VI SA/Wa 2255/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-04-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo administracyjnepostępowanie administracyjnelegitymacja skargowaorganizacja społecznaudział w postępowaniuszef stacji pilotowejpilot morskisądy administracyjnekontrola legalności

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę organizacji społecznej na decyzję Ministra o odmowie odwołania szefa stacji pilotowej, stwierdzając brak legitymacji skargowej stowarzyszenia.

Sprawa dotyczyła skargi organizacji społecznej na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, która odmówiła odwołania J.M. ze stanowiska Szefa Stacji Pilotowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organizacja społeczna nie wykazała swojego interesu prawnego do jej wniesienia, ponieważ nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Sąd podkreślił, że samo doręczenie decyzji czy wyrażenie opinii nie nadaje statusu strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę organizacji społecznej Polskie [...] na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, która uchyliła decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego o odwołaniu J.M. ze stanowiska Szefa Stacji Pilotowej i odmówiła odwołania. Sąd oddalił skargę, opierając swoje rozstrzygnięcie na braku legitymacji skargowej organizacji. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. oraz art. 31 k.p.a., organizacja społeczna może wnieść skargę w sprawach dotyczących innych osób, jeśli mieści się to w jej celach statutowych i brała udział w postępowaniu na prawach strony. W tej sprawie organizacja nie złożyła wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym, a zatem nie uzyskała statusu strony. Sąd wyjaśnił, że samo doręczenie decyzji czy wyrażenie opinii nie jest równoznaczne z udziałem w postępowaniu na prawach strony. W związku z tym, skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. z powodu braku interesu prawnego skarżącego stowarzyszenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organizacja społeczna nie posiada legitymacji skargowej, jeśli nie została formalnie dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony zgodnie z art. 31 k.p.a., nawet jeśli brała udział w postępowaniu w inny sposób (np. wyrażając opinię) lub otrzymała decyzję.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak formalnego dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu na prawach strony, zgodnie z procedurą określoną w art. 31 k.p.a., skutkuje brakiem interesu prawnego do wniesienia skargi. Doręczenie decyzji czy wyrażenie opinii nie nadaje statusu strony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 31 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 31 § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 90 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 17 listopada 2017 r. w sprawie pilotażu morskiego art. 32 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 17 listopada 2017 r. w sprawie pilotażu morskiego art. 39

Ustawa z dnia 18 listopada 2011 r. o bezpieczeństwie morskim art. 107b § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organizacja społeczna nie wykazała interesu prawnego do wniesienia skargi, ponieważ nie została formalnie dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sytuacji, gdy funkcja Szefa Pilotów już nie istnieje. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i § 32 rozporządzenia w sprawie pilotażu morskiego poprzez rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, gdy osoba nie została powołana do funkcji. Naruszenie § 32 rozporządzenia w sprawie pilotażu morskiego poprzez uznanie braku przesłanek negatywnych, mimo skonfliktowania osoby ze środowiskiem pilotów.

Godne uwagi sformułowania

brak legitymacji skargowej nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu na prawach strony doręczenie decyzji administracyjnej nie przesądza o posiadaniu przez stowarzyszenie interesu uprawniającego do wniesienia skargi

Skład orzekający

Magdalena Maliszewska

przewodniczący

Tomasz Sałek

sprawozdawca

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie warunków dopuszczalności skargi wnoszonej przez organizację społeczną w sprawach dotyczących innych podmiotów oraz znaczenia formalnego dopuszczenia do udziału w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych ze względu na precyzyjne omówienie kwestii legitymacji skargowej organizacji społecznych, co jest częstym problemem w praktyce.

