VI SA/Wa 2225/12

VI SA/Wa 2225/12 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek /sprawozdawca/
Danuta Szydłowska /przewodniczący/
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II GSK 1231/13 - Wyrok NSA z 2014-09-30
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
art. art. 4 ust. 25, 13g ust. 1, 13g ust. 1b pkt 1, 40c, 41 ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. art. 61, 64 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania J. S. (zwanego dalej skarżącym) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej organem I instancji) z dnia [...] lipca 2012 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca
1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej Kpa.), art. 13g ust. 1, ust. 1a, ust. 1b pkt 1, ust. 2, art. 40c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U.
z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., zwanej dalej udp.), lp. 6 pkt 6 lit. d) i e), lp. 6 pkt 7 lit. d) i e), lp. 9 pkt 5 lit. c) załącznika nr 2 do ww. ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy
z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej Prd.), art. 5 ust. 2 w zw. z art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 222, poz. 1321).
Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] kwietnia 2012 r. w [...] na drodze wojewódzkiej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował B. S.. Kierowca wykonywał przewóz drogowy piasku w imieniu przedsiębiorcy Pana J. S.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012r. Decyzją organu I instancji nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 45.040 zł z powodu przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, dla:
1. pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych,
2. potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m, oraz
3. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 7 Kpa., art. 8 Kpa., art. 75 § 1 Kpa., art. 77 § 1 Kpa., art. 80 Kpa., przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, art. 11 Kpa., art. 107 § 3 Kpa., przez brak pełnego uzasadnienia decyzji w zakresie odmowy wiarygodności dowodów przedstawionych przez skarżącego, oraz art. 13g ust. 1a i 1b, ust. 2 oraz art. 40c udp., przez ich niewłaściwe zastosowanie. Jego zdaniem, podczas kontroli osoby, które ją przeprowadzały odnosiły się do kontrolowanego w sposób obraźliwy, wulgarny, posuwając się do stosowania gróźb i przemocy, co znalazło odzwierciedlenie w uwagach do protokołu kontroli. Nadto nie zgodził się z uwagami organu I instancji, że to kierowca uruchomił podnoszenie skrzyni ładunkowej i wyjaśnił, iż zostało to spowodowane awarią systemu samowyładowczego naczepy, w wyniku której doszło do uniesienia skrzyni ładunkowej i jej opróżnienia, na dowód czego przedstawiono opinię techniczną pojazdu. W wyniku wysypania ładunku podjęto decyzję o jego ponownym załadowaniu, jednak brak staranności przy tej czynności spowodował zmieszanie faktycznie przewożonego przez kierowcę piasku z naczepy z materiałem, który wcześniej znajdował się na miejscu kontroli, co wskazano w treści protokołu kontroli (uwagi do protokołu). Zdaniem skarżącego, nie ulega wątpliwości, że masa załadowanego ponownie ładunku nie mogła być identyczna z masą ładunku pierwotnie przewożonego. Tym samym w ocenie skarżącego uzyskany wynik pomiaru nie może odzwierciedlać rzeczywistych nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Nadto skarżący przedstawił wątpliwości co do przebiegu procesu ważenia pojazdu oraz podkreślił, że wyniki uzyskane w trakcie ważenia pojazdu nie odzwierciedlały rzeczywistej masy pojazdu z ładunkiem oraz nacisków osi w czasie wykonywania przewozu drogowego. Ponadto, wedle oceny skarżącego, doszło
do naruszenia art. 80 Kpa., gdyż organ uznał, że zdjęcia zrobione przez stronę nie stanowią materiału dowodowego, gdyż nie wiadomo kiedy zostały wykonane, podczas gdy taki sam zarzut można postawić zdjęciom zrobionym przez inspektorów i mieć poważne wątpliwości co do dokładnej chwili ich wykonania. Mając na uwadze zgłoszoną argumentację skarżący wnosił o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania.
Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazał, że miejsce ważenia legitymuje się pomiarem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...] kwietnia 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW [...] o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważną deklaracją zgodności wydaną przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii w dniu [...] listopada 2009 r. na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) i weszła w życie wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej, po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do lp. 7 załącznika nr 6, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 29 z późn. zm.).
Zdaniem organu II instancji dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia, a kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. W wyniku ważenia organ I instancji stwierdził następujące naruszenia dopuszczalnych norm:
- nacisk 12,5 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu - przekroczenie o 4,5 t,
- nacisk 30,9 t na potrójnej osi nienapędowej naczepy - przekroczenie o 9,1 t,
- łączna masa zespołu pojazdów 50,9 t - przekroczenie dmc o 10,9 t,
- przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych.
W sprawie zastosowano następujące zapisy:
Lp. 6: Za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:
- pkt 6 dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:
- lit. d) powyżej 24,8 t do 26,3 t 9000 zł
- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,5 t powyżej 26,3 t dodatkowo 7000 zł
- pkt 7 dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:
- lit. d) powyżej 9,0 t do 9,5 t 1200 zł
- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo 900 zł
Lp. 9: Za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej:
- pkt 5 pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy:
—lit c) powyżej 50,0 t do 64,0 t 1440 zł.
Organ I instancji wymierzył karę pieniężną w wysokości: 9000 zł + (4 x 7000 zł) + 1200 zł + (6 x 900 zł) + 1440 zł = 45040 złotych.
Organ II instancji powołując się na ustalenia organu I instancji wskazał, że po pobraniu dokumentów sprawdzono stan techniczny pojazdu, a następnie kontrolujący inspektorzy rozpoczęli przygotowywanie wag do wykonania pomiarów nacisków osi, kiedy to kierowca uruchomił podnoszenie skrzyni ładunkowej i rozładował przewożony materiał - piasek. O powyższym powiadomiono Zarządcę drogi, oraz Komendę Policji. Z treści protokołu wynika również, iż podczas czynności kontrolnych kierowca zażądał wezwania pogotowia ratunkowego ze względu na stan zdrowia, co też uczyniono. O zdarzeniu poinformowano właściciela pojazdu, który przybył na miejsce zdarzenia. Decyzją kontrolujących polecono zarządcy drogi dokonać wsypania do naczepy, wysypanego ładunku, co wykonano przy zastosowaniu sprowadzonego sprzętu budowlanego. Podczas czynności ważenia pojazdu udział brali przedsiębiorca – J. S. wraz z K. S., którzy brali udział przy odczytywaniu wyników pomiaru.
Do protokołu kontroli uwagi wniósł K. S., iż na miejscu załadunku znajdował się inny materiał, a wysypanie było skutkiem awarii, która wystąpiła "natychmiast", nie z winy kierowcy. Ponadto z uwag wynika, iż zarządca drogi dokonał załadunku materiału wysypanego wraz z materiałem, który zdaniem wnoszącego uwagi znajdował się w tym miejscu wcześniej oraz, iż stwierdzono duże różnice nacisku osi pomiędzy prawa, a lewą stroną pojazdu.
