II GSK 381/07

II GSK 381/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Robotowska /przewodniczący/
Tadeusz Cysek
Urszula Raczkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6359 Inne o symbolu podstawowym 635
Hasła tematyczne
Organizacje społeczne
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 23/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-04-20
Skarżony organ
Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 § 1, art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1978 nr 31 poz 130
art. 8 pkt. 2
Ustawa z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach.
Dz.U. 1971 nr 12 poz 114
art.61
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie Tadeusz Cysek NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 23/07 w sprawie ze skargi P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na ustanowienie i używanie odznaki organizacyjnej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 23/07 oddalił skargę P., dalej: P., na decyzję Ministra Gospodarki z [...] września 2006 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną tego organu z dnia [...] grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Przewodniczącego Komitetu do spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej z dnia [...] października 1990 r., w sprawie zezwolenia PT, dalej: PT, na ustanowienie i używanie odznaki organizacyjnej według wzoru określonego w załączniku do decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
P. wnioskiem z dnia [...] września 1997 r. zwróciło się do Prezesa Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki o stwierdzenie z powodów określonych w art. 156 § 1 pkt.2 i 6 k.p.a. nieważności decyzji zezwalającej PT na ustanowienie i używanie odznaki. P. twierdziło, że odznaka według wzoru określonego decyzją z 1990 r. należała uprzednio do PT powstałego w 1883 r., które w 1950 r. weszło całym swym majątkiem, łącznie z odznaką, do P., a "nowe" PT powstało w 1981 r. i do omawianej odznaki nie miało żadnych praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt. VI SA 830/02 uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2002 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzje organu I instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1990 r. dotyczącej odznaki, zalecając zbadanie legitymacji P. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Minister Gospodarki rozpatrując sprawę ponownie, decyzją z [...] grudnia 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności omawianej decyzji z dnia [...] października 1990 r. zezwalającej PT. na ustanowienie i używanie odznaki. Minister stwierdził, że skutki postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mogą dotyczyć P., które twierdziło, że dysponuje prawem do odznaki, i w swej działalności odznakę tę wykorzystuje nadto, że P. przysługuje prawo z rejestracji znaku towarowego odpowiadającego odznace. W konsekwencji Minister uznał, że stowarzyszenie to jest stroną postępowania, gdyż skutki postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności mogą dotyczyć interesu prawnego P..
Po rozpatrzeniu wniosku P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Przewodniczącego Komitetu do Spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej z dnia [...] października 1990 r. uznając, że nie zachodzi żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja z dnia [...] października 1990 r. wydana została bowiem przez organ właściwy zarówno rzeczowo jak i instancyjnie i nie jest obarczona kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
Minister Gospodarki nie stwierdził także, by omawiana decyzja wypełniała przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Za chybiony organ uznał zarzut naruszenia art. 8 pkt 2 ustawy o odznakach i mundurach. Statut PT., określający nazwę stowarzyszenia, odwołanie do tradycji TT., zawierał także postanowienia w zakresie używania tradycyjnych odznak i pieczęci z napisem PT. i wyobrażeniem [...]. Statut został zarejestrowany postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 9 stycznia 1990r., sygn. akt I Ns. Rej. St. 90/89. W konsekwencji zarejestrowania przez sąd statutu, wydana została decyzja administracyjna z dnia [...] października 1990 r., zatem nie mogła ona godzić w interes społeczny i porządek publiczny, o których mowa w art. 8 pkt 2 ustawy o odznakach i mundurach. Zgodnie z powołanym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 1990 r., zezwolenia na ustanowienie i używanie odznaki nie wydaje się, a wydane zezwolenie może być cofnięte jeżeli wymaga tego interes społeczny lub względy porządku publicznego. Zdaniem organu administracji w dniu wydania powyższej decyzji prawo do używania odznaki – w rozumieniu przepisów ustawy o odznakach i mundurach - nie przysługiwało żadnemu istniejącemu podmiotowi. W myśl art. 1 ust. 1 dekretu Prezydenta RP z 1935 r. i art. 5 ust. 1 ustawy o odznakach i mundurach ustanowienie odznaki organizacyjnej jak i prawo do jej używania uzależnione było od zezwolenia właściwego organu administracji publicznej. Zarówno dekret Prezydenta RP z 1935 r. jak i ustawa o odznakach i mundurach nie przewidywały możliwości przeniesienia prawa do odznaki organizacyjnej, ustanowionej decyzją administracyjną, na inny podmiot niż ten, który był jej adresatem. Postanowienia art. 5 ww. dekretu Prezydenta RP zakazywały wytwarzania, rozpowszechniania i używania odznak organizacji zawieszonych, rozwiązanych lub prawnie nieistniejących. Zakaz ten wykluczał możliwość skutecznego nabycia przez P. prawa do odznaki rozwiązanego stowarzyszenia.
Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o odznakach i mundurach odznaka organizacyjna stanowi oznaczenie organizacji społecznej lub spółdzielczej albo innej jednostki organizacyjnej bądź przynależności do takiej organizacji lub jednostki organizacyjnej. Przepis ten podkreśla identyfikacyjną funkcję odznaki organizacyjnej, której nie może spełniać odznaka z nazwą innej organizacji. Nadto, nazwa osoby prawnej stanowi jej dobro osobiste w rozumieniu art. 23 w związku z art. 43 k.c. i nawet w przypadku rozwiązania tej osoby prawnej jej nazwa nie podlega sukcesji. Jednocześnie, jak wynika to ze statutu P., od momentu powstania, P. przyjęło nową odznakę organizacyjną, nie nawiązującą do odznaki rozwiązanego PT..
Odnosząc się do zarzutu naruszenia dóbr osobistych (kultywowania tradycji) P. organ zauważył, iż ewentualne dochodzenie tego rodzaju roszczeń może mieć miejsce przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.
Organ administracji zauważył, iż w zaskarżonej decyzji błędnie podano rok rejestracji PT. jako 1981 zamiast 1990r. jednakże okoliczność ta nie miała decydującego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Odnosząc się do zarzutu P. używania przed rokiem 1990 odznaki PT. organ administracji stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że P. powszechnie używała przedmiotowego odznaczenia jako własnego. Dowody, jakie w tym zakresie zostały przedstawione przez P. to kserokopie stron tytułowych dwóch publikacji książkowych, dotyczących okoliczności powstania ruchu turystycznego w Polsce w ogólności oraz okoliczności powstania P., a także zaproszenie na otwarcie wystawy pt. "Od PT do P. (1873 - 1998)". W opinii Ministra Gospodarki ww. dowody świadczą jedynie o powoływaniu się przez P. w publikacjach historycznych dotyczących powstania tego stowarzyszenia na związki z PT..
W protokole Zjazdu Delegatów PT z [...] grudnia 1950 r. zawarty jest zapis "Zjazd Delegatów uchwala z dniem dzisiejszym rozwiązać PT, cały majątek PT. przeznaczyć na rzecz nowo powstającego P.". W ocenie Ministra powyższa uchwała dowodzi jedynie utraty bytu prawnego przez dawne PT. i przejęciu przez P. jego majątku, jednak w skład tego majątku nie weszło prawo do używania przez P. odznaki rozwiązanego PT. Ponadto P. nie powstało skutkiem przekształcenia PT. w P., powstało ono dzień po rozwiązaniu PT.. Natomiast odznaka PT., jako prawo o charakterze osobistym, nie mogła wejść w skład majątku przejętego przez P.. Stwierdził, że poważną wątpliwość budzi uchwała Zjazdu Delegatów PT. o przekazaniu majątku na rzecz P. - organizacji która w dacie podjęcia tej uchwały nie istniała. Natomiast odwoływanie się do prawa ochronnego na znak towarowy zarejestrowany jako wizerunek odznaki PT. nie mogło być przedmiotem rozpoznania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej odznaczenia używanego przez organizację.
W ocenie organu wydanie zaskarżonej decyzji przez Przewodniczącego KSMiKF nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W postępowaniu nie zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności, określone w art. 156 § 1 pkt 3 do 5 ani nie nastąpiło naruszenie art. 7 k.p.a. Minister Gospodarki nie dopatrzył się również podstaw do stwierdzenia, że w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji Przewodniczącego KSMiKF mogło dojść lub doszło do zaistnienia czynu zagrożonego karą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę P. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006 r. podzielił stanowisko Ministra Gospodarki co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym.
Wskazał, że decyzja oparta była na przepisie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach. Miała zatem umocowanie w obowiązujących przepisach i wydał ją organ upoważniony, zgodnie ze stanem faktycznym dotyczącym sprawy o ustalenie i używanie przedmiotowego odznaczenia. Nie zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a.
Wydanie decyzji zezwalającej na ustanowienie i używanie odznaki było poprzedzone postępowaniem sądowym sądu rejestrowego. Sąd Wojewódzki w Katowicach Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia 9 stycznia 1990 r. w sprawie sygn. akt INs. Rej. St. 90/89, wpisał do rejestru stowarzyszeń, dział A pod nr 67 PT., zatwierdzając statut tej organizacji. Zgodnie z § 2 tego statutu PT. jest kontynuatorem tradycji TT. powołanego w roku 1873 i przemianowanego w roku 1920 na PT istniejące do roku 1950. Natomiast stosownie do § 6 statutu, PT. używa tradycyjnych odznak i pieczęci z napisem PT. i wyobrażeniem [...]. Powyższe postanowienie jest prawomocne, a tym samym zatwierdzony przez nie statut PT. jest legalnie obowiązującym.
Sąd stwierdził, że udzielone PT. zezwolenie na używanie spornej odznaki organizacyjnej upoważnia to stowarzyszenie do zachowania się zgodnie z tym zezwoleniem. Zdaniem Sądu I instancji nie zachodzi sytuacja określona w art. 8 pkt. 2 ustawy o odznakach i mundurach, zgodnie z którym ze względu na interes społeczny lub porządek publiczny omawiane zezwolenie mogłoby zostać cofnięte. Sąd wyraził także pogląd, że przepis ten nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, a jedynie przesłanką do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia. Także spór co do wykładni tego przepisu nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd podzielił również stanowisko organu administracji co do braku podstaw stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3, 4, 5 i 7 k.p.a. Decyzja Przewodniczącego Komitetu do Spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej z dnia [...] października 1990 r. nie rozstrzygała sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną i była skierowana do podmiotu będącego stroną postępowania. Decyzja ta nie była niewykonalna w dacie wydania, nie była obarczona wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. Skutek wady decyzji, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k,.p.a., musi być ustanowiony wprost w przepisie odrębnym w postaci klauzuli nieważności.
W ocenie Sądu nie zachodziła również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., bowiem, PT. używa odznaki zgodnie z uprawnieniem nadanym tej organizacji decyzją Przewodniczącego Komitetu do Spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej z dnia [...] października 1990 r. oraz zgodnie z zatwierdzonym statutem. Nie można zatem mówić o bezprawnym używaniu spornej odznaki przez PT..
Sąd I instancji wskazał, że P. powołało w skardze także zarzuty, które ewentualnie mogłyby mieć zastosowanie przy wznowieniu postępowania. Jednakże w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji niedopuszczalne jest przyjęcie, że którakolwiek z podstaw wznowienia postępowania może zarazem stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji.
P. złożyło skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2006 r. i utrzymanej przez nią w mocy decyzji tegoż organu z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi P. zarzuciło naruszenie:
art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. Nr 31 poz. 130) poprzez jego błędną wykładnię oraz jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie poprzez przyjęcie, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie ustanowienia i używania odznaki nie należało do wyłącznej kompetencji organu administracji państwowej, a o ustanowieniu i używaniu odznaki mógł zadecydować sąd rejestrowy a w konsekwencji przyjęcie, że już w oparciu o zapisy zarejestrowanego przez sąd rejestrowy statutu PT. powstałe w 1990 r. mogło posługiwać się sporną odznaką PT. rozwiązanego w 1950 r.;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. art. 365, 366 i 523 k.p.c. oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach poprzez błędne uznanie, iż postanowienie sądu rejestrowego o zarejestrowaniu PT. i zatwierdzeniu statutu tego stowarzyszenia przesądza o istnieniu uprawnienia PT. powstałego w 1990 r. do używania odznaki PT. rozwiązanego w 1950 r. i zgodności z prawem używania tej odznaki przez PT. powstałe w 1990 r., podczas gdy postanowienie o rejestracji stowarzyszenia i zatwierdzeniu statutu nie oznacza potwierdzenia istnienia uprawnień opisanych w statucie, w zakres kognicji sądu rejestrowego nie wchodzi bowiem badanie materialnych podstaw uprawnień opisywanych w statucie ani weryfikowania zgodności statutu ze stanem rzeczywistym i sąd rejestrowy dokonując rejestracji PT. powstałego w 1990 r. uprawnień do używania spornej odznaki stowarzyszeniu temu nie przyznał, ani kwestii tej nie weryfikował;
3) art. 8 pkt. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach poprzez błędną wykładnię, a mianowicie poprzez przyjęcie, iż interes społeczny lub względy porządku publicznego nie wymagały zgodnie ze wspomnianym przepisem odmowy wydania zezwolenia na ustanowienie i używanie odznaki, jeżeli sąd rejestrowy zarejestrował statut zawierający postanowienia dotyczące używania przez wnioskodawcę odznaki której ustanowienie i używanie było przedmiotem postępowania w celu wydania tego zezwolenia podczas gdy pojęcie interesu społecznego i względów porządku publicznego na gruncie wspomnianego przepisu nie może zostać utożsamione z zatwierdzeniem przez sąd postanowień statutu zawierającego zapisy odnoszące się do ustanowienia i używania odznaki;
4) art. 8 pkt 2 ustawy o odznakach i mundurach, poprzez błędną i sprzeczną z literalnym brzmieniem tego przepisu wykładnię, a mianowicie poprzez przyjęcie, iż w oparciu o wspomniany przepis organ administracyjny mógł jedynie cofnąć zezwolenie na ustanowienie i używanie odznaki, jeżeli wymagał tego interes społeczny lub względy porządku publicznego (a zatem, iż organ mógł zastosować wspomniany przepis wyłącznie ex post, po wydaniu zezwolenia), podczas, gdy zgodnie ze wspomnianym przepisem organ administracyjny winien wspomniane przesłanki badać na etapie postępowania w przedmiocie wydania zezwolenia na ustanowienie i używanie odznaki i nie mógł wydać zezwolenia na ustanowienie i używanie odznaki, jeżeli wymagał tego interes społeczny lub względy porządku publicznego;
5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 8 pkt 2 ustawy o odznakach i mundurach mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie uwzględnienie skargi z uwagi na błędne uznanie, iż rażące naruszenie przepisu art. 8 pkt. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji i organ nie mógł stwierdzić jej nieważności, podczas gdy przepis ten może zostać rażąco naruszony poprzez wydanie decyzji i decyzja wydana z jego naruszeniem jest nieważna i może podlegać stwierdzeniu nieważności, a zatem poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo, iż organ mógł rażąco naruszyć przepis art. 8 pkt.2 ustawy o odznakach i mundurach i przepis ten naruszył;
6) naruszeniu art. 23 Kodeksu cywilnego poprzez niewłaściwie zastosowanie, a mianowicie poprzez uznanie, iż decyzja Przewodniczącego Komitetu ds. Młodzieży i Kultury Fizycznej, wydanej w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1990 r. (znak: [...]) nie narusza rażąco prawa, podczas, gdy udzielenie zezwolenia innemu stowarzyszeniu na ustanowienie i używanie odznaki o takim wzorze naruszało dobra osobiste P.;
7) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w związku z art. 76 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez oddalenie skargi w związku z uznaniem, iż decyzja Przewodniczącego Komitetu do spraw, Młodzieży i Kultury Fizycznej, wydana w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1990 r. (znak: [...]) nie narusza rażąco prawa i oparcie rozstrzygnięcia na statucie Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego tak jak na dokumencie urzędowym, podczas gdy statut zarejestrowanego stowarzyszenia jest wyłączenie umową stron i nie stanowi dowodu tego. co zostało w nim stwierdzone, bowiem rejestracja stowarzyszenia nie nadaje statutowi cechy dokumentu urzędowego,
8) art. 145 § i pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 141 § 4) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającym na nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało one wpływ na wynik sprawy poprzez oparcie rozstrzygnięcia w zakresie braku rażącego naruszenia prawa zaskarżoną decyzją na zatwierdzeniu przez sąd rejestrowy statutu PT. powstałego w 1990 r. bez rozważania czy interes społeczny i względy porządku publicznego pozwalały na wydanie decyzji zezwalającej na ustanowienie i używanie spornej odznaki przez PT. powstałe w 1990 r., a w szczególności bez rozważenia istnienia i wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji okoliczności wskazywanych przez skarżącego, a mianowicie, iż:
a) P. przysługiwało prawo posługiwania się odwzorowaniem odznaki, określonej w załączniku do decyzji z dnia [...] października 1990 r., jako oznaczeniem indywidualizującym i identyfikującym P. w obrocie, wskazującym na powiązania pomiędzy rozwiązanym w 1950 PT., a P., na fakt, iż odwzorowanie odznaki stanowi element tradycji przejętej przez P. po rozwiązanym w roku 1950 PT.,
b) udzielenie zezwolenia innemu stowarzyszeniu na ustanowienie i używanie odznaki o takim wzorze naruszało dobra osobiste P.,
c) P. jest następcą prawnym rozwiązanego w 1950 r. PT.,
d) narusza interes społeczny wydanie zezwolenia na używanie odznaki, która w powszechnym odbiorze wywołuje mylne wyobrażenie o danej jednostce, umożliwia jej wykreowanie fałszywego wizerunku lub przypisywanie sobie cech których nie posiada, przez co może ona wzbudzać w społeczeństwie niezasłużone zaufanie,
e) sprzeczne z porządkiem publicznym jest wydanie zezwolenia, w sytuacji gdy ustanowienie i używanie odznaki prowadzi naruszenia praw innego podmiotu,
f) samo zarejestrowanie statutu PT., w którym stowarzyszenie to wskazało, iż "używa tradycyjnych odznak i pieczęci z napisem PT. i wyobrażeniem [...]" nie oznacza jeszcze, iż PT. posiada do tego prawo, a okoliczność ta powinna zostać wykazana za pomocą innych dowodów, niż statut który został uchwalony przez samo PT.,
g) statut PT. nie jest dokumentem urzędowym, a wprowadzony do niego przez PT. zapis nie ma znaczenia przesądzającego dla uznania za zgodną z prawem decyzję, zezwalającą na używanie odznaki organizacyjnej, na której widnieje jako data powstania rok 1873 oraz charakterystyczny dla innej organizacji znak graficzny,
h) odznaka z napisem "PT. ", datą 1873 oraz wyobrażeniem [...] identyfikuje rozwiązane w 1950 r. PT. i z tej przyczyny nie można uznać, iż odznaka o takim wzorze może spełniać funkcje identyfikacyjną zawiązanego w 1990 PT., bowiem powstałe w 1990 PT. i funkcjonujące w latach 1873-1950 PT. są dwoma odrębnymi stowarzyszeniami, nie mającymi ze sobą, oprócz realizowania podobnych celów statutowych, nic wspólnego i aby móc odróżnić te stowarzyszenia koniecznym jest aby nie używały one identycznych oznaczeń,
i) używanie przez PT. odznaki, która mylnie wskazuje na datę powstania tego stowarzyszenia oraz bezpodstawnie sugeruje istnienie związków z organizacją rozwiązaną, powinno zostać uznane za dokonane z rażącym naruszeniem prawa;
- do których to kwestii Sąd w ogóle się nie odniósł;
9) naruszeniu art. 61 § i 2 Kodeksu wykroczeń poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie poprzez uznanie, iż wykonanie decyzji z dnia [...] października 1990 r. nie wywołało czynu zagrożonego karą przewidzianą we wspomnianym przepisie, podczas gdy PT. powstałe w 1990 r. używa odznaki do której nie ma prawa i posługuje się odznaką organizacji prawnie już nie istniejącej, a mianowicie PT. rozwiązanego w 1950;
10) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 141 § 4) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 6 k.p.a. i art. 61 § i 2 Kodeksu wykroczeń poprzez nie wzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne (art. 61 § i 2 Kodeksu wykroczeń) i czy miało ono wpływ na wynik sprawy.
W obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił szczegółową argumentację dotycząca poszczególnych zarzutów, zgłoszonych jako podstawy skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna skierowana jest do wyroku, którego przedmiotem była kontrola co do zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie nadzoru. Przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji była skarga P. na decyzję Ministra Gospodarki w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności wydanej w trybie zwykłym decyzji Komitetu do Spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej z dnia [...] października 1990 r. zezwalającej PT. na ustanowienie i używanie odznaki organizacyjnej.
W związku z tym niezbędne wydaje się przypomnienie, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje, unormowana w art. 16 § 1 k.p.a. zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, od której dopuszczone są wyjątki dotyczące między innymi stwierdzenia nieważności. Tak więc organ orzekający wiązało ograniczenie nadzorczego postępowania administracyjnego wyłącznie do okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., zaś ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w jej całokształcie nie było dopuszczalne. Wspomniana zasada, wyznaczyła granice rozpoznania sprawy przez organ orzekający, a w konsekwencji także granice sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Rzeczą Sądu I instancji rozstrzygającego w tak rozumianych granicach sprawy nie związanego jednak zarzutami i wnioskami skargi było zatem, zbadanie prawidłowości dokonanej w zaskarżonej decyzji oceny co do tego, że decyzja wydana w trybie zwykłym nie jest dotknięta ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Zakres badania sprawy przez sąd II instancji wyznacza art. 183 § 1 p.p.s.a., z którego treści wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują.
Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu w całości sprawy dotyczącej nieważności decyzji, lecz uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności, koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
Naruszenie prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wówczas gdy pozostaje w bezpośrednim związku treścią rozstrzygnięcia Sądu, to znaczy gdy błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego miało wpływ na rozstrzygnięcie.
Naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu powołanego przepisu dotyczy postępowania sądowego, może występować w takich samych postaciach jak naruszenie prawa materialnego, ale usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej stanowić może tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej formułując poszczególne zarzuty nie wyodrębnił i nie oddzielił, stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. zarzutów prawa materialnego od zarzutów procesowych wprowadzając pewne "pomieszanie materii", które miało ten skutek, że do niektórych zarzutów oznaczonych jako procesowe Naczelny Sąd Administracyjny odnieść się nie mógł, gdyż kasator nie opatrzył tych zarzutów wymaganym uzasadnieniem i nie wiadomo na czym naruszenie to mało polegać i czy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzucając naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., co mogłoby wskazywać na zarzuty procesowe, autor skargi kasacyjnej jednocześnie wiązał te zarzuty z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r.- Prawo o stowarzyszeniach, art. 8 pkt. 2 ustawy o odznakach i mundurach, ale także i innymi przepisami proceduralnymi bo z art. 365, 366, 523 k.p.c., z art. 76 k.p.a. stwierdzając, że naruszenie tych przepisów nastąpiło przez uznanie, że statut PT. jest dokumentem urzędowym i przesądza o prawie tej organizacji do odznaki.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzut naruszenia prawa procesowego uzasadniony zarzutem naruszeniem prawa materialnego usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej stanowić nie może, gdyż w istocie nie wskazuje jakich błędów w procedowaniu dopuścił się sąd I instancji, co z kolei nie pozwala sądowi kasacyjnemu do tak zredagowanych zarzutów kasacyjnych ustosunkować się. Należy jedynie zauważyć, że powołane w kasacji przepisy k.p.c. nie znajdują zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd ich nie stosował zatem nie mógł ich naruszyć, podobnie jak nie znajdował zastosowania do kontroli sądowej w przedmiotowej sprawie i nie był stosowany -będący przepisem prawa materialnego - art. 16 ustawy- Prawo o stowarzyszeniach, określający warunki wydania przez sąd rejestrowy postanowienia o zarejestrowaniu statutu.
Zauważyć należy także, że Sąd I instancji nie użył w motywach wyroku przypisanej mu przez kasatora argumentacji. W ramach rozważań poświęconych badaniu czy w postępowaniu zakończonym decyzją wydaną w trybie zwykłym nie doszło do wypełnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Sąd I instancji omawiając wybrane postanowienia statutu uznał jedynie, że statut jest "legalnie obowiązującym" , natomiast stwierdzony brak przesłanki z art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. w sposób wyraźny odnosił do uregulowań kontrolowanej decyzji w aspekcie wymienionych w motywach wyroku przepisów ustawy o odznakach i mundurach. Jak już wskazano wyżej naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c nie można uzasadniać powołanym w uzasadnieniu kasacji przepisem art. 8 pkt. 2 ustawy o odznakach i mundurach, natomiast do tego zarzutu jako zarzutu naruszenia prawa materialnego odniesienie nastąpi w dalszej części uzasadnienia. Tak więc zarzuty wymienione w pkt. 2, 5, 7 usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej stanowić nie mogą.
Skarga kasacyjna w pkt. 8 i 10 jako podstawy zarzutów wymienia także art. 145 § 1 lit a oraz lit. c w związku z art 145 § 4 p.p.s.a.:
- polegające na "nie wzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego aktach administracyjnych w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy poprzez oparcie rozstrzygnięcia w zakresie braku rażącego naruszenia prawa na zatwierdzeniu przez sąd rejestrowy statutu PT. powstałego w 1990 r.
- a także w związku z art. 156 §1 pkt 6 k.p.a. i art. 61 § 1i 2 Kodeksu wykroczeń.
Należy stwierdzić, że ta grupa zarzutów zarówno traktowana jako zarzuty naruszenia prawa materialnego( art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a.) jak i prawa procesowego (art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a.) w zakresie dotyczącym przesłanki rażącego naruszenia prawa nie wymaga odniesienia, gdyż kasator formułując te grupę zarzutów nie zadał sobie nawet trudu wskazania jaki to przepis prawa materialnego miałby być w sposób rażący naruszony ani jakiego rażącego naruszenia przepisów procesowych dopuścił się Sąd I instancji bądź organ orzekający a Sąd I instancji naruszenia tego nie dostrzegł.
Jeśli chodzi o przesłankę z art. 156 § 1 pkt. 6 k.p.a. to Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie nie zachodziła ta przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji z 1990 r.. Powołany przepis obejmuje sytuacje gdy wykonanie decyzji wywołałoby czyn zagrożony karą, natomiast nie dotyczy sytuacji gdy wydanie decyzji miałoby znamiona czynu zagrożonego sankcja karną, a więc tego czy wydanie zezwolenia stanowiłoby przestępstwo bądź wykroczenie.
W rozpoznawanej sprawie zarzut dotyczy wykroczeń przewidzianych w art. 61 § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń. W odniesieniu do wykroczeń, zakres stosowania art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. co do osób fizycznych, które miałyby wykonać decyzję jest zatem wyznaczony bytem wykroczenia.
Stwierdzić należy, że wykroczenie, o którym mowa w art. 61 § 1 k.w. nie może zostać popełnione w drodze wykonania decyzji zezwalającej na ustanowienie i używanie odznaki, bowiem byt tego wykroczenia polega na używaniu odznaki, do której dana osoba nie ma prawa, a więc nie jest uprawniona do korzystania z istniejącego zezwolenia, bądź gdy takie zezwolenie nie istnieje. W omawianym przepisie mowa jest bowiem w szczególności o publicznym używaniu odznaki, do której dana osoba nie ma prawa. Wykroczenie popełnia zatem osoba, która przekazując informacje o sobie (np. co do prawa używania odznaki) wprowadza otoczenie w błąd. Jest to wykroczenie o charakterze formalnym, to znaczy wskazanej w przepisie odpowiedzialności podlega osoba, która przekazała nieprawdę, niezależnie od skutku.(vide: Kotowski Wojciech, komentarz, LEX/El 2003).
Także wykroczenie, określone w § 2 omawianego artykułu nie może zostać popełnione przez osobę fizyczną w drodze wykonania omawianej decyzji z 1990 r., bowiem sam fakt istnienia tej decyzji powoduje, iż jej wykonanie nie może spowodować skutku w postaci używania odznaki, na którą nie uzyskano zezwolenia. Nie jest to także używanie odznaki organizacji prawnie nieistniejącej, gdyż adresatem decyzji z 1990 r. jest organizacja istniejąca prawnie. Nie chodzi także o odznakę, co do której wydany został zakaz noszenia lub używania. Zatem zarzut nie dostrzeżenia przez Sąd I instancji, naruszenia przez organ orzekający przepisu art. 156 §1 pkt. 6 k.p.a. nie jest trafny.
Jeśli chodzi natomiast o zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. to opiera się on na ocenie, że Sąd I instancji w sposób niedostatecznie wnikliwy uzasadnił swoje stanowisko, co do kwestii, które strona podniosła w skardze. Według autora skargi kasacyjnej naruszenie powołanych przepisów polega na tym, że Sąd I instancji nie odniósł się do wskazywanych przez skarżącego, a powtórzonych w kasacji okoliczności i ocen. Zarzut skargi kasacyjnej, że w uzasadnieniu Sądu I instancji brak jest dostatecznego uzasadnienia rozstrzygnięcia, jest zarzutem naruszenia przepisów postępowania, który może zostać uznany za uzasadniony tylko o tyle, o ile strona wykaże, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej strona nie wykazała, że przesłanka ta została spełniona.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia, oraz jej wyjaśnienie. Kasator w ramach omawianego zarzutu dokonał własnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, zarzucając, że Sąd I instancji do tych kwestii się nie odniósł. Tymczasem, rzeczą Sądu I instancji było rozważenie wyłącznie tych zarzutów, które związane były z rozstrzyganą zaskarżoną decyzją sprawą, dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym, a więc w aspekcie przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie wyroku powyższym wymaganiom odpowiada. Także i ten zarzut nie stanowi zatem usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej.
Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 23 k.c., gdyż przepis ten nie znajduje zastosowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a ewentualnej ochrony dóbr osobistych można poszukiwać na drodze postępowania cywilnego.
Zarzuty naruszenia prawa materialnego dotyczą naruszenia przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt. 2 oraz przez błędna wykładnię- art 8 pkt. 2 ustawy z dn. 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. Nr. 31, poz. 138). obowiązujących w dacie wydania decyzji z 1990 r. zezwalającej na ustanowienie i używanie odznaki.
W pierwszym z zarzutów kasator podnosi, iż Sąd I instancji wadliwie przyjął, że rozstrzygnięcie w przedmiocie ustanowienia i używania odznaki nie należało do wyłącznej kompetencji organu administracji, a rozstrzygał o tym sąd rejestrowy i wywodzi, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U Nr 31, poz.130 ) udzielenie tego zezwolenia należało do wyłącznej kompetencji organów administracji publicznej a nie do sądu rejestrowego.
Zarzut ten nie jest uprawniony. Po pierwsze, dlatego, że Sąd I instancji podzielając stanowisko organu orzekającego, iż wydana trybie zwykłym decyzja nie naruszała przepisów o właściwości, w powołaniu na art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy o odznakach i mundurach wyraźnie wskazał, że organem właściwym do wydania tej decyzji był Przewodniczący Komitetu do Spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej, który decyzje tę wydał (str. 18 i 19 motywów wyroku). Po drugie zaś dlatego, że kasator nie wykazał by Sąd I instancji tolerował nie zauważenie przez organ orzekający istnienie przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt. 1 i pkt. 2. k.p.a. związanej z wykładnią lub zastosowaniem omawianego przepisu.
Nie stanowi usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej także zarzut drugi, dotyczący naruszenia art. 8 pkt. 2 ustawy z 1978 r. o odznakach i mundurach, który to przepis w dacie wydania decyzji w trybie zwykłym stanowił, że zezwolenia na ustanowienie i używanie odznaki nie wydaje się, a wydane zezwolenie może być cofnięte jeżeli wymaga tego interes społeczny lub względy porządku publicznego.
W tym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie przywołać rozważania poczynione na wstępie i odnosząc je do omawianego zarzutu stwierdzić, że omawiany zarzut mógłby stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie w razie wykazania, że doszło do naruszenia wymienionego przepisu w taki sposób, iż ziściła się przesłanka nieważności decyzji wymieniona w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Inaczej mówiąc, niezbędne byłoby wykazanie, że naruszenie omawianego przepisu powodowałoby, iż decyzja z 1990 r. zezwalająca na ustanowienie i używanie odznaki dotknięta została wadą rażącego naruszenia prawa czego nie dostrzegł organ wydający zaskarżona decyzję, ani Sąd I instancji.
Skarga kasacyjna nie zawiera jednak żadnej argumentacji wskazującej w jakich okolicznościach kasator upatruje rażące naruszenie omawianego przepisu przy wydaniu decyzji z 1990 r. zezwalającej na ustanowienie i używanie odznaki. Kasator stwierdza jedynie, iż legalność statutu stowarzyszenia nie może oznaczać automatycznie zgodności ustanowienia i używania odznaki z interesem społecznym i względami porządku publicznego, zarzucając Sądowi I instancji uznanie, że " interes społeczny lub względy porządku publicznego nie mogły wymagać odmowy wydania zezwolenia jeżeli sąd rejestrowy zarejestrował statut zawierający postanowienia dotyczące używania przez wnioskodawcę odznaki...". Stwierdzić należy, że argumentacja ta nie jest to wystarczająca dla uznania, że omawiany zarzut stanowi usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, skoro nie obejmuje przesłanek pozwalających na uznanie, że przy wydaniu decyzji zezwalającej z 1990 r. doszło do naruszenia interesu społecznego bądź porządku publicznego w sposób powodujący rażące naruszenie omawianego przepisu.
Nie jest natomiast zrozumiała argumentacja Sądu I instancji co do tego, że omawiany przepis nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, a stanowi jedynie przesłankę do wydania decyzji o cofnięcia zezwolenia jeśli zważyć, iż przepis ten już nie obowiązuje i cofnięcie zezwolenia na jego podstawie nie jest możliwe, natomiast stosowanie art. 156 k.p.a. nie zostało w żaden prawem przewidziany sposób wyłączone. Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro wyrok Sądu I instancji w świetle tego, co powiedziano wyżej, odpowiada prawu.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.