VI SA/Wa 2303/24

VI SA/Wa 2303/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-04-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek
Danuta Szydłowska /przewodniczący/
Marek Maliński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1184
art. 44 ust. 3
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Marek Maliński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych oddala skargę
Uzasadnienie
Adwokat K. S. (dalej: "Skarżący" lub "Zainteresowany") wniósł skargę na decyzję Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: "Prezydium NRA", "organ") z dnia 14 marca 2024 r. nr [...], która utrzymała w mocy uchwałę ORA w W. z dnia 7 grudnia 2023 r. zawieszającą go w czynnościach zawodowych na podstawie art. 44 ust.3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 z późn. zm.; dalej: "p.o.a." lub "pr. adw.").
Zaskarżona decyzja została wydania w następującym stanie sprawy:
Uchwałą z dnia 7 grudnia 2023 r. ORA w W. - działając na podstawie art. 44 ust. 3 p.o.a. - zawiesiła tymczasowo w czynnościach zawodowych adw. K. S.. ORA wskazała, że adw. S. ostatnią składkę samorządową opłacił w listopadzie 2021 r. Był wielokrotnie informowany o zaległościach, a w dniu 14 maja 2023 r. ORA przesłała mu wezwanie do zapłaty kwoty 2010 zł pod rygorem zawieszenia. Adw. S. wystąpił wówczas z wnioskiem o umorzenie zaległości i obniżenie wysokości składki, zaś ORA w W. uchwałą z dnia 1 sierpnia 2023 r. odmówiła uwzględnienia obydwu tych prób.
W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego Prezydium NRA – decyzją z dnia 14 marca 2024 r. – utrzymało w mocy uchwałę organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że Skarżący co prawda nie może obecnie wykonywać zawodu, i to z racji funkcjonowania w obrocie prawnym aż dwóch różnych orzeczeń (uchwała ORA w W. z dnia 7 listopada 2021 r. wydana na podstawie art. 4c p.o.a. i zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności w dnia 3 listopada 2021 r. oraz postanowienie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w W. o tymczasowym zawieszeniu w czynnościach zawodowych wydane w dniu 18 stycznia 2023 r. sygn. [...]), jednak zawieszenie w trybie art. 44 ust. 3 p.o.a. opiera się na innych okolicznościach faktycznych i samoistnej podstawie prawnej.
Zdaniem organu podstawę faktyczną zawieszenia stanowi okoliczność zalegania przez okres dłuższy niż 6 miesięcy z płatnością składek samorządowych, i ta przesłanka została bez wątpienia spełniona, jako że Skarżący ostatnie składki uiścił w listopadzie 2021r. Prezydium NRA nie dostrzegło okoliczności usprawiedliwiających nie regulowanie przez tak długi okres zobowiązań finansowych wobec samorządu.
W ocenie organu nie jest on związany oceną sytuacji, ujętą w postanowieniu Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w W. z dnia 19 grudnia 2023r., umarzającym postępowanie. Przesłanki odpowiedzialności dyscyplinarnej powinny zawierać komponent winy, a dla zawieszenia na podstawie art. 44 ust. 3 p.o.a. wina nie stanowi warunku sine qua non, zatem nie ma przeszkód prawnych, by na tle tego samego stanu faktycznego doszło do wydania dwóch rozstrzygnię różniących się tak, jak zaskarżona uchwała i przywołane orzeczenie Rzecznika Dyscyplinarnego. Każde z trzech już obecnie rozstrzygnięć, które wywołują efekt w postaci pozostawania przez adw. S. na liście adwokatów nie wykonujących zawodu, jest – zdaniem organu - odrębnym i innym od pozostałych orzeczeniem, a ich byty prawne nie są od siebie zależne. Nie można więc wykluczyć sytuacji, w której dwa wcześniejsze orzeczenia zostałyby zmienione/uchylone z jakichkolwiek przyczyn, a ziszczenie się takiej właśnie ewentualności dowodzi racji funkcjonowania w obrocie orzeczenia o zawieszeniu na podstawie art. 44 ust. 3 p.o.a.
Zdaniem organu, o ile adw. S., mimo orzeczenia o wydaleniu go z adwokatury, podejmuje w drodze postępowania kasacyjnego starania o utrzymanie statusu adwokata, powinien liczyć się z koniecznością bieżącego wywiązywania się z powinności finansowych wobec samorządu, w skali stosownej dla osoby nie wykonującej zawodu.
Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 44 ust. 3 pr. adw. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę słusznego interesu strony oraz poprzez zaniechanie starannego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną jego ocenę i w konsekwencji przekroczenie granic uznania administracyjnego skutkującego dokonaniem zawieszenia strony mimo braku do tego podstaw;
2) art. 44 ust. 3 pr.adw. w zw. z art. 95j ust. 1 zd. 1 pr.adw. i art. 4c pr.adw., przez niewłaściwe zastosowanie, przez zawieszenie w czynnościach zawodowych adwokata niewykonującego zawodu, co nie ma – zdaniem Skarżącego - sensu;
3) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie uchwały w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu, wszczęcie i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli oraz to, że zaskarżona uchwała narusza zasadę proporcjonalności;
4) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli oraz poprzez zaniechanie starannego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dowolną, a nie swobodną jego ocenę polegające na nieprawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do treści przepisów dotyczących umorzenia zaległości składkowych;
5) art, 81a § 1 i art. 7a § 1 k.p.a. poprzez wydanie uchwały na podstawie nie usuniętych wątpliwości, a wręcz podjęcie uchwały w stanie faktycznym, w którym nie istnieją uzasadnione wątpliwości co do możliwości zastosowania wobec Skarżącego art. 4c pr.adw, podczas gdy organ przy wydaniu decyzji powinien dążyć do ustalenia prawdy materialnej;
6) zasady venire contra factum proprium non valet przez uprzednie uniemożliwienie Skarżącemu wykonywania zawodu i wpędzenie go w nędzę, co skutkuje niemożliwością zapłaty składek, a potem następcze zawieszenie go za to niepłacenie składek, co jest sprzeczne wewnętrznie.
Podnosząc te zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji Prezydium NRA oraz umorzenie postępowania w sprawie w obu instancjach oraz ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie art. 44 ust. 3 p.o.a., w myśl którego to przepisu okręgowa rada adwokacka może zawiesić w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia należności, adwokata, który zalega - pomimo wezwania - z zapłatą składki dłużej niż 6 miesięcy. Z powyższego przepisu wynika, że: a) podjęcie uchwały w przedmiocie zawieszenia mieści się w granicach swobodnego uznania przysługującego właściwej okręgowej radzie adwokackiej, b) zawieszony w czynnościach zawodowych adwokat powinien zalegać z zapłatą składki dłużej niż 6 miesięcy, c) zawieszenie adwokata w czynnościach zawodowych na podstawie powołanego przepisu ma charakter czasowy, d) zawieszenie trwa do czasu uiszczenia przez adwokata zaległej należności.
Dokonując oceny rozstrzygnięcia organów samorządu adwokackiego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zostały spełnione warunki wskazane w przytoczonym przepisie. W szczególności, jak wynika z akt sprawy i czego Skarżący w istocie nie kwestionuje, Skarżący nie zapłacił zaległych składek członkowskich w kwocie przekraczającej 6-miesięczną ich wysokość do dnia podjęcia przedmiotowych rozstrzygnięć. Tym samym rozstrzygnięcia organów samorządu zawodowego adwokatów obu instancji miały podstawę w ustalonym stanie faktycznym sprawy, gdyż nie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie Skarżącego w czynnościach zawodowych. Oznacza to, że skarżone rozstrzygnięcia są zgodne z obowiązującym prawem, a ich podjęcie leżało w kompetencjach ww. organów.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że prawidłowo organ wskazuje, iż odpowiedzialność dyscyplinarna oparta jest na winie, podczas gdy zawieszenie adwokata na podstawie przepisu art. 44 ust. 3 p.o.a. nie wymaga spełnienia tego warunku. Dodatkowo wskazać należy, że Sąd uznał bezzasadny zarzut niemożności zawieszenia w czynnościach zawodowych adwokata wpisanego na listę adwokatów niewykonujących zawodu. Przepis art. 44 ust. 3 p.o.a. w żaden sposób nie różnicuje sytuacji adwokatów niewykonujących zawodu jak i tych ten zawód wykonujących. Cecha ta ma natomiast znaczenie przy ustaleniu wysokości należnej składki członkowskiej na rzecz samorządu adwokackiego, co nie jest jednak przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie.
Podkreślić trzeba, że przedmiot badania Sądu w niniejszej sprawie ogranicza się do kontroli legalności ww. rozstrzygnięć na dzień ich podjęcia. Poza spełnieniem merytorycznych przesłanek, o których mowa w art. 44 ust. 3 u.p.o.a. oraz zgodności z przepisami postępowania, w sprawie tej nie podlegała ocenie Sądu kwestia słuszności lub celowości podjętych rozstrzygnięć w przedmiocie zawieszenia Skarżącego w czynnościach zawodowych, które to kryteria należą do sfery uznaniowości organów.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ze względu na brak naruszenia przez organ administracji prawa materialnego lub przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.