Czy organizacja społeczna zawsze może skarżyć decyzję? Sąd wyjaśnia kluczowe warunki legitymacji skargowej.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2255/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Magdalena Maliszewska /przewodniczący/
Tomasz Sałek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6038 Inne uprawnienia  do  wykonywania czynności  i zajęć w sprawach objętych symbolem 603
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II GSK 1099/19 - Wyrok NSA z 2022-11-22
Skarżony organ
Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151, art. 50 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 31 par. 1 i  art. 3, art. 28, art. 90 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant referent Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie funkcji szefa stacji pilotowej oddala skargę
Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] (dalej też jako "organ I instancji" lub "Dyrektor") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. odwołał J. M. (dalej też jako "uczestnik") z funkcji Szefa Pilotów Stacji Pilotowej [...], na którą został powołany w dniu 14 kwietnia 2006 r.
Od powyższej decyzji J. M. odwołał się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju, wskazując, iż zarzuty dotyczące utraty do niego zaufania środowiska pilotów [...] nie były skonkretyzowane i rzeczywiste a tym samym nie stanowiły o obiektywnych przesłankach utraty zaufania.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., na którą to decyzję uczestnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 2158/16 uchylił zarówno decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.
Sąd zauważył, że podstawę prawną skarżonej przez J. M. decyzji stanowił § 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie sposobu sprawowania nadzoru nad pilotażem w myśl którego właściwy terytorialnie dyrektor urzędu morskiego, po zasięgnięciu opinii organizacji społeczno-zawodowej pilotów morskich, powołuje i odwołuje szefa pilotów spośród pilotów stacji pilotowej. Powołanie i odwołanie z funkcji Szefa Pilotów jest opartym na przepisie prawa jednostronnym, władczym rozstrzygnięciem organu administracji publicznej o prawach i obowiązkach indywidualnie wskazanego podmiotu, który nie pozostaje z organem ani w zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej. Rozstrzygnięcie to zapada w ramach sprawowanego przez organ z mocy prawa nadzoru nad pilotażem. Sąd zwrócił uwagę, że w aktach sprawy brak jest statutu Polskiego [...] (dalej też jako "skarżący" lub "stowarzyszenie"), jednakże na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik organu, posługując się statutem, wyjaśniła, że statut ten nie określa kworum a decyzje podejmowane są większością głosów. Wskazała także, że stowarzyszenie liczy 70 członków. W głosowaniu nad wnioskiem w przedmiocie cofnięcia skarżącemu rekomendacji brało udział 13 osób, za wnioskiem głosowało 6, przeciw 5 a wstrzymały się 2 osoby, co nie jest sporne. Ten wynik przesądził o cofnięciu rekomendacji, co z kolei organ uznał za wystarczający powód do odwołania skarżącego z funkcji szefa pilotów Stacji Pilotowej w [...]. W ocenie Sądu decyzja w tego rodzaju sprawie powinna mieć charakter zindywidualizowany, a zatem organ administracji publicznej powinien wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że zaistniały podstawy do stwierdzenia, iż skarżący utracił zaufanie środowiska pilotów. Sąd w składzie orzekającym uznał, że nie jest wystarczającym prezentowanie takiego stanowiska jedynie w oparciu o głosy 6 osób głosujących za wnioskiem w przedmiocie cofnięcia rekomendacji podczas gdy stowarzyszenie jak już wyżej wskazano, liczy osób 70. Zatem za cofnięciem rekomendacji opowiedziało się niespełna 10% uprawnionych członków stowarzyszenia. Innej argumentacji organ nie przedstawił.
W dniu [...] września 2017 roku Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] wydał decyzję odwołującą J. M. z funkcji Szefa Pilotów Stacji Pilotowej [...], od której to decyzji uczestnik wniósł odwołanie.
Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] września 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wskazał między innymi, że organ pierwszej instancji, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien uwzględnić opinię organizacji społeczno-zawodowej pilotów morskich, niebudzącą wątpliwości co do jej umocowania w mających odpowiednie zastosowanie przepisach prawnych.
Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w [...], na podstawie art. 107b ust. 2 ustawy z dnia 18 listopada 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. z 2018 r. poz. 181, z późn. zm., dalej: "ustawa o bezpieczeństwie morskim") oraz § 32 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 17 listopada 2017 r. w sprawie pilotażu morskiego (Dz. U. z 2018 r. poz. 38, dalej: "rozporządzenie w sprawie pilotażu morskiego") odwołał J. M. z funkcji Szefa Stacji Pilotowej [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że ww. rozporządzenie zostało opublikowane w dniu 8 stycznia 2018 r. i weszło w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. w dniu 23 stycznia 2018 roku. Akt ten w § 39 stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia. Rozporządzenie weszło w życie po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji w dniu 15 stycznia 2018 r. i przepisy tego rozporządzenia organ pierwszej instancji zastosował przy rozstrzyganiu i wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 2018 roku. Dyrektor podkreślił, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest przesłanki zasięgnięcia opinii organizacji społeczno-zawodowej pilotów morskich przez dyrektora urzędu morskiego przy powoływaniu i odwoływaniu szefa stacji pilotowej, a uznanie opinii wyrażonej przez Polskie [...] za jedną z przesłanek do wydania decyzji byłoby działaniem organu contra legem. W ocenie organu pierwszej instancji, niedostarczanie przez uczestnika informacji nawigacyjnych dotyczących zaleceń Kapitana Portu, niekonsultowanie szczególnych niestandardowych prac w porcie, a także wysuwane wobec niego zastrzeżenia w zakresie sprawowanego nadzoru, czy też powodowania konfliktów między zmianami, dzielenia i skłócania pilotów w stacji, miały destabilizujący wpływ na pracę stacji pilotowej.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. J. M. wniósł odwołanie do Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej.
Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej uchylił decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. i odmówił odwołania J. M. ze stanowiska Szefa Stacji Pilotowej [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że aktualnie, podjęcie decyzji w przedmiocie odwołania szefa stacji pilotowej, nie jest już obwarowane dla organu żadnymi dodatkowymi warunkami natury proceduralnej, tak jak wymagane to było np. w poprzednim stanie prawnym, gdzie decyzja taka musiała być poprzedzona zasięgnięciem opinii organizacji społeczno-zawodowej pilotów morskich. Natomiast, organ drugiej instancji, po rozważeniu zebranych w sprawie dowodów, stwierdził, że organ pierwszej instancji nie miał wystarczających podstaw do odwołania J. M. z funkcji szefa stacji pilotów w [...]. Minister uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje w przekonujący sposób na dokonanie naruszeń przez uczestnika swoich obowiązków jako szefa stacji pilotów, które zagrażałyby prawidłowości i poziomowi wykonywanych usług pilotowych w kierowanej przez niego stacji pilotowej, a w konsekwencji, i co najważniejsze, skutkowałyby niezapewnieniem w niezbędnym zakresie bezpieczeństwa morskiego.
Na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Polskie [...], zarzucając:
- naruszenie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej też jako "k.p.a.") poprzez pozbawienie skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i uniemożliwienie mu wypowiedzenia się, co do zgłoszonych na tym etapie zarzutów i żądań oraz zebranych tam dowodów i materiałów,
- naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy prowadzone postępowanie administracyjne dotyczyło odwołania J. M. z funkcji Szefa Pilotów, która to funkcja obecnie już nie istnieje w porządku prawnym,
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 32 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Żeglugi Śródlądowej z dnia 17 listopada 2017 r. w sprawie pilotażu morskiego, polegające na rozstrzygnięciu, co do istoty sprawy poprzez odmowę odwołania J. M. z funkcji Szefa Stacji Pilotowej [...], w sytuacji gdy wskazana osoba nigdy nie została powołana do sprawowania tej funkcji,
- naruszenie § 32 rozporządzenia w sprawie pilotażu morskiego poprzez uznanie braku przesłanek negatywnych do sprawowania przez J. M. funkcji Szefa Stacji Pilotowej [...], w sytuacji, gdy osoba ta jest skonfliktowana ze znaczną większością pilotów z rejonu pilotowego, co ewidentnie destabilizować może poziom i prawidłowość świadczonych usług pilotowych w tym rejonie. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Zarówno organ, jak i uczestnik postępowania, wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, że skarga Polskiego [...] na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2018 r. nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek wniosek ten nie wynika z oceny zarzutów podniesionych przez skarżące stowarzyszenie.
W pierwszej kolejności należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
W doktrynie oraz judykaturze przyjmuje się, że droga postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalna tylko, gdy skargę wnosi podmiot mający legitymację do zaskarżenia działania lub bezczynności, przewlekłości organu będącego przedmiotem zaskarżenia (patrz: wyrok NSA z 9.10. 2018 r. II OSK 2441/16 i II OSK 2440/16 - LEX 2576891 i 2576890). Istotą legitymacji skargowej jest uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności organu administracji publicznej przez sąd administracyjny w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Brak legitymacji skargowej powoduje, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem działania lub zaniechania organu administracji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organizacja społeczna, jaką jest Polskie [...] , nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia [...] września 2018 r., dotyczącą interesu prawnego innej osoby, czyli J. M. w kontekście zasadności dowołania go z funkcji Szefa Stacji Pilotowej [...].
Nie ulega wątpliwości, że organizacja społeczna jest uprawniona do wniesienia skargi w sprawach dotyczących innych podmiotów, o ile kumulatywnie spełnione będą dwa warunki. Po pierwsze, sprawa sądowoadministracyjna musi się mieścić w zakresie jej statutowej działalności. Po drugie, konieczne jest, by organizacja ta brała udział w postępowaniu administracyjnym. Warunek udziału organizacji społecznej zostanie spełniony, jeżeli organizacja ta występowała w tym postępowaniu w charakterze uczestnika na prawach strony (p. postanowienie NSA z 4.07.2013 r., II OSK 1588/13, LEX nr 1346311). Organizacja społeczna w postępowaniu administracyjnym może występować na prawach strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., (czyli zgodnie z art. 31 § 3 k.p.a.) z chwilą wydania przez organ administracji postanowienia o jej dopuszczeniu do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Nadmienić należy, że w myśl art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:
1) wszczęcia postępowania,
2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,
jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Z kolei § 2 art. 31 k.p.a. przewiduje, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie, zakończonej skarżoną przez Polskie [...] decyzją Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z [...] września 2018 roku, nie składało ono wniosku o dopuszczenie go do udziału na prawach strony w tym postępowaniu, wszczętym przez organ pierwszej instancji z urzędu. Nie zostało zatem wydane postanowienie na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Tym samym, sam fakt doręczenia stowarzyszeniu, przez Dyrektora Urzędu Morskiego w [...], decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. bynajmniej nie pozwala na uznanie, że skarżący brał udział w postepowaniu administracyjnym na prawach strony. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3101/142, nabycie statusu strony postępowania nie następuje wskutek faktycznego dopuszczenia przez organ tej osoby do udziału w postępowaniu, lecz oparte musi być na przepisie prawa materialnego. Osoba ta nie nabywa statusu strony również przez sam fakt doręczenia jej decyzji administracyjnej.
Należy zauważyć, że przepis art. 31 § 4 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej, wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej innej osoby, do zawiadamiania o tym organizacji społecznej, jeżeli uzna że może ona być zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swoje cele statutowe i gdy przemawia za tym interes społeczny. Celem tego przepisu jest umożliwienie organizacji społecznej skorzystanie z uprawnień procesowych przewidzianych w art. 31 § 1 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że organ dopuszcza w ten sposób organizację do udziału w sprawie na prawach strony. Organizacja społeczna może nie tylko wykorzystać możliwości włączenia się do rozpoznawanej sprawy dotyczącej innej osoby, określone w art. 31 k.p.a., ale również może wziąć udział w rozprawie administracyjnej lub złożyć stosowne oświadczenia i dowody na skutek zawiadomienia jej przez organ administracji na podstawie art. 90 k.p.a. Wybór należy do organizacji społecznej. Żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony może być zgłoszony na każdym etapie postępowania, zarówno przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym.
