cyfrowa Granica (system CG) wraz z zapisami z obszaru MAIP II ustalono, że pojazd skarżącego wjechał na teren Oddziału Celnego w K. w dniu 16 lutego 2024 r. o godz. 13:08 przez pas ruchu 85, czego dowodem jest zapis z obszaru MAIP II, następnie po zarejestrowaniu pojazdu oraz danych kierującego pojazdem i danych drugiego kierowcy z załogi w elektronicznej ewidencji, dokonano ważenia pojazdu. Zgodnie z systemem Cyfrowa Granica numer ważenia - 1024866 z dnia 16 lutego 2024 r. ważenie zakończono o godz. 13:09. Pomimo, że żaden przepis prawa nie wskazuje obligatoryjnego obowiązku powtórnego ważenia kontrolowanych pojazdów, podczas przeprowadzonej kontroli drogowej kontrolujący wskazali kierowcy na możliwość powtórzenia takiej czynności, z czego ten skorzystał. Czynność powtórnego ważenia odbywa się po ponownym wjechaniu pojazdu przez rogatkę wjazdową. W tym celu pojazd wyjeżdża z terenu terminala przez bramę dla pojazdów nienormatywnych (gabarytów) i ponownie wjeżdża na teren Oddziału Celnego. Jak wynika z systemu Cyfrowa Granica pojazd skarżącego wjechał ponownie na teren Oddziału Celnego w K. o godz. 13:19 przez ten sam pas ruchu, czego dowodem jest zapis z obszaru MAIP ll, następnie dokonano powtórnego ważenia pojazdu. Zgodnie z systemem Cyfrowa Granica numer ważenia -1024872 z dnia 16 lutego 2024 r. ważenie zakończono o godz. 13:20. Ze zgromadzonego materiału dowodowego bezspornie wynika, że pierwsze ważenie odbyło się o godz. 13:09, natomiast drugie - o godz. 13:20. Wobec powyższego zarzut dotyczący braku możliwości ponownego najazdu na wagę w tak krótkim odstępie czasu należy uznać za bezzasadny. Organ podkreślił, że z analizy sytemu Cyfrowa Granica wynika, że średni czas potrzebny do przejazdu pojazdu na powtórne ważenie wynosi ok. 10 minut.
W odniesieniu do zarzutu jakoby funkcjonariuszki Służby Celno-Skarbowej nie dokonały pomiaru wagowego o godzinie 13:09 oraz 13:20 w dniu kontroli, ponieważ zdaniem skarżącego pracowały w tym dniu od godziny 19:00 organ odwoławczy wyjaśnił, że zapisy w systemie Cyfrowa Granica i SPD-EKS (Książka Służby) wskazują, że A. B. w dniu 16 lutego 2024 r. pełniła służbę od godziny 07:00 do godziny 17:00 na stanowisku pierwszy mierniczy wagowy, W. B. w tym dniu pełniła służbę od godziny 07:00 do godziny 19:00 na stanowisku drugi mierniczy, natomiast I. M.-K. pełniła służbę od godziny 07:00 do godziny 19:00 na stanowisku trzeci mierniczy. Materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że zgodnie z protokołami z kontroli pojazdu oraz systemem Cyfrowa Granica funkcjonariuszki Służby Celno-Skarbowej brały udział w czynnościach kontrolnych.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku w dokumentach korespondencji mailowej z dnia 16 lutego 2024 r. pomiędzy "urzędem celnym w K." a firmą "D.", w których zawarta była prośba o powtórne (drugie ważenie) organ odwoławczy wyjaśnił, że Oddział Celny w K. dokonał sprawdzenia poczty elektronicznej i nie stwierdził korespondencji e-mail, której nadawcą była firma D. w tym dniu.
Chronologiczny zapis czynności realizowanych przez organ kontroli, znajdujący odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym przedstawiał się następująco: godzina 13:09 - I ważenie, godzina 13:20 - drugie ważenie, godzina 17:30-17:45 oględziny pojazdu - pomiar, godzina 23:19 zezwolenie wyjazdu. Natomiast godziny 21:02 i 21:04 odnotowane w pkt 6 protokołu nr [...] oraz nr [...] jako data i godzina zakończenia kontroli wynikają z funkcjonalności systemu Cyfrowa Granica, system automatycznie przypisuje datę i godzinę rozpoczęcia kontroli w oparciu o zapisy z obszaru MAIP, natomiast zakończenie kontroli odnotowywane w protokole kontroli to faktycznie jest moment zatwierdzenia w systemie CG protokołu z kontroli. Jest to czynność techniczna.
J. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 stycznia 2025 r. zarzucając jej:
1. błąd w ustaleniach stanu faktycznego będącego podstawą wydania decyzji o karze pieniężnej poprzez niezastosowanie instrukcji ważenia i nie uwzględnienie zasad kontroli metrologicznej;
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 92a § 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1539, ze zm.) poprzez jej wadliwe zastosowanie;
3. naruszenie art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez stosowanie procedur kontrolnych niezgodnych z prawem, polegających na przeprowadzeniu pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu
5-osiowego przy pomocy wagi dynamicznej (poprzez sumowanie nacisków osi);
4. naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, a także wadliwą jego analizę;
5. naruszenie art. 8 k.p.a., 77 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy wydania decyzji;
6. naruszenie art. 15 k.p.a. i art. 127 k.p.a. poprzez pominięcie istoty zasady dwuinstancyjności postępowania;
7. naruszenie art. 140aa ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez pozorne przeprowadzenie postępowania dotyczącego wystąpienia okoliczności wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy;
8. naruszenie wewnętrznych przepisów regulujących postępowanie podczas kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych - instrukcji ważenia;
9. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 81a k.p.a.
Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Ponadto skarżący wniósł o skierowanie sprawy do Prokuratury Rejonowej w [...] o podejrzenie podrobienia dokumentów (różne egzemplarze protokołów, przesłany do skarżącego tylko z podpisem – st. rach. I. L. - młodszy ekspert Służby Celno-Skarbowej, która nie była uczestnikiem kontroli na żadnym jej etapie, co wynika z protokołu). Różnica w protokołach zaistniała pomiędzy 30 kwietnia 2024 r., a 30 stycznia 2025 r.
W uzasadnieniu skarżący podał, że nie zgadza się z przeprowadzoną kontrolą w dniu 16 lutego 2024 r. przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego w K.. Nadmienił, że pojazd został zakupiony w Polsce, posiadał pełną homologację, a zamontowana waga w pojeździe wskazywała prawidłowe parametry wagowe. Jego zdaniem przeprowadzone ważenie odbyło się niezgodnie z obowiązującymi przepisami, bowiem nie zastosowano instrukcji ważenia oraz tolerancji wynikającej z Zarządzenia GITD nr 3/2006, z której wynika, że w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych i pobierania kar pieniężnych ze wskazania wagi należy odjąć 200 kg, a następnie odjąć 4%.
W ocenie skarżącego nie było możliwości dokonania powtórnego ważenia w ciągu 10 minut (wyjazd i najazd powtórnie na wagę) przy maksymalnym wypełnieniu terminala pojazdami w tym czasie. Dodatkowo funkcjonariuszki na swojej zmianie dokonały jedynie pomiaru wysokości pojazdu, co potwierdza posiadane przez kierowcę nagranie telefonem. Kontrola zakończyła się o godz. 21:02, a kierowca odmówił podpisania protokołu ze względu na rażące błędy i uchybienia. W zaistniałej sytuacji skarżący nabrał podejrzenia, że podpisy zostały podrobione i należałoby sprawdzić grafologicznie autentyczność podpisów na protokołach. Ponadto osoby kontrolujące zakończyły prace w tym dniu odpowiednio o godz. 17:00 i 19:00, więc nie mogły zakończyć protokołu o godzinie 21:02.