Organ odwoławczy wskazał, że za stanowiskiem, że na punkcie kontrolnym, gdzie zatrzymano pojazd nie znajdował się żaden inny materiał (piesek, ziemia) przemawia m.in. notatka służbowa dotycząca kontroli drogowej
nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów organ nie daje wiary twierdzeniom strony dotyczącym samoistnego wyładowania ładunku oraz późniejszego rzekomego załadowania dodatkowego ładunku. Organ daje wiarę opisanemu stanowi faktycznemu, który znajduje się
w decyzji organu I instancji, gdzie cała sytuacja została szczegółowo opisana. Również rzekome nieprawidłowe ustawienie kół pojazdu podczas ważenia wynikające ze zdjęć przesłanych przez stronę nie jest, zdaniem organu, wiarygodne, gdyż zdjęcia te mogły być zrobione podczas najazdu na wagi.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, wnosząc o wstrzymanie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wykonania w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej, w przypadku braku wydania przez organ odwoławczy postanowienia, o którym mowa powyżej wnosił o wstrzymanie wykonalności decyzji Głównego inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., oraz decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., oraz decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie - w przypadku uznania braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) i 3) o uchylenie jej i decyzji ją poprzedzającej w całości. Nadto wnosił o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił:
1. naruszenie prawa procesowego, a mianowicie:
1.1. art. 139 Kpa., poprzez wydanie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, polegającej na podwyższeniu dokonanych przez organ I instancji wyliczeń przekroczenia dopuszczalnej normy nacisku na potrójnej osi nienapędowej naczepy z 30,9t na 31,2t na podstawie "wewnętrznych regulacji" Inspekcji Transportu Drogowego, co spowodowało utrzymanie w mocy kary pieniężnej w wysokości 37.000 zł, podczas gdy prawidłowa wysokość kary pieniężnej powinna wynosić 30.000 zł,
1.2. art. 7, 8, 10 § 1, 11, a także art. 75 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
1.2.1. brak zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji drugoinstancyjnej, w szczególności o nowym wyliczeniu przekroczenia dopuszczalnych norm nacisku,
1.2.2. brak wskazania i wyjaśnienia przez organ odwoławczy sposobu wyliczenia przekroczeń dopuszczalnych norm, opierając się w tej mierze na "wewnętrznych regulacjach" Inspekcji Transportu Drogowego,
1.2.3. niewyjaśnienie przez organ pierwszej instancji wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaniechania wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz dokonania oceny tego materiału dowodowego z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów,
1.2.4. dopuszczenie przez organ odwoławczy jako dowodu w postępowaniu administracyjnym notatki służbowej dotyczącej kontroli drogowej z dnia [...] kwietnia 2012 r.,
1.3. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., poprzez utrzymanie w mocy decyzji nieistniejącej
w obrocie prawnym i nie odnoszącej się do skarżącego, tj. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r.
nr [...],
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
a mianowicie art. 13g ust. 1a i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i załącznika nr 2 do tej ustawy poprzez wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 45.040 zł, podczas gdy z całokształtu okoliczności faktycznych wynika, że brak było podstaw do wymierzenia kary pieniężnej, ewentualnie kara to powinna być niższa o kwotę 7.900 zł.
Zdaniem skarżącego organ II instancji naruszył przepis art. 139 Kpa., poprzez zawyżenie wysokości kary. Organ dokonał zmiany wyliczeń przekroczeń dopuszczalnych norm dokonanych przez organ I instancji na niekorzyść strony odwołującej się. Zdaniem organu odwoławczego, "mając na uwadze wewnętrzne regulacje" Inspekcji Transportu Drogowego, należało stwierdzić, że:
- nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 12,5t - przekroczenie normy o 4,5t,
- nacisk na potrójnej osi nienapędowej naczepy wynosił 31,2t - przekroczenie normy o 9,4t,
- łączna masa zespołu pojazdów wynosiła 51,2t - przekroczenie dmc o 11,2t.
Oznacza to, że organ odwoławczy podwyższył nacisk na potrójnej osi nienapędowej naczepy z wartości 30,9t na wartość 31,2t, zaś łączną masę zespołu pojazdów z wartości 50,9t na 51,2t. Zgodnie z art. 13g udp. wysokość kar pieniężnych określa załącznik nr 2 do ustawy. Zgodnie z tym załącznikiem za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8,0 t:
- (...) dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:
o powyżej 24,8 t do 26,3 t - kara pieniężna w kwocie 9.000 zł oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,5 t powyżej 26,3 t dodatkowo kara pieniężna w kwocie 7.000 zł. Zgodnie z tą regulacją jeżeli suma nacisków przekraczała wartość 26,3 t, to wówczas wymierza się karę 9.000 zł plus 7.000 zł za każde rozpoczęte przekroczenie l,5t powyżej 26,3t. Sposób obliczenia wysokości kary pieniężnej za przekroczenie wartości 26,3t przedstawia się zatem następująco:
- za nacisk o wartości 26,3t - 9.000 zł,
- za nacisk o wartości od 26,4t do 27,9t - 9.000 zł + 7.000 zł,
- za nacisk o wartości od 28t do 29,5t - 9.000 zł + 2 x 7.000 zł,
- za nacisk o wartości od 29,6t do 31,11 - 9.000 zł + 3 x 7.000 zł,
- za nacisk o wartości od 31,2t do 32,7t - 9.000 zł + 4 x 7.000 zł.
Organ I instancji stwierdził nacisk 30,9t na potrójnej osi nienapędowej naczepy i tym samym błędnie wymierzył za te naruszenie karę pieniężną w wysokości 37.000 zł, podczas gdy uprawniony był jedynie do wymierzenia kary w wysokości 30.000 zł. Wskazał, że organ odwoławczy nie tylko nie obniżył wysokości kary pieniężnej, ale jeszcze pogorszył sytuację prawną odwołującego się - podwyższył nacisk osi z wartości 30,9t na 31,2t i tym samym uzasadnił, że podwyższenie te nie ma wpływu na wymiar kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 139 Kpa. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo łub rażąco narusza interes społeczny. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy dopuścił się naruszenia tego przepisu, gdyż nie tylko nie obniżył wartości kary pieniężnej, ale podwyższył - stosując "wewnętrzne regulacje" Inspekcji Transportu Drogowego - wyliczenia przekroczeń dopuszczalnych norm, czym uzasadnił, że jego wyliczenia pozostają bez wpływu na wymiar kary pieniężnej.
Zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie uzasadnił odstępstwa od zakazu wyrażonego w art. 139 Kpa., tj. rażącego naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję oraz rażącego naruszenia interesu społecznego. Dlatego też skarżący zarzucił decyzji organu drugoinstancyjnego naruszenie art. 139 Kpa., a takie naruszenie stanowi rażące naruszenie prawa, co jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.
Wskazał, że organ odwoławczy dokonał podwyższenia wyliczeń przekroczeń dopuszczalnych norm "mając na uwadze wewnętrzne regulacje Inspekcji Transportu Drogowego" a organy administracji publicznej powinny stosować przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Nadto, przy ustalaniu praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego powinny kierować się zasadą pogłębiania zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej i ich należytego i wyczerpującego informowania o wszystkich okolicznościach sprawy. Natomiast w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie kierował się tymi zasadami, skoro dokonał wyliczeń na podstawie jakiś wewnętrznych regulacji - po pierwsze nie ujawnionych do wiadomości strony, po drugie nie mających oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.
Jego zdaniem, organ odwoławczy zastosował niewłaściwą wysokość kary umownej z tytułu przekroczenia nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Zgodnie z załącznikiem nr 2 do udp. dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi powyżej 9,0t do 9,5t kara wynosi 1.200 zł plus za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5t powyżej 9,5t dodatkowo 900 zł. Oznacza to, że sposób obliczenia wysokości kary pieniężnej za przekroczenie tej normy przedstawia się zatem następująco:
- za nacisk o wartości do 9,5t - 1.200 zł,
- za nacisk o wartości od 9,6t do 10,łt - 1.200 zł + 900 zł,
- za nacisk o wartości od 10,2t do 10,7t - 1.200 zł + 2 x 900 zł,
- za nacisk o wartości od 10,8t do 11,3t - 1.200 zł + 3 x 900 zł,
- za nacisk o wartości od 11,4t do 11,9t - 1.200 zł + 4 x 900 zł,
- za nacisk o wartości od 12t do 12,5t - 1.200 zł + 5 x 900 zł,
- za nacisk o wartości od 12,6t do 13,11 - 1.200 zł + 6 x 900 zł.
Organ I instancji stwierdził nacisk 12,5t na pojedynczej osi i tym samym wymierzył błędnie za te naruszenie karę pieniężną w wysokości 6.600 zł, podczas gdy uprawniony był jedynie do wymierzenia kary w wysokości 5.700 zł,
Jego zdaniem, kara pieniężna powinna być niższa o kwotę 7.900 zł.
Wskazywał, na naruszenie przepisów art. 7, 8, 10 § 1, a także art. 75 § 1, 77 § 1, 80 Kpa., co wpłynęło na poczynienie błędnych ustaleń faktycznych. Stwierdził, że organy dokonały ustaleń faktycznych przede wszystkim w oparciu o protokół kontroli
nr [...]. Jego zdaniem, kontrola nie została przeprowadzona
w sposób prawidłowy, stąd też jej wyniki powinny być poddane szczegółowej analizie. Organy nie wzięły pod uwagę zastrzeżeń skarżącego wobec kontroli drogowej.
Nie zgodził się z ustaleniami [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, aby kierowca sam uruchomił podnoszenie skrzyni ładunkowej. Wyjaśniał, że wysypanie się piasku z naczepy było spowodowane awarią systemu samowyładowczego naczepy, w wyniku której doszło do niekontrolowanego uniesienia skrzyni ładunkowej, a następnie do jej samoczynnego opróżnienia. Przyczyną niekontrolowanego uniesienia skrzyni ładunkowej naczepy była faktycznie awaria elektrozaworu, od ciśnieniowego systemu, służącego do podnoszenia i opuszczania skrzyni ładunkowej. Na dowód powyższego przedłożono do akt opinię techniczną kopię zlecenia naprawy oraz fakturę za naprawę.
Jego zdaniem, w celu wykonania pomiarów nacisku osi i masy, w trakcie manewrów pojazdu nastąpiła awaria systemu samowyładowczego naczepy,
w wyniku którego doszło do niekontrolowanego uniesienia skrzyni ładunkowej,
a następnie do jej samoczynnego opróżnienia.
W ocenie Skarżącego, masa załadowanego ponownie ładunku nie mogła być identyczna z masą ładunku pierwotnie przewożonego. Jego zdaniem, nie można stwierdzić, nawet w przybliżeniu, ile więcej materiału znalazło się w naczepie. Skoro zatem takie ustalenia są niemożliwe, to nie sposób określić podstawy służącej wymierzaniu kar finansowych.
Mając na uwadze powyższe uchybienia, których nie da się w żaden sposób usunąć, nie można mieć pewności co do wyników kontroli, a zatem wydanie decyzji wymierzającej karę pieniężną stronie tego postępowania byłoby pozbawione podstawy faktycznej.
Brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, polegający chociażby na niemożliwości dokładnego stwierdzenia wagi pojazdu i związanych z nim przekroczeń, prowadzi do naruszenia art. 77 § 1 Kpa., zgodnie z którym na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W ocenie skarżącego, doszło również do naruszenia przepisu art. 107 § 3 Kpa., gdyż organ odwoławczy nie uzasadnił w odpowiedni sposób, dlaczego nie dał wiary dowodom przedłożonym przez skarżącego.
Jego zdaniem, doszło także do naruszenia art. 11 Kpa., ustanawiającego
tzw. zasadę przekonywania, zgodnie z którą na organie administracji publicznej ciąży obowiązek dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone obowiązki.
Wskazał, że organ odwoławczy dopuścił się również naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., poprzez utrzymanie w mocy decyzji nieistniejącej w obrocie prawnym i nie odnoszącej się do skarżącego, tj. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Wskazać bowiem należy, że organ odwoławczy w petitum zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. wskazał, że utrzymuje decyzję nr [...], podczas gdy decyzja o takim numerze nie odnosi się do skarżącego. Ponadto, decyzja ta nie istnieje w obrocie prawnym, gdyż postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. organ I instancji dokonał jej sprostowania, wskazując, że decyzja nr [...] dotyczy innego podmiotu.
Wskazał, że naruszenie prawa materialnego wynika z dokonania nieprawidłowych ustaleń stanu faktycznego będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej także: p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r.
Stosownie do art. 64 ust. 1 Prd., ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem łub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.
W myśl art. 13g ust.1 udp., za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym łub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 13g ust. 1b pkt 1 powyższą karę nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.
Jak stanowi art. 40c ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).
Zgodnie z definicją pojazdu nienormatywnego, zawartą w art. 4 ust. 25 udp., jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach niniejszej ustawy, albo którego wymiary i masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym, z wyłączeniem autobusów w zakresie nacisków osi.
Stosownie do art. 41 ust. 4 i 5 ww. ustawy wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t oraz wykaz dróg krajowych i dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 101, ustalone zostały rozporządzeniami Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2010 r. (odpowiednio: Dz. U. Nr 138, poz. 932 i poz. 933 ze zm.). Droga wojewódzka nr [...] w [...] nie została wymieniona w ww. rozporządzeniach. Zastosowanie znajduje więc art. 41 ust. 6, w myśl którego drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.
W przypadku potrójnych osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m dopuszczalna jest maksymalna suma nacisków osi do 21,8 t w myśl zapisów lp. 6 pkt 6 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których mowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 ww. ustawy), za przekroczenie dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach.
W przypadku zespołu pojazdów składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy dopuszczalna masa całkowita może wynosić do
40 t włącznie w myśl zapisów lp. 9 pkt 5 załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W załączniku tym określone są wysokości kar pieniężnych (o których nowa w powołanym wyżej art. 13g ust. 1 ww. ustawy), za przekroczenie dopuszczalnej masy oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach.
Ustawa – Prawo o ruchu drogowym w art. 61 wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku:
1. Ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej łub dopuszczalnej ładowności pojazdu.
2. Ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby:
1) nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drożę:
2) nie naruszał stateczności pojazdu;
3) nie utrudniał kierowania pojazdem;
4) nie ograniczał widoczności drogi łub nie zasłaniał świateł, urządzeń sygnalizacyjnych, tablic rejestracyjnych lub innych tablic albo znaków, w które pojazd jest wyposażony.
3. Ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia lub wywoływaniem nadmiernego hałasu. Nie może on mieć odrażającego wygląd łub wydzielać odrażającej woni.
4. Urządzenia służące do mocowania ładunku powinny być zabezpieczone przed rozluźnieniem się, swobodnym zwisaniem lub spadnięciem podczas jazdy.
5. Ładunek sypki może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypianie się ładunku na drogę.
Podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Pojazd po załadunku towaru powinien być pojazdem normatywnym. Jeśli ma on trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenie nacisków osi, winien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej. Nie kto inny bowiem, ale właśnie podmiot wykonujący przejazd jest odpowiedzialny za ewentualne naruszenia tych regulacji.
Jak stanowi art. 64 ust. 1 i 2 Prd., ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem łub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem łub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.
Należy zwrócić uwagę, iż ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie, a mianowicie w dniu 18 października 2011 r. wszedł w życie art. 5 ust. 2 ustawy
z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Przepis artykuł 8 ww. ustawy stanowi, że wchodzi ona
w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:
1) art. 1 pkt 9 w zakresie art. 64h oraz art. 5 ust. 2, które wchodzą w życie
z dniem ogłoszenia;
2) art. 1 pkt 5 lit. b) w zakresie art. 61 ust. 15 i 16, który wchodzi w życie
w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Ogłoszenie ustawy nastąpiło dnia 18 października 2011 r., gdyż tego dnia ww. ustawę opublikowano pod pozycją 1321 w Dzienniku Ustaw nr 222 z 2011 r.
Przepis artykuł 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy — Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, stanowi iż postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego. prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd:
a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,
b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna.
Kontrolę przeprowadzono z zastosowaniem przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW [...] i z związku z tym miejsce, gdzie dokonano ważenia, nie musi podlegać ocenie pod kątem zgodności z wymogami określonymi
w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. Nr 188, poz. 1345). Do kontroli użyto wyłącznie wag przenośnych (nieautomatycznych) do pomiarów statycznych. Jednakże miejsce, na którym wykonano pomiary, legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu, z dnia [...] kwietnia 2011 r., który zatwierdza to stanowisko do kontroli pojazdów. Wagi użyte do kontroli legitymowały się ważną deklaracją zgodności wydaną przez Urząd Miar i Kontroli Metrologicznej Badenii Wirtembergii w dniu [...] listopada 2009 r. na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Ponadto od uzyskanego wyniku pomiaru odjęto możliwą granice błędu tj. 2 % i zaokrąglono do 0,1 t w górę. Tolerancja ta została przyjęta wewnętrznymi regulacjami Inspekcji Transportu Drogowego, gdyż rzeczywisty wynik jest zawsze wyższy.
Instrukcja obsługi wag typu SAW stanowi, że eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierówniej należy zwrócić uwagę na konieczność zachowania co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Tabela w pkt 2.5 tej instrukcji przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdu 4 i 5 osiowego dwoma wagami. Każdą oś waży się osobno, a wyniki osi wielokrotnych uzyskuje się przez ich sumowanie.
W ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia art. 139 Kpa., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. Organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzją w całości w mocy. Zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać, określonej decyzją organu pierwszej instancji sytuacji. Daje on gwarancję stronie, iż wniesione odwołanie spowodować może co najwyżej utrzymanie jej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie spowoduje jej pogorszenia. Utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy nie może pogorszyć sytuacji strony. Zdaniem Sądu organ tak postąpił.
W ocenie Sądu, skarżący dokonuje błędnych obliczeń przyjmując, że minimalne przekroczenie od jakiego kara pieniężna może być naliczana wynosi 0,1 tony, a ustawa precyzuje, że chodzi o "każde" przekroczenie, czyli nawet
o minimalne. Stąd też obliczenia przyjęte przez skarżącego nie są prawidłowe.
Zarzut naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt. 1 poprzez utrzymanie w mocy decyzji nieistniejącej nie znajduje uzasadnienia. Organ pierwszej instancji faktycznie, błędnie w sygnaturze swojej sprawy wskazał cyfrę "11" zamiast cyfry "12", ale nie tworzy to nowej sprawy, czy też określa obowiązków strony. Z treści obydwu decyzji wynika jakiego stanu faktycznego dotyczą oraz, że jest to jedna i ta sama sprawa administracyjna. W konsekwencji, zarzut ten nie może naleźć uzasadnienia.
Zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia art. 7, 8 10, 11, 77, 80, 107 Kpa. Organ prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny sprawy i prawidłowo przeprowadził postępowanie. Odnośnie do faktu, że miałoby dojść do awarii i samodzielnego opróżnienia się skrzyni ładunkowej nie ma to dla tej sprawy istotnego znaczenia. Na zdjęciach miejsca rozładunku brak było śladu innego materiału, który mógłby po powtórnym załadunku spowodować zniekształcenie wyników ważenia. Skarżący powołuje się na piasek, który miał znajdywać się w miejscu kontroli, czego nie stwierdzono. Jedyny materiał, który znajdował się w miejscu kontroli to piasek pochodzący z pojazdu za czym jednoznacznie przemawiają zdjęcia.
Zdjęcie prezentowane przez stronę, z którego ma wynikać nieprawidłowe położenie koła w trakcie ważenia pojazdu, nie ma wskazania w jakim momencie ważenia zdjęcie zostało zrobione. Obecność przedsiębiorcy przy czynnościach kontrolnych i odczytywaniu wyników ważenia powodowała możliwość podjęcia decyzji o ponownym ważeniu. Z takiej możliwości przedsiębiorca nie skorzystał.
Podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu.
Obowiązek organu wyjaśnienia okoliczności sprawy nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Dopiero zaniechanie przedstawienia przez stronę dowodów, pomimo wezwania przez organ, wyłącza możliwość skutecznego podnoszenia zarzutu, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem wskutek naruszenia obowiązku organu wyjaśnienia okoliczności sprawy zgodnie z art. 7 i art. 77 Kpa. Na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe oparte jest bowiem na zasadzie oficjalności, a rola organu jest ograniczona tylko do oceny faktów, które przedstawił wnioskodawca.
Organy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego i karę pieniężną
w wysokości 45.040 złotych nałożył zgodnie z przepisami prawa.
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym
w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać,
iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 Kpa.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.