VI SA/Wa 2410/20
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, potwierdzając, że umowy o składanie elementów, mimo nazwania ich umowami o dzieło, w rzeczywistości stanowiły umowy o świadczenie usług, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Sprawa dotyczyła sporu o charakter prawny umów zawieranych przez spółkę z pracownikiem, które zostały nazwane umowami o dzieło, lecz organy uznały je za umowy o świadczenie usług. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę spółki na decyzję Prezesa NFZ, który utrzymał w mocy decyzję o objęciu pracownika obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Sąd uznał, że czynności wykonywane przez pracownika (składanie elementów) miały charakter powtarzalny i stanowiły fragment procesu produkcyjnego, a nie tworzenie indywidualnego dzieła, co uzasadniało kwalifikację jako umowa o świadczenie usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczącą ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Spór dotyczył charakteru dwóch umów zawartych przez pracownika w okresie od grudnia 2011 r. do czerwca 2012 r., które spółka określiła jako umowy o dzieło, a organy administracji (w tym Prezes NFZ) uznały za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zlecenia. Sąd analizował kluczowe różnice między umową o dzieło (wymagającą stworzenia oznaczonego dzieła, będącą umową rezultatu) a umową o świadczenie usług (będącą zobowiązaniem starannego działania). W ocenie Sądu, czynności polegające na składaniu nakrętek i kompletów, wykonywane w dużej ilości i w powtarzalny sposób, nie mogły być uznane za tworzenie indywidualnego, niepowtarzalnego dzieła. Podkreślono, że brak precyzyjnego określenia cech i parametrów rezultatu w umowach, a także powtarzalność czynności, przemawiały za kwalifikacją jako umowa o świadczenie usług. W konsekwencji, pracownik podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa, a postępowanie było prowadzone zgodnie z przepisami k.p.a.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Czynności te nie mogą być uznane za umowę o dzieło, ponieważ nie prowadzą do stworzenia indywidualnego, niepowtarzalnego dzieła, lecz stanowią powtarzalny fragment procesu produkcyjnego, co kwalifikuje je jako umowę o świadczenie usług.
Uzasadnienie
Sąd analizował kluczowe cechy umowy o dzieło (rezultat, oryginalność, samoistny byt) i umowy o świadczenie usług (staranne działanie). Stwierdził, że opisywane w umowach czynności składania elementów, mimo nazwania ich 'dziełem', nie spełniały wymogów dzieła, a ich powtarzalny charakter i brak precyzyjnego określenia rezultatu wskazywały na umowę o świadczenie usług.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Definicja umowy o dzieło jako zobowiązania do wykonania oznaczonego dzieła.
k.c. art. 734
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Definicja umowy zlecenia.
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami.
u.ś.o.z. art. 66 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
pkt 1 lit. e - obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujących pracę na podstawie umowy o świadczenie usług.
u.ś.o.z. art. 102 § 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
pkt 24 - zadania Prezesa NFZ.
u.ś.o.z. art. 109 § 5
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Uprawnienia Prezesa NFZ w zakresie kontroli i wydawania decyzji.
u.ś.o.z. art. 109 § 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Uprawnienia Prezesa NFZ w zakresie kontroli i wydawania decyzji.
Pomocnicze
k.c. art. 628
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
k.c. art. 355 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Zasada należytej staranności przy wykonywaniu zobowiązań.
k.c. art. 556 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady dzieła.
u.ś.o.z. art. 69 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Powstanie i wygaśnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
u.s.u.s. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
pkt 4 - obowiązek ubezpieczeń społecznych osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenia.
u.s.u.s. art. 13 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców.
u.ś.o.z. art. 85 § 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązek płatnika składek obliczania i odprowadzania składek od umów zlecenia i podobnych.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez sąd administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czynności polegające na składaniu elementów w dużej ilości i w powtarzalny sposób nie stanowią umowy o dzieło, lecz umowę o świadczenie usług. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o świadczenie usług podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Odrzucone argumenty
Umowy o składanie elementów były umowami o dzieło, a nie umowami o świadczenie usług. Naruszenie przepisów proceduralnych przez organy (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
Umowa o dzieło jest umową o 'rezultat usługi'. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło.
Skład orzekający
Aneta Lemiesz
przewodniczący
Grażyna Śliwińska
członek
Joanna Wegner
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kryteriów odróżniających umowę o dzieło od umowy o świadczenie usług w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza w przypadku prac powtarzalnych i produkcyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i rodzaju wykonywanych prac. Interpretacja może być różna w zależności od szczegółów umów i faktycznego sposobu ich realizacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem pracy i ubezpieczeń społecznych, ponieważ dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie konsekwencje finansowe.
“Czy proste składanie elementów to umowa o dzieło? Sąd wyjaśnia, kiedy powstaje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
VI SA/Wa 2410/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-01-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-11-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aneta Lemiesz /przewodniczący/ Grażyna Śliwińska Joanna Wegner /sprawozdawca/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane II GSK 1613/21 - Wyrok NSA z 2024-04-10 Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1025 art. 627, art. 628, art. 734, art. 750, art. 355 par. 1, art. 556 (1), Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity Dz.U. 2019 poz 1373 art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5 i 6 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Uzasadnienie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2020 r., na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 i 6 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 z późn. zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] czerwca 2017 r., stwierdzającej, że W. K. był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług w rozumieniu art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.), dalej "k.c.", zawartych z płatnikiem składek w okresach od 1 grudnia 2011 r. do 31 marca 2012 r. oraz od 2 kwietnia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym zainteresowanego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych na rzecz płatnika składek. Z treści zawartych umów wynika, że przedmiotem umowy z 1 grudnia 2011 r. było w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 31 marca 2012 r. składanie kompletu supreme w ilości 5171 szt.; składanie nakrętki biofresh w ilości 8950 szt.; składanie Wood mini blisterek w ilości 2905 szt., natomiast przedmiotem umowy z 2 kwietnia 2012 r. było w okresie od 2 kwietnia 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. składanie kompletu supreme w ilości 12296 szt. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po przeanalizowaniu spornych umów, uwzględniając wyjaśnienia skarżącej złożone w toku postępowania oraz dokumenty przedstawione przez ZUS, decyzją z [...] czerwca 2017 r. ustalił, że uczestnik postępowania – wbrew treści zawartych umów, nazwanych umowami o dzieło – w rzeczywistości wykonywał pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z art. 750 k.c. zastosowanie mają przepisy o zleceniu. Wobec tego, podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. W wyniku wniesionego przez płatnika składek odwołania, Prezes NFZ utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Wskazał, że z treści umów oraz zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby zainteresowany miał w efekcie stworzyć trwałe i posiadające cechy oryginalności dzieło oraz aby efekt, związany z jego działaniami miał być niepowtarzalny. Wykonywane czynności nie mogą być potraktowane jako przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Rezultat twórczego działania winien być stworzony samodzielnie, niepowtarzalny, swoisty, posiadać cechę oryginalności, nowości, odróżniać się od innych rezultatów takiego samego działania. W wykonywanych przez zainteresowanego czynnościach wykluczona jest również kreatywność wykonawcy dzieła. Organ podkreślił, iż czynności, które objęte były umowami wiązały się z podejmowaniem szeregu jednorodzajowych, powtarzających się działań, wymagających starannego działania z wykorzystaniem własnych umiejętności, wiedzy i doświadczenia. Ich efekt nie mógł być uznany za dzieło stanowiące konkretny, indywidualnie oznaczony rezultat. Zdaniem organu, wykonywane przez tych czynności stanowiły fragment procesu produkcyjnego, powtarzalnego, nie można zatem wskazać indywidualnego charakteru takiego rzekomego dzieła. Ponadto, to płatnik składek ponosił odpowiedzialność za ewentualne błędy (wady) a nie uczestnik. Na decyzję Prezesa NFZ płatnik składek złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 65, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. z art. 109 ustawy o świadczeniach, poprzez ich zastosowanie na skutek bezpodstawnego uznania, że zawarto umowę o świadczenie usług w rozumieniu art 750 k.c., a nie umowę o dzieło w rozumieniu art 627 k.c. i w konsekwencji uznanie, iż zainteresowany podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. W ocenie płatnika doszło również do naruszenia przepisów proceduralnych, a to art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez m.in. zaniechanie obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w tym wnikliwej analizy umów oraz rodzaju wszelkich czynności podejmowanych przez zainteresowanego w celu wykonania umowy, a procedowaniu w oparciu o sporządzony przez ZUS protokół pokontrolny, jak również niewyjaśniania wszystkich motywów podjętego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325), obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona argumentacja jest wyczerpująca. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny dwóch zawartych przez zainteresowanego ze skarżącą - jako płatnikiem składek – umów w okresie od dnia 1 grudnia 2011 r. do 30 czerwca 2012 r., które to umowy, w ocenie skarżącej, stanowią umowy o dzieło, a w ocenie organu - umowy o świadczenie usług. Podstawę prawną rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m. in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...). Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Uznanie, że sporne umowy nie stanowią umowy o dzieło, uregulowanej w art. 627 i nast. k.c., lecz umowę świadczenia usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.) oznacza, że skarżąca, jako płatnik składek, była zobowiązana do obliczania i pobierania składek z dochodu uczestnika oraz ich odprowadzania – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w związku z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat ten musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 390-391). Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 k.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu, choć zabieg ten nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 k.c. (por. L. Ogiegło [w:] J. Rajski (red.), System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, Warszawa 2011, s. 573 i nast.). Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski [w:] G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, Warszawa 2006, s. 387). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie. Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wady (por. wyrok SN z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12, LEX nr 1350308, wyrok SN z 3 listopada 1999 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny [w:] E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, s. 1039, A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332, J. Szczerski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie SN z 3 lipca 2012 r., sygn. akt II UK 60/12, LEX nr 1647032). Istotnym jest, że kryterium odróżnienia umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług stanowi także możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok SN z dnia 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 63 i z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt II UK 115/13, LEX nr 1396411). Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (rezultat) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat. Z treści spornych umów wynika, że każdorazowo określono jej przedmiot w § 1 w następujący sposób: "Zamawiający powierza wykonawcy a ten przyjmuje do wykonania następujące prace, zwane dalej dziełem:..." po czym w punktach wymienione są (w różnych konfiguracjach): składanie różnego typu nakrętek, składnie kompletu supreme, czy też Wood mini blisterek. Przy każdej opisanej powyżej czynności jest też przywołana liczba kilku do kilkunastu tysięcy sztuk. W ocenie Sądu, tak opisane świadczenia prawidłowo zostały uznane przez organy za nieposiadające charakteru dzieła, którego warunkiem - zgodnie z art. 627 k.c. - jest osiągnięcie indywidualnie oznaczonego rezultatu, a nie tylko wskazanie czynności do wykonania, bez sprecyzowanego ich konkretnego efektu. Ewidentnie bowiem przedmiot każdej z następujących po sobie dwóch umów, obejmował wyłącznie obowiązek wykonywania określonych czynności, bez sprecyzowania jej finalnej postaci, do której ta czynność miała zmierzać, ani też określenia parametrów powstałego w wyniku jej wykonania rezultatu. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt III UK 147/16, LEX nr 2296861 "ułomna konstrukcja przedmiotu umowy nie rodzi domniemania (faktycznego ani prawnego), że chodzi o uzyskanie konkretnego rezultatu". Tym samym, już na poziomie analizy tekstowej spornych umów, w żaden sposób nie można było wywieść z ich treści skonkretyzowanego dzieła, do wykonania którego zobowiązał się uczestnik. Nie jest zatem zasadny sformułowany w skardze zarzut braku dokonania przez organy analizy treści umów, przy czym, wbrew zarzutom skargi, organy wzięły pod uwagę także wyjaśnienia spółki, składane zarówno w toku kontroli przeprowadzonej przez ZUS, jak i już na etapie postępowania administracyjnego. Dopiero bowiem na podstawie tych wyjaśnień możliwe było ustalenie efektu podejmowanych przez uczestnika czynności w postaci złożenia z kilku elementów określonego detalu, według udostępnionego uczestnikowi wzorca. Prawidłowa jest przy tym konkluzja organów, że od uczestnika wymagano wykonania powtarzalnych czynności wymagających jedynie starannego działania, stanowiących jedynie fragment szerszego procesu produkcyjnego, nie można za dzieło uznać bowiem czegoś, co nie odróżnia się w żaden sposób od innych występujących na danym rynku rezultatów pracy, gdyż wówczas zatraciłby się indywidualny charakter dzieła. Uwzględniając poczynione w toku postępowania ustalenia, stanowiące podstawę faktyczną zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy przesądza, że czynności uczestnika nie prowadziły do powstania indywidualnego, niepowtarzalnego dzieła. Znaczenie ma też faktyczna realizacja zobowiązania, które nie było jednorazowe, lecz powtarzalne, ponieważ zawierane były kolejne umowy, na następujące po sobie okresy, których przedmiot był de facto taki sam. Spółka zawarła z uczestnikiem 2 umowy zatytułowane "umowa o dzieło" w okresie od 1 grudnia 2011 r. do 30 czerwca 2012 r. Każdorazowo przedmiot umowy określano jako "składanie kompletu", "składanie nakrętki". W sprawie nie wykazano, aby umowy te zmierzały do osiągnięcia indywidualnego rezultatu. Już samo określenie przedmiotu tych umów eksponuje wyraźnie, że znaczenie miało samo staranne wykonanie określonych elementów, według udostępnionego uczestnikowi wzorca. Zauważyć należy, że w stosunku do każdej z wyodrębnionych w umowach czynności, ich ilość sięgała od kilku do kilkunastu tysięcy. W ocenie Sądu, strony umówiły się zatem na wykonanie szeregu powtarzających się czynności na podstawie przepisów prawa. Takie czynności nie posiadały cech oryginalności. Uczestnik wykonywał szereg jednorodzajowych czynności, powtarzających się, co nie może być rozumiane jako jednostkowy rezultat charakterystyczny dla wykonania dzieła. 1 Za niezasadne Sąd uznał zarzuty skargi, w których skarżąca stara się wykazać, że na podstawie zapisów umów uczestnik był odpowiedzialny za wady wykonanego przez siebie dzieła. Nie sposób z treści umów zawieranych z uczestnikiem wywieść ciążącej na nim odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady działa. Otóż w § 4 umów wskazano, że wykonawca nie odpowiada za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy, jeżeli jest to spowodowane siłą wyższą. Powyższe postanowienie umowne w żaden sposób nie odpowiada uregulowaniu dotyczącemu odpowiedzialności uczestnika z tytułu rękojmi, na podstawie art. 638 w zw. z art. 5561 k.c. Nie jest wiadomym, jakie parametry winny charakteryzować efekt pracy uczestnika, tak aby zarówno zamawiający, jak i wykonawca, mógł określić właściwość, którą dzieło tego rodzaju powinno mieć. Na odpowiedzialność z tytułu rękojmi nie wskazuje także postanowienie ujęte w § 3 pkt 4 umów, zgodnie z którym podstawą wystawienia rachunku jest dokonanie odbioru ilościowo – jakościowego przez zamawiającego. Kontrola jakości pracy jest bowiem właściwa wszystkim formom świadczenia pracy i jako taka nie przesądza o charakterze stosunku prawnego łączącego wykonawcę ze zlecającym pracę. Nie ma zatem znaczenia prawnego okoliczność, że wykonane elementy, podlegały sprawdzeniu przez magazyniera i pracownika kontroli jakości, pod kątem "ilościowo- jakościowym" (podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III AUa 55/19, LEX nr 2706931). Podkreślić należy, że szereg powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiany jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są natomiast charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania - starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały zatem prawidłowej kwalifikacji prawnej spornych umów, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem nie tylko treści umów, ale i wyjaśnień skarżącej. Wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcia zostały w sposób należyty uzasadnione. Sąd nie podzielił sformułowanych w skardze zastrzeżeń strony dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego oraz jego wyników. Postępowanie dowodowe nie jest bowiem celem samym w sobie. Przedmiotem dowodzenia i ustalania mogą być jedynie okoliczności istotne dla sprawy, a nie wszystkie okoliczności, które w sposób pośredni lub bezpośredni się z nią w jakikolwiek sposób wiążą. Organy zaś ustaliły okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy niezbędne do wydania zaskarżonej decyzji. Fakt zaś, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został odmiennie od woli skarżącej i inaczej oceniony przez organy, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania zawartych w k.p.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa cywilnego odnoszących się do umowy o dzieło, zlecenia ani też przepisów regulujących umowę o świadczeniu usług czy przepisów o oświadczeniach woli i zobowiązaniach i przepisów ustawy o świadczeniach. Skoro umowy stanowiły umowę o świadczenie usług, organy obu instancji, słusznie uznały, że uczestnik podlegał, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd nie dopatrzył się także żadnych innych, istotnych dla wyniku postępowania naruszeń w obrębie prawa materialnego. Już tylko końcowo Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, co czyniło uzasadnionym procedowanie na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę