VI SA/Wa 2313/05

VI SA/Wa 2313/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska
Halina Emilia Święcicka /przewodniczący/
Małgorzata Grzelak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. P. SA z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2005 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "Wiśniówka Sandomierska" 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz M. P. SA z siedzibą w W. kwotę 1615 (jeden tysiąc sześćset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. P. SA z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2005r. Nr [...] oddalającą wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny Wiśniówka sandomierska nr [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002r. Urząd Patentowy RP udzielił Z. D. Spółka Akcyjna z siedzibą w D. prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego (etykieta) WIŚNIÓWKA SANDOMIERSKA dla towarów w klasie 33, na podstawie zgłoszenia z dnia [...] listopada 1998r.
Pismem z dnia 9 maja 2003r. M. P. SA, z siedzibą w W. reprezentowana przez pełnomocnika (dalej powoływana także jako: wnioskodawca lub skarżąca) wniosła przeciwko Z. D. SA z siedzibą w D. reprezentowanym przez pełnomocnika (zwane dalej uprawnionymi lub uczestnikiem postępowania) o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny WiŚNiÓWKA SANDOMIERSKA nr [...] (dalej sporny znak).
Zdaniem wnioskodawcy, który jest uprawnionym z prawa ochronnego na znak towarowy słowny WiŚNiÓWKA nr [...] zgłoszony i zarejestrowany w 1965 r., rejestracja spornego znaku naruszyła przepisy art. 9 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz art. 8 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz.17, dalej jako: uzt)
W ocenie wnioskodawcy naruszenie art. 9 ust.1 pkt1uzt jest uzasadnione tym, że sporny znak jest podobny w rozumieniu tego przepisu do znaku [...] ze względu na:
a) wykorzystanie w spornym znaku elementu słownego WiŚNiÓWKA identycznego z zarejestrowanym z uprzednim pierwszeństwem znakiem towarowym Wiśniówka nr [...]
b) przeznaczenie obu znaków do oznaczania podobnych towarów tj. wódki - znak [...] i wina (sporny znak) oraz fakt, iż odbiorca przy zakupie alkoholu może być wprowadzony w błąd co do pochodzenia towarów. Oceniając szczegółowo podobieństwo samych oznaczeń wnioskodawca wskazał, iż pierwszoplanowym i wyróżniającym oznaczeniem spornego znaku jest słowo WiŚNiÓWKA, natomiast słowo SANDOMIERSKA jest napisane mniejszymi literami, a zatem zostało przez samego uprawnionego potraktowane drugoplanowo, przy czym to słowo może oznaczać inną recepturę napoju lub miejsca wytwarzania.
Naruszenia art. 8 pkt. 2 uzt wnioskodawca upatrywał w panującym w doktrynie i orzecznictwie poglądzie, iż prawo z rejestracji znaku towarowego jest majątkowym, bezwzględnym prawem podmiotowym skutecznym erga omnes. Zarejestrowanie zatem znaku towarowego, który w swej treści obejmuje zarejestrowany z pierwszeństwem znak towarowy WIŚNIÓWKA stanowi naruszenie prawa majątkowego przysługującego Wnioskodawcy.
Odnośnie naruszenia art 9 ust. 1 pkt. 2 uzt wnioskodawca podniósł, że decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] Urząd Patentowy RP uznał znak towarowy "Wiśniówka" za powszechnie znany. Atrybut powszechnej znajomości znaku towarowego wiąże się z jego szczególną pozycją na rynku, na którą składa się wysoki stopień znajomości i jego rozpoznawalności w obrocie a w odniesieniu do znaku wnioskodawcy należy także mówić o jego atrakcyjności, popularności i zdolności przyciągania odbiorców.
Co do naruszenia art. 8 pkt 1 uzt strona podniosła, że gdyby uprawniona próbowała dowodzić, iż funkcjonowanie w obrocie spornego znaku nie wprowadza w błąd, co do pochodzenia towarów, to jednak prowadzi to do wykorzystania silnej pozycji rynkowej jaką zdobył znak wnioskodawcy "Wiśniówka", zmniejszenia jego siły odróżniającej oraz obniżenie wartości znaku a posługiwanie się w obrocie oznaczeniem, na którego wysoką znajomość w obrocie oraz popularność wśród odbiorców pracował inny podmiot, należy uznać za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek uprawniona porównała swój sporny znak w postaci kolorowej etykiety ze znakiem słownym wnioskodawcy konkludując, że znaki nie są podobne, ponieważ jedyny wspólny element słowny WiŚNiÓWKA jest określeniem ogólnoinformacyjnym wskazującym, że alkohol został wytworzony na bazie wiśni i wskazuje na jego smak, przy czym Urząd rejestruje obecnie znaki towarowe ze słowem wiśniówka, co wskazuje, że to słowo ma ogólnoinformacyjny charakter i powinno być dostępne dowolnym podmiotom produkującym alkohole na bazie wiśni.
Porównując towary, uprawniona uznała, że nie są one jednorodzajowe, wino i wódka stoją w sklepach na różnych półkach, co wyklucza prawdopodobieństwo pomyłek.
Na obu rozprawach tj. w dniu [...] listopada 2004r. i [...] września 2005 r. strony podtrzymały zajęte uprzednio stanowiska a wnioskodawca dodatkowo powołał się na art. 6 bis Konwencji paryskiej w związku z art. 9 ust. 1 pkt. 2 uzt.
Wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] września 2005 r. Urząd Patentowy RP, w oparciu o przepis art. 9 ust.1 pkt1, 9 ust.1 pkt 2, art. 8 pkt1 i art. 8 pkt 2 u.z.t. w zw z art. 315 ust 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. Nr 119 z 2003r. ze zm.) w zw. z art. 98 k.p.c w zw. z art. 256 ust.2 p.w.p. oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny Wiśniówka Sandomierska nr [...] oraz przyznał uprawnionemu od wnioskodawcy kwotę 1600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że interes prawny o którym mowa art. 164 pwp po stronie wnioskodawcy istnieje i wynika wprost z jego prawa ochronnego nr [...] na znak towarowy słowny WiŚNiÓWKA z jednej strony, a z drugiej z użycia słowa "wiśniówka" w spornym znaku. Urząd Patentowy podkreślił, że M. P. SA z siedzibą w W. swojego interesu nie sprecyzowała we wniosku a uprawniona nie kwestionowała istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Zdaniem organu, do oceny zdolności rejestrowej spornego znaku, z mocy art. 315 ust.3 p.w.p. mają zastosowanie przepisy ustawy o znakach towarowych.
Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie istotne jest ustalenie słownikowego znaczenia słowa WIŚNIOWKA i wskazał, że :
a)w "Słowniku języka polskiego" pod red. Władysława Niedźwieckiego, Wawa, 1919r, wiśniówka - wódka wiśniowa , nalewka na wiśni
b)w ‘Słowniku języka polskiego" PIW 1953r, wiśniówka – wódka wiśniowa , nalewka na wiśnie
c)w książce Jana Cieślaka "Od abboccato do żubrówki" WNT , Wawa 1978r. "wiśniówki- najbardziej popularne w kraju wódki owocowe"
d)w ‘Słowniku języka polskiego" pod redakcją red. Witolda Doroszewskiego PWN, 1967r. Wiśniówka – wódka gatunkowa o smaku wiśniowym , nalewka na owocach wiśnie"
e) w ‘Słowniku języka polskiego" PWN, Wawa 1995r. – Wiśniówka – wódka gatunkowa słodka , produkowana przemysłowo z nalewu spirytusu na wiśnie"
Organ, powołując się na powołaną wyżej pozycję książkową zaakcentował, że wiśniówki mogą być wytrawne, półsłodkie, słodkie i bardzo słodkie a produkowane przemysłowo zawierają zwykle również dodatki służące do wzbogacania ich barwy, aromatu i smaku. Zdaniem Urzędu Patentowego z przytoczonej wyżej literatury wynika jednoznacznie, że Wiśniówka jest nazwą rodzajową wódki i określa powszechnie znane oznaczenie gatunku alkoholu a więc jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym w rozumieniu art. 156 ust.1 pkt 2 p.w.p. W świetle art. 156 ust.1 pkt2 p.w.p. słowo wiśniówka jako nazwa rodzajowa nie może służyć do odróżnienia producenta A od producenta B, wobec tego użycie przez uprawnioną słowa Wiśniówka w spornym znaku nie może świadczyć o podobieństwie spornego znaku w rozumieniu art. 9 ust.1 pkt1, art. 9 ust.1 pkt2 oraz art. 6 bis Konwencji paryskiej do znaku słownego wnioskodawcy Wiśniówka [...] Organ stwierdził ponadto, że wnioskodawca nie używał i nie używa znaku słownego Wiśniówka samodzielnie gdyż do obrotu wprowadza dwa typy alkoholu zawierające w nazwie słowo wiśniówka. Najbardziej odróżniającym słowem w tych etykietach jest słowo "P." a nie ogólnoinformacyjne słowo "wiśniówka". Ponieważ słowo wiśniówka nie określa typu wiśniówki zatem, zdaniem organu, słowo to nie może wskazywać, że producentem wiśniówki jest np. wnioskodawca a nie inny podmiot. Organ wywiódł ponadto, że art. 156 ust.1 pkt2 p.w.p. nie daje wnioskodawcy prawa zakazywania używania do oznaczania alkoholi ogólnoinformacyjnego określenia wiśniówka nie mogło zatem dojść i nie doszło do naruszenia art. 8 pkt1 i art. 8 pkt 2 u.z.t.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2005 r. [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania M. P. S.A. z siedzibą w J./k B., na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 8 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p.
2. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 pwp polegające na wadliwej subsumpcji stanu faktycznego do zakresu wskazanej normy;
3. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 7 kpa, 10 kpa i 77 kpa polegające na naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, pominięciu istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oraz na oparciu rozstrzygnięcia o dowody, które nie zostały zgromadzone w aktach sprawy.
W uzasadnieniu skargi, strona podniosła, iż nie zgadza się z ustaleniami wyrażonymi w zaskarżonej decyzji. Jej zdaniem Urząd Patentowy nie rozpoznał wnikliwie sprawy i przez to dokonał wadliwych ustaleń skutkujących niewłaściwym zastosowaniem przepisów powołanych w petitum skargi.
W pierwszej kolejności strona zaakcentowała, że organ w toku rozpoznawania sprawy nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się, co do dokumentów będących podstawą rozstrzygnięcia, czym naruszył art. 10 § 1 kpa. Urząd Patentowy nie poinformował bowiem skarżącej, iż przeprowadził postępowanie dowodowe, w wyniku którego został zgromadzony materiał dowodowy, który został wzięty pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia. Tym materiałem dowodowym są publikacje wymienione na stronie 3 i 4 uzasadnienia decyzji, w odniesieniu do których skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się. Materiały te nie zostały dołączone do akt sprawy. Również w protokołach nie została utrwalona adnotacja, z której wynikałoby, iż Kolegium Orzekające przed wydaniem decyzji poinformowało skarżącą o zebranych materiałach dowodowych w celu ustosunkowania się do nich. Strona podniosła, że informacje zawarte w powołanych przez Urząd Patentowy publikacjach nie posiadają przymiotu faktów powszechnie znanych, które nie wymagają dowodu lub też zwalniają- organ z obowiązku przedstawienia ich stronie. W niniejszej sprawie skarżąca składając wniosek o unieważnienie znaku towarowego Wiśniówka sandomierska nr [...] wskazał na swoje wcześniejsze prawo do znaku towarowego słownego WiŚNiÓWKA nr [...]. Natomiast strona przeciwna w postępowaniu administracyjnym twierdziła, iż znak WIŚNiÓWKA jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, które jest powszechnie dostępne i nie może być przedmiotem prawa wyłącznego. Była to okoliczność sporna między stronami w toku postępowania, co oznacza, iż nie można uznać ogólnoinformacyjnego charakteru znaku towarowego WiŚNiÓWKA jako faktu powszechnie znanego. Sam zresztą Urząd Patentowy nie potraktował tej okoliczności jako faktu powszechnie znanego, gdyż dokonał w tym zakresie stosownych ustaleń.
W tym stanie rzeczy, przy braku możliwości wypowiedzenia się skarżącej, co do materiału dowodowego, w oparciu o który Urząd Patentowy wydał zaskarżoną decyzję, naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkować winno, zdaniem skarżącej, uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Strona podniosła, że nie istnieje żadna decyzja wydana przez Urząd Patentowy, z treści której wynikałoby, iż znak towarowy WiŚNiÓWKA utracił swe pierwotne znamiona odróżniające i stał się oznaczeniem ogólnoinformacyjnym. Wręcz przeciwnie, w postępowaniu spornym nr [...], przedmiotem którego było stwierdzenie wygaśnięcia znaku WiŚNiÓWKA z powodu utraty jego znamion odróżniających, Urząd Patentowy oddalił wniosek stwierdzając, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż uznanie znaku towarowego WiŚNiÓWKA za wygasłe z powodu utraty znamion odróżniających nie znajdowało oparcia w materiale dowodowym. Decyzja ta następnie została utrzymana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (sygn. akt 6 II SA 2379/03) oraz Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II GSK 8/05). W świetle powyższego, zdaniem skarżącej, nie ma żadnych podstaw prawnych do uznania, iż znak towarowy WiŚNiÓWKA jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym wskazującym na rodzaj alkoholu jak próbuje to wywieść Urząd Patentowy na podstawie publikacji książkowych, które nie mają charakteru rozstrzygającego w tym zakresie. Nadto, strona zwróciła uwagę, że w toku rozprawy przed Urzędem Patentowym akcentowała, iż oznaczeniem wskazującym na rodzaj alkoholu jest wódka wiśniowa, nie zaś znak WiŚNiÓWKA. Zatem wszelkie ustalenia Urzędu Patentowego co do ogólnoinformacyjnego charakteru znaku WiŚNiÓWKA są całkowicie dowolne i nie znajdują oparcia w stanie faktycznym ani prawnym sprawy.
Okoliczność wadliwego ustalenia stanu faktycznego w odniesieniu do charakteru znaku towarowego WiŚNiÓWKA miała zaś bezpośredni wpływ na wadliwe zastosowanie art. 156 ust. 1 pkt. 2 pwp, co potwierdza wywód przeprowadzony na str. 5 uzasadnienia decyzji.
Zdaniem skarżącej, Urząd Patentowy de facto w ogóle nie dokonał oceny podobieństwa znaku towarowego skarżącego do znaku towarowego Wiśniówka sandomierska zgodnie z przesłankami wskazanymi w art. 9.1.1 uzt oraz zasadami przyjętymi w doktrynie, czym naruszył art. 7 i 77 kpa. bowiem dokonując oceny podobieństwa znaków, pominął podstawowy i jedyny element znaku nr [...], a mianowicie słowo WIŚNIÓWKA. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie wymienione przesłanki, które uniemożliwiają współistnienie obu znaków w obrocie gospodarczym na terenie Polski.
Strona wskazała na przesłankę niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorców w błąd, co do pochodzenia towarów i podniosła, że mając na względzie towary wymienione w wykazie towarów dla znaku WiŚNiÓWKA, należy stwierdzić, że są to towary tego samego rodzaju, co towary znajdujące się w wykazie towarów dla znaku towarowego Wiśniówka sandomierska. W obu bowiem przypadkach mamy do czynienia z napojami alkoholowymi, a zatem towarami o identycznym przeznaczeniu. Zarówno towary oznaczone znakiem Wiśniówka, jak i te oznaczone znakiem Wiśniówka Sandomierska, należą do tego samego segmentu produktów i będą znajdowały się w obrocie gospodarczym w tych samych punktach sprzedaży. Zatem analogiczne są warunki zbytu towarów oznaczonych przeciwstawionymi znakami. Nadto wskazała, iż towary wymienione w wykazach towarów dla przeciwstawionych znaków nie należą do grupy artykułów specjalistycznych, przy zakupie których odbiorca zwraca szczególną uwagę na oznaczenia znajdujące się na towarze. Są to towary stosunkowo często kupowane a odbiorca nie analizuje bliżej znaku towarowego, stąd może on być stosunkowo łatwo wprowadzony w błąd, co do jego pochodzenia. Skarżąca przeprowadziła analizę podobieństwa oznaczeń we wszystkich płaszczyznach oraz zaakcentowała, że do budowy spornego znaku towarowego zaczerpnięto w całości znak towarowy skarżącej.
Zdaniem strony, że przy identyczności podstawowych elementów znaków towarowych, drobne modyfikacje graficzne nie są jeszcze podstawą do stwierdzenia braku podobieństwa w rozumieniu art. 9 ust.1 pkt1 u.z.t. w szczególności gdy, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, naruszony znak towarowy jest znakiem powszechnie znanym. W ocenie skarżącej, elementy graficzne nie odgrywają w znaku Wiśniówka Sandomierska pierwszoplanowej roli, gdyż grafika w tym znaku bezpośrednio wskazuje na rodzaj towaru (kieliszek - alkohol) oraz skład (wiśnia lub czereśnia), co w sposób oczywisty nie może stanowić o zdolności wyróżniającej znaku Wiśniówka sandomierska. Na brak podobieństwa pomiędzy znakami WiŚNiÓWKA i Wiśniówka Sandomierska nie ma również wpływu okoliczność, iż znak ten zawiera dodatkowy element słowny w postaci słowa "sandomierska". Oznaczenie to bowiem wskazuje bezpośrednio na miejsce pochodzenia towaru, co może sugerować odbiorcy jakaś szczególną recepturę znanego mu towaru. W ocenie skarżącej, nie bez znaczenia przy ocenie podobieństwa fonetycznego znaków jest ich odbiór jedynie narządem słuchu, np. w reklamie radiowej, gdyż podobieństwo znaków w tym zakresie może sugerować odbiorcy pochodzenie towarów oznaczonych podobnymi znakami od tego samego przedsiębiorcy. Co więcej odbiorca może dojść do przekonania, że towary oznaczone znakiem Wiśniówka sandomierska są odmianą znanych towarów ze znakiem WiŚNiÓWKA, tylko np. wytwarzane w okolicy Sandomierza.
Zatem dokonując podobieństwa wizualnego znaku słowno-graficznego Wiśniówka Sandomierska ze znakiem słownym WiŚNiÓWKA, podobieństwo mogące spowodować ryzyko konfuzji jest, zdaniem strony, niepodważalne. W świetle powyższych argumentów spełnione zostały wszelkie przesłanki podobieństwa znaków opisane w art. 9 ust.1 pkt 1 u.z.t., co winno skutkować unieważnieniem prawa ochronnego na znak Wiśniówka sandomierska nr [...]. Tymczasem Urząd Patentowy dokonując wadliwych ustaleń faktycznych dokonał błędnej analizy podobieństwa oznaczeń czym naruszył art. 7 i 77 kpa. Nadto, zdaniem skarżącej, znak towarowy WIŚNIÓWKA z uwagi na swoją obecność na rynku od ponad 40 lat, bez wątpienia należy do grupy znaków powszechnie znanych, co zostało potwierdzone prawomocną decyzją Urzędu Patentowego w sprawie [...]. Fakt powszechnej znajomości znaku towarowego WiŚNiÓWKA w obrocie gospodarczym przed datą zgłoszenia znaku towarowego Wiśniówka Sandomierska stanowi, zdaniem strony, podstawę do powołania w niniejszej sprawie przepisu art. 9 ust. 1 pkt. 2 u.z.t. ustanawiającego szczególną ochronę dla znaków powszechnie znanych. Strona akcentuje, że ochronę znaków powszechnie, znanych przewidują także przepisy konwencji międzynarodowych, między innymi art. 6 bis konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej, w której Państwa-Sygnatariusze mogą odmówić rejestracji znaku towarowego jeżeli istotna część znaku stanowi odtworzenie takiego znaku powszechnie znanego lub naśladownictwo mogące spowodować pomylenie z tym znakiem.
