VI SA/Wa 219/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił uchwałę Prezydium NRA odmawiającą uchylenia uchwały ORA o odmowie wpisu na aplikację adwokacką, uznając, że konkurs przeprowadzono na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.
Skarżący I.K. został odmówiony wpisu na listę aplikantów adwokackich w 2002 r. z powodu nieuzyskania wystarczającej liczby punktów w konkursie. Po wyroku TK stwierdzającym niezgodność przepisów dotyczących regulaminu konkursu z Konstytucją, I.K. wnioskował o wznowienie postępowania. ORA odmówiła, ale NRA uchyliła tę odmowę i wznowiła postępowanie, jednak ponownie odmówiła uchylenia pierwotnej decyzji o odmowie wpisu. WSA uchylił tę drugą uchwałę NRA w części odmawiającej uchylenia pierwotnej decyzji, wskazując na konieczność przeprowadzenia nowego postępowania konkursowego zgodnie z prawem.
Sprawa dotyczy odmowy wpisu I.K. na listę aplikantów adwokackich przez Okręgową Radę Adwokacką (ORA) w 2002 r. z powodu nieuzyskania wymaganej liczby punktów w konkursie, przeprowadzonym na podstawie regulaminu uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką (NRA). Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z 2004 r. uznającym przepisy dotyczące regulaminu konkursu za niezgodne z Konstytucją, I.K. wnioskował o wznowienie postępowania. ORA odmówiła wznowienia, argumentując, że konkursy przeprowadzone przed wyrokiem TK zachowują ważność. Prezydium NRA uchyliło uchwałę ORA odmawiającą wznowienia i wznowiło postępowanie, ale jednocześnie odmówiło uchylenia pierwotnej uchwały ORA o odmowie wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) uchylił zaskarżoną uchwałę Prezydium NRA w części odmawiającej uchylenia pierwotnej decyzji. Sąd uznał, że skoro przepisy stanowiące podstawę regulaminu konkursu zostały uznane za niekonstytucyjne, to uchwała ORA z 2002 r. została wydana z istotnymi wadami prawnymi. WSA podkreślił, że wyrok TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a w takim postępowaniu organ powinien ocenić konsekwencje prawne konkursu opartego na niekonstytucyjnych przepisach. Sąd nakazał przeprowadzenie nowego postępowania konkursowego, zgodnego z Konstytucją, co otworzy skarżącemu drogę do ubiegania się o wpis na nowych zasadach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzona niezgodność przepisu z Konstytucją RP stanowi wadliwość dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i w konsekwencji do uchylenia uchwały wydanej na podstawie niekonstytucyjnych przepisów.
Uzasadnienie
Przepisy, na podstawie których uchwalono regulamin konkursu, zostały uznane za niekonstytucyjne. Uchwała ORA z 2002 r. została wydana w oparciu o ten regulamin, co czyni ją wadliwą. Wyrok TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego jest podstawą do wznowienia postępowania i oceny konsekwencji prawnych postępowania konkursowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (25)
Główne
k.p.a. art. 145a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą prawomocnej decyzji stanowi podstawę wznowienia postępowania.
Pomocnicze
p.o.a. art. 68 § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
p.o.a. art. 75
Ustawa Prawo o adwokaturze
p.o.a. art. 5
Ustawa Prawo o adwokaturze
p.o.a. art. 8
Ustawa Prawo o adwokaturze
p.o.a. art. 65 § 1-3
Ustawa Prawo o adwokaturze
p.o.a. art. 58 § 12 lit. j
Ustawa Prawo o adwokaturze
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez TK.
p.o.a. art. 58 § 8
Ustawa Prawo o adwokaturze
k.p.a. art. 145a § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1-2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 65 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Regulamin konkursu na aplikantów adwokackich został uchwalony na podstawie przepisu (art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a.) uznanego przez TK za niezgodny z Konstytucją RP. Uchwała ORA z 2002 r. odmawiająca wpisu została wydana w oparciu o niekonstytucyjny regulamin, co stanowi istotną wadę prawną. Wyrok TK o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 k.p.a.). Po wznowieniu postępowania organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy, a nie tylko co do przyczyn wznowienia.
Odrzucone argumenty
Argument NRA, że wyrok TK nie daje podstaw do uchylenia uchwały ORA z 2002 r. i że konkursy przeprowadzone przed wyrokiem zachowują skuteczność (oparty na uzasadnieniu wyroku TK).
Godne uwagi sformułowania
uchwała ORA z [...] czerwca 2002 r. została wydana na podstawie wyników konkursu przeprowadzonego w oparciu o przepisy (regulamin konkursu) wydane na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego. Uzasadnienie orzeczenia TK nie ma mocy normatywnej. Przedstawia jedynie motywy i sposób argumentacji sędziów biorących udział w jego wydaniu. W przeciwieństwie do sentencji, nie przysługuje mu moc wiążąca, ma ono przede wszystkim znaczenie perswazyjne (...) i edukacyjne. skoro zostały zakwestionowane przez TK, jako niekonstytucyjne, przepisy upoważniające do wydania regulaminu konkursu, to należy uznać prawną bezskuteczność tego wewnętrznego aktu korporacyjnego bez względu na jego treść.
Skład orzekający
Zdzisław Romanowski
przewodniczący sprawozdawca
Pamela Kuraś-Dębecka
sędzia
Andrzej Czarnecki
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego dla postępowań administracyjnych, zwłaszcza w kontekście niekonstytucyjności przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięć."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem o adwokaturze i regulaminem konkursu na aplikację, ale zasady dotyczące wznowienia postępowania po wyroku TK mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyrok TK może wpłynąć na przeszłe decyzje administracyjne i jak ważne jest przestrzeganie konstytucyjnych standardów w procedurach kwalifikacyjnych do zawodów prawniczych.
“Nietypowy konkurs na aplikację adwokacką: WSA uchyla decyzję z powodu niekonstytucyjnych przepisów.”
Dane finansowe
WPS: 200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 219/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-07-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-01-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Andrzej Czarnecki Pamela Kuraś-Dębecka Zdzisław Romanowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy Skarżony organ Rada Adwokacka Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie : Sędzia Pamela Kuraś-Dębecka Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant: Paweł Muszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi I. K. na pkt. 2 uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2004 r. (bez numeru) w przedmiocie odmowy uchylenia uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. odmawiającej wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich 1. uchyla zaskarżoną uchwałę, 2. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na rzecz skarżącego I. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Uzasadnienie We wniosku z [...] kwietnia 2002r. I. K. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej ORA) o wpisanie go na listę aplikantów adwokackich. ORA podjęła dnia [...] czerwca 2002r. uchwałę, którą na podstawie art. 68 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. Nr 16, poz. 124 ze zm.), dalej p.o.a., odmówiła I. K. wnioskowanego wpisu. Zgodnie z tymi przepisami, o wpisie na listę adwokatów decyduje okręgowa rada adwokacka (art. 68 ust. 1), do aplikantów adwokackich stosuje się odpowiednio przepisy art. 5-8, art. 65 pkt 1-3 oraz art. 68 ust. 1 p.o.a. (chodzi o przepisy regulujące problematykę praw i obowiązków adwokata w zakresie ślubowania, tajemnicy zawodowej, ochrony prawnej i wolności słowa, jak również o problematykę wpisu na listę adwokatów). W uzasadnieniu uchwały ORA podała m.in., że w wyniku postępowania kwalifikacyjnego, przeprowadzonego w formie konkursu przez komisję egzaminacyjną na zasadach określonych w regulaminie w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich, uchwalonym przez Naczelną Radę Adwokacką (dalej NRA) [...] czerwca 1999r. (z późniejszymi zmianami), wnioskodawca nie uzyskał ilości punktów kwalifikujących go do wpisu - uzyskał mianowicie 25 punktów w sytuacji, gdy ostatni na liście przyjętych w liczbie 41 kandydatów uzyskał 37 punktów, co automatycznie stało się minimum kwalifikacyjnym zapewniającym przyjęcie na aplikację. Wymieniona uchwała ORA zawierała w swojej treści pouczenie o trybie odwołania do NRA, jednak I. K. nie skorzystał (jak wynika z akt sprawy) z tego środka zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Natomiast wnioskiem z [...] kwietnia 2004r. zwrócił się do ORA o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją z [...] czerwca 2002r., uchylenie tej decyzji i dokonanie wpisu na listę aplikantów. Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 18 lutego 2004r. wydany w sprawie P21/02 i uznający, że art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a. (zgodnie z tym przepisem – w brzmieniu ustawy na dzień tego wyrokowania – do zakresu działania NRA należy uchwalanie regulaminów dotyczących zasad przeprowadzania konkursów na aplikantów adwokackich) jest niezgodny z przepisami Konstytucji RP. Zatem wyrok TK stanowi podstawę, zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a., do wznowienia postępowania administracyjnego z wniosku o przyjęcie na aplikację, w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia wymogi ustawowe ku temu. Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. ORA uchwałą z [...] kwietnia 2004r. odmówiła "wznowienia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji ORA (...)" z dnia [...] czerwca 2002r. o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich, albowiem wniosek dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Według ORA w/w orzeczenie TK nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Z jego uzasadnienia wynika bowiem, ze konkursy na aplikację adwokacką przeprowadzone przed ogłoszeniem orzeczenia zachowują swoją ważność. Nie podlegają więc procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów. W tej sytuacji wnioski o wznowienie, nawet jeżeli zostały złożone z zachowaniem jednomiesięcznego terminu z art. 145 a § 2 k.p.a. winny być załatwione odmownie. I. K. odwołał się od powyższej uchwały do NRA, wnosząc o jej uchylenie, wznowienie postępowania i uchylenie decyzji ORA z [...] czerwca 2002r. oraz wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy przez dokonanie wpisu na listę aplikantów. Prezydium NRA w wyniku rozpoznania tego odwołania, podjęło [...] listopada 2004r. uchwałę, którą na podstawie art. 58 pkt 8 p.o.a.: 1. uchyliło uchwałę ORA z [...] kwietnia 2004r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie o wpis I. K. na listę aplikantów adwokackich i wznowiło postępowanie w tej sprawie, 2. odmówiło uchylenia uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. odmawiającej wpisu I. K. na listę aplikantów adwokackich. Według organu w/w wyrok TK uzasadnia wznowienie postępowania w sprawie zakończonej w/w uchwałą ORA z [...] czerwca 2004r. odmawiającą wpisu I. K. na listę aplikantów. Wniosek w tym zakresie I. K. złożył w oparciu o art. 145 a k.p.a. w stosownym terminie. Dlatego organ uchylił w/w uchwałę odmawiającą wznowienia postępowania i wznowił postępowanie w sprawie o przedmiotowy wpis. Prezydium NRA nie dopatrzyło się natomiast podstaw do uchylenia w/w uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. odmawiającej wpisu. Zdaniem organu, na podstawie powołanych przepisów ORA podjęła prawidłową uchwałę, z którą I. K. się zgodził, nie wnosząc odwołania. Sam wyrok TK nie daje takich podstaw, zwłaszcza wobec zawartego w nim stwierdzenia, że przeprowadzone przed jego ogłoszeniem konkursy na aplikacje – adwokacką i radcowską, zachowują skuteczność i nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania tego wyroku. I. K. zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – w punkcie 2, to jest w części, w której organ odmówił uchylenia uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. odmawiającej wpisu na listę aplikantów adwokackich. Zarzucił zaskarżonej uchwale naruszenie art. 145 a § 1 k.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Według skarżącego, NRA przeprowadziła jedynie postępowanie co do przyczyn wznowienia (wznawiając postępowanie), jednak wbrew przepisowi art. 149 § 2 k.p.a., nie przeprowadziła postępowania co do istoty sprawy, tj. zbadania przesłanek do wpisu na listę aplikantów adwokackich. Mimo tego rozstrzygnęła sprawę uznając, że skarżący nie spełnia tych przesłanek. Oparła się w tym względzie na uchwale ORA z [...] czerwca 2002r., która z kolei została wydana w wyniku konkursu przeprowadzonego w oparciu o przepisy uznane przez TK za niezgodne z Konstytucją. Winna więc być uchylona. Niedopuszczalne jest zastosowanie w sprawie niekonstytucyjnych przepisów. Nie może bowiem wywoływać skutków prawnych przepis, którego sprzeczność z Konstytucją stwierdził TK. Orzeczenia TK wywierają, co do zasady skutek na przyszłość, jednak odnosi się to do obowiązywania aktu prawnego uznanego za niekonstytucyjny, nie zaś do jego stosowania przez Sądy, które nie stosują takiego aktu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia TK. Przyjęte przez ORA kryteria odmowy wpisu zostały uznane za niekonstytucyjne. Zdaniem skarżącego teza TK, że "pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przez dniem ogłoszenia wyroku (...)", sprowadza się do zakazu wznawiania czy wzruszenia postępowań, w wyniku których dany podmiot nabył określone prawa. Zatem dotyczy to wyłącznie osób, które w wyniku przeprowadzonego konkursu nabyły określone prawa, to jest uzyskały wpis na listę aplikantów – co stanowi konsekwencję praw nabytych. Odmienny pogląd narusza art. 145 a k.p.a. Nadto w wyniku zaskarżonej uchwały wytworzył się stan prawny, w wyniku którego skarżący został pozbawiony zwykłego postępowania instancyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezydium NRA wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych i celowościowych. Nadto, zgodnie z art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Skarga, analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej działalności administracji, podlega uwzględnieniu, gdyż w/w uchwała Prezydium NRA z [...] listopada 2004r. w zaskarżonej części (punkt 2) narusza prawo. Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest jedynie punkt 2 wymienionej uchwały, to jest odmowa uchylenia uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. odmawiającej wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich. W pozostałym zakresie, a więc tam, gdzie uchwała ta uchyla uchwałę ORA z [...] kwietnia 2004r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie o wpis skarżącego na listę aplikantów adwokackich i wznawia to postępowanie, jest ona więc prawomocna. Zakres zaskarżenia wyznacza zatem faktycznoprawne spektrum badania tej uchwały przez Sąd, w kontekście zgodności z prawem. Na wstępie wskazać należy, że TK w/w wyrokiem z 18 lutego 2004r. (sygn. akt P 21/02) orzekł, że art. 40 pkt 4 p.o.a. jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. TK orzekł ponadto, że art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a. jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza – co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia. Orzeczenie TK wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w przedmiocie zbadania zgodności m.in. cytowanych przepisów p.o.a. z ustawą zasadniczą. Zasady w/w regulaminu konkursu wydanego na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu art. 58 pkt 12 lit. j. p.o.a. miały zasadniczy wpływ na treść w/w uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs i w wyniku tego konkursu odmówiono skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich, został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia). Jest zatem niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Stosownie do tego przepisu, źródłami powszechnie obowiązującego prawa w RP są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Przekazanie w art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a. istotnych postanowień tej ustawy – co do zasad przeprowadzania konkursów na aplikację – do unormowania w akcie typu regulaminowego, a więc w drodze przepisów o charakterze wewnętrznym, stanowiło wyjście poza granice art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Skoro bowiem określenie wyjątków od konstytucyjnej zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, przewidzianej w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, może nastąpić tylko w drodze ustawy (por. zdanie drugie tego przepisu), a za taki wyjątek uznać należy przeprowadzenie konkursu na aplikantów adwokackich, nie można przekazać określenia istotnych atrybutów tego wyjątku (to jest zasad konkursu oraz kryteriów oceniania rezultatów) aktom korporacyjnym (regulaminom) o charakterze wewnętrznym, gdyż nie mieszczą się one w katalogu źródeł prawa ujętego w art. 87 Konstytucji RP. Oznacza to też w konsekwencji, że regulamin konkursu, który jest aktem wewnętrznym (korporacyjnym) organu samorządu adwokackiego, nie może być podstawą wydania decyzji co do osób, które nie podlegają temu organowi. Zatem w/w uchwała ORA z [...] czerwca 2002r. o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich została wydana na podstawie wyników konkursu przeprowadzonego w oparciu o przepisy (regulamin konkursu) wydane na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego. W/w uchwała ORA z [...] kwietnia 2004r. , odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z [...] czerwca 2002r. o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich została podjęta już po stwierdzeniu przez TK, że przepisy, na podstawie których przeprowadzono konkurs na aplikantów adwokackich są sprzeczne z Konstytucją RP. Jednakże znajduje w takim wypadku zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w zw. z art. 145 a § 1 k.p.a. stanowiący, że orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą prawomocnej decyzji stanowi podstawę wznowienia postępowania. Uchwalenie regulaminu na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia stanowi przesłankę wznowienia postępowania konkursowego przeprowadzonego na podstawie tego regulaminu. Dlatego też Prezydium NRA prawidłowo w uchwale z [...] listopada 2004r. uchyliło uchwałę ORA z [...] kwietnia 2004r. odmawiajacą wznowienia postępowania w sprawie o wpis skarżącego na listę aplikantów adwokackich i wznowiło postępowanie w tej sprawie (por. punkt 1 uchwały). Jak już wzmiankowano uchwała w tej części uprawomocniła się, zatem czynienie na jej tle dalszych wywodów prawnych jest zbędne. Jednak w świetle powyższego nie da się zaakceptować tej uchwały w zaskarżonej części, to jest w punkcie 2, gdzie organ odmówił uchylenia uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. odmawiającej wpisu skarżącego na listę aplikantów. W pierwszym rzędzie należy podnieść ogólnikowość i lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej w tym zakresie decyzji organu z [...] listopada 2002r. Zasadniczo sprowadza się ono bowiem do stwierdzenia, że w/w wyrok TK nie daje podstaw do uchylenia uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. i przytoczenia wyrażonego w uzasadnieniu tego wyroku poglądu, że "... przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku... konkursy na aplikacje... zachowują swą skuteczność... i... nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania ... wyroku". Tymczasem z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wynika, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Aczkolwiek – zdaniem Sądu – możliwe jest połączenie przez organ badania formalnej dopuszczalności przeprowadzenia postępowania wznowieniowego (etap wstępnego - wyjaśniającego postępowania w sprawie wznowienia) z merytorycznym badaniem zaistnienia (bądź niezaistnienia) okoliczności uzasadniających wzruszenie decyzji i ustaleniem braku przesłanek negatywnych w tym względzie oraz objęcie jednym orzeczeniem rozstrzygnięć właściwych dla zakończenia każdego z wymienionych etapów postępowania wznowieniowego, jednak – w myśl art. 151 § 1 k.p.a. – decyzja merytoryczna w wyniku wznowionego postępowania może zapaść po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. - z zachowaniem ogólnych reguł postępowania administracyjnego przewidzianych w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika, żeby organ takie postępowanie przeprowadził, natomiast treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji może co najwyżej utwierdzać przekonanie o jego braku. Ograniczając się do przytoczenia fragmentu cytowanego wyżej uzasadnienia wyroku TK, organ nie zbadał, nie wziął pod uwagę i nie wyciągnął właściwych wniosków z faktu, że w/w regulamin konkursu będący podstawą prawną uchwały z [...] czerwca 2002r. został uchwalony na podstawie zakwestionowanego przez TK art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a. Stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności z Konstytucją RP aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. W tak wznowionym postępowaniu organ winien ocenić konsekwencje prawne postępowania konkursowego opartego na wymienionym regulaminie – wyrażające się w treści rozstrzygnięcia uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. odmawiającej skarżącemu wpisu na listę aplikantów. Sąd wskazuje przy tym, że celem niniejszego wyroku nie jest doprowadzenie do wznowienia konkursu przeprowadzonego przez ORA w 2002r. ani wzruszenie jego rezultatów. Uchylenie zaskarżonej uchwały ma na celu spowodowanie przeprowadzenia ponownego postępowania w przedmiocie wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich (w następstwie wcześniejszego wznowienia postępowania w sprawie dochodzonego wpisu, co już nastąpiło – por. punkt 1 uchwały Prezydium NRA z [...] listopada 2004r.). Jednak postępowanie to winno być przeprowadzone z poszanowaniem wszelkich zasad prawnych wyrażonych w Konstytucji RP. Służyć temu będzie uprzednie uchylenie przez organ w/w uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. jako dotkniętej – w świetle powyższych wywodów – istotnymi wadliwościami prawnymi. W tym stanie rzeczy, w konsekwencji konieczne będzie przeprowadzenie wobec skarżącego nowego postępowania konkursowego, prawidłowo zorganizowanego – opartego o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy regulujące to postępowanie. Uchylenie, w następstwie niniejszego wyroku, przez organ w/w uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. otworzy skarżącemu możliwość uczestnictwa w nowym konkursie, który będzie zorganizowany na prawnie akceptowanych zasadach – w szczególności jego podstawa prawna będzie pozostawać w zgodzie z przepisami ustawy zasadniczej. Godzi się też odnotować, że wyrok ten nie przesądza w żadnym wypadku o ostatecznym wyniku wznowionego postępowania, a więc kwestii wpisu skarżącego na listę aplikantów, gdyż uprawnienia w tym zakresie należą do kompetencji organów samorządu adwokackiego. Sąd nie zgodził się z argumentacją NRA wywodzącej z w/w wyroku TK jedynie powinność wznowienia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o wpis na listę aplikantów i jednocześnie upatrującej w nim argument przeciwko uchyleniu uchwały ORA z [...] czerwca 2002r. kończącej to postępowanie odmową dochodzonego wpisu, a to wobec wyrażonego przez TK w uzasadnieniu tego wyroku poglądu o zachowaniu skuteczności przeprowadzonych przed ogłoszeniem tego wyroku konkursów na aplikacje, które nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia rezultatów. Zdaniem Sądu uzasadnienie orzeczenia TK nie ma mocy normatywnej. Przedstawia jedynie motywy i sposób argumentacji sędziów biorących udział w jego wydaniu. W przeciwieństwie do sentencji, nie przysługuje mu moc wiążąca, ma ono przede wszystkim znaczenie perswazyjne (ma przekonywać o racjonalności i słuszności orzeczenia) i edukacyjne (por. postanowienie TK z 14 kwietnia 2004r., sygn. akt SK 32/01 – OTK-A 2004/4/35). W sprawie natomiast istotne jest to, że stwierdzona w sentencji orzeczenia TK, już po podjęciu uchwały ORA z [...] czerwca 2002r., utrata mocy obowiązującej art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a. musi być kwalifikowana jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 a § 1 k.p.a. Idąc dalej, skoro zostały zakwestionowane przez TK, jako niekonstytucyjne, przepisy upoważniające do wydania regulaminu konkursu, to należy uznać prawną bezskuteczność tego wewnętrznego aktu korporacyjnego bez względu na jego treść. Taki jest skutek owego zakwestionowania. Zatem procedury konkursowe winny odbyć się na nowo, według uregulowań nienaruszających ustawy zasadniczej. TK w sentencji w/w wyroku z 18 lutego 2004r. nie określił daty utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego innej niż data ogłoszenia tego wyroku w Dzienniku Ustaw. Rozważania na temat obowiązywania wyroku zawarte zostały jedynie w jego uzasadnieniu. Tym samym niezasadne jest podważanie nie tylko możliwości żądania wznowienia postępowania zakończonego uchwałą opartą na niekonstytucyjnych przepisach – możliwości gwarantowanej przez art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i art. 145 a § 1 k.p.a., ale również – jak w tej akurat sprawie – możliwości uchylenia tej decyzji, a w konsekwencji przeprowadzenia nowego konkursu. Inaczej, w ustalonym wyżej stanie faktycznym, wykluczenie tej możliwości oznaczałoby tolerowanie skutków prawnych wywołanych przez przepisy niezgodne z Konstytucją RP. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Z uwagi na to, że z zaskarżoną uchwałą nie wiąże się bezpośrednio kwestia jej wykonalności, Sąd uznał za niecelowe orzekanie o jej niewykonywaniu w trybie art. 152 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI