VI SA/WA 2255/22

VI SA/Wa 2255/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par. 1, par. 2.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134 par. 1, art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1410
art. 24, art. 25 ust. 1-2, art. 26.
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Robert Żukowski Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2022 r., nr Sp. [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP", "Organ"), działając na podstawie art. 24 i art. 26 w związku z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm, dalej: "Pwp") oraz art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postepowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, dalej: "Kpc") w związku z art. 256 ust. 2 Pwp, po rozpoznaniu wniosku M. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" z siedzibą w [...] (dalej: "Wnioskodawca", "Uczestnik") o unieważnienie patentu na wynalazek nr Pat. [...] pt. "Sposób wykonywania konstrukcji podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego oraz konstrukcji podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego" udzielonego na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Strona", "Skarżąca"), unieważnił patent na ww. wynalazek.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji UP wskazał, że w dniu 20 marca 2020 r. do UP wpłynął wniosek Wnioskodawcy o unieważnienie patentu na wynalazek nr Pat. [...] pt. "Sposób wykonywania konstrukcji podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego oraz konstrukcja podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego", udzielonego na rzecz Uprawnionego. Jako podstawę swojego żądania Wnioskodawca wskazał naruszenie art. 89 Pwp, art. 24, art. 25, art. 26 Pwp, stwierdzając, że sporny patent nie spełnia wymogu nowości oraz poziomu wynalazczego. Do wniosku przedłożono publikację pt. "Ogrzewanie podłogowe Poradnik Instalatora" firmy [...], artykuł internetowy [...] pt. "Ogrzewania podłogowe bez wylewki. Szybszy i prostszy montaż, krótszy czas nagrzewania podłogi" ze strony Murator plus, ulotkę "Styrosystem plus system montażu na sucho s 28/14 ogrzewania i chłodzenie" firmy [...] Sp. z o.o., brytyjskie zgłoszenie patentowe [...], niemiecki opis wzoru użytkowego [...], chiński opis wzoru użytkowego [...], niemieckie zgłoszenie patentowe [...], zgłoszenie patentowe PCT nr [...]. Wnioskodawca w szczególności powołał się na identyczność podłogi wg spornego patentu oraz wskazanej w publikacji pt. "Ogrzewanie podłogowe Poradnik Instalatora" firmy [...].
Następnie Organ dokładnie opisał argumentację podniesioną przez Wnioskodawcę, a także argumentację Strony, która wniosła o oddalenie złożonego wniosku oraz o przyznanie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Po szczegółowym rozpatrzeniu wszystkich materiałów dowodowych zgromadzonych w przedmiotowej sprawie Organ rozpatrzył sprawę w trybie postępowania spornego, w myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 Pwp.
UP wskazał, iż przedmiotowej sprawie sporny patent został zgłoszony do ochrony w dniu 15 stycznia 2015 r. W związku z art. 315 ust. 3 Pwp ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku. Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 Pwp patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1-2 Pwp wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób. Natomiast w myśl art. 26 Pwp wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki.
Organ zważył, iż w myśl ww. przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, za stan techniki uznaje się rozwiązania udostępnione do wiadomości powszechnej przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu. Sporny wynalazek został zgłoszony do ochrony w dniu 15 stycznia 2015 r. i nie korzysta z uprzedniego pierwszeństwa. Data 15 stycznia 2015r. jest więc podstawą określenia stanu techniki dla spornego patentu.
UP wyjaśnił, że w zakresie nowości i poziomu wynalazczego rozpatrzył następujące materiały dowodowe przedłożone do akt sprawy:
D1:"Ogrzewanie podłogowe Poradnik Instalatora" firmy [...] datowany na 2010r.,
D2: artykuł internetowy [...] pt. "Ogrzewania podłogowe bez wylewki. Szybszy i prostszy montaż, krótszy czas nagrzewania podłogi" ze strony Murator plus datowany na 18.10.2010 r.,
D3: ulotkę "[...] plus system montażu na sucho s 28/14 ogrzewania i chłodzenie" firmy [...] Sp. z o.o.,
D4 brytyjskie zgłoszenie patentowe [...],
D5: niemiecki opis wzoru użytkowego [...] wraz z tłumaczeniem,
D6: chiński opis wzoru użytkowego [...],
D7: niemieckie zgłoszenie patentowe [...],
D8: zgłoszenie patentowe PCT nr [...],
D9: zrzuty ekranu z filmu firmy [...] pt. "Montaż lekkiego systemu ogrzewania podłogowego SpeedUp" ze strony youtube,
D1O: poradnik firmy [...] "Systemy grzewcze SpeedUpTM" datowany na 2010 r.
Dodatkowo na okoliczność ustalenia daty dokumentu D3 UP rozpatrzył następujący dowód: D11 wspólnotowy wzór przemysłowy nr [...].
Organ po przeprowadzonej analizie uznał, że dokumenty D4, D6, D7 i D8 nie stanowią dowodu w sprawie, bowiem nie zostały przetłumaczone na język polski. Zgodnie zaś z przyjętą w tym względzie jednolitą judykaturą charakter dowodu w języku innym niż urzędowy język polski może mieć jedynie materiał złożony w języku obcym wraz z jego tłumaczeniem dokonanym na język polski, w związku z czym dokumenty D4, D6, D7 i D8 nie zostały poddane ocenie merytorycznej organu.
Organ uznał ponadto, że dokument D3 nie stanowi stanu techniki dla spornego patentu, ponieważ nie jest datowany. Daty dokumentu D3 nie może bowiem potwierdzić dokument D11, ponieważ rozwiązania przedstawione w publikacjach D3 i D11 nie są tożsame (D11 nie zawiera wszystkich cech wg D3). Natomiast dokumenty 1l, D2, D3, D5, D9 i D1O stanowią stan techniki dla spornego patentu w rozumieniu art. 25 Pwp, bowiem odnoszą się do okresu sprzed daty zgłoszenia spornego wynalazku. Ponadto UP zauważył, że dokumenty D1, D2, D3, D9 i DIO stanowią materiały reklamowe/instruktażowe. Takie materiały ze swej natury przeznaczone są do powszechnej wiadomości w podanej w nich dacie.
Następnie UP wyjaśnił, że zgodnie z art. 63 ust. 2 Pwp zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych. Zgodnie z art. 33 ust. 4 Pwp zastrzeżenie niezależne powinno przedstawiać ogół cech zgłaszanego wynalazku; zastrzeżenia zależne służą przedstawianiu wariantów wynalazku lub precyzowaniu cech. Najszerszy zakres spornego patentu wyznaczają więc zastrzeżenia niezależne. Pozostałe zastrzeżenia zależne posiadają węższy zakres ochrony, ponieważ zawierają się całkowicie w odpowiednim zastrzeżeniu niezależnym. W tym zakresie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie wyjątkiem jest zastrzeżenie zależne 11.
Organ uznał, że zakres ochrony przedmiotowego patentu określono w dwóch zastrzeżeniach niezależnych - zastrzeżeniu 1 dotyczącym sposobu i zastrzeżeniu 9 dotyczącym konstrukcji podłogi.
Zakres ochrony w zastrzeżeniu 1 ujęto w sposób następujący: "Sposób wykonania konstrukcji podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego z wykorzystaniem profili systemowych z wyfrezowanymi na ich powierzchni otworami przeznaczonymi do umieszczenia przewodów nośnika ciepła oraz profili transmisyjnych, znamienny tym, że na obwodzie pomieszczenia umieszcza się taśmę brzegową (1) w miejscu styku pionowego elementu konstrukcyjnego (2) z jastrychem podłogi (3), po czym w miejscu styku z taśmą brzegową (1) wykonuje się ramę (4) a następnie na jastrychu podłogi (3) umieszcza się płyty systemowe (5) a na nich profile transmisyjne (6) z otworami (7), w których umieszcza się rurowe przewody grzewcze (8), po czym na całej powierzchni wykonanej z płyt systemowych (5) pokrytych profilami transmisyjnymi (6) z umieszczonymi w otworach (7) rurowymi przewodami grzewczymi (8) wykonuje się powierzchnię z płyt podkładowych (9) lub powierzchnię utworzoną z maty uzbrojonej siatką z włókna szklanego (9a) lub powierzchnię utworzoną z desek drewnianych (9c)".
Zakres ochrony w zastrzeżeniu 9 ujęto w sposób następujący: "Konstrukcja podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego z wykorzystaniem profili systemowych z wyfrezowanymi na ich powierzchni otworami przeznaczonymi do umieszczenia przewodów nośnika ciepła oraz profili transmisyjnych, znamienna tym, że składa się z taśmy brzegowej (1) umieszczonej na całym obwodzie pomieszczenia w miejscu styku pionowego elementu konstrukcyjnego (2) z jastrychem podłogi (3) a także z ramy (4) rozmieszczonej wokół pomieszczenia, w miejscu styku z taśmą brzegową (1) oraz z płyt systemowych (5) typu prostego (5a) i/lub skrętnego (5b), umieszczonych na jastrychu podłogi (3), a także profili transmisyjnych (6) z otworami (7), w których są umieszczone rurowe przewody grzewcze (8) a także z płyt podkładowych (9) lub maty (9a)".
UP zauważył, że zastrzeżenie 11 jest sprzeczne z zastrzeżeniem 9, od którego jest zależne - zawiera bowiem rozwiązanie alternatywne do rozwiązań wg. zastrzeżenia 9. Zastrzeżenie 11 brzmi następująco: "Konstrukcja podłogi według zastrz. 9, znamienna tym, że na powierzchni utworzonej z profili transmisyjnych (6) z otworami (7) w których znajdują się rurowe przewody grzewcze (8), umieszcza się warstwę zasadniczą wykonaną z desek drewnianych (9b)". Zastrzeżenie 9 podawało, że konstrukcja podłogi składa się z płyt podkładowych (9) lub maty (9a). Warstwy zasadniczej z desek drewnianych wg zastrzeżenia 11 nie można w żaden sposób uznać za płyty podkładowe wg zastrzeżenia 9 ani za matę wg zastrzeżenia 9. W opisie spornego patentu na str. 5-6 rozwiązanie wg zastrzeżenia 11 jest wyraźnie wskazane jako trzeci wariant wynalazku. Ww. warianty wyraźnie zobrazowane jako odrębne na rysunkach. Wariant z płytą podkładową pokazano na fig. 1. Wariant z matą pokazano na fig. 2. Wariant z warstwą zasadniczą z desek drewnianych umieszczonych na powierzchni utworzonej z profili transmisyjnych (6) z otworami (7) w których znajdują się rurowe przewody grzewcze (8) pokazano na fig. 3. Pomimo, że trzeci wariant nie został ujęty w zastrzeżeniu niezależnym, które – co do zasady - wyznacza zakres ochrony. Organ z ostrożności procesowej ocenił nowość i poziom wynalazczy także tego wariantu.
Ponadto UP zauważył, że z zastrzeżeń 1 i 9/11 nie wynika, czy "profil systemowy" i "profil transmisyjny" stanowią te same czy odrębne elementy wynalazku. Na potrzeby porównania ze stanem techniki Organ przyjął zatem najszersze rozumienie zastrzeżeń, tj. że mogą stanowić te same elementy.
Organ podkreślił, że patent obejmuje trzy warianty, a zgodnie z przyjętą praktyką do unieważnienia patentu wystarczające jest podważenie dowolnego z wariantów wg. patentu.
W wyniku rozpatrzenia zgromadzonych w sprawie dowodów UP uznał za niezasadny zarzut braku nowości spornego wynalazku. Wskazał, że dokumenty D1, D2, D3, D9 i DIO dotyczą systemu [...] firmy [...]. Najwięcej informacji o tym rozwiązaniu prezentuje publikacja D1; "Ogrzewanie podłogowe Poradnik Instalatora". Dokument ten stanowi najbliższy stan techniki dla spornych wynalazków. UP porównał sporny patent z D1 poprzez przypisanie zastrzeżeniu niezależnemu 1 wg. spornego wynalazku cech występujących w D1.
W wyniku porównania z zastrzeżeniem 1 Organ uznał, że dokument D1 ujawnia na str. 3-15; sposób wykonania konstrukcji podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego z wykorzystaniem profili systemowych z wyfrezowanymi na ich powierzchni otworami przeznaczonymi do umieszczenia przewodów nośnika ciepła oraz profili transmisyjnych, znamienny tym, że na obwodzie pomieszczenia umieszcza się taśmę brzegową (tzw. "dylatacja obwodowa"), w miejscu styku pionowego elementu konstrukcyjnego z podłogą, po czym w miejscu styku z taśmą brzegową wykonuje się ramę (tzw. "listwa wzmacniająca przyścienna"), a następnie na podłodze umieszcza się płyty systemowe (tzw. "panele styropianowe"), na których umieszczone są profile transmisyjne (tzw. "płyty aluminiowe") z otworami (tzw. "aluminiowe kanały"), w których umieszcza się rurowe przewody grzewcze, po czym na całej powierzchni wykonanej z płyt systemowych pokrytych profilami transmisyjnymi z umieszczonymi w otworach rurowymi przewodami grzewczymi wykonuje się powierzchnię z płyt podkładowych (tzw. "płyta wzmacniająca" lub "gipsowo-włóknowa", str. 8) lub powierzchnię utworzoną z maty (tzw. "izolacja akustyczna", str. 9 "Podłogi drewniane/podłogi drewnopochodne" str. 15) lub powierzchnię utworzoną z desek drewnianych (str. 9 "Podłoga z masywnych desek drewnianych układana na listwach wspornikowych"). Kolejność etapów montażu zobrazowano w pkt "1.5 Montaż systemu SpeedUp" na str. 12-13). Dokument D1 nie ujawnia więc wszystkich cech wynalazku wg zastrzeżenia 1. W szczególności nie przedstawia jastrychu podłogi (rozumianego jako dodatkowa wylewka/warstwa) oraz umieszczania profili w panelach położonych na jastrychu podłogi.
W wyniku porównania z zastrzeżeniem 9 i 11 UP uznał, że dokument D1 ujawnia na str. 3-15: Konstrukcję podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego z wykorzystaniem profili systemowych z wyfrezowanymi na ich powierzchni otworami przeznaczonymi do umieszczenia przewodów nośnika ciepła oraz profili transmisyjnych, znamienną tym, że składa się z taśmy brzegowej (tzw. "dylatacja obwodowa") umieszczonej na całym obwodzie pomieszczenia w miejscu styku pionowego elementu konstrukcyjnego z podłogą. a także z ramy (tzw. "listwa wzmacniająca przyścienna") rozmieszczonej wokół pomieszczenia, w miejscu styku z taśmą brzegową oraz z płyt systemowych (tzw. "panele styropianowe") typu prostego (rysunek na str. 3) i/lub skrętnego (rysunek na str. 3), umieszczonych na podłodze, a także profili transmisyjnych (tzw. "płyty aluminiowe") z otworami (tzw. "aluminiowe kanały"), w których są umieszczone rurowe przewody grzewcze a także z płyt podkładowych (tzw. "płyta wzmacniająca" lub "gipsowo-włóknowa", str. 8) lub maty (tzw. "izolacja akustyczna", str. 9 "Podłogi drewniane/podłogi drewnopochodne", str. 15). W innym wariancie na powierzchni utworzonej z profili transmisyjnych z otworami, w których znajdują się rurowe przewody grzewcze, umieszcza się warstwę zasadniczą wykonaną z desek drewnianych (str. 9 "Podłoga z masywnych desek drewnianych układana na listwach wspornikowych"). Dokument D1 nie ujawnia więc wszystkich cech wynalazku wg zastrzeżenia 9 ani 11. W szczególności nie przedstawia jastrychu podłogi (rozumianego jako dodatkowa wylewka/warstwa]. Stąd, wynalazek wg zastrzeżeń 9 i 11 jest nowy w świetle dokumentu D1.
Dalej Organ zważył, że dokumenty D2, D3, D9 i D1O, nie zawierają informacji ponad to, co jest w dokumencie D1, tym bardziej nie podważają nowości spornego patentu. Z kolei dokument D5 nie ujawnia m.in. taśmy ani ramy wg zastrzeżeń niezależnych 1 i 9/11. Co więcej, opis tego dowodu w par. 22 sugeruje, że nie ma ich
w tym rozwiązaniu. Stąd należy uznać, że wynalazki wg zastrzeżeń niezależnych 1 i 9/11 są nowe w rozumieniu art. 25 w zw. z art. 24 Pwp.
Za uzasadniony natomiast Organ uznał zarzut braku poziomu wynalazczego spornego patentu. Do oceny poziomu wynalazczego wynalazku UP zastosował tzw. podejście problem-rozwiązanie, które obejmuje następujące etapy:
1. określenie najbardziej zbliżonego stanu techniki;
2. sformułowanie obiektywnego problemu technicznego wymagającego rozwiązania;
3. ustalenie, czy zastrzegany wynalazek, na tle najbardziej zbliżonego stanu techniki
i nakreślonego problemu technicznego, byłby oczywisty dla znawcy danej dziedziny.
Zdaniem Organu publikacja pt. "Ogrzewanie podłogowe Poradnik instalatora" (dokument D1), ze względu na takie samo zastosowanie i najwięcej cech wspólnych z zastrzeżeniami, stanowi najbliższy stan techniki dla spornego patentu.
Według UP, przy porównaniu z zastrzeżeniem niezależnym 1 dokument D1 nie ujawnia jastrychu podłogi (rozumianego jako dodatkowa wylewka/warstwa) oraz umieszczania profili w panelach położonych już na jastrychu podłogi ujętych jako obligatoryjne cechy wynalazków w wariancie z płytą podkładową i deskami drewnianymi wg zastrzeżenia niezależnego 1. Sporny patent nie wskazuje na żadne powiązanie pomiędzy jastrychem podłogi i umieszczeniem profili w panelach położonych już na jastrychu podłogi.
W ocenie Organu problemem technicznym rozwiązywanym przez jastrych stanowi więc zapewnienie równości podłoża (str. 3 akapit 8 spornego patentu: "jastrychem wyrównującym podłoże"). Problemem technicznym rozwiązywanym przez umieszczenie profili w panelach położonych już na jastrychu podłogi jest natomiast zapewnienie alternatywnego sposobu montażu elementów (opis spornego patentu nie wskazuje na żaden szczególny efekt techniczny osiągnięty przez taką kolejność etapów.
Powyższe problemy są wyraźnie odrębne (niepowiązane), dlatego Organ rozpatrzył je oddzielnie. Wskazany przy tym przez Stronę problem techniczny (w spornym patencie czy w piśmie z 19 sierpnia 2020 r.) nie ma odniesienia do brakujących cech wg najbliższego stanu techniki w postaci dokumentu D1 - nie jest więc problemem obiektywnym tylko subiektywnym. UP podniósł, że argumenty Skarżącej zawarte m.in. w piśmie z 19 sierpnia 2020 r. dotyczące dodatkowych czynności i różnic w materiale i ukształtowaniu - jako nie mające odzwierciedlenia w zastrzeżeniu niezależnym 1 - nie mogą świadczyć o zdolności patentowej spornego patentu. Po pierwsze, zastrzeżenie 1 nie wyklucza, że pomiędzy poszczególnymi etapami występują dodatkowe czynności. Przykład dodatkowych czynności do sposobu wg zastrzeżenia 1 Strona zobrazowała sama w zastrzeżeniu 2, które przedstawia wykonanie warstwy zasadniczej. Co więcej dla znawcy ewidentne jest, że pewne dodatkowe czynności muszą wystąpić - chociażby dostarczenie materiałów na miejsce budowy, rozpakowanie ich itd. Po drugie, zastrzeżenie 1 nie ogranicza zakresu żądanej ochrony do konkretnych materiałów ani do konkretnych ukształtowań, zarówno elementów jak i całej konstrukcji.
W ocenie UP znawca postawiony (oddzielenie) przed powyższymi problemami byłby zmotywowany do ich rozwiązania tak jak w zastrzeżeniu 1 z następujących powodów. Dokument D1 wyraźnie wskazuje w pkt 1 na str. 12, że podłoże musi być równe. Dla znawcy wiadomym jest, że standardowym sposobem osiągnięcia równości podłoża jest wykonanie jastrychu. Poucza o tym m. in. D5 w opisie w par. 29: "Podłoże podłogowe 9 może być surową posadzką betonową, podłogą drewnianą lub powierzchnią z jastrychu. Znawca w sposób zawodowy i rutynowy uzupełniłby więc informacje zawarte w dokumencie D1 o jastrych. Z kolei dla znawcy ewidentnym jest, że zmiana momentu umieszczania profilu w panelu nie ma wpływu na wykonanie podłogi. Dla znawcy oczywiste jest, że ważne jest umieszczenie profili w panelu. Kiedy zostanie to wykonane (czy na etapie fabrykacji czy w miejscu montażu) nie ma istotnego znaczenia, jeżeli podłoga będzie dalej spełniać swoją funkcję. Znawca, w zależności od założeń projektowych, w sposób zawodowy i rutynowy zamieniłby sposób umieszczenia profili wg dokumentu D1 na sposób wg zastrzeżenia 1. W ten prosty sposób znawca doszedłby do wariantów z płytą podkładową i deską drewnianą wg zastrzeżenia 1. Powyższe jest już wystarczające do unieważnienia spornego patentu w kategorii sposób.