Skarżący zakwestionował również świadectwo legalizacji wagi i brak uwzględnienia błędu pomiaru.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
W piśmie z dnia 16 czerwca 2025 r. skarżący wskazał na wrogie działanie funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej przejawiające się w nakładaniu kar bez wnikliwej analizy przewożonego ładunku. Dołączył również protokół kontroli drogowej z dnia 15 lutego 2024 r. oraz wyrok zaoczny wydany przez Sąd Rejonowy w [...] dnia 17 kwietnia 2025 r. w sprawie sygn. [...] [...] uniewinniający J. W. od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." oddalił wniosek dowodowy skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 30 stycznia 2025 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.
Stosownie do art. 2 ust. 35a ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego m.in. naciski osi są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach. Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy, przejazd pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii. Natomiast m.in naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom stosowne zezwolenie (art. 64 ust. 3 i 4 ustawy).
Jednocześnie, zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej z art. 2 pkt 35b ustawy to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.
Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 ustawy), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach kara może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, które to okoliczności nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie.
W świetle art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit a ustawy Prawo o ruchu drogowym, za brak zezwolenia kategorii V ustala się karę pieniężną w wysokości 6000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%.
W myśl zaś art. 140ab ust. 2 wskazanej ustawy, w przypadku naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.
Bezspornym jest, że pojazdem członowym w niniejszej sprawie przewożone były towary na paletach, czyli ładunek podzielny. Nie jest również sporne, że kontrola miała miejsce na drodze publicznej na terenie przejścia granicznego.
Dwukrotny pomiar nacisku pojedynczej osi napędowej wykazał natomiast przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku o 600 kg, czyli o 5,22% (pierwszy pomiar) i o 700 kg, czyli o 6,09% (powtórny pomiar). Oba wyniki mieściły się zatem w przedziale nie więcej niż o 10%. Pozostałe parametry pojazdu nie przekraczały dopuszczalnych wartości.
Przewóz wykonywany był pojazdem członowym składającym się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r. poz. 2022 ze zm.).
Dopuszczalne parametry pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały w przepisie art. 61 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych pojazdów. Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 przedmiotowego rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi, w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów wynosi - 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).
W świetle przytoczonych regulacji i stwierdzonych w trakcie kontroli okoliczności należało uznać, że organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowany pojazd był nienormatywny z uwagi na przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu.
Prawidłowo również organy przyjęły, że ze względu na przekroczenie nacisku osi kontrolowany pojazd wymagałby uzyskania zezwolenia kategorii V. Pojazdem tym przewożony był jednak ładunek podzielny, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemającego w sprawie zastosowania przypadku przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I), wobec czego organy słusznie wymierzyły skarżącemu karę za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V, na podstawie art. 64 ust. 2 w zw. z art. 140ab ust. 2 Prawo o ruchu drogowym, a nie za brak samego zezwolenia. Wysokość kary zasadnie ustalono na postawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy.
W ocenie sądu, postępowanie organów w tym zakresie było prawidłowe. Protokoły z dokonanych czynności, które zawierają wszystkie prawem przewidziane elementy stanowią dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnione do tego organy w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów podważających wiarygodność protokołu kontroli i okoliczności z niego wynikających.
Samo kwestionowanie przebiegu kontroli parametrów nie jest wystarczające do uznania, że doszło w tym zakresie do nieprawidłowości. Skarżący podnosił w toku postępowania administracyjnego, że posiada nagranie z przebiegu kontroli, wykonane telefonem komórkowym kierowcy, z którego miało wynikać, że informacje zawarte w protokołach są nieprawdziwe. Jednak poza samym gołosłownym twierdzeniem skarżący nie przedłożył w tym zakresie żadnych nagrań.
Także zarzuty dotyczące godziny rozpoczęcia i zakończenia przebiegu kontroli, udziału określonych funkcjonariuszek w jej toku oraz braku możliwości przeprowadzenia ważenia w czasie około 10 minut nie zostały udowodnione.
Przede wszystkim należy wskazać, że w aktach administracyjnych znajdują się wydruki z systemów elektronicznych Straży Granicznej, w tym zdjęcia przedmiotowego ciągnika siodłowego z naczepą wykonane w dniu 16 stycznia 2024 r. o godzinie 13:08:37 i 13:08:56 oraz o godzinie 13:19:45 i 13:20:02, z których wyraźnie wynika, że tablica rejestracyjna naczepy ciężarowej ma numer rejestracyjny [...], a więc dokładnie taki sam, jak numer rejestracyjny naczepy ciężarowej będącej własnością skarżącego (k. [...] oraz k. [...] akt adm.). Bez wątpienia więc pojazd skarżącego dwukrotnie został zarejestrowany przez te same kamery w przeciągu około 10 minut. W związku z tym twierdzenia skarżącego, że w tak krótkim czasie nie było możliwości dwukrotnego zważenia pojazdu są chybione. Dodatkowo organ II instancji wykazał – również bazując na systemach elektronicznych – że możliwy jest przejazd przez wagę nawet w zaledwie 5 minut (k. [...] akt adm.).
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Oznacza to, że ustawodawca nie ograniczył liczby czy rodzajów środków dowodowych o ile nie pozostają w sprzeczności z prawem. Dowodem takim może być fotografia czy też tzw. zrzut z ekranu zawierający dane zawarte w funkcjonującym systemie komputerowym szczególnie w sytuacji, gdy zarejestrowany obraz został poświadczony za zgodność z oryginałem. W pełni dopuszczalne jest posłużenie się danymi ujawnionymi w systemie operacyjnym dotyczącym rejestracji przejazdu na terenie Oddziału Celnego w K., o ile nie zaistnieją okoliczności przeczące takiemu stanowi. Fakt dwukrotnego zarejestrowania przez systemy monitorujące przejazdy pojazdem w danym czasie może być wykazany za pomocą wszelkich dostępnych dowodów, zaś ich ocena należy do organów, które stosownie do art. 80 k.p.a. oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Sąd zatem nie ma wątpliwości, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza w sposób niebudzący wątpliwości, że w dniu 16 lutego 2024 r. na terenie Oddziału Celnego w K. pojazd skarżącego dwukrotnie został zarejestrowany w przeciągu 10 minut przez system elektroniczny, co potwierdza, że możliwe było wykonanie ważenia w tym czasie. Skarżący natomiast nie zakwestionował skutecznie powyższych ustaleń jakimkolwiek przeciwdowodem.
Również zarzuty dotyczące możliwego podrobienia podpisów funkcjonariuszek na protokołach kontroli są bezzasadne. W ocenie skarżącego funkcjonariuszki zakończyły pracę odpowiednio o godzinie 17 i 19, wobec czego nie mogły zakończyć protokołu o 21. Organ natomiast w odpowiedzi na skargę odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnił, że system Cyfrowa Granica automatycznie przypisuje datę i godzinę rozpoczęcia kontroli w oparciu o zapisy z obszaru MAIP, natomiast zakończenie kontroli odnotowywane w protokole kontroli to faktycznie jest moment zatwierdzenia w tym systemie protokołu z kontroli, co jest czynnością techniczną.
Należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 67 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej sporządza zwięzły protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że czynność została w inny sposób utrwalona na piśmie. W szczególności sporządza się protokół m.in. oględzin i ekspertyz dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej (art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a.). Protokół sporządza się tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole (art. 68 § 1 i § 2 k.p.a.).
