VI SA/Wa 2233/06

VI SA/Wa 2233/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Grzelak
Maria Jagielska
Zdzisław Romanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6463 Wzory przemysłowe
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2007 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę
Uzasadnienie
B. H., działająca jako P. w Z., dnia [...] stycznia 2003 r. zgłosiła do zarejestrowania w Urzędzie Patentowym RP (dalej także UP lub organ) za numerem [...] wzór przemysłowy pod tytułem Opakowanie do herbaty.
W opisie wzoru podała m. in., że jego przedmiotem jest opakowanie do herbaty – w czterech odmianach, mające postać prostopadłościennego pudełka, w którym przeciwległe ściany mają te same barwy i elementy ozdobne. Istotą wzoru jest nowa postać przedmiotu przejawiająca się w kolorystyce i liniach poszczególnych ścianek opakowania oraz w kształcie, barwach i wzajemnym usytuowaniu rysunkowych elementów ozdobnych znajdujących się na ich powierzchni. Poszczególne cztery odmiany opakowania różnią się od siebie kolorem oraz napisem w alfabecie chińskim, oznaczającym rodzaj herbaty, umieszczonym nad rysunkiem fali (morskiej) na przedniej i tylnej ściance opakowania.
W pierwszej odmianie opakowania, opakowanie ma kolor brązowy i przeznaczone jest do czerwonej herbaty PU – ERH, w drugiej odmianie ma kolor zielony i przeznaczone jest do zielonej herbaty, w trzeciej odmianie ma kolor żółty i przeznaczone jest do herbaty jaśminowej, w czwartej odmianie ma kolor czerwony i jest przeznaczone do herbaty czarnej.
Cechy istotne przedmiotowego wzoru przemysłowego to rysunek fali morskiej umieszczony na bocznych ściankach opakowania, a nad falą napis w alfabecie chińskim, oznaczający rodzaj herbaty, odpowiedni do koloru opakowania oraz eliptyczne okienko umieszczone w górnej ściance opakowania.
Do zgłoszenia ww. wzoru – poza jego opisem, dołączono czarno – białe rysunki przedstawiające wszystkie cztery odmiany wzoru w figurach na jednym arkuszu oraz na rysunkach pojedynczych oznaczonych jako fig. 1, fig. 2, fig. 3 i fig. 4, jak również cztery kolorowe fotografie, według poszczególnych odmian wzoru, oznaczone jako fot. 1 – odmiana wzoru dla herbaty PU – ERH, fot. 2 – odmiana wzoru dla herbaty zielonej, fot. 3 – odmiana wzoru dla herbaty jaśminowej i fot. 4 – odmiana wzoru dla herbaty czarnej.
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., wydaną na podstawie przepisów art. 110 i art. 111 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. nr 119 z 2003 r. poz. 1117, dalej p.w.p.) udzielił na rzecz B. H. prawa z rejestracji powyższego wzoru przemysłowego pod tytułem Opakowanie do herbaty.
Wnioskiem z [...] lutego 2005 r. (data własna), który wpłynął do organu [...] lutego 2005 r., o unieważnienie prawa z rejestracji ww. wzoru przemysłowego [...] w całości, wystąpił A. G. Interes prawny w unieważnieniu wywiódł z faktu wystąpienia przez B. H. z pozwem sądowym przeciwko niemu, w którym wskazała ona ww. prawo z rejestracji wzoru jako podstawę roszczeń (chodzi o pozew z [...] września 2004 r. skierowany do Sądu Okręgowego w [...], obejmujący swoim zakresem m. in. żądanie nakazania pozwanemu A. G. zaprzestania wprowadzania do obrotu herbaty PU – ERH w opakowaniach chronionych spornym wzorem). W uzasadnieniu wniosku A. G. podniósł w szczególności, że w momencie zgłoszenia omawiany wzór przemysłowy nie był wzorem nowym, ponieważ "od kilku lat był stosowany do pakowania herbaty". W czasopiśmie "P." nr [...] z [...] maja 2001 r. ukazała się reklama herbaty w opakowaniu identycznym, jak odmiana pierwsza wzoru. Akcentując, że umieszczenie reklamy w czasopiśmie świadczy o obecności wyrobu na rynku, wskazał, że zgłoszenie wzoru nastąpiło później niż [...] miesięcy od dnia ujawnienia.
Według wnioskodawcy, pozostałe odmiany wzoru "różnią się od reprodukowanej pierwszej odmiany w sposób nieistotny" (jedynymi różnicami są napisy wykonane czcionką chińską i mały napis informujący o rodzaju herbaty – odpowiednio jasmine, green i black zamiast pu-erh). Wykorzystanie ww. wzoru przemysłowego "narusza prawa osobiste i majątkowe osób trzecich", to jest producenta herbaty H. Co. Ltd., gdzie opracowano też projekt opakowania autorstwa L. Z. – projektanta fabrycznego. Zgłoszenie wzoru "zostało dokonane w celu wyeliminowania konkurentów" sprzedających herbatę od tego producenta i zmuszenie go do handlu tylko z jednym podmiotem.
W odpowiedzi na wniosek, B. H. – domagając się jego oddalenia – podała m. in., że w 2000 r. była głównym odbiorcą herbaty z chińskiej firmy H. Co. Ltd. Przedmiotem importu była wyłącznie herbata w kostkach PU – ERH – reklamowana w prasie w 2001 r. Istotną cechą spornego wzoru przemysłowego w poszczególnych odmianach, jest zróżnicowanie opakowań w zakresie barw oraz napisów na opakowaniach w zależności od rodzaju herbaty, przy czym odmiany spełniają cechę nowości i oryginalności. Jako główny odbiorca herbat z ww. firmy, zamawia herbatę w opakowaniach według swojej koncepcji oraz odpowiednio oznakowanych, przez co ma prawo do wzoru przemysłowego na podstawie art. 11 ust. 3 p.w.p.
W toku sprawy, ustosunkowując się do zarzutów wnioskodawcy zawartych w piśmie z [...] maja 2006 r., B. H. podniosła również, że kopia ww. ogłoszenia reklamowego w "P" przedstawia "fotografię opakowań do herbaty PU – ERH w kolorystyce czerwonej, co jest zgodne ze stanem faktycznym, z tego okresu" (2001-2002 r.). Jednak kolorystyka ta (potwierdzona też w piśmie chińskiego producenta herbaty z [...] czerwca 2005 r.) jest inna niż kolorystyka pierwszej odmiany spornego wzoru przemysłowego dotycząca herbaty PU – ERH, ponieważ "zastrzeżoną barwą jest kolor brązowy". Nowa, brązowa kolorystka pierwszej odmiany wzoru stanowi cechę jego nowości. Kolor czerwony opakowania zastrzeżony jest dla herbaty czarnej.
W piśmie z [...] lipca 2006 r. A. G. podniósł identyczność opakowań pokazanych w ww. reklamie oraz opakowania według pierwszej odmiany spornego wzoru. Wzór ten nie spełnia warunku nowości i indywidualnego charakteru, ponieważ opakowania różniące się tylko kolorem nie spełniają tych kryteriów.
B. H. wskazywała natomiast w ramach toczącego się postępowania, że w świetle definicji wzoru przemysłowego kolorystyka i ornamentyka stanowią istotne elementy spornego wzoru; kolor odpowiada gatunkowi herbaty. Chiński producent nie wnosił w sprawie zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] września 2006 r., Urząd Patentowy RP na podstawie przepisów art. 117 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 oraz art. 103 ust. 1 p.w.p., jak również na podstawie art. 98 i 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., unieważnił prawo z rejestracji ww. wzoru przemysłowego nr [...] pod tytułem Opakowanie do herbaty, w części odnoszącej się do pierwszej odmiany wzoru; w pozostałej części wniosek oddalił. Przyznał tez A. G. od B. H. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zdaniem organu, na fotografii spornego wzoru – wbrew twierdzeniom uprawnionej z rejestracji B. H. w ww. piśmie z [...] maja 2006 r. utrzymującej, że czerwona kolorystyka pudełka na zdjęciu reklamowym jest inna niż kolorystyka pierwszej odmiany spornego wzoru, ponieważ zastrzeżoną w nim barwą jest kolor brązowy – widnieje "kolor czerwony (względnie ceglasty), a nie brązowy".
Zatem "zakres ochrony odnosi się do koloru czerwonego/ceglastego, jak na fotografii 1, a nie do koloru brązowego, którego na fotografii nie widać". Wobec tego pierwsza odmiana spornego wzoru została w całości ujawniona w ww. reklamie, w której pokazano opakowania w kolorze czerwonym, względnie ceglastym. Prawo z rejestracji na tę odmianę należało więc unieważnić na podstawie art. 103 ust. 1 p.w.p., ze względu na brak nowości. Obok cechy nowości od wzoru przemysłowego, stosownie do art. 104 p.w.p., wymaga się indywidualnego charakteru – wzór odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony, przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo.
Pozostałe odmiany spornego wzoru w świetle wzmiankowanej reklamy w "P" są – zdaniem organu – nowe ze względu na odmienną kolorystkę. Czołowa ścianka opakowania każdej z tych odmian nie odnosi się do pojedynczego koloru, lecz do odcieni kolorów i jasnego tła o różnej kolorystyce nad chińskimi literami, co powoduje, że odmiany te spełniają cechę nowości w porównaniu z tą reklamą, jak również cechę indywidualnego charakteru. Ze względu na odmienną kolorystykę odmian, ogólne wrażenie, jakie wywiera na zorientowanym użytkowniku wzór z fotografii reklamowej, będzie się różnić od ogólnego wrażenia, jakie będą wywierać te odmiany.
