VI SA/WA 2196/24

VI SA/Wa 2196/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Dauter-Kozłowska
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /przewodniczący sprawozdawca/
Aneta Lemiesz
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 570
1,2
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 988
art.130a ust.5 i 6
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 170
art.30, art.21 pkt 2, art.29
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją  przedsiębiorstw - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Agnieszka Dauter-Kozłowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 8 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] maja 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: organ, SKO w [...]), działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 102 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) a także art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu zażalenia S. K. (dalej: przedsiębiorca) na postanowienie Starosty Powiatu [...] z [...] września 2022 r., znak [...] w przedmiocie kosztów wynagrodzenia za dozór i zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru dotyczących pojazdu marki [...] o nr rej. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., uchyliło ww. postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
S. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] był wyznaczony, zgodnie z art. 130a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.; dalej: p.r.d.) jako jednostka do przechowywania pojazdów usuwanych z dróg w powiecie [...] - parking przy ul. [...] w [...].
Postanowieniem z [...] lutego 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł przepadek pojazdu marki [...] o nr rej. [...] na rzecz Powiatu [...].
Zbiorczym wnioskiem z 6 lipca 2015 r. S. K. zwrócił się do Starosty [...] o przyznanie zapłaty za przechowywanie pojazdów na parkingu położonym w [...] przy ul. [...], w tym pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Wniosek ten został rozpoznany przez Starostę [...] postanowieniem z [...] grudnia 2016 r., które zostało uchylone przez SKO w [...] postanowieniem z [...] listopada 2018 r.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Powiatu [...], postanowieniem z [...] września 2022 r., przyznał przedsiębiorcy wynagrodzenie w wysokości 5030,00 zł za dozór pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] w okresie od 19 maja 2011r. do 2 sierpnia 2016 r. oraz wynagrodzenie w wysokości 420,00 zł za okres od 29 września 2005 r. do 28 lutego 2006 r. Jednocześnie odmówił przyznania wynagrodzenia za dozór i zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru przedmiotowego pojazdu za okres od 01 marca 2006 r. do 18 maja 2011 r. i za okres po 2 sierpnia 2016 r. Umorzył postępowanie w zakresie zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem pojazdu.
Na powyższe postanowienie zażalenie w dniu 19 września 2022 r. złożył pełnomocnik Strony zarzucając naruszenie następujących przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 6, art. 8 § 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 11 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 130 Prawa o ruchu drogowym i § 7 rozporządzenia MSWiA z dnia 2 sierpnia 2022 r. w sprawie usuwania pojazdów, a także art. 102 § 2 u.p.e.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie konkretnie wymienionych wyższych kwot wynagrodzenia za dozór oraz przyznanie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru, alternatywnie wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W dniu [...] kwietnia 2023 r. S. K. zmarł. W dniu [...] czerwca 2023 r. aktem notarialnym rep. [...], powołano zarządcę sukcesyjnego zmarłego przedsiębiorcy.
Postanowieniem z [...] maja 2024 r. SKO w [...], po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika przedsiębiorcy, uchyliło postanowienie Starosty Powiatu [...] z [...] września 2022r. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwołał się do treści art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego i wskazał, że nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Spadek stanowi ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego o charakterze cywilnoprawnym. Do spadku nie należą natomiast majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie.
Stwierdzając powyższe, organ podniósł, że w analizowanej sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. Przepis ten pozostaje w związku z problematyką usuwania pojazdów z drogi i ich późniejszego przechowywania na wyznaczonych parkingach strzeżonych, o czym mowa w treści art. 130a p.r.d. Istotą instytucji usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami jest wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym. Stwierdzając powyższe organ odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z 19 czerwca 2007 r., III CZP 47/2007 w której wskazano, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest "parkowanie", określane także w powołanych przepisach jako "przechowywanie" usuniętych pojazdów, nie ma charakteru cywilno-prawnego. Jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych, polegających na tym, że: po usunięciu pojazdu jego właściciel powiadamiany jest w trybie administracyjnym o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, w razie nieodebrania pojazdu w ustawowym terminie, podstawą do odbioru pojazdu jest zezwolenie administracyjne, którego wydanie uzależnione zostało między innymi od uiszczenia opłaty za usunięcie pojazdu i parkowanie, wysokość tej opłaty ustala rada powiatu.
Kolegium stwierdziło również, że prawo do zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór nie podlegają dziedziczeniu jako stosunek administracyjnoprawny, co zdaniem organu, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym wyroku w WSA Gorzowie Wielkopolskim z 18 października 2012 r., II SA/Go 689/12 oraz wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 4 października 2013 r., III SA/Wr 451/13.
Ostatecznie organ uznał, że skoro prawo do zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór nie podlegają dziedziczeniu, a wnioskodawca zmarł w toku postępowania przed organem II instancji, to postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła M. K. – Zarządca Sukcesyjny [...] w spadku (dalej: skarżąca, zarządca sukcesyjny), reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie:
I.przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.:
1.art. 6 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia z rażącym naruszeniem prawa;
2. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
3. art. 30 § 4a k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 170; dalej: ustawa o zarządzie sukcesyjnym) poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie postępowania z udziałem zarządcy sukcesyjnego;
II.prawa materialnego tj.:
1.art. 102 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie wynagrodzenia za dozór pojazdu pomimo złożenia stosownego wniosku przez dozorcę;
2. art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż prawo do wynagrodzenia za sprawowany dozór nad pojazdami na parkingu wyznaczonym jest prawem niedziedzicznym po złożeniu wniosku przez dozorcę.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej rozwinął powyższe zarzuty i wniósł o uchylenie postanowienia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024 poz.1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie powołanych przepisów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt sprawy S. K., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą [...] zmarł w dniu [...] kwietnia 2023 r., po wniesieniu zażalenia na postanowienie Starosty Powiatu [...] z [...] września 2022r. Zarządcą sukcesyjnym przedsiębiorstwa w spadku została M. K.
Podkreślenia zatem wymaga, że w celu zapewnienia przedsiębiorcom będącym osobami fizycznymi warunków do zachowania ciągłości funkcjonowania przedsiębiorstwa po ich śmierci do porządku prawnego wprowadzono ustawę z 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw, która kompleksowo reguluje funkcjonowanie przedsiębiorstwa w okresie tzw. zarządu sukcesyjnego. Celem tej ustawy jest stworzenie ram prawnych dla płynnej kontynuacji działalności wykonywanej wcześniej przez zmarłego przedsiębiorcę – osobę fizyczną po jej śmierci, do czasu ustalenia następców prawnych przedsiębiorcy i rozstrzygnięcia o dalszych losach przedsiębiorstwa.
Zgodnie z art. 1 pkt 1 ww. ustawy ustawa reguluje zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG, oraz kontynuowania działalności gospodarczej wykonywanej z wykorzystaniem tego przedsiębiorstwa. Jak wynika z art. 2 pkt 1 ww. ustawy przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne, przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące mienie przedsiębiorcy w chwili jego śmierci.
W myśl art. 21 pkt 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rachunek właściciela przedsiębiorstwa w spadku. Zarządca sukcesyjny może pozywać i być pozywany w sprawach wynikających z wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej lub prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz brać udział w postępowaniach administracyjnych, podatkowych i sądowoadministracyjnych w tych sprawach. W postępowaniach w takich sprawach zarządca sukcesyjny działa w imieniu własnym, na rzecz właściciela przedsiębiorstwa w spadku (art. 21 pkt 2 ustawy).
W art. 29 ustawy o zarządzie sukcesyjnym wskazano natomiast, że od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Powyższe dotyczy wszystkich praw i obowiązków, niezależnie od źródła ich powstania. Mogą one wynikać przede wszystkim z czynności prawnych i innych zdarzeń wywołujących skutki w sferze prawa cywilnego oraz przepisów prawa. Zgodnie z intencją ustawodawcy zarządca sukcesyjny może wykonywać także obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające np. z zaleceń pokontrolnych lub decyzji administracyjnych, które są związane z działalnością gospodarczą i pozostają aktualne mimo śmierci przedsiębiorcy albo powstały później (v. pkt 1.6 lit. c uzasadnienia projekty, str. 44).
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym w przypadku braku odmiennych postanowień umowy lub przepisów ustawy do umów zawartych przez przedsiębiorcę w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa, z wyłączeniem umów, których wykonanie zależy od osobistych przymiotów zmarłego przedsiębiorcy, stosuje się przepisy ust. 2-4. W doktrynie wskazuje, że komentowany artykuł statuuje zasadę kontynuacji umów zawartych przez przedsiębiorcę w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa po jego śmierci. Jednocześnie modyfikuje ogólne zasady następstwa prawnego z art. 922 § 1 k.c., z którego wynika, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób (czyli spadkobierców), stosownie do przepisów księgi IV Kodeksu cywilnego. W założeniach do ustawy o zarządzie sukcesyjnym podkreślano, że ww. artykuł nie jest wystarczającą podstawą, aby stwierdzić, że kontynuacji po śmierci przedsiębiorcy podlegają wszystkie nawiązane przez niego stosunki umowne (v. pkt 1.6 lit. f uzasadnienia projekty, str. 50). Wobec tego należy przyjąć, że przepis art. 30 ww. ustawy ma charakter szczególny wobec zapisów Kodeksu cywilnego dotyczących zasad sukcesji. Jako taki (czyli lex specialis) powinien on być stosowany w pierwszej kolejności do umów zawartych przez przedsiębiorcę w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa. Podkreślenia wymaga, że umowy zawarte przez przedsiębiorcę w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa to przede wszystkim umowy bezpośrednio związane z wykonywaniem przez niego za życia działalności gospodarczej.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu [...] czerwca 2023 r. aktem notarialnym rep. [...], powołano zarządcę sukcesyjnego zmarłego przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 30 § 4a k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, wynikających z prowadzenia przedsiębiorstwa strony, w razie jej śmierci w toku postępowania, jeżeli został ustanowiony zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem strony, na jej miejsce wstępuje zarządca sukcesyjny (...). Zarządca sukcesyjny kontynuując działalność wykonywaną wcześniej przez zmarłego przedsiębiorcę będzie korzystał z rozwiązań przewidzianych ustawą o zarządzenie sukcesyjnym.
W świetle powyższego stanowisko organu, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 922 § 2 k.c, jako błędne nie zasługuje na aprobatę.
Podkreślenia wymaga, że rozwiązanie przewidziane w art. 30 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym koresponduje z art. 922 § 2 k.c., gdyż prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą w ogóle nie wchodzą w skład spadku, a zatem nie mogą także stanowić składników przedsiębiorstwa w spadku.
Przywołane w treści zaskarżonego postanowienia orzeczenia sądów administracyjnych zapadły przed wejściem w życie przepisów ustawy o zarządzie sukcesyjnym a zatem tezy w ich zawarte nie są w tym miejscu trafne.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy oraz § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).