Bez wątpienia w aktach administracyjnych znajdują się dwa protokoły z kontroli pojazdu podpisane przez funkcjonariuszki Służby Celno-Skarbowej. Nawet przyjmując, że złożyły one swoje podpisy kolejnego dnia, to zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w wyroku z dnia 26 sierpnia 1999 r. w sprawie I SA 2212/98, z regulacji prawnej zawartej w art. 68 § 2 k.p.a. nie wynika, że protokół z czynności postępowania ma być osobom biorącym w niej udział odczytany i przedstawiony do podpisu niezwłocznie po jej dokonaniu. Nawet w wypadku przyjęcia wymogu odczytania i przedstawienia kwestionowanego protokołu do podpisu osobom biorącym udział w czynności bezzwłocznie po jej zakończeniu, nie można traktować uchybienia w tej mierze za naruszenie prawa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy kodeksu nie określają w sposób jednoznaczny relacji czasowej czynności sporządzenia protokołu do samej czynności, z której sporządza się protokół. Choć z celu protokołu zdaje się wynikać, że dokument ten powinien być sporządzany w toku dokonywanej czynności, może okazać się wystarczające sporządzenie protokołu bezpośrednio po zakończeniu czynności (zob. G. Łaszczyca [w:] C. Martysz, A. Matan, G. Łaszczyca, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, wyd. III, Warszawa 2010, art. 68).
Wobec powyższego zarzuty skarżącego w tym zakresie nie mogły doprowadzić do zakwestionowania wartości dowodowej spornych protokołów, także w świetle pozostałego materiału dowodowego.
Zarzuty skargi koncentrują się również na naruszeniu przez organ przepisów postępowania poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą do ważenia pojazdów w ruchu. W tym kontekście skarżący zarzuca organowi nieuwzględnienie dla tego typu wagi obowiązku odliczenia błędu pomiaru. Skarżący podnosi, że wyniki ważenia są niewiarygodne. W jego ocenie zachodzi obowiązek dokonania korekty od wskazań urządzenia, bowiem zgodnie z zarządzeniem GITD nr 3/2006 należy od wyniku odjąć 200 kg, a następnie jeszcze odjąć 4%.
W ocenie sądu, argumentacja skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli wynika, że kontrola nacisków osi pojazdu została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu ASM 4301, producent AUTOMEX System s.c. Tczew. Waga jak już wskazano posiadała ważne na dzień kontroli świadectwo legalizacji ponownej z dnia 29 listopada 2022 r. (ważne do dnia 29 grudnia 2024 r.).
Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2007 r., Nr 188, poz.1345), waga elektroniczna jest skonstruowana i wykonana tak, aby w przypadku wystąpienia zakłóceń nie wystąpiło odchylenie znaczące, rozumiane jako różnica między błędem wskazania wagi a jej błędem wskazania wyznaczonym w warunkach odniesienia, która jest większa niż wartość działki elementarnej, a po wystąpieniu odchylenia znaczącego: a) podała sygnał ostrzegawczy, optyczny lub akustyczny trwający do momentu podjęcia przez operatora działań lub zniknięcia odchylenia albo b) przestała działać.
Z akt sprawy nie wynika, aby w trakcie ważenia doszło do jakichkolwiek nieprawidłowości, a w szczególności aby system wagi sygnalizował błędy pomiaru, by proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby być zakłócone.
W tej sytuacji należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wyników pomiaru. Również obecny przy ważeniu kierowca nie zgłosił uwag w tym zakresie, jednak mimo to odmówił podpisania protokół z dokonanych czynności.
W ocenie sądu, w niniejszej sprawie nie ma również żadnych podstaw do uznania, aby użytkownicy wagi podczas ważenia zobowiązani byli do uwzględniania jakichkolwiek błędów pomiaru. Potwierdzeniem spełnienia przez wagę wymagań określonych w przywołanym powyżej rozporządzeniu jest świadectwo legalizacji, ewentualnie świadectwo legalizacji ponownej, wydawane przez naczelników obwodowych urzędów miar.
Bezzasadne jest odwołanie się skarżącego do regulacji ustawy o transporcie drogowym, których to przepisów organ w sprawie nie stosował oraz do regulacji zawartych w zarządzeniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD. z 2014 r., poz. 14 ze zm.). Wskazane zarządzenie (a nie jak błędnie podaje skarżący nr 3/2006) nie źródłem powszechnie obowiązującego prawa, pomimo że stosowane jest w praktyce przez inspektorów ITD w sprawach kar administracyjnych z zakresu transportu drogowego na korzyść stron. Nie ma zatem żadnych podstaw do stosowania tego zarządzenia przez inne organy uprawnione do kontroli przewozów. Ponadto zarządzenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego wskazuje na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z nachylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, przewiduje zatem korektę wyniku ważenia z uwagi na szczególne warunki pomiaru, przyrządami używanymi przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. Jak natomiast wskazano, z akt sprawy nie wynika, aby proces ważenia odbywał się w warunkach, które mogłyby zakłócać proces ważenia. Ważenie dokonane zostało na wadze spełniającej wymogi normatywne i wykonane zostało w sposób zgodny z instrukcją obsługi urządzenia wagowego.
Ważenie uznać należy zatem za prawidłowe.
W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę uzyskane wyniki dwukrotnych pomiarów wskazujące na przekroczenie dopuszczalnych norm o ponad odpowiednio 5% i 6 %, nie było żadnych wątpliwości co do tego, że wynik pomiaru wagi w pojeździe skarżącego przekraczał dopuszczalne ustawą parametry (także po ewentualnym zastosowaniu 4% korekty na korzyść strony). Należy zatem podzielić przyjęty w tej sprawie przez organy pogląd, że doszło do przekroczenia normy dopuszczalnego nacisku na pojedynczą oś napędową, a podniesione w skardze zarzuty tego ustalenia nie podważają (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2024 r., sygn. II GSK 1146/24).
W ocenie sądu organy zasadnie stwierdziły, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 140aa ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub
2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.
Przepis art. 140aa ust. 4 Prawa o ruchu drogowym jako stanowiący wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz, musi być interpretowany ściśle. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że dochowanie należytej staranności oznacza, że podmiot wykonujący przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu doszło do naruszenia prawa. Podejmując się przewozu określonego ładunku, podmiot wykonujący przejazd powinien przedsięwziąć kroki, zapobiegające przekroczeniu dopuszczalnych parametrów pojazdu. Skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia. Skarżący jako podmiot profesjonalny w zakresie przewozu ładunków po drogach publicznych, powinien znać przepisy normujące ruch pojazdów nienormatywnych i zasady przewozu ładunków. Przed rozpoczęciem przewozu powinien upewnić się, czy po załadowaniu towaru nie dojdzie do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć bowiem wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku. Okoliczności, co do zaistnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy w niniejszej sprawie, nie wymagają szerszego uzasadnienia albowiem skarżący w ogóle do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych się nie odnosi.
W ocenie sądu organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy. Zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80
i art. 107 § 3 k.p.a. są więc nieuzasadnione. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odniósł się również do podniesionych w odwołaniu zarzutów i wyjaśnił stronie, dlaczego nie uznał ich za zasadne. Uzasadnienie skontrolowanej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające kryteria określone
w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do uznania słuszności twierdzeń skarżącego.
W sprawie nie występuje również sytuacja, o której mowa w 81a § 1 k.p.a. Jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku (tu kary pieniężnej), a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Ponownie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie dokonano dwukrotnego pomiaru nacisków osi kontrolowanego pojazdu przy użyciu wagi posiadającej ważne świadectwo legalizacji i zgodnie z instrukcją obsługi wagi, a urządzenie nie sygnalizowało żadnych błędów w procesie ważenia, zaś dwukrotnie uzyskano wynik wskazujący na przekroczenie nacisku osi. Nie ma zatem żadnych podstaw do przyjęcia, iżby w sprawie pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na koniec należy wyjaśnić, że skarżący sam może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, bez konieczności udziału w tej czynności sądu administracyjnego.
Jednocześnie sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe skarżącego, bowiem dotyczyły one zupełnie innych kontroli. Wobec tego nie miały żadnego znaczenia dla wyjaśnienia istoty sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.