Zdaniem strony, wadliwym ustaleniem faktycznym dokonanym przez Urząd Patentowy było również ustalenie używania znaku towarowego WiŚNiÓWKA w obrocie gospodarczym. Urząd zarzucił skarżącemu w decyzji, iż nie używał znaku towarowego WiŚNiÓWKA nr [...] samodzielnie w obrocie, lecz znak ten był używany jako część innych znaków towarowych zarejestrowanych na, rzecz skarżącej. Ustalenia Urzędu są zdaniem skarżącej dowolne i nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.
Urząd Patentowy nie przeprowadził w zakresie używania znaku towarowego WiŚNiÓWKA nr [...] żadnego postępowania dowodowego. Zatem, ze względu na brak dowodów wszelkie twierdzenia Urzędu Patentowego o braku używania samodzielnie znaku towarowego WiŚNiÓWKA mają charakter spekulacji i należy je uznać za gołosłowne. Używaniem znaku towarowego jest również używanie go w połączeniu z innym znakiem towarowym lub jako części innego znaku towarowego. Zatem gdyby nawet przyjąć, że znak towarowy WiŚNiÓWKA był i jest używany w obrocie jako część innego znaku towarowego należącego do skarżącego, to nie ma wątpliwości co do jego rzeczywistego używania w obrocie, co potwierdzają oświadczenia pełnomocnika skarżącego utrwalone w protokołach. Również strona przeciwna nie kwestionowała faktu używania przez skarżącego znaku towarowego WiŚNiÓWKA w obrocie. Zatem fakt ten należy uznać za przyznany i bezsporny. Błędne dokonanie przez Urząd Patentowy ustaleń faktycznych w zakresie używania znaku towarowego WiŚNiÓWKA spowodowało, zdaniem skarżącej, wadliwie zastosowanie art. 8 pkt 1 i 8 pkt 2 uzt Urząd stwierdził bowiem, iż twierdzenia skarżącego o znajomości znaku WiŚNiÓWKA nie są uzasadnione, gdyż znak ten nie był i nie jest używany w obrocie.
Skarżący podniósł także, że w toku postępowania wskazywał, iż rejestracja znaku Wiśniówka sandomierska narusza jego prawo majątkowe do znaku towarowego WiŚNiÓWKA, jak też prowadzi do deprecjacji tego znaku towarowego oraz wykorzystania jego pozycji rynkowej i renomy. Tymczasem przepis art. 8 pkt 1 uzt ustanawia zakaz rejestracji znaków towarowych, które są sprzeczne z prawem lub z zasadami współżycia społecznego. Wykładnia art. 8 pkt 1 uzt winna być dokonywana w świetle art. 4 ust.4 dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich, która przewiduje, że znak towarowy nie podlega rejestracji lub jego rejestrację uznaje się za nieważną, jeżeli jest podobny do wcześniejszego znaku towarowego, który cieszy się renomą i jeżeli używanie późniejszego znaku towarowego bez właściwego powodu przyniosłoby nieuzasadnioną korzyść lub byłoby szkodliwe dla odróżniającego charakteru lub renomy wcześniejszego znaku towarowego. Strona podkreśla, że w Polsce towary pod znakiem WiŚNiÓWKA, wprowadzane do obrotu przez skarżącą, obecne są już od ponad czterdziestu lat. Fakt ciągłej obecności przez tyle dziesięcioleci towarów ze znakiem WiŚNiÓWKA świadczy, iż towary te doskonale odpowiadają gustom Polaków. Ich wysoka jakość i dbałość skarżącej o pozytywny wizerunek towarów ze znakiem WiŚNiÓWKA spowodowało ugruntowanie pozycji tych towarów na polskim rynku oraz pozyskanie dużej rzeszy klientów. Znak towarowy Wiśniowka stał się symbolem dobrego smaku i jest łatwo rozpoznawalny przez odbiorców w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego.
Zgłoszenie w takich okolicznościach do rejestracji znaku towarowego Wiśniówka sandomierska nr [...], dokonane było, zdaniem skarżącej, w celu pasożytniczego wykorzystania renomy znaku towarowego WiŚNiÓWKA i korzystania z wypracowanego już dorobku skarżącej i jej poprzedników prawnych. Skoro sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest zgłoszenie i rejestracja znaku dla towarów innego rodzaju, gdy ta rejestracja zagraża renomie znaku cudzego, to tym bardziej taka rejestracja jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, gdy znak został zgłoszony i w konsekwencji zarejestrowany na towary tego samego rodzaju. W konsekwencji zasadne jest, aby chronić renomę znaku WiŚNiÓWKA przed jego pasożytniczym wykorzystaniem przez osoby nieuprawnione. Funkcjonowanie bowiem na rynku znaku podobnego do znaku towarowego WiŚNIOWKA szkodzi interesom skarżącej, ponieważ sprzyja dokonywaniu wyboru towarów innych niż te pochodzące z jego przedsiębiorstwa. W ten sposób siła odróżniająca i renoma znaku towarowego WiŚNiÓWKA ulegają rozwodnieniu, a skutek w postaci sugestywnego oddziaływania znaku na odbiorców i siła jego atrakcyjności zanika.
W ocenie strony, Urząd Patentowy w ogóle nie rozważył powyższej kwestii, gdyż na skutek bezpodstawnego uznania znaku towarowego WiŚNiÓWKA za oznaczenie ogólnoinformacyjne uznał, iż nie ma podstaw do zastosowania art. 8.1 i 2 uzt. Nadto stwierdzając brak używania znaku towarowego WiŚNiÓWKA w obrocie, bez poparcia tej tezy jakimikolwiek dowodami, odmówił uznania tego znaku za znak powszechnie znany i renomowany. Naruszył tym samym przepisy art. 7 i 77 kpa poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uprawiony ze znaku Wiśniówka sandomierska również wnosił o oddalenie skargi, ponawiając argumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego m.in. podkreślił, że przy porównywaniu należy brać pod uwagę całość oznaczenia a więc łącznie warstwę graficzną z warstwą słowną a zbieżność jednego jedynie elementu (słowa) wskazującego w tym przypadku na rodzaj smaku i owocu nie jest wystarczającym argumentem dla uznania, że istnieje niebezpieczeństwo pomylenia znaków przy ich używaniu dla napojów różnych rodzajów tj wino i wódka. W cenie uprawnionego słowo wiśniowka nie jest na tyle oryginalne, aby mogło kojarzyć się tylko z jednym określonym producentem.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia.
Sąd administracyjny nie bada natomiast celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Rejestracja spornego znaku towarowego słowno-graficznego "Wiśniówka sandomierska" została dokonana w dniu [...] stycznia 2002r na skutek zgłoszenia zarejestrowanego w dniu [...] listopada 1998r. na podstawie przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych (Dz.U.Nr 5, poz.17 ze zm.) zwanej dalej u.z.t.
Wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na powyższy znak towarowy został złożony przez skarżącą spółkę M. "P." w dniu [...] maja 2003r. a zatem pod rządami ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U 2001r., Nr49,poz.508 ze zm. –p.w.p.).
Według art. 164 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Stosownie zaś do art. 315 ust. 2 i 3 p.w.p. do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie p.w.p.(22 sierpnia 2001r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, a ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym. Przepis ten wyraża więc zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed dniem 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów, którymi - w rozpatrywanej sprawie- są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985r o znakach towarowych. Według art. 29 i 30 u.z.t. prawo z rejestracji znaku towarowego może być unieważnione w całości lub w części, jeżeli nie były spełnione ustawowe warunki wymagane do rejestracji określone w przepisach art.4, 6-9,32 u.z.t. a z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny, z zastrzeżeniem art. 31 tej ustawy, co do terminu wystąpienia z takim wnioskiem. W świetle powyższego, w niniejszej sprawie do postępowania przed Urzędem Patentowym miały zatem zastosowanie przepisy p.w.p. w szczególności art. 255 ust.1 pkt 1 i ust.4 oraz art. 256 ust.1 i ust 3 tej ustawy, natomiast do oceny ustawowych warunków wymaganych do rejestracji spornego znaku towarowego Wiśniówka sandomierska miały zastosowanie odpowiednie przepisy u.z.t.
Według art. 255 ust.4 p.w.p. Urząd Patentowy rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Przepis art. 256 ust.1 p.w.p. stanowi, że do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie p.w.p. stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mające zastosowanie do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym podlegają odpowiednim modyfikacjom, stosownie do istotnych cech tego postępowania (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 2006r. sygn akt GSK 320/05 niepubl.). Podstawa prawna żądania strony wynika z przedstawionej przez nią podstawy faktycznej żądania. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy administracyjnej jest żądanie skarżącej spółki unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy Wiśniówka sandomierska. Podstawą prawną tego żądania ze względu na datę zgłoszenia rejestracyjnego są przepisy u.z.t., przy czym, z uwagi na wskazane przez M. "P." podstawy faktyczne wniosku, prawidłowo powołane przez nią przepisy art.9 ust.1 pkt 1 , oraz art. 8 pkt 1 i 2 u.z.t. oraz art. 6 bis Konwencji paryskiej.
Jak wskazano wyżej, wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku został złożony w czasie obowiązywania ustawy prawo własności przemysłowej, tak więc wnioskodawca, zgodnie z art. 164 tejże ustawy, musiał posiadać interes prawny w złożeniu takiego wniosku.
Choć strona nie sprecyzowała wprost swojego interesu prawnego ani we wniosku ani w toku postępowania przed Urzędem Patentowym jednakże, zdaniem Sądu, prawidłowa jest ocena organu, co do tego, iż wnioskodawca posiadał interes prawny, o którym mowa w art. 164 p.w.p. W kwestii pojęcia "interesu prawnego" w doktrynie i orzecznictwie sądowym przeważa opinia, zgodnie z którą powinien to być interes prawny w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, obiektywnie uzasadniony i posiadający materialnoprawny charakter (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27 maja 1999r.,sygn.IIIRN 5/99 opubl. OSNAPiUS 2000,Nr 9,poz.337, oraz z dnia 04 grudnia 2002r. sygn IIIRN 218/01, opubl.OSNP 2004/2/23 a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2005r. sygn. GSK 1311/05, niepubl.). Interes prawny skarżącej tj M. P. SA z siedzibą w W., do złożenia wniosku o unieważnienie spornego znaku wynika wprost z jej prawa ochronnego nr [...] na znak towarowy słowny "Wiśniówka" z jednej strony a z drugiej z użycia słowa "wiśniówka" w spornym znaku.
W motywach zaskarżonej decyzji, na podstawie publikacji książkowych oraz przytaczając definicje słownikowe organ wskazał, że wiśniówka jest nazwą rodzajową wódki i określa powszechnie znane oznaczenie gatunku alkoholu a więc jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym. Urząd ponadto stwierdził, że słowo wiśniówka jest nazwą rodzajową a zatem nie może służyć do odróżnienia producenta A od producenta B, wobec tego użycie przez uprawnioną słowa "wiśniówka" w spornym znaku w postaci etykiety nie może świadczyć o podobieństwie spornego znaku w rozumieniu art. 9 ust.1 pkt 1 u.zt. do znaku słownego wnioskodawcy "Wiśniówka"
Z powyższego wynika, że Urząd Patentowy dokonując oceny podobieństwa znaków pominął podstawowy i jedyny element znaku nr [...] a mianowicie słowo "wiśniówka", co oznacza, że organ faktycznie nie dokonał oceny podobieństwa znaku towarowego skarżącego do znaku towarowego "Wiśniówka sandomierska" zgodnie z przesłankami wskazanymi w art. 9 ust.1 pkt 1 u.z.t. oraz zasadami przyjętymi w doktrynie, czym naruszył art. 7, 77 k.p.a. Należy podzielić stanowisko skarżącej, że towary oznaczone przeciwstawionymi znakami należą do tego samego segmentu produktów i analogiczne są ich warunki zbytu (poczynając od sklepów spożywczych a skończywszy na wielkich supermarketach samoobsługowych), co rzutować musi w sposób istotny na ocenę podobieństwa samych znaków, które należy oceniać według surowszych kryteriów. Organ winien ocenić podobieństwo oznaczeń przy uwzględnieniu, że do budowy znaku towarowego "Wiśniówka sandomierska" zaczerpnięto znak towarowy słowny skarżącego "Wiśniówka" i dokonać oceny podobieństwa oznaczeń mając na względzie takie zasady jak:
1/ konieczność dokonania porównania w trzech płaszczyznach:
- fonetycznej
- wizualnej
- znaczeniowej.
Przy czym podobieństwo w jednej płaszczyźnie może być wystarczające dla uznania porównywanych znaków za podobne.
2/ należy uwzględniać ogólne wrażenie, jakie wywierają porównywane oznaczenia na odbiorcach towarów. Dla odbiorcy decydujące znaczenie mają zbieżne elementy. Nabywca zachowuje bowiem w pamięci ogólny zarys oznaczenia, stąd większe znaczenie mają pierwsze człony znaków, pierwsze litery w wyrazach, one przyciągają jego największą uwagę i są zapamiętywane (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2003 r. IV CKN 22/01 OSP 2004/5/61 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2002 r. II SA 4031/01 Mon. Prawniczy 2003/1/5).
3/w znakach słowno-graficznych, części słownej przypisuje się znaczenie dominujące, ona decyduje o łatwości postrzegania oraz przyswajania przez odbiorców i ona ma z reguły decydujące znaczenie dla oceny podobieństwa znaków. (por. wyrok SN z 1 lutego 2001 r. I CKN 1128/98, OSNC 2001/9/136).
4/ Dla oceny podobieństwa nie jest wymagane rzeczywiste pomylenie znaków, wystarczy istnienie takiej możliwości.
Jak podkreślono wyżej, w rozpatrywanej sprawie organ uchylił się od dokonania oceny podobieństwa oznaczeń w rozumieniu art. 9 ust.1 pkt 1 u.z.t., poprzestając na stwierdzeniu, że Wiśniówka jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym. Uszło przy tym uwadze Urzędu, że dopóki znak towarowy słowny [...] Wiśniówka jest zarejestrowany, nie może być uznany przez organ za oznaczenie ogólnoinformacyjne. Rację ma skarżąca twierdząc, że dla uznania znaku towarowego za oznaczenie o charakterze ogólnoinformacyjnym konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego w trybie art. 169 ust.1 pkt 2 p.w.p. Tymczasem Urząd Patentowy oddalił wniosek o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego słownego Wiśniówka nr [...] z powodu braku dowodów na okoliczność, że znak Wiśniówka utracił dostateczne znamiona odróżniające w rozumieniu art. 45 pkt 4 u.z.t., jak również długotrwałe, blisko 40-letnie używanie tego znaku. Decyzja powyższa została uznana za prawidłową bowiem wyrokiem z dnia 9 marca 2005r. wydanym w sprawie II GSK 8/05 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2004r. sygn 6 IISA 2379/03.
Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ winien mieć na uwadze, że ocena podobieństwa znaków jest oceną kompleksową, która wymaga skoncentrowania się na tych dominujących elementach porównywanych znaków, które posiadają zdolność odróżniającą. Tylko bowiem te elementy nadają się do realizacji podstawowej funkcji znaku towarowego, jaką jest oznaczanie pochodzenia towarów lub usług. Dlatego przy ocenie czy kolizyjne znaki towarowe są podobne w stopniu wywołującym niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd, nie należy uwzględniać tych składników oznaczeń, które nie są wyposażone w zdolność odróżniającą – nie mogą one bowiem wywoływać pomyłek odbiorców w obrocie.