Zaznaczyć należy, że organ pierwszej instancji pismem z dnia 28 lutego 2018 roku zwrócił się do Polskiego [...] o opinię, a w dniu w dniu 9 marca 2018 r. otrzymał oświadczenie stowarzyszenia o podtrzymaniu stanowiska o cofnięciu rekomendacji dla J. M. do sprawowania szefa pilotów stacji pilotowej [...].
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przedstawienie poglądu w sprawie nie pozbawia bynajmniej organizacji społecznej uprawnienia do wniesienia żądania dopuszczenia jej do udziału w sprawie na prawach strony na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast, jeżeli organizacja społeczna nie zgłosiła żądania dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu administracyjnym, pogląd na sprawę, wyrażony w oświadczeniu organu statutowego tej organizacji w trybie art. 31 § 5 k.p.a., nie jest równoznaczny z jej udziałem w postępowaniu na prawach strony.
O nabyciu statusu strony przez Polskie [...] nie mogło także przesądzić wystosowanie do niego przez Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] w dniach 8 i 26 marca 2018 roku wezwań, na podstawie art. 90 § 3 k.p.a. do wzięcia przez stowarzyszenie udziału w rozprawie. Wezwanie strony do złożenia przed rozprawą wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów może służyć organowi administracyjnemu do ustalenia zakresu postępowania administracyjnego. Na podstawie złożonych wyjaśnień organ może bowiem wyrobić sobie wstępny pogląd co do istoty żądań strony, zaś złożone przez stronę dokumenty i ewentualnie inne dowody mogą wskazywać na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w postaci wezwania świadków lub biegłych albo zarządzenia oględzin. Sam przepis art. 90 § 3 zdanie 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zawiadamiania o rozprawie państwowych jednostek organizacyjnych, organizacji społecznych, a także innych osób, jeżeli ich udział w rozprawie jest uzasadniony ze względu na jej przedmiot. O tym, czy udział tych jednostek, organizacji i osób w rozprawie jest uzasadniony, przesądza organ administracji, który stosownie do swojej oceny zawiadamia te podmioty o terminie i miejscu rozprawy. Osoby zawiadomione o rozprawie na podstawie art. 90 § 3 nie stają się wskutek zawiadomienia stronami postępowania albo uczestnikami na prawach strony, w szczególności uczestnikami na prawach strony nie stają się organizacje społeczne zawiadomione o rozprawie (p. Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 90 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX).
Aby zatem Polskie [...] , będąc organizacją społeczną, mogło nabyć status strony postępowania, w sprawie dotyczącej interesu prawnego J. M., związanego z pełnieniem przez niego funkcji szefa pilotów, musiało ono wystąpić do organu pierwszej bądź drugiej instancji z wnioskiem o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu i musiało uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie w drodze wydania przez organ stosownego postanowienia na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. Konieczność realizacji powyższej ścieżki postępowania przez stowarzyszenie celem udziału w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony istniała zarówno w stanie prawnym obowiązującym pod rządami poprzedniego rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie sprawowania nadzoru nad pilotażem (wymagającego od dyrektora urzędu morskiego w przypadku odwołania szefa pilotów stacji pilotowej uprzedniego zasięgnięcia opinii organizacji społeczno-zawodowej pilotów morskich), jak i aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 17 listopada 2017 r. w sprawie pilotażu morskiego (które analogicznego wymogu dla dyrektora urzędu morskiego już nie wprowadza).
Jednakże Polskie [...], w spawie zakończonej zaskarżoną przez nie decyzją Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z [...] września 2018 roku, nie występowało na żadnym etapie postępowania o dopuszczenie go do udziału na prawach strony w tym postępowaniu. W konsekwencji skarga wniesiona przez Polskie [...] na ww. decyzję musi zostać oddalona z braku interesu prawnego skarżącego stowarzyszenia. Jak już wcześniej Sąd podkreślił, doręczenie przez organ pierwszej instancji stowarzyszeniu decyzji pierwszej instancji nie przesądza o posiadaniu przezeń interesu uprawniającego do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jedynie formalnie czyni bowiem ze stowarzyszenia stronę w postępowaniu przed sądem administracyjnym co powoduje, że sąd administracyjny nie może skargi wniesionej przez taki podmiot odrzucić, a jedynie, po stwierdzeniu braku interesu prawnego - oddalić.
W związku z powyższym, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI