VI SA/Wa 2222/20

VI SA/Wa 2222/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Danuta Szydłowska
Grażyna Śliwińska
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 1758/21 - Wyrok NSA z 2025-03-13
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1373
art.109 ust.5,, art.66 ust.1 pkt.1 lit.c,art.69 ust.1,art.82 ust.5 pkt3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 266
art.5 pkt21
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2017 r.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 9 grudnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu W. W., zwanego dalej "Zainteresowanym" z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności: wspólnik spółki jawnej [...] oraz [...]. Spółka Jawna.
ZUS poinformował, że nie wydawał decyzji o obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym przez W. W. jako wspólnika ww. spółki ze względu na fakt, iż jest on zgłoszony do ubezpieczenia społecznego
z innych tytułów tj. od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 27 listopada 2014 r. jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy, natomiast od dnia 28 listopada 2014 r. posiada ustalone prawo do emerytury. Do wniosku ZUS załączył następujące dokumenty:
- odpis pełny z rejestru przedsiębiorców KRS spółki [...] oraz [...] Sp. j., z którego wynika, iż W. W. od dnia [...] sierpnia 2004 r. jest wspólnikiem powyższej Spółki,
- pismo W. W. skierowanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 marca 2012 r. informujące, iż wypowiedzenie ze Spółki złożył w 2006 r. na ręce ówczesnego wspólnika P. P.. Wspólnik miał dopełnić formalności dotyczących wykreślenia W. W. ze Spółki,
- pismo W. W. z dnia 14 października 2014 r. skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące, iż wspólnik P. P. zobowiązał się dopełnić wszelkich formalności z usunięciem W. W. jako wspólnika Spółki z KRS. W/w osoba ponadto stwierdza, iż nie miała wiedzy, że figuruje jako wspólnik w Spółce. W. W. poinformował również, że nie dysponuje żadną dokumentacją dotyczącą Spółki,
- odwołanie W. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2014 r. dotyczącej ustalenia, że w/w osoba jako wspólnik wspomnianej Spółki odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze Spółką oraz drugim wspólnikiem P. P. za zobowiązanie wynikające
z działalności Spółki z tytułu nieopłaconych składek należnych na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy,
- pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 28 września 2016 r.,
z którego wynika, iż w odniesieniu do Spółki odnotowano wpływ deklaracji VAT za okres 11/2004 r. - 11/2008 r.
- pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia 1 września 2016r., z którego wynika między innymi że w/w osoba złożyła zeznanie podatkowe: [...] Sp. jawna: PIT- 36L za okres: 2007 r., 2008 r. (wg PIT- przychody/dochody),
- dokumenty otrzymane z Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (wniosek o rozwiązanie Spółki bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, postanowienie Sądu z dnia [...] kwietnia 2016 r. wzywające osobę do złożeniach wymaganych dokumentów, postanowienie w/w Sądu z dnia [...] czerwca 2016 r. nakładające grzywnę w związku z brakiem odpowiedzi na wezwanie).
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalił, że W. W. podlega od dnia 5 sierpnia 2004 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej [...] oraz
[...] Sp. j.
Od ww. decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia Zainteresowany wniósł w dniu [...] marca 2017 r. odwołanie. W złożonym odwołaniu Zainteresowany wskazał, że P. P. zobowiązał się dopełnić wszelkich formalności związanych z wypowiedzeniem umowy spółki i usunięciem W. W. jako wspólnika z Krajowego Rejestru Sądowego. Wspólnik tych czynności nie dokonał.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt. 24 w związku z art. 109 ust. 5 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.", w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez W. W. od decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającej, że W. W. podlega od dnia [...] sierpnia 2004 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej [...] oraz [...] Sp. j. uchylił w całości zaskarżoną decyzję
i orzekł, że W. W. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej [...] oraz
[...] Sp. j. od dnia [...] sierpnia 2004 r. do [...] czerwca 2018 r.
Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu wskazał, że zgodnie
z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie właściwych przepisów.
Według art. 5 pkt 21 tej ustawy użyte w niej określenie osoba prowadząca działalność pozarolniczą oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie". Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m. in. wspólników spółki jawnej.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą powstaje i wygasa
w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Z kolei według art. 13 pkt 4 ustawy o systemie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania.
Prezes NFZ zauważył, że art. 82 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach stanowi, iż rodzajem działalności jest działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej, natomiast zgodnie z art. 82 ust. 5 pkt 9 cytowanej ustawy w ramach rodzajów działalności wyróżnia się także inną niż określona w pkt 1-8 (cyt. art.) pozarolniczą działalność gospodarczą, prowadzoną na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym działalność: "[...] oraz [...]" w dniu [...] sierpnia 2004 r. została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców pod nr KRS [...] i została wykreślona dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r.
Prezes NFZ podkreślił, że rozstrzygnięcie zawarte w przedmiotowej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji dotyczy wyłącznie ustalenia, czy Zainteresowany w myśl obowiązujących przepisów podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, jako wspólnik spółki jawnej. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt nie uzyskiwania przez Zainteresowanego przychodów z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej. Istotnym w sprawie jest jedynie fakt rejestracji spółki jawnej w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz fakt jej wykreślenia z tego rejestru. Dlatego podnoszone przez Odwołującego argumenty wskazujące, że nie prowadzi w rzeczywistości działalności oraz nie osiąga przychodów z tejże działalności pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia spornej sprawy.
Okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem praw i obowiązków wspólnika na gruncie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są bez znaczenia. Nie chodzi tu bowiem o kwestię ustaleń faktycznych co do prowadzonej przez wspólnika działalności, tylko kwestię związaną z przyjętym przez przepis art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie, rozumieniem pojęcia osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Również okoliczności związane z faktycznym wykonywaniem działalności przez spółkę (brak celu zarobkowego, czy nawet niepodjęcie przez spółkę działalności i nieuzyskiwanie przez nią przychodu) są irrelewantne w tej sprawie.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uznał za właściwe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w którym dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, że rozwiązanie spółki jawnej podlega zgłoszeniu do rejestru, co skutkuje odpowiednim obliczeniem terminów ich wejścia w życie. Wpis do KRS ma charakter konstytutywny, co oznacza że jego zmiana jest skuteczna od daty wpisu do KRS.
W świetle powyższego Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia działając
w oparciu o obowiązujące w przedmiotowej sprawie przepisy prawne nie znalazł podstaw do wydania innej decyzji.
Pismem z dnia 11 sierpnia 2020r. W. W., wniósł do WSA
w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie art. 66 ust 1 pkt 1 lit c i 82 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez uznanie, iż podstawą do ustalenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu było uzyskiwanie przychodów z więcej niż jednego tytułu.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wypowiedzenie ze spółki [...] Sp. j. odwołujący złożył w 2006r., na ręce wspólnika P. P., ze skutkiem na koniec roku obrotowego. Od tego czasu w żaden sposób nie był powiązany ze spółką [...] Sp. j.
Jak wynika z ustaleń postępowania administracyjnego spółka [...] Sp.j. nie składa zeznań podatkowych od 2008r. spółka została wykreślona z KRS
z urzędu, bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego - co oznacza, iż sąd rejestrowy podzielił stanowisko skarżącego, iż spółka nie prowadzi działalności gospodarczej od wskazanej przez niego daty tj. 2007 r.
Skarżący podkreślił, że warunkiem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest uzyskiwanie przychodów z więcej niż jednego tytułu (art. 82 ust 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Podkreślił, że ustawodawca posłużył się w przepisach tego artykułu pojęciem "przychód" dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki z kilku tytułów. Należy więc przyjąć, że jeśli, tak jak u odwołującego powstanie zbieg tytułów - to obowiązek odprowadzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne powstanie
z chwilą, gdy osiągnie z obu tych tytułów przychody. Organ nie ustalił aby odwołujący osiągał jakiekolwiek przychody z tytułu uczestnictwa w spółce [...]. Ponieważ
w całym art. 82 ustawodawca konsekwentnie odnosi się do przychodów, należy uznać, że dopiero ich osiągnięcie wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki.
W przypadku więc, gdy osoba zarejestruje działalność gospodarczą, lecz nie osiągnie z jej tytułu przychodu, obowiązek zapłaty składki nie powstanie do momentu uzyskania pierwszego przychodu. Dlatego też, ze względu na fakt, iż skarżący co najmniej do [...] stycznia 2007 r. nie osiąga żadnych przychodów z tytułu pozostawania wspólnikiem Spółki [...] Sp. j. konieczna jest zmiana zaskarżonej decyzji
i orzeczenie jak na wstępie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, obowiązującymi w dacie jego wydania.
W świetle powyższych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, którą organ uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł, że W. W. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej [...] oraz [...] Sp. j. od dnia [...] sierpnia 2004 r. do [...] czerwca 2018 r.
Zdaniem Prezesa mając na uwadze przedmiot prowadzonego postępowania tj. ustalenie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - okoliczność prowadzenia pozarolniczej działalności związana jest wyłącznie z posiadaniem określonego statusu prawnego przez skarżącego tj. pozycji wspólnika w spółce jawnej. Tak więc rozpoczęcie wykonywania ww. działalności wiąże się bezpośrednio z momentem nabycia praw i obowiązków wspólnika w takiej spółce. Dlatego też, zdaniem organu, bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że skarżący nie uzyskiwał przychodów z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki jawnej. Istotnym w sprawie jest jedynie fakt rejestracji spółki jawnej
w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz fakt jej wykreślenia z tego rejestru.
W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie sądu, organ rozpoznając niniejszą sprawę tj. ustalając podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, niezasadnie pominął kwestię faktycznego wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej i osiągania przychodów z tytułu jej prowadzenia.
Fakt, że skarżący był wspólnikiem w spółce jawnej jest okolicznością
o istotnym znaczeniu, ale w sytuacji, gdy skarżący podnosi, że działalności gospodarczej faktycznie nie prowadzi od kilkunastu lat, nie osiąga przychodów z tego tytułu i przytacza argumentację oraz dowody na potwierdzenie swojego stanowiska, organ nie może pominąć tych kwestii.
Skarżący wyjaśnił, że wypowiedzenie ze spółki [...] Sp. j. złożył w 2006r., na ręce wspólnika P. P., ze skutkiem na koniec roku obrotowego. Od tego czasu w żaden sposób nie był powiązany ze spółką [...] Sp. j. Jak wynika
z ustaleń postępowania administracyjnego spółka [...] Sp.j. nie składa zeznań podatkowych od 2008r.
W orzecznictwie podkreśla się, że nadawanie bezwzględnego znaczenia wykazanej w ewidencji dacie rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej
i utożsamienie jej z faktycznym prowadzeniem działalności, bez możliwości skorygowania tej okoliczności na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych
w postępowaniu dowodowym, nie jest zasadne. Przede wszystkim należy wskazać, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności (por. wyrok NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt. II GSK 755/12).
Ponadto jak słusznie zauważył skarżący zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, warunkiem opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne jest uzyskiwanie przychodu. A contrario zatem brak jakichkolwiek przychodów (nie chodzi zatem o brak dochodów) przekłada się na brak obowiązku uiszczania z tego tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne z danego tytułu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy,
że uznanie iż skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik spółki jawnej [...] oraz [...] Sp. j. od dnia [...] sierpnia 2004 r. do [...] czerwca 2018 r. bez ustalenia w jakim okresie skarżący faktycznie osiągał przychody z tytułu prowadzonej działalności narusza obowiązujące przepisy.
Mając na uwadze, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń
w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko
w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, za niezbędne sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni wyrażone powyżej stanowisko Sądu.
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak w sentencji.