Należy również podzielić pogląd skarżącej, że skoro organ powołując się na publikacje książkowe i słownikowe wywiódł, że wiśniówka w spornym znaku ma ogólnoinformacyjny charakter, zatem obowiązkiem Urzędu było, przed wydaniem zaskarżonej decyzji wskazać stronie, iż zamierza powołać się na powyższe materiały oraz umożliwić skarżącej zajęcie stanowiska w tym przedmiocie. Tego w rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy nie uczynił. Zdaniem Sądu, skoro argumentacja organu w decyzji niekorzystnej z punktu widzenia skarżącej, opiera się w zasadniczej mierze na materiale dowodowym, co do którego strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w toku postępowania administracyjnego, uzasadnionym jest zarzut naruszenia przez Urząd Patentowy art. 10 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie niedopuszczalnym było również dokonanie przez organ oceny prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 1995r. nr [...] w sprawie dotyczącej znaku [...] Wiśniówka i wyprowadzenie z jej treści innych wniosków niż zostały w tej decyzji zawarte. Mianowicie w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 1995r. Urząd Patentowy stwierdził, że "brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku (...) o wygaśnięcie prawa z rejestracji znaku towarowego Wiśniówka ze względu na zaprzestanie przez uprawnionego z tytułu rejestracji tego znaku działalności gospodarczej, skoro stosownie do aktualnego stanu rejestracji – uprawnionym jest podmiot, który nie zaprzestał produkcji wyrobów alkoholowych opatrywanych spornym znakiem towarowym powszechnie znanym od wielu lat jako znak towarowy Przedsiębiorstwa Przemysłu Spirytusowego P.". Tymczasem w zaskarżonej decyzji Urząd zaprezentował własne uwagi odnoszące się do decyzji z [...] grudnia 1995r. podnosząc, że "można by tu rozważać czy ewentualnie słowo-znak towarowy P. jest powszechnie znany czy słowo "wiśniówka" jest powszechnie znane, ale nie jako znak towarowy a ogólnoinformacyjne, słownikowe określenie gatunku wódki." Taka ocena prawomocnej decyzji, która zapadła w sprawie [...] nie może być uznana za skuteczną. Skoro strona powołała się na stwierdzoną w decyzji Urzędu Patentowego z 1995r. powszechną znajomość znaku, Urząd winien uzasadnić, dlaczego aktualnie nie uznaje tego ustalenia za wiążące. Przy czym winien uczynić to, po dokonaniu oceny dowodów przedstawionych w toku niniejszego postępowania. Dopiero w taki sposób przeprowadzona ocena stanowić będzie podstawę do podjęcia decyzji w przedmiocie uwzględnienia bądź nie uwzględnienia wniosku skarżącej, opartego na podstawie art. 9 ust.1 pkt 2 u.z.t. Z podanych wyżej względów, Sąd uznaje przedstawione w tym zakresie ustalenia za dowolne, co stanowi naruszenie zasad określonych w art.7,77 i 80 k.p.a w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy również podzielić pogląd skarżącej, że Urząd Patentowy bez wskazania dowodów na jakich się oparł ustalił, że M. P. nie używała znaku towarowego Wiśniówka [...] samodzielnie w obrocie, lecz że znak ten był używany jako część innych znaków towarowych. Nie czyni temu zadość wymienienie selektywnie wybranych znaków towarowych zarejestrowanych na rzecz skarżącej Wiśniówka Cherry Vodka ([...]) czy też Wiśniówka Cherry Cordial ([...]). W tej sytuacji wyprowadzenie wniosku, że twierdzenia skarżącej o znajomości znaku Wiśniówka nie są uzasadnione, gdyż znak ten nie był i nie jest używany w obrocie – również należy uznać za dowolne.
Konsekwencją powyższych ustaleń faktycznych było wadliwe zastosowanie przez organ art. 8 pkt 1 i 2 u.z.t. Organ stwierdził bowiem, iż twierdzenia skarżącej spółki o znajomości znaku Wiśniówka nie są uzasadnione, gdy znak ten nie był i nie jest używany w obrocie.
Jak wspomniano na wstępie niniejszych rozważań, Sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie czyniąc w sprawie własnych ustaleń faktycznoprawnych. Jednakże taka merytoryczna kontrola może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego tj zgodnego z art. 107§3 k.p.a uzasadnienia decyzji. Inaczej Sąd uchyla decyzję z powodu naruszenia formalnoprawnych zasad prowadzenia postępowania, gdy mogło to rzutować na wynik sprawy, a Sądowi uniemożliwia prześledzenie przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2005r. Nr [...] została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a uzasadnienie rozstrzygnięcia - wbrew dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. - nie zawiera wystarczających i przekonujących dowodów z których skorzystał organ wydając zaskarżoną decyzję.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania obejmujących wpis, opłatę za pełnomocnictwo oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej, będącego rzecznikiem patentowym orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 12 ust 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. 2003r., Nr 212, poz.2076 ze zm)