VI SA/Wa 2309/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-02-20
NSAtransportoweWysokawsa
drogi publiczneopłata elektronicznakara pieniężnaoznakowanie drogitransport drogowyustawa o drogach publicznychkodeks postępowania administracyjnegoodpowiedzialność administracyjnawykładnia prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd drogą płatną, uznając, że brak odpowiedniego oznakowania drogi uniemożliwia obciążenie kierowcy odpowiedzialnością.

Skarżący został ukarany karą pieniężną za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Twierdził, że nieświadomie wjechał na odcinek płatny i oznakowanie było niewidoczne. Organ administracji nałożył karę, argumentując, że kierowcy mają obowiązek znać przepisy, a brak oznakowania nie zwalnia z odpowiedzialności. Sąd uchylił decyzję, powołując się na orzecznictwo NSA, które podkreśla znaczenie prawidłowego oznakowania drogi jako warunku odpowiedzialności.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej w wysokości 3 000 złotych na M. S. za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżący twierdził, że wjechał na płatny odcinek nieświadomie, a oznakowanie było niewidoczne. Organ administracji, Główny Inspektor Transportu Drogowego, utrzymał w mocy decyzję o nałożeniu kary, argumentując, że kierowcy mają obowiązek znać przepisy dotyczące dróg publicznych, a brak świadomości lub niewidoczne oznakowanie nie zwalnia z odpowiedzialności. Podkreślono, że kary te nakładane są na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń, a ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II GSK 1467/12), który stwierdził, że odpowiednie oznakowanie drogi jest kluczowe dla wymierzenia kary pieniężnej. Sąd uznał, że brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinku drogi uniemożliwia użytkownikowi zorientowanie się i wybór alternatywnej trasy, a obciążanie go odpowiedzialnością w takiej sytuacji jest niezgodne z zasadami państwa prawa i pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że kara administracyjna powinna być nakładana na podmiot, który swoim zachowaniem naruszył dyrektywy postępowania wynikające z norm prawnych, co wymaga prawidłowego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. W ponownym postępowaniu organ ma ustalić, czy droga była prawidłowo oznakowana.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak odpowiedniego oznakowania drogi płatnej uniemożliwia obciążenie kierowcy odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty, gdyż narusza to zasadę pewności prawa i zaufania do organów państwa.

Uzasadnienie

Sąd, powołując się na orzecznictwo NSA, uznał, że znak drogowy T-34 wraz z tabliczką E-34 informuje o obowiązku uiszczenia opłaty i umożliwia wybór trasy. Brak takiego oznakowania uniemożliwia kierowcy zorientowanie się i wybór drogi, a obciążanie go karą w takiej sytuacji jest niezgodne z zasadami państwa prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

udp. art. 13 § 1 pkt 3

Ustawa o drogach publicznych

Nakłada obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

udp. art. 13k § 1 pkt 1

Ustawa o drogach publicznych

Określa karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych za przejazd pojazdem, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, bez uiszczenia opłaty elektronicznej.

udp. art. 13 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Podstawa nałożenia kary za nieuiszczenie opłaty elektronicznej.

udp. art. 13k § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty elektronicznej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy prawa strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawa, pewność prawa, bezpieczeństwo prawne jednostki.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej

utd. art. 50 § pkt 1 lit. j

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

utd. art. 51 § ust. 6 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

utd. art. 51 § ust. 7

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

udp. art. 13k § ust. 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym art. 2 § pkt 33

Rozporządzenie z 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej art. § 2 § pkt 11

k.p.a. art. 138 § par. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § par. 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak odpowiedniego oznakowania drogi płatnej uniemożliwia obciążenie kierowcy odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty. Naruszenie zasady pewności prawa i zaufania do organów państwa w sytuacji, gdy kierowca nie był prawidłowo poinformowany o obowiązku uiszczenia opłaty.

Odrzucone argumenty

Kierowcy mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak świadomości lub niewidoczne oznakowanie nie stanowi usprawiedliwienia dla naruszenia przepisów prawa. Kara administracyjna jest nakładana na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń, niezależnie od winy.

Godne uwagi sformułowania

brak odpowiedniego oznakowania drogi tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji pewność prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą.

Skład orzekający

Andrzej Wieczorek

przewodniczący sprawozdawca

Danuta Szydłowska

członek

Grażyna Śliwińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia kary pieniężnej za przejazd drogą płatną w sytuacji braku prawidłowego oznakowania, podkreślając znaczenie zasady pewności prawa i zaufania do organów państwa."

Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z opłatami za przejazd drogami krajowymi i oznakowaniem tych dróg. Interpretacja może być stosowana analogicznie do innych sytuacji, gdzie brak prawidłowej informacji ze strony organów administracji prowadzi do negatywnych konsekwencji dla obywatela.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe oznakowanie przez administrację i jak błędy organów mogą prowadzić do uchylenia kar. Jest to przykład praktycznego zastosowania zasady pewności prawa.

Czy brak znaku drogowego może Cię uratować przed mandatem? Sąd administracyjny wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 3000 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2309/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Szydłowska
Grażyna Śliwińska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 1576/14 - Wyrok NSA z 2015-07-30
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 127 par. 2 w zw. z art. 138 par. 1 pkt 1;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 260
art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4;
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
załacznik nr 2;
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
Dz.U. 2012 poz 1265
art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzją
z [...] czerwca 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej organ) utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] kwietnia 2013 r. [...] o nałożeniu na M. S. (dalej skarżącego) kary pieniężnej w wysokości 3 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 433, dalej rozporządzenie), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej udp.).
Podstawę prawna decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 udp. oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia, art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265, dalej utd.).
[...] marca 2012 r. o godzinie [...] na drodze ekspresowej [...] na odcinku węzeł [...] - węzeł [...]stwierdzono poruszanie się zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego o numerze rejestracyjnym [...] oraz z przyczepy o numerze rejestracyjnym [...]. Wskazany zespół pojazdów, którym kierował Pan M. S., został zatrzymany w celu przeprowadzenia kontroli na drodze krajowej nr [...]. W toku kontroli stwierdzono, brak w pojeździe urządzenia viaBox służącego do uiszczania opłaty elektronicznej. Na podstawie okazanych dowodów rejestracyjnych ustalono, że dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 4 730 kg (odpowiednio 2730 kg oraz 2000 kg). Przebieg kontroli utrwalono w protokole numer [...]. Kierujący odmówił podpisania protokołu.
Pismem z [...] marca 2012 r. organ zawiadomił skarżącego o wszczęciu
z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na niego kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej oraz treści art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący odmówił podpisania zawiadomienia, które zostało mu osobiście wręczone.
Pismem z [...] marca 2012 r. skarżący wyjaśnił, iż w dniu [...] marca 2012 r. wjechał na odcinek drogi płatnej nieświadomie. Zaznaczył, że nie jest zawodowym kierowcą, a oznaczenie wskazujące na pobór opłat było niewidoczne dla kierującego. Wniósł o umorzenie postępowania.
Pismem z [...] stycznia 2013 r. organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie.
Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. organ nałożył na skarżącego karę pieniężną
w wysokości 3 000 złotych. Odnosząc się do argumentu skarżącego, dotyczącego nieświadomego naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych, organ podkreślił, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, co bezpośrednio wynika z treści art. 83 Konstytucji RP. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie kategorii dróg i pojazdów objętych obowiązkiem, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 utd., nie może stanowić usprawiedliwienia dla naruszenia przepisów prawa. Organ zaznaczył również, że przy ustaleniu odpowiedzialności nie dokonuje się oceny i nie czyni przedmiotem rozważań kwestii zawinionego działania lub braku winy, stopnia szkodliwości czynu, niezachowania należytej staranności, podjęcia wystarczających środków ostrożności, czy też dopuszczenia się rażącego niedbalstwa. Dla nałożenia kary administracyjnej wymagane jest za to udowodnienie, że doszło do obiektywnego naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutu niewystarczającego oznakowania odcinka płatnego drogi ekspresowej [...], organ wskazał, że sposób umieszczenia znaku D-39a oraz tabliczki T-34 w miejscach,
w których pobierana jest opłata elektroniczna, nie może stanowić przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi krajowej, na którym taką opłatę się pobiera. Organ zaznaczył, iż powyższy obowiązek wynika wprost z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. a więc jego podstawą jest powszechnie obowiązujący akt normatywny, w związku z czym nie może on zostać wyłączony ze względu na sposób umieszczenia znaku drogowego w określonym miejscu.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący, wskazując na trudną sytuacje finansową wniósł o umorzenie kary. Jednocześnie poinformował organ, iż
z wnioskiem o umorzenie kary wystąpił również do Generalnej Dyrekcji Dróg
i Mostów.
Decyzją z [...] czerwca 2013 r. organ utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2013 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ stanowczo podkreślił, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalającej na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych też względów przyczyny z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Konkludując organ stwierdził, że skarżący, wykonując przejazd w ustalonym stanie faktycznym był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższego obowiązku kierujący pojazdem nie dopełnił, dlatego też kara pieniężna za naruszenie powyższego przepisu jest zgodna z prawem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzucił organowi naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego tj.: art. 13 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 13 k ust.1 pkt 1 udp. wskutek błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania w niniejszej sprawie;
2. przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 k.p.a poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;
3. art. 2 Konstytucji RP poprzez egzekwowanie kary pieniężnej przy braku należytej informacji o obowiązku ponoszenia opłat, w tym braku oznaczenia wjazdu na odcinku drogi płatnej obciążonej opłatą, co uniemożliwia wybór innej trasy niż obciążona opłatą.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z 2 października 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2309/13 Sąd odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga M. S. podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo
o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
W myśl art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. kierującemu pojazdem samochodowym,
o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp., za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Powyższy przepis wszedł w życie 1 lipca 2011 r.
W niniejszej sprawie kontrola spornego przejazdu wykonanego w dniu
[...] marca 2012 r. została dokonana w trybie kontroli mobilnej, która polega na kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej bezpośrednio przez kontrolującego, tj. funkcjonariusza Policji, inspektora Inspekcji Transportu Drogowego, naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej, funkcjonariusza Straży Granicznej (§ 2 pkt 11 rozporządzenia z 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej - Dz. U. z 2011 r. Nr 133, poz. 773).
Skarżący, kwestionując stanowisko organu podnosi zarówno w skardze
a wcześniej w postępowaniu administracyjnym – pismo z [...] marca 2012 r., że na dzień kontroli informacja o płatnym odcinku drogi [...] nie była widoczna. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie odniósł się do powyższego zarzutu w sposób jednoznaczny nie potwierdzając ani nie zaprzeczając wprost twierdzeniu skarżącego. Organ wyjaśnił natomiast, że kierujący pojazdami mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, a brak świadomości w zakresie kategorii dróg i pojazdów objętych obowiązkiem, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt. 3 udp. nie może stanowić usprawiedliwienia dla naruszenia przepisów prawa.
W ocenie organu sposób umieszczenia znaku D-39a oraz tabliczki T-34 w miejscach, w których pobierana jest opłata elektroniczna, nie może stanowić przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej z tytułu niedopełnienia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi krajowej, na którym taka opłatę się pobiera.
Tymczasem w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjna opartą na analogicznym zarzucie jak podnoszony przez skarżącego w niniejszej sprawie stwierdził, że choć podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd pierwszej instancji, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio
z przepisów ustawy o drogach publicznych, jednakże w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką do wymierzenia kary pieniężnej określonej w art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.
Po przedstawieniu regulacji prawnej dotyczącej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej zawartej w przepisach ustawy o drogach publicznych a także przepisach wykonawczych do tej ustawy, w tym w rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393), rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 220, poz. 2181), rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. zmieniającym ww. rozporządzenie z 3 lipca 2011 r. a także odwołując się do art. 7 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że z przedstawionych unormowań wynika, iż zarządcy dróg zobowiązani zostali do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna tabliczkami T-34. Znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T- 34, stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję, co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jaki i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania (...). W świetle powyższych rozważań, należy stwierdzić, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka E-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonania odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką E-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną (...).
Prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji.
Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 udp. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP, jest wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd pierwszej instancji, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikających
z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona
w powołanym art. 2 Konstytucji zasada opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na "pewności prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie
o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych" (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138).
Podsumowując te rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można poprawnie stosować prawa bez ustalenia znaczenia, czyli sensu przepisów prawa i norm prawnych, a więc bez przeprowadzenia ich wykładni. A ta kwesta jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie i w rezultacie przedmiotem skargi kasacyjnej. Celem wykładni jest ustalenie nie jakiegokolwiek znaczenia przepisów prawa i norm prawnych, ale znaczenia "rzeczywistego". Należy przez nie rozumieć zarówno takie znaczenie, jakie można przypisać przepisom prawa i normom prawnym w chwili wejścia ich w życie, mającymi odpowiadać tzw. woli ustawodawcy, lecz także takie znaczenie, jakie odpowiada istniejącym w chwili stosowania prawa warunkom społecznym i gospodarczym. Skoro w rozpoznawanej sprawie wykładnia językowa, na której oparł się Sąd pierwszej instancji, nie usunęła wątpliwości interpretacyjnych omawianych norm prawnych, należało przejść do korzystania
z wykładni systemowej, która opiera się na założeniu, że system prawa jest pewną logiczna zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych
w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W tym miejscu należy podkreślić, że punktem wyjścia w ramach wykładni systemowej zewnętrznej jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd, gdyż zarówno w doktrynie jak
i w orzecznictwie dopuszcza się możliwość stosowania wyjątków od zasady pierwszeństwa wykładni językowej.
Przyjmuje się, że ustalony przez zasadę pierwszeństwa wykładni językowej porządek preferencji jest jedynie porządkiem prima facie, a nie porządkiem absolutnym. Oznacza to, że w pewnych sytuacjach można od niego odstąpić i przypisać pierwszeństwo wykładni systemowej lub funkcjonalnej (tak
w szczególności M. Zieliński [w:] Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002 r. s. 228). Interpretatorowi wolno jest odstąpić od wykładni językowej tylko wtedy, gdy uzasadni to powołaniem na jakieś ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne. Nie każde zatem racje, a jedynie szczególnie istotne, czy doniosłe racje upoważniają do odstąpienia od znaczenia literalnego.
W wyroku z 28 czerwca 2000 r. (K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w pewnych szczególnych sytuacjach rola wykładni funkcjonalnej nie będzie jednak ograniczać się wyłącznie do roli dyrektywy wyboru jednego ze znaczeń językowych, ale może tworzyć swoiste, różne od alternatyw językowych, znaczenie tekstu prawnego. Przyjęcie takiego swoistego znaczenia tekstu prawnego, ustalonego na podstawie wykładni funkcjonalnej (celowościowej) będzie prowadziło zawsze do wykładni rozszerzającej lub zwężającej. Również
w tym wypadku językowe znaczenie tekstu prawnego stanowi granicę wykładni, w tym sensie, że nie jest dopuszczalne przyjęcie swoistych wyników wykładni funkcjonalnej, jeżeli wykładnia językowa prowadzi do jednoznaczności tekstu prawnego. Nie oznacza to jednakże, że granica wykładni, jaką stanowić może językowe znaczenie tekstu, jest granicą bezwzględną. Oznacza to jedynie, że do przekroczenia tej granicy niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (K. Płeszka, Językowe znaczenie tekstu prawnego jako granica wykładni [w:] M. Zirka-Sadowskiego (red.), Filozoficzno- teoretyczne problemy sądowego stosowania prawa, Łódź 1997, s. 69-77).
Z kolei w wyroku z dnia 8 maja 1998 r. (I CKN 664/97, OSNC 1999, Nr 1, poz. 7) Sąd Najwyższy stwierdził, że wolno odstąpić od znaczenia literalnego (potocznego) danego przepisu, gdy znaczenie to pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, gdy prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, gdy prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, biorąc pod uwagę wskazywane w doktrynie i orzecznictwie kryteria, w analizowanym przypadku występują przesłanki do odstąpienia od reguł wykładni językowej z powodów wyłożonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku z 21 sierpnia 2013 r.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje, że także w niniejszej sprawie organ administracji stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych naruszył ten przepis dokonując wadliwej jego wykładni. Organ uznał bowiem, że prawie obojętna dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie wymienionego przepisu jest okoliczność właściwego oznakowania drogi po której poruszał się pojazd kierowany przez skarżącego - jako drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania wymienionej normy konieczne jest ustalenie czy droga ta była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi
w cytowanych wyżej przepisach aktów wykonawczych.
W tym stanie rzeczy uzasadnione było uchylenie zarówno zaskarżonej jak
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Nie przesądzając na tym etapie wyniku powtórnego postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Sąd wskazuje, że organ
w toku ponownie prowadzonego postępowania ustali w sposób nie budzący wątpliwości, czy na dzień kontroli odcinek drogi po której poruszał się skarżący był prawidłowo oznaczony jako droga płatna.
Dopiero po ustaleniu powyższej okoliczności organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie będąc zobligowany do respektowania oceny prawnej wyrażonej
w niniejszym wyroku.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI