VI SA/Wa 2180/18

VI SA/Wa 2180/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Maliszewska
Pamela Kuraś-Dębecka /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Sygn. powiązane
II GSK 821/19 - Wyrok NSA z 2022-11-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1870
art. 36 ust. 12; art. 36 indeks 4 ust. 1 ust. 10 pkt 1 lit a-d; art. 36 indeks 5 ust. 2; art. 36 indeks 6 ust. 1;
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant referent Agnieszka Dzięcioł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2018 r. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą z [...] sierpnia 2018 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2018 r. (dalej "Komisja II stopnia") utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w W. (dalej "Komisja Egzaminacyjna") z [...] kwietnia 2018 r., którą ustalono, że M. K. (dalej "Skarżący") uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały wskazano art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870, z późn. zm. dalej u.r.p.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm. dalej k.p.a.),
Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Skarżący w dniach [...] marca 2018 r. przystąpił do egzaminu radcowskiego, który składał się z czterech części. Z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną.
Z akt sprawy wynika, że zadanie egzaminacyjne z prawa gospodarczego polegało na sporządzeniu pozwu albo - w przypadku braku podstaw prawnych do wniesienia pozwu opinii prawnej, z uwzględnieniem interesu mocodawcy. Do opisu stanu faktycznego zostały dołączone trzy dokumenty (dwa weksle oraz rezygnacja z funkcji członka zarządu), które należało ocenić pod kątem rozwiązania ww. zadania.
Istotą zadania z zakresu prawa gospodarczego była kwestia odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu weksli podpisanych na zlecenie innej spółki z o.o.,( wierzyciela) której pełnomocnikiem miał być Skarżący jako zdający. Weksle zostały podpisane przez trzech członków zarządu spółki z o.o. ( dłużnika). Problem prawny w tym kazusie polegał na tym, że spółka stała się niewypłacalna, zaś złożony do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z o.o.( dłużnika wekslowego) został oddalony z uwagi na brak majątku oraz orzeczono o rozwiązaniu tej spółki bez postępowania likwidacyjnego. Podczas nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników dwóch członków zarządu odwołano, (przy czym tylko jeden wcześniej złożył skutecznie rezygnację) i powołano nowego członka zarządu.
W wykonaniu tego zadania egzaminacyjnego Skarżący sporządził pozew w postępowaniu nakazowym jako pozwanych wskazując cztery osoby (trzech członków
zarządu, którzy podpisali weksel oraz nowego członka zarządu wybranego przez nadzwyczajne zgromadzenie wspólników).
Egzaminatorzy ocenili pracę Skarżącego jednolicie na ocenę niedostateczną.
W szczególności oboje egzaminatorzy zarówno sędzia, jak i radca prawny stwierdzili, że brak było podstaw do skierowania sprawy do rozpoznania w trybie nakazowym jako należności z weksla, a nie odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki.
W zakresie zachowania wymogów formalnych, egzaminatorzy uznali, że zostały one spełnione, jakkolwiek zastrzegli, że Skarżący nie uwzględnił przy żądaniu jego solidarnego charakteru.
W zakresie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji egzaminator sędzia stwierdził, że poprawnie przywołano art. 299 k.s.h. ale dokonano jego niewłaściwej wykładni. W ogóle nie wskazano na bezskuteczność egzekucji, istnienie zobowiązania, jak i nie wspomniano o szkodzie. Nieprawidłowo uzasadniono podstawy do pozwania C. C., jak i A. A. Poprawnie aczkolwiek pobieżnie uargumentowano pozwanie S. S. jak i B. B. Wniosek o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla, zdaniem tego egzaminatora, wskazuje na to, że zdający nie odróżnia odpowiedzialność spółki z o.o. od odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o.
W zakresie poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą reprezentuje egzaminator zwrócił uwagę, wskazując na odpowiedzialność solidarną, że nieprawidłowo wymieniono osoby ponoszące odpowiedzialność subsydiarną za zobowiązania spółki przez nich zarządzanej, brak było bowiem podstaw do pozwania C. C. jak i A. A., a zatem w tym zakresie narażono klienta dwa razy na zwrot kosztów zastępstwa procesowego w związku z w oddaleniem w tym zakresie powództwa. Skarżący zauważył, że jeden z weksli jest nieważny i tym samym co do należności głównej prawidłowo wskazał na kwotę 200.000 zł. Nie uzasadniono daty żądania odsetek zaś korzystniejsze było żądanie odsetek od upływu daty wymagalność roszczenia od wezwania do zapłaty członków zarządu i kapitalizacja odsetek.
Z kolei egzaminator radca prawny również zauważył bezpodstawny wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie nakazowym, podczas gdy brak było przesłanek do zastosowania tego trybu. W zakresie poprawności zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje egzaminator ten stwierdził, że Skarżący nieprawidłowo wskazał jako pozwanych wszystkich członków zarządu, co świadczy o wadliwej wykładni prawa materialnego w tym zakresie. Skutkiem powyższego jest narażenie klienta (powodowej spółki) na konieczność poniesienia dotkliwych kosztów procesowych w związku z przewidywanym częściowym oddaleniem powództwa w powyższym zakresie.
W związku z tym Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że Skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p. organ wskazał, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje tylko ten zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.
Od powyższej uchwały Skarżący z zachowaniem terminu wniósł odwołanie, zarzucając w nim Komisji Egzaminacyjnej:
a) naruszenie art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 i 7 u.r.p. poprzez dokonanie oceny jego pracy z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, a tym samym działania przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu radcowskiego i przyjęcie własnych nie wynikających z obowiązujących przepisów prawa zasad oceniania prac, co z kolei skutkowało ustaleniem negatywnego wyniku egzaminu radcowskiego,
b) niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 w związku z art. 364 ust. 2 u.r.p. poprzez pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych, podczas gdy jego praca zawierała pozew, któremu należy przyznać przymiot prawidłowości dbałości o interes klienta,
c) naruszenie art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez brak rozważenia ciężaru gatunkowego błędów popełnionych w pracy egzaminacyjnej i ich oceny w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych
d) art. 364 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sporządzony podczas egzaminu radcowskiego pozew zawiera uchybienia uzasadniające negatywną ocenę, podczas gdy praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego odpowiada wymaganiom formalnym, sporządzona została w sposób poprawny, wskazuje na znajomość i zastosowanie właściwych przepisów prawa.
Komisja II stopnia w uzasadnieniu skarżonej uchwały omówiła przepisy mające zastosowanie w sprawie.
Odpowiadając na zarzuty odwołania Komisja II stopnia wskazała, że wiedzę i przygotowanie zdającego ocenia się na podstawie sporządzonej przez niego pracy.
Komisja II stopnia podzieliła wszystkie zarzuty egzaminatorów.
Zdaniem organu Skarżący nieprawidłowo skierował sprawę do rozpoznania w trybie nakazowym narażając klienta na koszty, a zatem nie zabezpieczył należycie interesów reprezentowanej strony. Nieuwzględnienie interesu reprezentowanej strony jest błędem dyskwalifikującym pracę osoby starającej się o uprawnienia radcy prawnego.( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1959/12).
Komisja II stopnia stwierdziła, że w kontekście art. 299 § 2 k.s.h. instytucja ta wymaga albo wspólnych praw i obowiązków dla pozwanych albo tej samej podstawy faktycznej i prawnej będącej przedmiotem powództwa. Takie przesłanki faktyczne i prawne zachodziły wyłącznie w odniesieniu do B. B. i S. S. Tym samym powołanie się na tę instytucję jako uzasadniające pozwanie zarówno A. A., jak C. C. może świadczyć jedynie o nieznajomości tej instytucji przez Skarżącego. Zdaniem organu, o ile ewentualnie pozwanie C. C. można by uznać za słuszne, wobec tego, że treść zadania nie wskazuje w sposób precyzyjny do kiedy C. C. pełnił funkcję członka zarządu, to pozwanie A. A. potwierdza, że Skarżący nie zna przepisu prawa upadłościowego wskazującego termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Za słuszny Komisja II stopnia uznała zarzut egzaminatorów, że nie wskazano w treści zadania egzaminacyjnego jak wyliczono wartość przedmiotu sporu i co się na nią składa. Ponadto wymagalność roszczenia nastąpiła z chwilą odebrania przez członków zarządu wezwań do zapłaty, a nie z datą odbycia w dniu [...] grudnia 2016 r. nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników.
Zdaniem Komisji II stopnia argumentacją zawarta w odwołaniu polega w głównej mierze na bezpodstawnym kwestionowaniu poglądów wyrażonych przez egzaminatorów, bagatelizowaniu wagi popełnionych błędów oraz stwierdzaniu, wbrew treści zadania, że Skarżący zna przepisy prawa, właściwie je zastosował oraz zinterpretował i wobec tego zasługuje na ocenę pozytywną. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1959/12, Lex nr 1495131, dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w 365 ust. 2 u.r.p.
Organ podzielił stanowisko egzaminatorów, którzy dogłębnie rozważyli duży ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez Skarżącego i ocenili je w perspektywie wypełniania przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
W szczególności organ zgodził się z oceną obu egzaminatorów, że Skarżący nie zrozumiał zasady odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a tym samym nie wykazał się poziomem przygotowania prawniczego w zakresie prawa materialnego i procesowego w stopniu wymaganym dla oceny pozytywnej. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt II GSK 1444/15 podane w art. 365 ust. 2 ustawy z 1982 r. o radcach prawnych kryteria oceny egzaminu radcowskiego muszą być spełnione kumulatywnie, bo tylko wtedy uprawniona jest konkluzja, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
W myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt II GSK 105/15 wynik egzaminu radcowskiego powinien odpowiadać poziomowi przygotowania prawniczego do wykonywania zawodu radcy, nie zaś, co ma drugorzędne znaczenie, interesowi osoby przystępującej do tego egzaminu, zainteresowanej uzyskaniem wyniku pozytywnego. Postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter, i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W postępowaniu dotyczącym ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego obowiązkiem organów administracyjnych jest ochrona interesu publicznego, który w tym wypadku należy rozumieć, jako zapewnienie możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby do tego należycie przygotowane.
Za niezasadne organ uznał podnoszone w odwołaniu argumenty, że pisaniu egzaminu towarzyszy ogromny stres oraz zmęczenie bowiem osoba aspirująca do zawodu radcy prawnego musi się zmagać z sytuacjami bardziej stresogennymi niż egzamin radcowski.
Mając na uwadze powyższe oraz uznając zarzuty Skarżącego w najistotniejszym zakresie za chybione Komisja II stopnia uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) naruszenie art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 i 7 u.r.p. poprzez utrzymanie w mocy uchwały z Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2018 r., podjętą przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] i tym samym dokonanie oceny pracy w zakresie zadania z prawa gospodarczego jako niedostatecznej z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych egzaminu radcowskiego, a w konsekwencji przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia nr 2 z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie zasad i norm ustalania wyniku egzaminu radcowskiego i przyjęcie własnych, nie wynikających z obowiązujących przepisów prawa, zasad oceniania prac co z kolei skutkowało ustaleniem negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego,
b) niewłaściwe zastosowanie art. 364 ust. 10 w związku z art. 364 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez, pominięcie wskazanej w ustawie gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie płaszczyzn oceny prac egzaminacyjnych podczas, gdy praca z zakresu prawa gospodarczego zawiera pozew, któremu należy przyznać przymiot prawidłowości i dbałości o interes klienta,
c) naruszenie art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez brak merytorycznego odniesienia się do podniesionych zarzutów w odwołaniu od uchwały z dnia [...] kwietnia 2018 r., podjętą przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...], co skutkowało brakiem rozważenia ciężaru gatunkowego błędów popełnionych w pracy egzaminacyjnej i ich oceny w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
d) art. 364 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że sporządzony podczas egzaminu radcowskiego pozew zawiera uchybienia uzasadniające negatywną ocenę, podczas gdy praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego odpowiada wymaganiom formalnym, sporządzona została w sposób poprawny, wskazuje na znajomość i zastosowanie właściwych przepisów prawa
2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania, celem wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dowolne interpretowanie dowodów zgromadzonych w sprawie, braku odniesienia się do argumentacji zawartej w odwołaniu od uchwały z Nr [...], z dnia [...] kwietnia 2018 r., podjętej przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] oraz zaniechanie oceny dowodów poprzez dokonanie obiektywnego, rzetelnego i przekonywującego wyjaśnienia, czy każda z ocen i ich uzasadnień została sporządzona w sposób obiektywny, rzetelny i przekonywający w sytuacji gdy jedna z ocen zawiera omyłki pisarskie i powinna zostać uznana jako ocena pozytywna, ponieważ wynika to wprost z uzasadnienia tej oceny, co zostało całkowicie pominięte przez Komisję II Stopnia nr 2,
b) art. 107 § 3 w zw., art. 7, art. 8 i art. 11 w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.p., poprzez pozorność uzasadnienia, tj. w szczególności brak wyjaśnienia zasadności przesłanek jakimi organ się kierował przy wydaniu zaskarżonej uchwały;
c) 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały z dnia [...] kwietnia 2018 r., podjętą przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...].
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz uchwały Komisji Egzaminacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte.
Komisja II stopnia w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.
Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, sądowo -administracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu radcowskiego, sprawowana jest - pod względem zgodności z prawem - wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i przebiega w trzech płaszczyznach, tj.: oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; dochowania wymaganej prawem procedury; respektowania reguł kompetencji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I GSK 1421/05, www.orzeczenia.nas.gov.pl).
Rola sądu administracyjnego sprowadza się więc do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Inaczej mówiąc, Sąd administracyjny nie jest kolejną komisją egzaminacyjną, lecz ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu (uchwały komisji) i nie zastępuje Komisji w jej czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej. Spod kontroli sądowej uchyla się w konsekwencji możliwość merytorycznej analizy zasadności wydanej uchwały, a sąd administracyjny zobligowany jest zbadać, czy uchwała wydana została z zachowaniem reguł prowadzenia postępowania administracyjnego, ze szczególnych uwzględnieniem analizy tego, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia o określonej treści (wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1930/11, CBOSA, a także wyrok NSA z 10 października 2018 r. sygn. akt II GSK 3313/16).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz rozpatrując ją w świetle przedmiotowych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż w trakcie przeprowadzonego postępowania egzaminacyjnego nie doszło do istotnego naruszenia prawa, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej.
Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany
w przepisach art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz.U.2018.84 j.t.) wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ustawy o radcach prawnych.
Zgodnie z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 365 ustawy
o radcach prawnych.
Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 366 ust. 1).
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 392/11 oraz z dnia 14 grudnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 489/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne
w rozumieniu tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych.
Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wypowiadał się w sprawach dotyczących ustalenia wyniku egzaminu zawodowego (radcowskiego, adwokackiego), w tym również w kwestii oceny pracy
z części od pierwszej do piątej takiego egzaminu. Przykładowo w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1959/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m. in. że:
- uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, lecz należy ją zakwalifikować do grupy decyzji związanych;
- nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) - d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną;
- dokonując oceny pracy egzaminacyjnej, egzaminatorzy i komisja egzaminacyjna podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, muszą rozważyć ciężar gatunkowy błędów popełnionych przez osobę zdającą i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
Z kolei w wyrokach z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1037/12 oraz z 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1340/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że gdy proponowane rozwiązanie nie zabezpiecza interesu strony reprezentowanej przez zdającego egzamin, to nawet poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, nieuwzględniające interesu strony, którą zgodnie
z zadaniem zdający egzamin reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (wszystkie wymienione wyroki dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela powyższe poglądy.
W rozpoznawanej sprawie Komisja II stopnia podtrzymała oceny egzaminatorów czemu dała wyraz uzasadniając swoją uchwałę i wykazując nietrafność podniesionych przez Skarżącego zarzutów. Komisja II stopnia opisała uchybienia popełnione przez Skarżącego, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną.
Przede wszystkim oceniając sporządzony pozew w postępowaniu nakazowym organ podkreślił, że:
- nieprawidłowo skierowano sprawę do rozpoznania w trybie nakazowym a zatem nie zabezpieczono należycie interesów reprezentowanej strony,
- nie wskazano w treści zadania egzaminacyjnego jak wyliczono wartość przedmiotu sporu i co się na nią składa,
- wymagalność roszczenia nastąpiła z chwilą odebrania przez członków zarządu wezwań do zapłaty, a nie z datą odbycia w dniu [...] grudnia 2016 r. nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników.
- Skarżący nie zrozumiał zasady odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością a tym samym nie wykazał się poziomem przygotowania prawniczego w zakresie prawa materialnego i procesowego w stopniu wymaganym dla oceny pozytywnej.( Skarżący nie odróżnia odpowiedzialności spółki z o.o. od odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o.)
Nie dokonując oceny pracy Skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze, jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II stopnia, co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski Komisji (pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzeniu postępowania w oparciu
o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.
W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały wskazuje na to, że ocena rozwiązania zadania z prawa gospodarczego została dokonana w aspekcie zachowania wymogów formalnych skargi, prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji a także poprawności zaproponowanego przez osobę zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje oraz nie nosi znamion dowolności.
Podkreślić trzeba, że istota i charakter egzaminu zawodowego wymagają aby zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego nie zawierał błędów. Natomiast treść zarzutów skargi wskazuje, że Skarżący usiłuje pomniejszać błędy swojej pracy wytknięte przez egzaminatorów i poparte przez Komisję II stopnia wynajdując powody, dla których dostrzeżone błędy tymi błędami w istocie nie są. W ocenie Sądu ten sposób myślenia pomija fakt, że skoro zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego. Nie można zatem podzielić stanowiska Skarżącego, że w sposób należyty zabezpieczył interesy klienta.
Nie ma też racji Skarżący, że egzaminator sędzia wystawiła mu ocenę cząstkową dostateczną. Wprawdzie w treści tej oceny użyto słów "dostatecznie" w punkcie 3 dotyczącym poprawności rozwiązania i w punkcie 4 dotyczącym innych uwag ale ocena cząstkowa końcowa jest oceną niedostateczną.
Sąd zwraca uwagę, że w zadaniu egzaminacyjnym zawarty był problem, którego dostrzeżenie i prawidłowe rozwiązanie należało do Skarżącego. Przyszły radca prawny musi znać i rozumieć przepisy, którymi się będzie posługiwał, a także musi umieć dostrzec problemy prawne wynikające na tle konkretnej sytuacji faktycznej i umieć zaproponować właściwy sposób ich rozwiązania.
Należy podkreślić, że prowadzenie przez radcę prawnego praktyki zawodowej, wymaga posiadania odpowiedniej wiedzy teoretycznej oraz umiejętności praktycznych, dających gwarancję należytego wykonywania zawartych zobowiązań, tzn. wykonywania ich zgodnie z określonymi standardami merytorycznymi. Egzamin zawodowy stanowi formę weryfikacji umiejętności zawodowych kandydata na radcę prawnego. Radca prawny, świadcząc pomoc prawną, która obejmuje także występowanie przed sądami i trybunałami, występuje jako pełnomocnik procesowy strony, działając w jej imieniu z bezpośrednimi dla niej skutkami. Z powyższych względów za zasadne należy uznać argumenty organu, który poszczególne braki i uchybienia w pracy pisemnej Skarżącego zakwalifikował jako istotne w stopniu dyskwalifikującym przedmiotową pracę.
W konsekwencji, wadliwość rozwiązania przez Skarżącego zadania uzasadniała otrzymaną przez niego ocenę niedostateczną z tej części egzaminu radcowskiego. W rozpatrywanej sprawie analiza pracy Skarżącego została uzasadniona w sposób wystarczający przez organy i mimo surowości, nie narusza ona zasad swobodnej oceny, w którą Sąd nie może ingerować.
Powołane wyżej okoliczności świadczą o tym, że Skarżący nie potrafił zastosować posiadanej przez siebie wiedzy prawniczej w praktyce, a to jest wymagane w przypadku osoby, która w przyszłości ma wykonywać zawód zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Ponadto samo sporządzenie pozwu, który spełnia podstawowe wymogi formalne nie mogło zostać uznane za wystarczające.
W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego ani przepisów prawa materialnego.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.