VI SA/Wa 2329/05

VI SA/Wa 2329/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Frąckiewicz /sprawozdawca/
Olga Żurawska-Matusiak
Zdzisław Romanowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6174 Komornicy
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko asesora komorniczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego J. B. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...] złożył
w dniu [...] kwietnia 2005 roku do Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] wniosek
o powołanie Pana J. B. na stanowisko asesora komorniczego oraz oświadczył, że w przypadku powołania go na to stanowisko zostanie zatrudniony
w jego kancelarii.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 roku Rada Izby Komorniczej
w [...] pozytywnie zaopiniowała powyższy wniosek, albowiem Pan J. B. spełnił wszystkie wymogi formalne tj. ukończył Wydział Prawa i Administracji [...] w [...], a następnie odbył aplikację sędziowską w okręgu Sądu Okręgowego w [...] i zdał egzamin sędziowski z ogólną oceną dobrą. Od [...] lipca 2001 roku do dnia [...] lipca 2004 roku zatrudniony był w Sądzie Rejonowym w [...] jako asesor sądowy a następnie od [...] sierpnia 2004 roku do teraz w kancelarii Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...].
Równie pozytywną opinię o kandydacie wyraziła Krajowa Rada Komornicza w [...] w odpowiedzi na pisemne wystąpienie Prezesa Sądu Apelacyjnego
w [...] z dnia [...] maja 2005 roku.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 roku znak [...] Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] odmówił powołania Pana J. B. na stanowisko asesora komorniczego w celu zatrudnienia w kancelarii Komornika Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...].
W uzasadnieniu tejże decyzji organ I instancji podniósł, iż wprawdzie Pan J. B. spełnia wymogi wskazane w przepisie art. 10 ust. 1, 3 , 6 oraz w ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji
(Dz. U. 97 nr 133 p. 882 z późn. zm.) oraz uzyskał pozytywną opinię Krajowej Rady Komorniczej w [...] i Rady Izby Komorniczej w [...], jednakże brak jest po jego stronie przesłanki z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych
i egzekucji, który stanowi, iż asesorem komorniczym może zostać ten, kto jest nieskazitelnego charakteru. Tymczasem z akt osobowych kandydata, znajdujących się w Sądzie Okręgowym w [...] wynika, iż toczy się przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o sygn. [...] zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...], w której Pana J. B. oskarżono o czyny: z art. 291 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk, art. 233 § 1 kk, czyn z art. 270 § 1 kk.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], Pan J. B. nie jest nieskazitelnego charakteru, co wyklucza możliwość powołania go na stanowisko asesora komorniczego. Niezależnie od powyższego w dniu
[...] marca 2004 roku Minister Sprawiedliwości wypowiedział stosunek służbowy
i zwolnił Pana J. B. ze stanowiska asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w [...].
Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2005 roku złożył J. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego,
a w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Wskazał, iż sam fakt przedstawienia aktu oskarżenia i toczący się dopiero proces karny nie może mieć wpływu na możliwość wykonywania innego zawodu prawniczego i nie przesądza
o braku nieskazitelnego charakteru. Powołał się na art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zauważając, że jego wina nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu.
Po rozpoznaniu tego odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia
[...] września 2005 roku, znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] lipca 2005 roku
(znak [...]) odmawiającą powołania Pana J. B. na stanowisko asesora komorniczego w celu zatrudnienia w kancelarii Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w [...].
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zarzut skarżącego odnośnie nierzetelności przeprowadzonego postępowania dowodowego przez organ I instancji nie jest zasadny, albowiem Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] dokonał szczegółowej
i wnikliwej oceny wszystkich okoliczności sprawy i w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał argumenty na poparcie zajętego stanowiska.
Rozstrzygniecie organu I instancji jest zgodne z wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2001 roku (sygn. akt
II SA 1610/00), z dnia 18 listopada 1999 roku (sygn. akt II SA 1131/99), z dnia
5 kwietnia 2001 roku (sygn. akt II SA 725/00).
Toczące się postępowanie karne przed Sądem Okręgowym w [...] nie jest jedyną okolicznością, świadczącą, że skarżący nie spełnia wymogu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W sprawie skarżącego wypowiedział się także Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny wydając
w dniu [...] listopada 2003 roku postanowienie zawieszające J. B.
w czynnościach służbowych i obniżające wysokość jego wynagrodzenia na stanowisku asesora sądowego (sygn. [...]).
Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2005 roku, znak
[...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan J. B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo a w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, przepis
art. 32 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku
o komornikach sądowych i egzekucji oraz art. 32 ust. 1 i 2 i art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji I instancji, albowiem wszelkie zarzuty i argumenty są nadal aktualne na obecnym etapie postępowania.
Według oceny skarżącego, Minister Sprawiedliwości nie odniósł się należycie do zarzutów podniesionych przez niego w odwołaniu. Wbrew twierdzeniom, zawartym w uzasadnieniu organu II instancji, Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] przeprowadził postępowanie dowodowe jedynie fragmentarycznie. Organy obu instancji nie uwzględniły nienagannej pracy skarżącego w charakterze asesora sądowego, nie sięgnęły również do jego akt osobowych z poprzednich miejsc pracy. Skarżącemu uniemożliwiono zajęcie stanowiska w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz wykazanie inicjatywy dowodowej. Oba organy za decydujące w sprawie uznały skierowanie przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia do Sądu a przecież proces karny w Sądzie Okręgowym w [...] jeszcze się rozpoczął a postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu zostało zawieszone.
Poza tym J. B. wskazał, iż organ II instancji w żaden sposób nie ustosunkował się do zasygnalizowanych naruszeń Konstytucji, w tym obowiązku traktowania w równy sposób wszystkich obywateli (art. 32 ust. 1 i 2) jak i zasady domniemania niewinności (art. 42 ust.3). Spełnienie przesłanki nieskazitelności charakteru winno być traktowane indywidualnie zarówno w odniesieniu do kandydata na stanowisko jak i w odniesieniu jakie stanowisko ma objąć dana osoba.
Skarżący przez blisko trzy lata był asesorem sądowym w Sądzie Rejonowym w [...] i w trakcie sprawowania tej funkcji potwierdził, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu. Tymczasem asesor komorniczy należy do najbardziej wykwalifikowanego personelu komorniczego, ale swoje czynności wykonuje ściśle pod nadzorem komornika.
Według skarżącego, im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia decyzji (co dotyczy ustalenia przesłanki "nieskazitelnego charakteru"), tym bardziej szczegółowe, pełne i przekonywujące musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ stosujący prawo danego rozumienia określonego pojęcia. Tymczasem organy obu instancji nie zgromadziły materiału dowodowego w sprawie a wydane przez nich decyzje nie zostały należycie uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, albowiem organ odwoławczy dokonał wnikliwiej i wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Skarżący nie kwestionował poczynionych ustaleń faktycznych, że w dniu
[...] listopada 2003 roku Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny wydał postanowienie zawieszające go w czynnościach służbowych i obniżył wysokość jego wynagrodzenia na stanowisku asesora sądowego (sygn. akt [...]), że w dniu [...] stycznia 2004 roku na wniosek Prezesa Sądu Okręgowego w [...] zostało wszczęte przeciwko skarżącemu postępowanie dyscyplinarne (syng. akt [...]), że Minister Sprawiedliwości w dniu [...] marca 2004 roku wypowiedział stosunek służbowy i zwolnił go ze stanowiska asesora sądowego, że Kolegium Sądu Okręgowego w [...] nie wystąpiło o jego nominację na stanowisko Sędziego. Przytoczone wyżej okoliczności, które nie były podważone przez skarżącego, stanowią zdaniem Ministra Sprawiedliwości wystarczającą podstawę do przyjęcia, że J. B. nie spełnia wymagań określonego w art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.
Za pozbawiony podstaw prawnych należy uznać zarzut naruszenia
art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarówno Prezes Sądu Apelacyjnego jak i Minister Sprawiedliwości przy podejmowaniu decyzji nie uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu w postępowaniu karnym czynów. Uznał natomiast, że nie jest on nieskazitelnego charakteru.
Według oceny Ministra Sprawiedliwości prawa procesowe skarżącego nie zostały w żaden sposób naruszone. W toku postępowania zajmował on stanowisko na piśmie. Zgodnie z art. 74 § 1 kpa przysługiwało mu prawo przeglądania akt, sporządzania z nich odpisów i notatek. Okoliczności sprawy takie jak wypowiedzenie stosunku służbowego, proces karny, zawieszenie w czynnościach służbowych czy wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zostały ustalone
w oparciu o dokumenty znane doskonale skarżącemu jako stronie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne dokonują oceny m.in. decyzji, postanowień i innych czynności
z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga J. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia
[...] września 2005 roku sygn. [...] jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż Minister Sprawiedliwości nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie zaś dokonana przez niego ocena materiału dowodowego jest niepełna, przez co doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konsekwencją naruszenia powyższych norm postępowania było naruszenie prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia
29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 29 października 1997 roku nr 133, poz. 882). Zgodnie z cyt. wyżej przepisami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji na stanowisko asesora komorniczego może być powołana ta osoba, która jest nieskazitelnego charakteru.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (patrz wyrok z dnia 18 czerwca 2001 roku, sygn. akt II SA 1610/00, wyrok z dnia
18 listopada 1999 roku, sygn. akt II SA 1131/99) przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość i uczciwość, które winny składać się na wizerunek osób wykonujących zawody zaufania publicznego. Nie chodzi tutaj o wiedzę i profesjonalizm tych osób, ale o ich postawę etyczno-moralną. Ocenie winno podlegać postępowanie i zachowanie tych osób zarówno
w sferze zawodowej i prywatnej w dłuższym okresie czasu. Istnienie przesłanki nieskazitelności charakteru należy badać, mając na uwadze opinie dotyczące całego okresu zatrudnienia osoby, ubiegającej się o powołanie na dane stanowisko. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego
w [...] z dnia [...] lipca 2005 roku, nr [...] organ I instancji odmawiając powołania skarżącego na stanowisko asesora komorniczego ograniczył się jedynie do wskazania, iż przeciwko J. B. przed Sądem Okręgowym w [...] toczy się postępowanie karne w sprawie [...] jak również, że w dniu [...] marca 2004 roku Minister Sprawiedliwości wypowiedział stosunek służbowy i zwolnił Pana J. B. ze stanowiska asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w [...]. Te okoliczności, zdaniem organu I instancji, świadczą o braku u skarżącego przymiotu nieskazitelności charakteru.
Na niepełność materiału dowodowego, na którym oparł się Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] wskazywał skarżący w odwołaniu od decyzji z dnia
[...] lipca 2005 roku. Podnosił, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę jego nienagannej opinii z poprzednich miejsc pracy, w tym w Sądzie Rejonowym
w [...], w którym przez trzy lata był zatrudniony na stanowisku asesora sądowego. Ponadto skarżący zaprzeczył, aby popełnił zarzucane mu w akcie oskarżenia czyny. O tym, że jest niewinny świadczy jego postawa zmierzająca do szybkiego wyjaśnienia zarzutów tj. stawianie się na terminy posiedzeń Sądu dyscyplinarnego oraz na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne.
Powyższe zastrzeżenia skarżącego nie zostały należycie rozpatrzone przez Ministra Sprawiedliwości.
Za gołosłowne należy uznać twierdzenia, podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] dokonał szczegółowej i wnikliwiej oceny wszystkich okoliczności sprawy a w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał argumenty i okoliczności na poparcie zajętego stanowiska. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności Minister Sprawiedliwości jako organ odwoławczy obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu
I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3. Oznacza to, że miał obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich
w uzasadnieniu swojej decyzji, czego w istocie nie uczynił.
Powyższa wadliwość skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,
p. 1270).
Ponownie rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości zbada wszystkie zarzuty skarżącego, zawarte w uzasadnieniu odwołania od decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] oraz w zależności od poczynionych ustaleń wyda nową decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 kpa.
Rozstrzygając ponownie sprawę organ winien mieć na względzie cytowane
w niniejszym uzasadnieniu orzecznictwo NSA dotyczące określenia pojęcia "nieskazitelność charakteru". Pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia
art. 10 § 1 kpa i art. 32 ust. 1 i 2 i art. 42 § 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał za niezasadne.
Należy podzielić stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż J. B. nie był pozbawiony praw przysługujących stronie w postępowaniu administracyjnym. W toku postępowania zajmował on stanowisko na piśmie. Zgodnie z art. 74 § 1 kpa przysługiwało mu prawo przeglądania akt, sporządzania z nich odpisów i notatek. Okoliczności sprawy zostały ustalone w oparciu o dokumenty, znajdujące się
w aktach osobowych skarżącego, które były mu doskonale znane.
Co do naruszenia cytowanych przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej to zarzut ten jest o tyle bezzasadny, że zarówno Prezes Sądu Apelacyjnego
w [...], jak i Minister Sprawiedliwości nie uznali skarżącego za winnego popełnienia czynów, postawionych mu w akcie oskarżenia.