Zarzut, że wykorzystanie spornego wzoru przez uprawnioną narusza prawa osobiste i majątkowe twórcy spornych opakowań L. Z. oraz chińskiego producenta herbaty, nie mógł – w ocenie organu – zostać uwzględniony, gdyż w świetle art. 117 ust. 2 p.w.p. z wnioskiem takim mógłby wystąpić twórca albo chińska firma, a nie wnioskodawca, który nie wykazał, jakie jego prawa zostały naruszone.
Uprawniona z rejestracji spornego wzoru przemysłowego B. H. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "w całości" powyższą decyzję organu z [...] września 2006 r. unieważniającą prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nr [...] Opakowanie do herbaty i zarzuciła jej "błędne przyjęcie, iż odmiana numer 1 wzoru przemysłowego ma kolor czerwony, które to ustalenie miało wpływ na wynik postępowania i naruszyło w sposób oczywisty prawa uprawnionej poprzez pozbawienie jej prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w pierwszej odmianie".
Według skarżącej, o nowości i indywidualnej postaci wytworu lub jego części może decydować jego kolorystyka. Zgłoszeniu w tej sprawie podlegały cztery postacie wytworu – opakowanie do herbaty – o różnej i przyjętej w zależności od rodzaju herbaty kolorystyce. Pierwsza odmiana miała kolor brązowy i została zastrzeżona dla herbaty PU – ERH. Druga, trzecia i czwarta – odpowiednio w kolorze zielonym, żółtym i czerwonym – zastrzeżone zostały dla herbat: zielonej, jaśminowej i czarnej. Zastrzeżenia te znalazły odzwierciedlenie w dokumentacji fotograficznej, która była elementem składowym wniosku o rejestrację oraz wydanego na jego podstawie świadectwa rejestracji z [...] października 2004 r.
Zdaniem skarżącej, organ przychylił się w sprawie do błędnych twierdzeń wnioskodawcy, iż pierwsza odmiana omawianego wzoru przemysłowego (dla herbaty PU – ERH) zawarta na fotografii 1 ma kolor czerwony, podobnie jak w ww. reklamie w "P". Udzielając prawa z rejestracji ww. wzoru przemysłowego w czterech odmianach, organ przypisał pierwszej odmianie wzoru w świadectwie z rejestracji kolor brązowy. Zapis zawarty w tym świadectwie (co do koloru spornego wzoru w pierwszej odmianie) winien mieć w tej sprawie znaczenie decydujące. Jeżeli bowiem rozpatrując zgłoszenie organ miał wątpliwości "co do tożsamości przyjętej w opisie kolorystyki z dokumentacją", to winien był je wyjaśnić w toku postępowania o udzielenie prawa z rejestracji.
Skoro raz uznano, że kolor pierwszej odmiany wzoru jest brązowy, to "takie przyznanie – z wyłączeniem oczywistej omyłki pisarskiej (...), winno być stałe".
Nadto wnioskodawca nie przedstawił dowodów na poparcie założenia, że kolor pierwszej odmiany wzoru jest czerwony; zatem fakt ten nie został udowodniony. Wobec możliwości postrzegania ponad "sześciu miliardów kolorów, z czego odcieni (...) musi być więc kilka milionów", przesądzenie w tej kwestii "przez rozpatrujących sprawę urzędników wydaje się (...) niemożliwe". Znaczenie ma też stan techniki fotograficznej oraz reprodukcyjnej i jej rozwoju w okresie między zgłoszeniem a rozpatrywaniem tego sporu.
Niedoskonałość "ówczesnych aparatów cyfrowych powoduje, iż mogą powstać wątpliwości co do kwalifikacji i rozróżnienia niektórych kolorów". Dlatego znaczenie ma tu treść świadectwa z rejestracji, które przyznając pierwszej odmianie wzoru kolor brązowy, powinno takie wątpliwości rozstrzygnąć.
W odpowiedzi na skargę UP wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Podkreślił w szczególności, że sporny wzór (jego pierwsza odmiana) został zgłoszony nieprawidłowo, ponieważ pokazany na fotografii 1 kolor nie jest, wbrew opisowi brązowy lecz czerwony, przy czym organ udzielił ochrony po badaniu formalnym, a nie merytorycznym; nie analizował czy odcienie barw odnoszą się do koloru brązowego czy też czerwonego. Nadto, w przypadku rozbieżności między opisem a postacią wzoru, decydujące znaczenie ma postać – wygląd zewnętrzny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.
Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest decyzja organu z [...] września 2006 r., w części, w której unieważnia prawo z rejestracji spornego wzoru przemysłowego nr [...] Opakowanie do herbaty w części odnoszącej się do pierwszej odmiany wzoru. Taki zakres skargi dodatkowo potwierdził pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie przed Sądem w dniu [...] marca 2007 r.
Zatem zakresem kontroli sądowej w tej sprawie objęta jest decyzja organu w zaskarżonej części, to jest unieważniająca prawo z rejestracji spornego wzoru w części odnoszącej się do jego pierwszej odmiany.
Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W jej uzasadnieniu, które odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca i odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności. Zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego, jak i jego ocenę w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa, stanowisko organu nie wywołuje istotnych zastrzeżeń.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi, wypada zauważyć w pierwszej kolejności, że ustawa Prawo własności przemysłowej (p.w.p.) w art. 105 ust. 1 przesądziła, że na wzór przemysłowy udziela się prawa z rejestracji. Przez uzyskanie prawa z rejestracji uprawniony nabywa prawo wyłącznego korzystania z wzoru przemysłowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (art. 105 ust. 2).
Stosownie do art. 110 ust. 1 i 2 p.w.p. Urząd Patentowy (UP) wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zostało sporządzone prawidłowo (ust. 1), przy czym nie uważa się zgłoszenia za sporządzone prawidłowo, jeżeli narusza przepisy art. 106 tej ustawy (ust. 2). Z kolei art. 106 ust. 1 i 2 p.w.p. stanowi, że praw z rejestracji nie udziela się na wzory przemysłowe, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami (ust. 1), jak również, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, na wzory przemysłowe zawierające oznaczenia, o których mowa w art. 131 ust. 2 pkt 2-5 ustawy (ust. 2). W tym drugim przypadku chodzi o wskazane w tych przepisach oznaczenia, w tym geograficzne. Istotne jest przy tym ograniczenie zawarte w punkcie 4 ust. 2 art. 131, tj. o oznaczenia, które zawierają elementy będące symbolami, w szczególności o charakterze religijnym, patriotycznym lub kulturowym, w zakresie, w jakim obrażałoby to uczucia religijne, patriotyczne lub tradycję narodową.
W świetle powyższych uregulowań, w istocie swojej rejestracja wzoru przemysłowego ogranicza się do sprawdzenia wymogów formalnych zgłoszenia i wydania decyzji o rejestracji.
W szczególności w toku postępowania zgłoszeniowego UP nie bada przesłanek zdolności rejestracyjnej odnoszących się do danego wzoru, a do jego nowości (por. art. 103 ust. 1 p.w.p.) i indywidualnego charakteru – czyli oryginalności (por. art. 104 ust. 1 p.w.p.). Obowiązany jest jedynie sprawdzić, czy wykorzystywanie wzoru nie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami oraz czy nie zawiera on oznaczeń i symboli, o których mowa w art. 131 ust. 2 pkt 2-5 p.w.p. W takim też zakresie, jeżeli uzna, iż zgłoszenie nie zostało sporządzone prawidłowo skutkiem naruszenia ww. art. 106 p.w.p., co jest przeszkodą rejestracyjną, wydaje decyzję odmowną wobec braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa z rejestracji wzoru (por. art. 118 ust. 1 p.w.p. nakazujący do wzorów przemysłowych i praw z ich rejestracji stosować odpowiednio wymienione tam przepisy dotyczące wynalazków).
Poza tym UP bada jedynie formalną prawidłowość zgłoszenia wzoru, a więc kompletność i poprawność dokumentacji. Wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, iż zgłoszenie jest prawidłowe (art. 110 ust. 1 p.w.p.) – czyli odpowiada treści art. 106 ust. 1 p.w.p., tj. nie jest sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami oraz nie zawiera oznaczeń, o których mowa w przepisach art. 131 ust. 2 pkt 2-5 p.w.p.
Innymi słowy, podsumowując ten wątek rozważań, rejestracyjny system udzielania praw na wzory przemysłowe zakłada, że poza sprawdzeniem prawidłowości sporządzenia zgłoszenia (art. 110 w zw. z art. 106 p.w.p.) UP nie bada, czy zgłoszony wzór spełnia warunki nowości i indywidualnego charakteru.
Brak spełnienia tych warunków może być stwierdzony przez organ w wyniku postępowania o unieważnienie udzielonego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego (por. art. 255 pkt 1 p.w.p.), które ma charakter sporny (bezpośrednio po udzieleniu ochrony może też nastąpić, jeżeli uprawniony nie będzie się temu sprzeciwiał, uchylenie decyzji rejestracyjnej w trybie postępowania sprzeciwowego – por. art. 246 i 247 p.w.p.). Dopiero wówczas dochodzi do merytorycznej oceny, czy dane rozwiązanie spełnia ustawowe kryteria wzoru przemysłowego – tj., czy cechuje je nowość i indywidualny charakter.
Zgodnie z art. 117 ust. 1 p.w.p., do unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 89 tej ustawy. Zatem prawo to może być unieważnione w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa.
Interes prawny A. G. w dochodzeniu unieważnienia spornego prawa nie jest w sprawie kwestionowany. Wynika w szczególności z faktu skierowania przeciwko niemu przez uprawnioną z rejestracji B. H. ww. pozwu sądowego z żądaniem m. in. nakazania mu zaprzestania używania w obrocie opakowań chronionych spornym wzorem. W świetle przepisów art. 105 ust. 2 i 3 p.w.p. istotą prawa z rejestracji wzoru jest możliwość zakazania osobom trzecim wytwarzania, oferowania, wprowadzania do obrotu, importu, eksportu lub używania wytworu, w którym wzór jest zawarty bądź zastosowany, lub składowania wytworu dla takich celów. Zakres tych uprawnień ograniczony jest więc do gospodarczej formy korzystania ze wzoru. Osoby takie mają interes prawny w unieważnieniu udzielonego prawa z rejestracji, gdy powołują się na brak ustawowych warunków do jego uzyskania przez osobę uprawnioną z rejestracji, gdyż pozytywny wynik postępowania w tym względzie skutkować będzie po ich stronie uprawnieniami do swobodnego wykorzystania wzoru w prowadzonej działalności.
W świetle poczynionych ustaleń faktycznych, organ prawidłowo uznał, że sporny wzór przemysłowy Opakowanie do herbaty, w części odnoszącej się do pierwszej odmiany wzoru, nie spełnia warunków ustawowych – nowości i indywidualnego charakteru, co uzasadnia unieważnienie prawa z rejestracji tego wzoru.
Dla zakwalifikowania rozwiązania do grupy wzorów przemysłowych oba warunki, tj. nowości i indywidualnego charakteru, muszą być spełnione równocześnie (por. art. 102 ust. 1 p.w.p.)
Wzór uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji (datą tą jest data zgłoszenia wzoru w UP; w tej sprawie jest to [...] stycznia 2003 r.), identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób (por. art. 103 ust. 1 p.w.p., z zastrzeżeniami poczynionymi w ust. 2 i 3 tego artykułu). Przyjmuje się przy tym, że każdy akt umożliwiający zapoznanie się z wzorem nieograniczonej licznie osób zajmujących się zawodowo dziedziną, której wzór dotyczy – realizuje tę przesłankę (w ust. 2 art. 103 p.w.p. przewidziano bowiem, że wzoru nie uważa się za udostępniony publicznie, jeżeli nie mógł dotrzeć do wiadomości takich właśnie osób). Innymi słowy ochrona wzoru przemysłowego oparta została na szeroko rozumianym pierwszeństwie, którego podstawą jest brak udostępnienia publicznego.
Reklama prasowa jest formą udostępnienia publicznego wzoru w świetle powyższego rozumienia tej czynności, gdyż daje wskazanym wyżej osobom faktyczną możność zapoznania się ze wzorem.
Indywidualny charakter – zgodnie z art. 104 ust. 1 p.w.p. – charakteryzuje wzór wówczas, gdy ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku (przyjmuje się, że termin "zorientowany użytkownik" wskazuje na osobę, która używa w sposób stały danego produktu; nie jest więc to ani przeciętny konsument, ani przeciętny fachowiec), różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór, który był wcześniej udostępniony publicznie (tj. przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo).
Porównując sporny wzór z opakowaniem pokazanym na zdjęciu reklamowym herbaty w ww. czasopiśmie "P" z [...] maja 2001 r. i odnosząc do wymienionego zdjęcia poczynione oceny, organ prawidłowo wywiódł, iż pierwsza odmiana tego wzoru została w całości ujawniona w tej reklamie. Przyjmując, że nowość cechuje wzór, który nie jest udostępniony publicznie, natomiast wzmiankowana reklama stanowi przejaw takiego udostępnienia (ujawnienia), sporny wzór pozbawiony jest zarówno cechy nowości, jak i indywidualnego charakteru, skoro w identycznym kształcie został upowszechniony przed datą pierwszeństwa. Przede wszystkim ogólne wrażenie jakie wywołuje, nie różni się – zdaniem Sądu – od takiego wrażenia wywoływanego przez wzór pokazany wcześniej w ww. reklamie.
Tymczasem istnienie takiego różnego ogólnego wrażenia jest przesłanką indywidualnego charakteru wzoru.
Zwrot "ogólne wrażenie" wskazuje na to, że wzór musi się różnić od wzoru już znanego i nie może wywoływać wrażenia, że taką postać wytworu już widziano.
Ochronie płynącej z rejestracji podlega tylko taka postać wytworu, która jest nowa i ma indywidualny charakter, nadany w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację (por. art. 102 ust. 1). Wzorem przemysłowym – jak z tego wynika – nie jest wytwór jako taki, lecz forma, wygląd tego wytworu. Dobór wymienionych cech wskazuje, że postać wytworu utożsamiać można z jego wyglądem. Zatem o postaci wytworu decyduje jego wygląd – strona wizualna, a nie opis, który nie zawsze może oddać istotę wyglądu, bądź być z tym wyglądem – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – sprzeczny.
W opisie spornego wzoru – w pierwszej odmianie opakowania – podano, że opakowanie ma kolor brązowy i przeznaczone jest do czerwonej herbaty PU – ERH, podczas gdy na dołączonej do tego opisu ilustracji fotograficznej pierwszej odmiany wzoru/opakowania (por. fot. 1) pokazano to opakowanie w kolorze czerwonym, względnie – jak słusznie ujął to organ – ceglastym, a nie brązowym. W każdym bądź razie, analizując tę fotografię, organ prawidłowo ocenił kolorystykę wzoru.
W kontekście wzmiankowanego wyżej "ogólnego wrażenia" ustalony kolor wzoru jest porównywalny i zbieżny z kolorem opakowania do herbaty reklamowanej w ww. czasopiśmie "P" z [...] maja 2001 r. Poza tym strona skarżąca przyznała w sprawie (por. ww. pismo z [...] maja 2006 r.), że ogłoszenie reklamowe przedstawia fotografię opakowań do herbaty PU – ERH w kolorystyce czerwonej.
Istotnym elementem zgłoszonego wzoru przemysłowego w każdej z czterech jego odmian (w tym spornej odmiany) jest kolor opakowania. Zatem materiał fotograficzny przedstawiony przy zgłoszeniu rejestracyjnym ma podstawowe znaczenie dla oceny postaci wytworu – wyglądu zewnętrznego wzoru. Zasadnie więc w kontekście tego materiału, tj. w tym przypadku chodzi o fotografię 1, UP ocenił tę postać weryfikując opis z dołączonym zdjęciem.
Zważywszy, że w świetle art. 105 ust. 4 p.w.p. zakresem ochrony objęta jest nie tylko postać wytworu w wersji wskazanej w zgłoszeniu, lecz każdy podobny wzór do granicy, poza którą porównywane rozwiązanie wywołuje odmienne wrażenie ogólne na zorientowanym użytkowniku (wzory podobne objęte są zakresem wyłączności płynącej z rejestracji), jak również bacząc na to, że o postaci wytworu decyduje jego wygląd, należy zaakceptować stanowisko organu, który ustalając czerwoną kolorystykę spornego wzoru przemysłowego w jego pierwszej odmianie, stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w tej sytuacji zakres jego ochrony odnosi się "do koloru czerwonego/ceglastego, jak na fotografii 1, a nie do koloru brązowego, którego na fotografii nie widać". W konsekwencji pierwsza odmiana tego wzoru nie jest nowa i nie posiada indywidualnego charakteru w wyżej podanym rozumieniu tych pojęć, gdyż wcześniej została udostępniona publicznie przez ujawnienie w ww. reklamie, w której pokazano takie same opakowania do herbaty w kolorze czerwonym, względnie ceglastym.
Ma rację skarżąca podnosząc w skardze, że o nowości i indywidualnej postaci wytworu lub jego części może decydować kolorystyka. Jednak zarzut błędnego ustalenia w decyzji tej kolorystyki, gdy idzie o sporny wzór opakowania w ww. reklamie, a w szczególności ustalenia, że pierwsza odmiana spornego wzoru ma kolor czerwony – podobnie jak w reklamie, nie znajduje potwierdzenia w zebranych w sprawie materiałach dowodowych (por. akta administracyjne).
Nie jest też zasadne stanowisko skarżącej, która – jak wynika z argumentacji skargi – decydujące znaczenie przy ocenie spornego wzoru przemysłowego pod kątem spełnienia przesłanek zdolności rejestrowej (kryterium nowości i indywidualnego charakteru) przyznaje jego opisowi. Przede wszystkim stosownie do art. 108 ust. 1 p.w.p. do zgłoszenia wzoru przemysłowego stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, przepisy o zgłoszeniu wynalazku – art. 31 – 33 p.w.p. M. in. zgłoszenie wzoru przemysłowego w celu uzyskania prawa z rejestracji powinno obejmować opis wzoru ujawniający jego istotę. Szczegółowe warunki, jakie podanie i opis powinny spełniać, wskazane zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 30 stycznia 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz. U. nr 40, poz. 358 ze zm.)
W szczególności w § 5 ust. 1 rozporządzenia przewidziano, że opis wzoru przemysłowego powinien przedstawiać wzór na tyle jasno i wyczerpująco, aby na jego podstawie oraz przy pomocy rysunku, fotografii i próbek można go było odtworzyć w każdej przedstawionej w zgłoszeniu odmianie. Stosownie do pozostałych przepisów tego rozporządzenia w wersji na dzień zgłoszenia spornego wzoru (a więc przed zmianą, która weszła w życie z dniem 1 lipca 2005 r.) rysunek wzoru powinien przedstawiać przedmiot wzoru w ujęciu schematycznym z wyraźnym wskazaniem cech istotnych (§ 6), opis rysunku i fotografie wzoru powinny być złożone w trzech egzemplarzach (§ 8 ust. 1) oraz zgłoszenie wzoru uważa się za dokonane, jeżeli zawiera co najmniej podanie, opis, rysunek lub fotografię (§ 10 ust. 2).
Wobec tych unormowań wykonawczych do ustawy p.w.p., za nieuzasadnione należy uznać zapatrywanie strony skarżącej (por. protokół rozprawy przed Sądem z [...] marca br.), że rysunki i fotografie w świetle stanu prawnego z 2003 r. mają znaczenie pomocnicze, gdyż decydował opis wzoru. Nowelizacja omawianego rozporządzenia z dniem 1 lipca 2005 r. niewątpliwie wzmocniła znaczenie ilustracji wzoru (por. art. 5 ust. 2 rozporządzenia w obecnym brzemieniu, zgodnie z którym opis powinien m. in. określać figury ilustracji i § 6 stanowiący, że ilustracja wzoru powinna przedstawiać jego przedmiot z wyraźnym wskazaniem cech istotnych), jednak brak uzasadnienia, żeby wcześniejsze wymogi ilustrowania wzoru sprowadzić do czynności pomocniczej, w całości determinowanej przez opis, zwłaszcza że niezmieniony w treści przepis § 7 rozporządzenia przewiduje, że w celu lepszego zobrazowania wzoru fotografie mogą przedstawiać przedmiot wzoru w różnych ujęciach, a § 8 ust. 1 nakazuje złożenie opisu i ilustracji (wcześniej opisu, rysunków i fotografii).
Przedłożenie fotografii pod rządami p.w.p. i wzmiankowanego rozporządzenia, w każdej wersji przepisów, należy uznać za istotne, a w szczególności, gdy cechą wzoru jest kolor. Żeby oddać kolorystykę zastrzeżoną dla wzoru (postaci wytworu) niezbędne jest przedstawienie go na fotografii, która w takiej sytuacji decydować będzie przy ocenie wzoru.
Przepis art. 108 ust. 1 uzupełnia ust. 2 art. 108, który w wersji obowiązującej na dzień zgłoszenia spornego wzoru nakazywał dołączenie do zgłoszenia rysunku wzoru oraz ewentualnie fotografii (w obecnej wersji – po zmianie z dniem [...] marca 2004 r. stanowi, że zgłoszenie wzoru przemysłowego zawiera ilustracje, a w szczególności rysunki lub fotografie).
Powyższa modyfikacja zgłoszenia wzoru przemysłowego względem zgłoszenia wynalazku (obowiązek dołączenia rysunku, ewentualnie fotografii) wynika z tego, że ochroną objęta jest postać wytworu, postrzegalna wzrokowo. Aby więc dookreślić zakres wyłączności, konieczne jest wskazanie, jakiego wytworu ona dotyczy. Opis nie zawsze pozwala dokładnie odtworzyć tę postać (zwłaszcza takie zewnętrzne jej elementy jak m. in. właściwości powierzchni, ornament czy kolorystyka), stąd tak charakterystyczny dla wynalazków obowiązek dołączenia opisu i zastrzeżeń patentowych, nie jest wystarczający w zakresie wzorów przemysłowych.
Skoro przy wzorach przemysłowych chodzi o postać wytworu, czyli o wygląd, który odnosi się do zewnętrznych jego elementów, liczy się zatem jak ta postać wytworu (wzór) postrzegana jest wzrokowo (jak wygląda), a nie jak jest opisana. Słusznie zatem zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że w przypadku rozbieżności między opisem a postacią wzoru, decydujące znaczenie ma postać – wygląd zewnętrzny wzoru.
W tej sprawie w opisie wzoru wskazano na kolor brązowy opakowania do herbaty w pierwszej odmianie wzoru, jednak dołączona fotografia 1, która jest częścią ilustracji tego wzoru, przedstawia to opakowanie wbrew opisowi w kolorze czerwonym/ceglastym, jak prawidłowo ocenił organ – a nie brązowym. Kolor z tej fotografii odpowiada kolorowi opakowań z ww. reklamy z 2001 r. Zatem zasadnie organ przyjął, że zgłoszony przez skarżącą wzór pozbawiony jest cechy nowości i indywidualnego charakteru.
Nie zmienia powyższych konstatacji wskazywane w skardze świadectwo rejestracji spornego wzoru z [...] października 2004 r., którego kopię pełnomocnik skarżącej złożył do akt na rozprawie w dniu [...] marca 2007 r.
Przede wszystkim nawiązuje ono do opisu i materiału ilustracyjnego wzoru przedstawionego przez skarżącą przy zgłoszeniu rejestracyjnym, jako do materiału włączonego do świadectwa. Jednak wbrew argumentacji skargi świadectwo to nie zawiera żadnych innych zapisów charakteryzujących sporny wzór, które nie były wyżej omawiane, a miałyby w sprawie znaczenie decydujące. Trzeba też wiedzieć, że w świetle art. 114 p.w.p. świadectwo jest jedynie formalnym potwierdzeniem prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, a jego częścią składową jest opis ochronny wzoru obejmujący opis tego wzoru, rysunek oraz zawarte w zgłoszeniu fotografie.
Reasumując całokształt powyższych rozważań – rejestrowy tryb udzielania ochrony na wzór przemysłowy determinuje sposób i zakres działania organu w takich sprawach. W szczególności – jak już szerzej opisano – stosownie do art. 110 p.w.p. UP wydaje decyzję o udzieleniu prawa z rejestracji po stwierdzeniu, że zgłoszenie jest prawidłowe. Ocena w tym względzie jest zawsze wynikiem rozpatrzenia zgłoszenia pod względem spełnienia wymogów formalnych. Na tym etapie organ może wezwać zgłaszającego do uzupełnienia braków zgłoszenia lub usunięcia usterek – art. 42 ust. 1 oraz art. 46 p.w.p. w zw. z art. 118 ust. 1 p.w.p. Odmowa udzielenia prawa z rejestracji następuje skutkiem przeszkód rejestracyjnych (por. art. 49 w zw. z art. 118 p.w.p.), w szczególności, gdy wzór jest sprzeczny z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami oraz gdy narusza art. 131 ust. 2 pkt 2-5 p.w.p. (por. art. 110 w zw. z art. 106 p.w.p.). Jeżeli wzór narusza ustawowe kryteria ochrony – przesłanki zdolności rejestrowej (nowość i indywidualny charakter), organ bada te kwestie po raz pierwszy w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru (a więc inaczej niż przy patentach i prawach ochronnych, których udziela się po badaniu, w którym przed wydaniem decyzji ocenia się nowość i inne warunki udzielenia tej ochrony).
Podkreślić w tym miejscu należy bezwzględny charakter tych przesłanek. Ich braku nie może sanować nawet stwierdzenie ewentualnych uchybień organu na etapie postępowania zgłoszeniowego. W tym sensie nie ma w sprawie istotnego znaczenia zarzut skargi, że skoro organ rozpatrując zgłoszenie miał wątpliwości co do tożsamości przyjętej w opisie kolorystyki z dokumentacją wzoru, to winien był je wyjaśnić w toku tego postępowania. Prawo z rejestracji wzoru dotkniętego wadą braku ww. przesłanek zdolności rejestrowej podlega unieważnieniu na wniosek osoby, która ma w tym interes prawny, niezależnie od tego, czy w postępowaniu zgłoszeniowym organ sprostał wszystkim jego wymogom. Przedmiotem oceny w sprawie o unieważnienie jest bowiem prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, któremu udzielono ochrony, a celem tej sprawy jest doprowadzenie do wyeliminowania go z obrotu prawnego w sytuacji, gdy wykazany zostanie brak spełnienia ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania.
W ocenie Sądu bezzasadna jest też argumentacja skargi, tam gdzie akcentuje ona stan i rozwój techniki fotograficznej oraz reprodukcyjnej w okresie między zgłoszeniem, a rozpatrywaniem niniejszego sporu. Istotne w sprawie jest bowiem porównanie ilustracji fotograficznej dołączonej do zgłoszenia spornego wzoru do rejestracji z ww. zdjęciem reklamowym z 2001 r. Zestawienie tych elementów przez organ i wyciągnięte z tego wnioski merytoryczne w sprawie, nie nasuwają zastrzeżeń. Złożona natomiast przez stronę na rozprawie kolorowa fotografia spornego wzoru została zrobiona – według oświadczenia pełnomocnika skarżącej – obecnie (por. protokół z rozprawy). Wprawdzie kolorystycznie odbiega ona od fotografii "zgłoszeniowej" i ww. zdjęcia reklamowego, jednak jest to element spoza materiału dowodowego, który stanowił w tej sprawie przedmiot oceny i podjętego rozstrzygnięcia. Nie może zatem być brany pod uwagę przez Sąd na obecnym sądowoadministracyjnym etapie tej sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę jako bezzasadną.