Jak wskazał Organ analogiczna argumentacja dotyczy wszystkich wariantów wynalazku w kategorii urządzenie wg zastrzeżenia 9/11.
W porównaniu z zastrzeżeniami 9/11 UP podkreślił, że dokument D1 nie ujawnia jastrychu podłogi (rozumianego jako dodatkowa wylewka/warstwa) ujętego jako obligatoryjna cecha wynalazków w wariancie z płytą podkładową i matą wg zastrzeżenia niezależnego 9 oraz w wariancie z deskami drewnianymi wg zastrzeżenia 11. Problemem technicznym rozwiązywanym przez jastrych jest zapewnienie równości podłoża (str. 3 akapit 8 spornego patentu: "jastrychem wyrównującym podłoże"). Wskazany przez Stronę problem techniczny (w spornym patencie czy w piśmie z 19 sierpnia 2020 r.) nie ma odniesienia do brakujących cech wg najbliższego stanu techniki w postaci dokumentu D1 - nie jest więc problemem obiektywnym tylko subiektywnym.
W ocenie UP argumenty Skarżącej zawarte m.in. w piśmie z 19 sierpnia 2020r. dotyczące dodatkowych czynności i różnic w materiale i ukształtowaniu - jako nie mające odzwierciedlenia w zastrzeżeniach 9/11 - nie mogą świadczyć o zdolności patentowej spornego patentu. Po pierwsze, zastrzeżenia 9/11 dotyczą urządzenia a nie sposobu jego wykonania. Czynności sposobu nie mogą więc decydować o zdolności patentowej samego urządzenia. Po drugie, zastrzeżenia 9/11 nie ograniczają zakresu żądanej ochrony do konkretnych materiałów ani do konkretnych ukształtowań, zarówno elementów jak i całej konstrukcji.
Zdaniem UP znawca postawiony przed powyższym problemem byłby zmotywowany do ich rozwiązania, tak jak w zastrzeżeniach 9/11 z następujących powodów. Dokument 1 wyraźnie wskazuje w pkt 1 na str. 12, że podłoże musi być równe. Dla znawcy wiadomym jest, że standardowym sposobem osiągnięcia równości podłoża jest wykonanie jastrychu. Poucza o tym m. in. D5 w opisie w par. 29; "Podłoże podłogowe 9 może być surową posadzką betonową, podłogą drewnianą lub powierzchnią z jastrychu". Znawca w sposób zawodowy i rutynowy uzupełniłby więc informacje zawarte w dokumencie D1 o jastrych. W ten prosty sposób znawca doszedłby do wariantów z płytą podkładową i matą wg zastrzeżenia 9 oraz do wariantu z deskami drewnianymi wg zastrzeżenia 11. Powyższe jest już wystarczające do unieważnienia spornego patentu w kategorii urządzenie.
W tej sytuacji UP uznał, że wynalazki wg zastrzeżeń 1 i 9/11 objęte ochroną spornego wynalazku, dla przeciętnego specjalisty w danej dziedzinie nie wykraczają poza zwykły postęp techniczny, lecz jedynie wynikają wyraźnie i logicznie z ustalonego w sprawie stanu techniki, skutkiem czego rozwiązania te nie spełniają warunku poziomu wynalazczego.
Organ podkreślił, że podważenie poziomu wynalazczego na podstawie dokumentu D1 i D5 jest już wystarczające do unieważnienia spornego patentu. W konsekwencji Organ odstąpił od badania poziomu wynalazczego w świetle dokumentów D2, D3, D9 i D1O, mając w szczególności na uwadze, że dokumenty te nie ujawniają więcej niż publikacja D1. Z tego samego powodu oddaleniu podlegał wniosek Strony przesłuchanie J. K. w charakterze świadka, gdyż zbędne było bowiem analizowanie technologii stosowanej przez [...] przed 2012 r., skoro dokument D1 ujawnia cechy pozwalające na ustalenie braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.
Konkludując, Organ mając na względzie przytoczone okoliczności unieważnił sporny patent.
Na ww. decyzję Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła Organowi:
- naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 Kpa i w zw. z art. 256 ust. 1 oraz art. 255 ust. 4 Pwp, przez:
a) przekroczenie zasady zaufania do władzy publicznej w zakresie utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw w zakresie prawa własności intelektualnej, poprzez wykroczenie w postępowaniu dowodowym poza granice określone wnioskiem o unieważnienie;
b) błędy w ustaleniach faktycznych, które miały bezpośredni wpływ na ostateczny charakter oraz poziom merytoryczny skarżonej decyzji, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że unieważniany patent dotyczy trzech odrębnych wynalazków i w konsekwencji dokonanie błędnej analizy rozwiązania i uznanie, że wynalazek nie charakteryzuje się poziomem wynalazczym,
c) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czego konsekwencją było błędne przyjęcie, jakoby zastrzeżenie zależne nr 11 było sprzeczne z zastrzeżeniem niezależnym nr 9,
d) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego skutkujące dowolną, a nie ustawowo dopuszczalną swobodną oceną dowodów czego konsekwencją było/była:
— przyjęcie błędnej metodologii oceny poziomu wynalazczego opartej na publikacjach, a nie konkretnych rozwiązaniach, które te publikacje opisują, co doprowadziło do błędnej konkluzji, że wynalazki objęte spornym patentem go nie posiadają,
— nieuprawniona i nieprawidłowa metodologicznie zamiana analizy identyczności cech technicznych na analizę ich ekwiwalentności,
— pominięcie, że cechą wynalazku chronionego patentem jest nie tylko fakt wystąpienia efektu technicznego, ale również to, czy efekt ten jest większy/lepszy czy mniejszy/gorszy,
e) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w konsekwencji:
— zupełne pominięcie w analizie poziomu wynalazczego istotnego elementu konstrukcyjnego o nazwie "profil transmisyjny (6) z otworami (7)", który stanowi element obydwu zastrzeżeń niezależnych patentu [...], jako najistotniejszej części zastrzeżeń wyznaczających zakres ochrony patentowej,
— pominięcie w powoływaniu się na dokument D1, faktu, iż profil transmisyjny nie był w nim ujawniony,
— błędne przyjęcie, że profil transmisyjny wg. patentu [...] jest tym samym co aluminiowe pokrycie styropianowego panelu według D1, błędne przyjęcie tożsamości dwóch zupełnie różnych części "profil transmisyjny" i "profil systemowy", co w efekcie skutkowało błędną oceną nowości i poziomu wynalazczego unieważnianego patentu;
2) Art. 107 § 1 pkt. 6 i 107 § 3 oraz art. 9 Kpa, w zw. z art. 256 Pwp poprzez:
a) wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne skażonej decyzji z powodu nieprawidłowo zastosowanej terminologii odnoszącej się do tzw. "wariantów" wynalazku i prowadzącej do odstąpienia bez ustalonej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw przez UP oraz zaprzeczającej obowiązkowi Organu do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych związanych z przedmiotem postępowania,
b) wadliwe uzasadnienie faktyczne i prawne skażonej decyzji w zakresie oceny poziomu wynalazczego wynalazków chronionych spornym patentem, a w szczególności:
— braku jasności, na którym lub których z wielu rozwiązań opisywanych w dokumencie D1 zostało oparte uzasadnienie decyzji,
— pominięciu niektórych cech wynalazków zastrzeżonych patentem nr [...],
— oparciu uzasadnienia decyzji na analizie niejednoznacznie określonego przez UP problemu technicznego, zastąpionego polemiką nt. obiektywności vs. subiektywności problemu technicznego, na które to cechy uwagę zwracała Skarżąca,
— wprowadzeniu w uzasadnieniu decyzji niezrozumiałej notacji numerów zastrzeżeń "9/11", co uniemożliwia zrozumienie o jakie zastrzeżenie chodzi, tj. czy o zastrzeżenie dziewiąte z jedenastu, czy o zastrzeżenia od dziewiątego do jedenastego, czy może o zastrzeżenie dziewiąte albo, alternatywnie, zastrzeżenie jedenaste,
c) braku odniesienia się do istotnych a formułowanych przez Uprawnioną zarzutów co do wiarygodności poszczególnych materiałów dowodowych,
d) braku subsumpcji konkretnych elementów stanu faktycznego pod konkretną normę prawną (szczególnie w odniesieniu do art. 50 Pwp) skutkujące brakiem wyczerpującego i merytorycznego odniesienia się do konkretnych podstaw prawnych i faktyczne ograniczenie się do przywołania jednego dokumentu D1: "Ogrzewanie podłogowe Poradnik Instalatora" firmy [...] datowany na 2010", za zasadnego do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia.
- naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 25 ust. 2 Pwp poprzez błędną wykładnię, zgodnie z którym rozwiązaniem technicznym stanowiącym stan techniki są publikacje, a nie rozwiązania techniczne które te publikacje opisują,
2) art. 63 ust. 2 Pwp poprzez błędne zastosowanie przepisu, jako właściwego do wykładni zastrzeżeń patentowych,
3) art. 50 Pwp poprzez jego zastosowanie w procedurze unieważniania patentu w sytuacji, gdy jest on przeznaczony wyłącznie do procedury zgłoszeniowej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r., poz. 2325 z późn. zm, dalej: "p.p.s.a."). Podkreślenia wymaga również, że stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.
Kierując się wytycznymi wynikającymi z ww. przepisów Sąd doszedł do przekonania, że skarga złożona w tej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika ze skarżonej decyzji, Urząd Patentowy uznał, że sporny patent nie spełnia przesłanki poziomu wynalazczego.
Przepis art. 24 Pwp stanowi, iż patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.
Zgodnie z art. 25 ust. 1-2 Pwp wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Przez stan techniki rozumie się wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
Zgodnie z art. 26 Pwp wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli wynalazek ten nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Ponadto w myśl ww. przepisów mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, za stan techniki uznaje się rozwiązania udostępnione do wiadomości powszechnej przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.
Sporny wynalazek został zgłoszony do ochrony w dniu 15 stycznia 2015 r., która to data wyznacza podstawę określenia stanu techniki dla spornego patentu.
Za adekwatny dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stan techniki w zakresie poziomu wynalazczego organ uznał przede wszystkim dwa dokumenty, które stanowią: "Ogrzewanie podłogowe Poradnik Instalatora" firmy [...] datowany na 2010 r., oznaczony jako (D1) oraz niemiecki opis wzoru użytkowego [...] wraz z tłumaczeniem, oznaczony jako (D5).
W ocenie organu dowody te ujawniają w najszerszym zakresie cechy świadczące o braku poziomu wynalazczego spornego rozwiązania.
Organ ustalił, że zakres ochrony przedmiotowego patentu określono w dwóch zastrzeżeniach niezależnych - zastrzeżeniu 1 dotyczącym sposobu montażu podłogi i zastrzeżeniu 9 dotyczącym konstrukcji samej podłogi, jak również w zastrzeżeniu 11 stanowiącym w istocie odrębny wariant wynalazku, gdyż zawiera on rozwiązanie alternatywne do rozwiązań wg zastrzeżenia 9, od którego powinno być co do zasady zależne. Wynika to bezpośrednio z rysunków trzech możliwych wariantów rozwiązania patentowego, jakie zawiera dokumentacja projektowa, a w szczególności wariant z warstwą zasadniczą z desek drewnianych umieszczonych na powierzchni utworzonej z profili transmisyjnych (6) z otworami (7), w których znajdują się rurowe przewody grzewcze (8) – por. fig. 3.
Wbrew twierdzeniu Skarżącej organ nie stwierdził zatem, że patent obejmuje trzy wynalazki. Z treści uzasadnienia kwestionowanej decyzji jednoznacznie bowiem wynika, że przedmiotem oceny organu były dwa wynalazki, tj. sposób i konstrukcja podłogi. Każdy z tych wynalazków występuje w trzech wariantach, które różnią się między sobą materiałem, który spoczywa na profilach - płyty podkładowe [9], mata (9a) lub deski (9b).
Zauważyć trzeba, że co do zasady zakres patentu powinny wyznaczać zastrzeżenia niezależne zawierające ogół cech danego wynalazku, a nie zastrzeżenia zależne, które mogą jedynie doprecyzowywać poszczególne cechy wynalazku lub dotyczyć poszczególnych jego wariantów. Zastrzeżenia zależne posiadają w związku z tym znacznie węższy zakres ochrony, ponieważ z natury rzeczy powinny zawierać się w odpowiednim zastrzeżeniu niezależnym.
W tym kontekście uznanie przez organ, że zastrzeżenie zależne 11 jest sprzeczne z zastrzeżeniem niezależnym 9, w związku z czym zastrzeżenie 11 przedstawia trzeci wariant wynalazku wg zastrzeżenia 9, nie może mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w sytuacji wykazania przez organ, że zastrzeżenie niezależne nr 9 nie spełnia przesłanki poziomu wynalazczego, gdyż brak poziomu wynalazczego zastrzeżenia niezależnego (9) obejmuje także zastrzeżenie zależne [11]. Swoją ocenę organ poparł w tym zakresie stanowiskiem orzecznictwa sądowego, które akceptuje skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie.
Sąd nie dopatrzył się przy tym, aby użycie przez organ skróconej formy numeracji zastrzeżenia 9 i 11 ("9/11") było nieczytelne i niezrozumiałe w kontekście treści uzasadnienia całej skarżonej decyzji i mogło wprowadzać w błąd odnośnie stanowiska organu w rozpoznawanej sprawie.
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił zakres (granice) spornego patentu, wbrew twierdzeniu strony skarżącej.
Odnosząc się następnie do kwestii oceny obiektywnego problemu technicznego wymagającego rozwiązania przez opatentowany wynalazek wskazać należy, że organ dokonując porównania przyjętych dla stanu techniki dokumentów z zastrzeżeniem niezależnym 1 wykazał, że dokument D1 nie ujawnia jastrychu podłogi (rozumianego jako dodatkowa wylewka/warstwa) oraz umieszczania profili w panelach położonych już na jastrychu podłogi, ujętych jako obligatoryjne cechy wynalazków w wariancie z płytą podkładową i deskami drewnianymi wg zastrzeżenia niezależnego nr 1 oraz, że sporny patent nie wskazuje w jego opisie na żadne powiązanie pomiędzy jastrychem podłogi, a umieszczeniem profili w panelach położonych już na jastrychu podłogi. Stąd też za uprawnioną należało przyjąć konstatację organu, że problemem technicznym rozwiązywanym przez jastrych jest w istocie zapewnienie równości podłoża, stosownie zresztą do treści opisu patentu.
Problemem technicznym rozwiązywanym przez umieszczenie profili w panelach już położonych na jastrychu podłogi jest z kolei zapewnienie alternatywnego sposobu montażu tych elementów.
Dokonując porównania rozwiązań spornego patentu z przyjętym stanem techniki należy zauważyć, że z opisu spornego patentu nie wynika, aby rozwiązanie wskazanych wyżej problemów technicznych było w określony sposób od siebie uzależnione (uwarunkowane), w szczególności w zakresie kolejności (etapowości) wykonania i montażu poszczególnych elementów konstrukcji podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego. Należało zatem zgodzić się z oceną organu, że rozwiązywane przez wynalazek problemy techniczne nie są ze sobą powiązane, jako pewna sekwencja zdarzeń, której pominięcie nie pozwala na odtworzenie całokształtu chronionego wynalazku, w związku z czym mogą być one oddzielnie rozpatrywane i oceniane.
Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie w kontekście wskazania Skarżącej, że sporny patent rozwiązuje inny problem techniczny, a w konsekwencji na błędne ustalenia co do stanu faktycznego przyjętego w tym zakresie przez organ.
Należy przy tym podzielić stanowisko organu, iż wskazane przez Skarżącą efekty zastosowania chronionego wynalazku stanowią jedynie jej twierdzenia, a nie dowody, gdyż nie zostały one poparte jakąkolwiek dokumentacją mogącej mieć znaczenie w sprawie.
Podobnie należało ocenić zarzut skarżącej odnośnie nieuprawnionej i nieprawidłowej metodologicznie zamiany przez organ analizy identyczności cech technicznych wynalazku na analizę ich ekwiwalentności. Ekwiwalentność cech jest bowiem charakterystycznym elementem oceny poziomu wynalazczego, a nie jego nowości, co też prawidłowo organ przyjął w analizie spełnienia tej przesłanki przez sporny patent.
Niezasadny w tym kontekście okazał się też zarzut błędnej oceny "profilu transmisyjnego z otworami", gdyż organ w swoim stanowisku wyjaśnił, co uznaje za ten element, tj.: "profile transmisyjne (tzw. "płyty aluminiowe") z otworami (tzw. "aluminiowe kanały"), wskazując w ten sposób które elementy z przyjętego stanu techniki (dokumentu D1) odpowiadają zastrzeganej cesze spornego rozwiązania patentowego. Taki sposób przedstawiania rozwiązań technicznych przez organ nie budzi istotnych wątpliwości.
Podobnie należy ocenić zarzut Skarżącej odnośnie braku zgodności pojęć "profil systemowy" i "płyta systemowa", gdyż nie są one tymi samymi elementami (odpowiednikami). Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że pojęcia te występują w istniejącym dla oceny zdolności patentowej spornego wynalazku stanie techniki, tj. w szczególności w dokumencie D1 oraz to, że zastrzeżenie nr 9 w tym zakresie, tj. pod względem użytej terminologii nie jest jednoznaczne. W konsekwencji dokonana w skarżonej decyzji interpretacja tych pojęć mieści się w granicach uznania organu, zwłaszcza w sytuacji, gdy bezpośrednio odnosi się do przyjętego stanu techniki.
Jako uznany stan techniki organ przyjął także rozwiązania zawarte w cytowanych publikacjach, zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 Pwp, wskazując w szczególności na występujące różne warianty cech konstrukcyjnych podłogi w systemie suchego ogrzewania podłogowego, czego dotyczą dokonywane przez organ w tym zakresie adnotacje (dopiski), jak to ma przykładowo na s. 9 i 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dokonując porównania rozwiązań spornego patentu za stanem techniki, w kontekście oceny zdolności patentowej chronionego wynalazku, organ odwołał się zatem do konkretnych rozwiązań zawartych w tych publikacjach, dokonując de facto ich oceny a nie samych publikacji. Zarzut skargi dotyczący oceny tych publikacji przez organ, zamiast konkretnych rozwiązań w nich zawartych, należało uznać za niezasadny.
Reasumując Sąd stwierdził, że problem techniczny rozwiązywany przez sporny patent został prawidłowo zdefiniowany w skarżonej decyzji, gdyż ocena zdolności patentowej wynalazku została dokonana przez organ ściśle według opisu patentowego, którego zakres wyznaczają zawarte w nim zastrzeżenia patentowe.
Odnosząc się następnie do kwestii ustalenia, czy zastrzegany wynalazek, na tle najbardziej zbliżonego stanu techniki i rozwiązywanego problemu technicznego, byłby oczywisty dla znawcy danej dziedziny należy uznać, że organ w przekonujący sposób wykazał, że rozwiązania przedmiotowego wynalazku według zastrzeżeń patentowych 1 i 9 nie wykraczają poza zakres zwykłego postępu technicznego, gdyż wynikają z ustalonego w niniejszej sprawie stanu techniki. Przeciętny znawca w oparciu o istniejący stan techniki może bowiem rozwiązać problem techniczny zastrzeganego wynalazku, skutkiem czego rozwiązania te nie spełniają warunku poziomu wynalazczego.
W ocenie Sądu, nie miało też znaczenia dla wyniku sprawy zamieszczenie w podstawie prawnej skarżonej decyzji art. 50 Pwp, gdyż w treści decyzji brak jest wykazania skutków jego zastosowania w procedurze unieważniania patentu.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie także uchybień procesowych. W szczególności nie można organowi przypisać zarzuconego w skardze naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieprawidłowej oceny dowodów.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.