VI SA/WA 2193/06

VI SA/Wa 2193/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Jolanta Królikowska-Przewłoka
Maria Jagielska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Asesor WSA Agnieszka Łąpieś – Rosińska (spr.) Protokolant Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2007 r. sprawy ze skargi Rady Izby Notarialnej w [...] na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję o powołaniu na stanowisko notariusza B. C. i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w [...].
Wniosek o powołanie na stanowisko notariusza B. C. skierowała do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] listopada 2005r. Do wniosku dołączyła dokumenty potwierdzające spełnienie przez nią ustawowych przesłanek do wykonywania zawodu notariusza.
Stosownie do dyspozycji art. 10 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawa o notariacie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) Minister Sprawiedliwości zwrócił się pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. do Rady Notarialnej w [...] o zaopiniowanie złożonego wniosku.
Uchwałą z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] Rada Izby Notarialnej w [...] działając na podstawie art. 10 w zw. z art. 35 pkt 1 ustawy prawo o notariacie oraz art. 106 § 5 w zw. z art. 124 k. p. a postanowiła negatywnie zaopiniować wniosek B. C. o powołanie na stanowisko notariusza oraz wniosek o wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej. W uzasadnieniu uchwały Rada stwierdziła, iż B. C. spełnia wymogi formalne wynikające z ustawy prawo o notariacie konieczne do ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza z wyjątkiem wymogu określonego w art. 11 pkt 2. Do powyższego wniosku Rada doszła po przeprowadzeniu z kandydatką na notariusza w dniu [...] stycznia 2006r. rozmowy informacyjno- zapoznawczej. Rada uznała, iż wnioskodawczyni w trakcie rozmowy mijała się z prawdą w zakresie nieprzerwanego prowadzenia kancelarii adwokackiej oraz wykonywania zawodu adwokata w okresie zadeklarowanego urlopu macierzyńskiego. Ponadto w ocenie Rady – B. C. mijała się z prawdą co do własnych umiejętności w zakresie znajomości języka francuskiego co wpływa ujemnie na wymagana prawem o notariacie nieskazitelności charakteru kandydatki na stanowisko notariusza. Rada wskazała ponadto, iż z przeprowadzonej
w kandydatką rozmowy wynika zupełny brak przygotowania merytorycznego co nie gwarantuje należytego wykonywania zawodu notariusza, a także naraża interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rada uzasadniła również swoje stanowisko co do negatywnego zaopiniowania siedziby kancelarii notarialnej wskazując na fakt,
iż coraz częściej w kancelariach notarialnych występuje zjawisko wyczekiwania na klientów co w praktyce oznacza niewystarczającą dostępność usług notarialnych. Zdaniem Rady nie jest celowe tworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w tym mieście.
Pismem z dnia [...] marca 2006r. B. C. ustosunkowała się do zarzutów sformułowanych w powyższej opinii. Zakwestionowała podważanie przez Radę Notarialną w [...] jej kwalifikacji zawodowych w sytuacji, gdy przebyta aplikacja adwokacka oraz egzamin złożony przed Okręgową Radą Adwokacką, jak również dotychczasowa praktyka adwokacka dowodzą, że wnioskodawczyni posiada pełne merytoryczne przygotowanie do wykonywania zawodu adwokata. Podniosła, iż protokół z przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2006r. rozmowy informacyjno - zapoznawczej nie odzwierciedla faktycznego przebiegu przeprowadzonej rozmowy, a jej interpretacja dokonana przez przedstawicieli Rady Izby Notarialnej w [...] jest niedokładna i nie zawiera istotnych szczegółów.
Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości powołał na stanowisko notariusza B. C. i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 10 § 1, art. 11 pkt 1-3, 7 oraz art.12 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie ( Dz. U. z 2002. Nr 42 poz. 369 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż w myśl art. 10 ustawy Prawo o notariacie dobór kandydatów na notariusza należy do Ministra Sprawiedliwości, a w jego ocenie B. C. spełnia wymogi określone w art. 11 -13 powołanej ustawy prawo o notariacie. Zdaniem organu w świetle zebranego materiału dowodowego pani B. C. spełnia wymóg nieskazitelnego charakteru jak i daje rekojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. W okresie wykonywania zawodu adwokata nie toczyło się przeciwko wnioskodawczyni ani postępowanie dyscyplinarne ani też karne, nie odnotowano wobec niej żadnych skarg. Przez cały okres swojej pracy pani B. C. wykonywała swoje obowiązki w sposób prawidłowy i sumienny. Ponadto Minister Sprawiedliwości zwrócił uwagę na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wielokrotnie podkreślano, iż przepisy ustawy Prawo o notariacie nie przewidują możliwości weryfikowania w jakiejkolwiek formie przygotowania merytorycznego do wykonywania zawodu notariusza, a zatem organ samorządu notarialnego nie może przeprowadzając rozmowy informacyjno - zapoznawczej sprawdzać przygotowania do zawodu notariusza kandydata, który spełnia wymogi ustawowe. Odpowiedzialność za zgodne z prawem powołanie na stanowisko notariusza spoczywa na Ministrze Sprawiedliwości, który podejmuje decyzję w tym przedmiocie, zaś opinia samorządu notarialnego podjęta na mocy art.10 i 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie nie ma dla Ministra Sprawiedliwości charakteru wiążącego i stanowi jeden z dowodów w sprawie.
Pismem z dnia [...] września 2006 r. Rada Izby Notarialnej w [...] złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy i przyjęcie dowolnych ustaleń opartych na niekompletnym materiale dowodowym.
Uznając za nieuzasadnione zarzuty postawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ostateczną decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu ponownie podkreślił, iż kandydatka spełnia wszystkie wymogi, o których mowa w art. 11 ustawy prawo o notariacie , w tym również wymóg nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza . Wydając decyzję Minister Sprawiedliwości zgodnie z dyspozycją art.7 k. p. a miał na względzie zarówno interes społeczny jak i słuszny interes obywateli.
Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. Rada Izby Notarialnej w [...] skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na powyższą decyzję. W swojej skardze zarzuciła naruszenie prawa procesowego oraz materialnego tj.:
- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa;
- art. 7, 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie sprawy i przyjęcie dowolnych ustaleń opartych na niekompletnym materiale dowodowym;
- art.10 § 1 k.p.a. i art. 81 k. p. a poprzez zaniechanie przez organ zapewnienia Radzie czynnego udziału w postępowaniu zwłaszcza poprzez brak umożliwienia Radzie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
- art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się Minister Sprawiedliwości przy powołaniu B. C.;
- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji;
- art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie poprzez przyjęcie, iż wnioskodawczyni B. C. spełnia przesłanki powołania na notariusza jakimi są rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu notariusza i nieskazitelność charakteru w sytuacji gdy kandydat przesłanek tych nie spełnia oraz art. 17 ust.1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 pkt 2 ustawy prawo o notariacie poprzez dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osoby która nie gwarantuje prawidłowości wykonywania tego zawodu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 10 § 1 ustawy
z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie ( Dz. U. z 2002. Nr 42 poz. 369 ze zm.), zgodnie z którym notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii Rady właściwej izby notarialnej. Ponadto stosownie do § 3 Minister Sprawiedliwości może odmówić powołania na stanowisko notariusza osoby, o której mowa w § 1, tylko wtedy, gdy kandydat ten nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 11-13. Ministrowi Sprawiedliwości oraz organom samorządu notarialnego opiniującym kandydata na notariusza przysługuje prawo wglądu do akt osobowych
i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek. Skarżąca Rada nie kwestionowała spełnienia przez kandydatkę warunków, o których stanowi art. 12 i 13 Prawa o notariacie, a spór dotyczy przede wszystkim wymaganej przez art. 11 pkt 2 przesłanki nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Pojęcie nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, o której stanowi art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie nie są zdefiniowane, lecz należy przyjąć, iż rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu daje osoba posiadająca zweryfikowaną w przewidzianym prawem trybie wiedzę, której postępowanie odpowiada przyjętym w społeczeństwie normom etycznym, moralnym i której dotychczasowe zachowanie dotyczące tak sfery zawodowej, jak też prywatnej składa się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. O nieskazitelności charakteru świadczy ocena postawy moralno – etycznej kandydata na notariusza.
W rozpatrywanej sprawie, wnioskująca o powołanie na stanowisko notariusza pani B. C. wykonywała zawód adwokata przez wymagany przepisem art. 12 pkt 2 Prawa o notariacie okres 3 lat i w związku z tym, musiała spełniać wymagania określone art. 11 pkt 1 – 3 cyt. ustawy, w tym wymóg nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Z powołanych przepisów wynika, że osoby, które wykonywały zawód adwokata przez okres co najmniej 3 lat zwolnione zostały z obowiązku odbycia aplikacji notarialnej i złożenia egzaminu notarialnego. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż ustawodawca przyjął, że osoby które ukończyły inną aplikację prawniczą i pracowały przez określony czas
w tym zawodzie dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza mimo, iż nie ukończyły aplikacji notarialnej. Ustawodawca założył niejako, że wskazane
cyt. przepisem osoby posiadają niezbędną wiedzę, w tym i doświadczenie,
do wykonywania zawodu notariusza i dlatego, przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 11 – 13 Prawa o notariacie, mogą ubiegać się o powołanie na to stanowisko. Rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza oceniać należy, więc przez pryzmat rękojmi dotychczas wykonywanego zawodu, w tym przypadku zawodu adwokata. Jak wynika natomiast z nadesłanej opinii sporządzonej przez Okręgową Izbę Adwokacką w [...] - w trakcie wykonywania przez wnioskodawczynię zawodu adwokackiego nigdy nie wpłynęła na nią skarga co do sposobu wykonywania swoich czynności, czy też naruszenia zasad etyki adwokata, nie było też wszczęte przeciwko niej postępowanie dyscyplinarne i przez cały okres swojej pracy w sposób sumienny i prawidłowy wykonywała swoje obowiązki. Okręgowa Izba Adwokacka w [...] nie miała również zastrzeżeń co do podejmowanych przez panią B. C. czynności zawodowych w okresie urlopu macierzyńskiego. Tym samym w ocenie Sądu wnioskodawczyni nie można było postawić skutecznie zarzutu niespełnienia przesłanek określonej w art.11 pkt 2 powołanej ustawy. O cenie Sądu o braku nieskazitelności charakteru przez panią B. C. nie może również decydować jej subiektywne odczucie dotyczące znajomości języka francuskiego, zwłaszcza iż podczas rozmowy kwalifikacyjnej kandydatka wyjaśniła, że od dawna nie miała kontaktu z językiem francuskim. Ponadto uczestnik postępowania B. C. szczegółowo ustosunkowała się do zarzutów wysuwanych pod jej adresem przez radę a związanych ze znajomością języka francuskiego, czy podejmowaniem czynności zawodowych w trakcie urlopu macierzyńskiego. Tym samym oceniając wydaną w niniejszej sprawie opinię Minister Sprawiedliwości, zasadnie w ocenie Sądu uznał, iż okoliczności będące podstawą wydania negatywnej opinii, zostały w toku postępowania przez ubiegającą się o stanowisko notariusza wyjaśnione. Sąd nie podzielił przekonania skarżącej, iż organ dokonał oceny przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu przez wnioskodawczynię na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. Warto w tym miejscu zauważyć, że Rada nie jest uprawniona do weryfikowania wiedzy osób wskazanych w art. 12 pkt 1 – 3 w żadnej formule – choćby była to, jak w rozpoznawanej sprawie, rozmowa informacyjno-zapoznawcza. Rada jest za to uprawniona na podstawie art. 10 § 3 Prawa o notariacie do wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych osoby składającej wniosek i do ewentualnego formułowania wniosków na tle spostrzeżeń poczynionych w wyniku lektury tych akt, a z uprawnienia tego może skorzystać również przed wydaniem opinii. Z możliwości takiej w rozpatrywanej sprawie Rada nie skorzystała, mimo że była informowana przez Ministra o zakończeniu postępowania administracyjnego i została pouczona o prawie do końcowego wypowiedzenia się i ewentualnego zgłoszenia żądań. Za bezzasadny uznać należy również zarzut naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości art. 10 § 1k.p.a. poprzez uniemożliwienie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się skarżącej, co do zebranych dowodów, albowiem z akt administracyjnych wynika iż pismem dnia [...] sierpnia 2006r. Prezes Rady Izby Notarialnej w [...] został zawiadomiony o zakończeniu postępowania administracyjnego i możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do zebrach dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Natomiast pismo z dnia [...] października 2006r. zatytułowane "wniosek o udostępnienie listy czynności procesowych" wpłynął do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu [...] października 2006r., a zatem po dacie wydania przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżonej decyzji, nie mógł zatem ustosunkować się do wniesionego wniosku.
Odnosząc się do zarzutów skargi związanych z celowością ustanowienia w [...] kolejnej kancelarii notarialnej, przypomnieć należy, iż w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż przepisy ustawy Prawo o notariacie nie uzależniają utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej od nieprzekroczenia określonej liczby kancelarii w danej miejscowości oraz zapewnienia rentowności tego rodzaju instytucji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1999.01.21 II SA 1675/98 LEX nr 46704; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2001.04.23 II SA 1200/00 LEX nr 54115).
Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest uzasadnionych podstaw, aby skutecznie zarzucić Ministrowi Sprawiedliwości, że w sposób dowolny i nie poparty dowodami rozstrzygnął
o powołaniu Pani B. C. na stanowisko notariusza wyznaczając siedzibę kancelarii notarialnej w [...], w sytuacji gdy wnioskodawczyni spełniła przesłanki określone w art. 11 pkt 1 – 3 i art.12 pkt 2 Prawa o notariacie.
W ocenie Sądu w sprawie tej nie doszło więc do naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania w takim stopniu, aby miało to wpływ na prawidłowość dokonanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Rada Izby Notarialnej w [...] składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawiła nowych dowodów, a więc organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ponownie ocenił zgromadzonego wcześniej
w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając stanowiska wyrażone przez strony w pismach załączonych do akt. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został wszechstronnie i wyczerpująco zbadany i oceniony, zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.