VI SA/Wa 2172/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienie KNF stwierdzające niedopuszczalność wniosku syndyka o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając, że syndyk ma legitymację procesową po ogłoszeniu upadłości.
Sprawa dotyczyła postanowienia KNF o niedopuszczalności wniosku syndyka masy upadłości A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją o nałożeniu kary pieniężnej. KNF uznała, że syndyk nie ma legitymacji do wniesienia wniosku, ponieważ postępowanie nie dotyczy masy upadłości. WSA w Warszawie uchylił postanowienie KNF, stwierdzając, że po ogłoszeniu upadłości syndyk staje się stroną postępowania w znaczeniu formalnym i ma legitymację do działania w imieniu upadłego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), które stwierdzało niedopuszczalność wniosku syndyka masy upadłości A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy. KNF nałożyła na A. P. karę pieniężną w wysokości 300 000 zł za naruszenie obowiązków informacyjnych związanych z posiadaniem akcji spółki publicznej. Po ogłoszeniu upadłości A. P., syndyk złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednak KNF uznała go za niedopuszczalny, argumentując, że postępowanie nie dotyczy masy upadłości, a syndyk nie posiada legitymacji procesowej. Sąd administracyjny uznał jednak, że KNF błędnie zinterpretowała przepisy Prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 144 Prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości postępowania dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. Syndyk działa w imieniu własnym, ale na rzecz upadłego, przejmując formalną legitymację procesową. Sąd podkreślił, że kara pieniężna nałożona na upadłego powinna być egzekwowana z masy upadłości, co oznacza, że postępowanie administracyjne w tej sprawie dotyczy masy upadłości. W związku z tym, syndyk posiadał legitymację do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd uchylił postanowienie KNF i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, syndyk masy upadłości posiada legitymację procesową do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ postępowanie dotyczące nałożenia kary pieniężnej dotyczy masy upadłości i syndyk staje się stroną postępowania w znaczeniu formalnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po ogłoszeniu upadłości, syndyk przejmuje formalną legitymację procesową we wszystkich postępowaniach dotyczących masy upadłości, zgodnie z art. 144 Prawa upadłościowego. Kara pieniężna nakładana na upadłego jest egzekwowana z masy upadłości, co potwierdza związek postępowania z masą upadłości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.o.p. art. 69
Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
u.o.p. art. 87
Ustawa o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
p.u. art. 144 § 1
Prawo upadłościowe
Po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Upadły pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach.
Pomocnicze
k.p.a. art. 127 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
u.n.r.f. art. 11 § 1 i 5
Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym
p.u. art. 160 § 1
Prawo upadłościowe
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Syndyk masy upadłości posiada legitymację procesową do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponieważ postępowanie dotyczy masy upadłości. Postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na upadłego dotyczy masy upadłości, gdyż kara podlega egzekucji z masy upadłości.
Odrzucone argumenty
KNF argumentowała, że postępowanie nie dotyczy masy upadłości, a syndyk nie posiada legitymacji procesowej.
Godne uwagi sformułowania
syndyk staje się stroną postępowania w znaczeniu formalnym upadły pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach kara pieniężna nałożona na upadłego przedsiębiorcę powinna być egzekwowana ze środków masy upadłości
Skład orzekający
Grzegorz Nowecki
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
sędzia
Zdzisław Romanowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że syndyk masy upadłości posiada legitymację procesową w postępowaniach administracyjnych dotyczących upadłego, zwłaszcza gdy wynik postępowania może wpłynąć na masę upadłości."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw upadłościowych osób fizycznych i postępowań administracyjnych, w których nałożono sankcje finansowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w kontekście upadłości, które ma bezpośrednie przełożenie na prawa i obowiązki syndyków oraz wierzycieli. Wyjaśnia, kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym po ogłoszeniu upadłości.
“Syndyk kontra KNF: Kto naprawdę reprezentuje upadłego w postępowaniu administracyjnym?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 2172/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Grzegorz Nowecki /przewodniczący sprawozdawca/
Zdzisław Romanowski
Symbol z opisem
6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art.127 par.3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 180
art.11 ust 1 i 5
Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1983
art.69,87
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.
Dz.U. 2020 poz 1228
art.491,144,160
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - tj
Dz.U. 2019 poz 2325
119,145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędzia NSA Zdzisław Romanowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi syndyka masy upadłości A. na postanowienie Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego na rzecz syndyka masy upadłości A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz A. P. i M. S. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "organ" "KNF" lub "Komisja"), działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 2059 z późn. zm.), § 1 pkt 2 uchwały Nr 103/2019 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie udzielenia Przewodniczącemu Komisji Nadzoru Finansowego upoważnienia do podejmowania działań w zakresie właściwości Komisji Nadzoru Finansowego oraz do udzielania dalszych pełnomocnictw oraz upoważnienia dla Zastępcy Dyrektora Departamentu Postępowań nr 54/2021 z dnia 2 marca 2021 r. do wydawania postanowień i decyzji administracyjnych, po rozpoznaniu wniosku P. G. - syndyka masy upadłości A. P. w upadłości (dalej; "Syndyk") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2021 r. ([...]), nakładającą na A. P. karę pieniężną w wysokości 300 000 zł, w związku z naruszeniem art. 69 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 i w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2080, z późn. zm., dalej: "ustawa o ofercie"), w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 615, dalej: "ustawa zmieniająca"), w związku z posiadaniem akcji spółki publicznej M. S.A. stwierdziła niedopuszczalność wniosku Syndyka o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej przedmiotową decyzją.
Do wydania ww. postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. [...] (dalej: "Decyzja"), KNF nałożyła na A. P. ("strona") karę pieniężną w wysokości 300 000 zł, wobec stwierdzenia, że A. P. będąc w trzech porozumieniach, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy zmieniającej (porozumienia w przedmiocie nabywania akcji spółki publicznej), dopuścił się siedemnastokrotnego, identycznego rodzajowo naruszenia obowiązków informacyjnych, o których mowa w art. 69 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy zmieniającej (tj. nie zawiadomił o zmianach łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej M. S.A.).
Natomiast postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. [...], Sąd Rejonowy dla W. w W. XIX Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość A. P. i wskazał, że postępowanie upadłościowe będzie prowadzone w trybie określonym w art. 491[1] ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, z późn. zm., dalej: "Prawo upadłościowe" lub "p.u."), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1802). Jednocześnie Sąd wyznaczył syndyka masy upadłości, w osobie P. G.
W dniu 3 marca 2021 r. decyzja została nadana przez Urząd Komisji przesyłką pocztową za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Adresatem przesyłki była Strona, która jako adres do doręczeń wskazała: ul. [...],[...] W. Jak wynika z otrzymanego przez Urząd Komisji zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka pocztowa zawierająca ww. decyzję została odebrana w dniu 12 marca 2021 r. przez Syndyka pod adresem: ul. [...],[...] W.
Mając na uwadze treść art. 176 ust. 2 zd. 4 Prawa upadłościowego, Komisja przyjęła, że datą doręczenia decyzji Stronie jest dzień 11 kwietnia 2021 r. Czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej Decyzją upłynął więc z dniem 25 kwietnia 2021 r. Wobec braku wpływu do Urzędu Komisji takiego wniosku. Decyzja stała się zatem wobec A. P. ostateczna.
W dniu 30 marca 2021 r. do Urzędu Komisji wpłynął wniosek Syndyka o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją. Wniosek został nadany w dniu 23 marca 2021 r., tj. z zachowaniem czternastodniowego terminu wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a.
Komisja przed rozpoznaniem wniosku Syndyka z dnia 23 marca 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją pod względem merytorycznym, podjęła czynności mające na celu ustalenie, czy przedmiotowy wniosek jest dopuszczalny i stwierdziła, że wniosek ten został wniesiony przez podmiot nieuprawniony, co oznacza, że jest on niedopuszczalny z uwagi na zaistnienie przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. brak legitymacji odwoławczej Syndyka.
Komisja wskazała, iż z uwagi na okoliczność, że konkretyzacja sankcji administracyjnej co do podmiotu i wysokości kary w niniejszej sprawie następuje na podstawie decyzji administracyjnej, postępowanie administracyjne dotyczące nałożenia administracyjnej kary pieniężnej po dniu ogłoszenia upadłości nie dotyczy masy upadłości, a tym samym stroną tego postępowania nie jest syndyk, lecz nadal pozostaje nią podmiot, który popełnił delikt administracyjny.
Zdaniem Komisji nie ulga wątpliwości, że w chwili ogłoszenia upadłości A. P., nie była jeszcze na niego nałożona, w drodze ostatecznej decyzji administracyjnej, kara pieniężna. Tym samym, ani wierzytelność Komisji wynikająca z kary administracyjnej, ani jakiekolwiek zobowiązanie Strony postępowania jeszcze nie istniały.
Komisja argumentowała, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest bowiem odpowiedzialność administracyjna strony w związku z podejrzeniem, że dopuściła się ona deliktu administracyjnego. Odpowiedzialność ta ma charakter osobisty, niezbywalny i powstaje w związku z dopuszczeniem się deliktu administracyjnego. Odpowiedzialność ta, jako przedmiot postępowania administracyjnego, jest ściśle związana z prawem podmiotowym strony tego postępowania do określenia jej sytuacji prawnej w drodze decyzji administracyjnej.
Istotą tego postępowania jest ustalenie, czy dana osoba ponosi odpowiedzialność za dany delikt administracyjny. Postępowanie administracyjne, prowadzone w celu nałożenia sankcji administracyjnej, podobnie jak postępowanie karne, nie dotyczy masy upadłości, ale osoby, wobec której postępowanie zostało wszczęte.
W związku z powyższym, zdaniem Komisji, art. 144 § 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z którym: "po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu'', nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Komisja uznała, że stroną postępowania pozostaje nadal A. P., gdyż zarówno postępowanie, jak i ww. decyzja nie dotyczą masy upadłości, gdyż jedynie Strona była uprawniona do wniesienia przewidzianego przepisami prawa środka zaskarżenia. W ocenie Komisji przyjąć należy, że Syndyk nie był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją, co oznacza, że wniosek ten jest niedopuszczalny z uwagi na zaistnienie przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. brak legitymacji odwoławczej Syndyka.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A. P. oraz M. S. ("skarżące") wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę na postanowienie wniósł także Syndyk Masy Upadłości A. P. w upadłości (dalej "skarżący", "syndyk").
Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wydanie wadliwego postanowienia, tj. art. 127 § 3 oraz art. 134 k.p.a. przez przyjęcie, że Syndyk masy upadłości A. P. – P. G. nie ma prawa do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz naruszenie art. 144 ust. 1 prawa upadłościowego przez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania wobec A. P. po ogłoszeniu jego upadłości konsumenckiej, jak też wydanie decyzji wobec A. P., a nie syndyka masy upadłości, zastępującego go w tym zakresie.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie biegu wnioskowi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił natomiast:
I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci: naruszenia art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako; "k.p.a.") w zw. z art. 29 k.p.a. w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (dalej jako; "Prawo upadłościowe" oraz "PU ") polegające na przyjęciu przez Komisję, że przedmiotowe postępowanie administracyjne nie dotyczy masy upadłości A. P., a co za tym idzie Syndyk nie jest jego stroną, podczas gdy prawidłowo należy przyjąć, że niniejsze postępowanie dotyczy masy upadłości, a Syndyk jest jego stroną (w znaczeniu formalnoprawnym) i podmiotem wyłącznie legitymowanym do występowania w sprawie;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: a. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61§ 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 29 k.p.a. w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego polegające na uniemożliwieniu Syndykowi czynnego udziału w sprawie jako stronie postępowania (w znaczeniu formalnoprawnym), mimo że od dnia ogłoszenia upadłości A. P. legitymacja procesowa przysługiwała wyłącznie Syndykowi, z którego udziałem Komisja nie procedowała, w tym nie umożliwiła końcowego wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, a także nie doręczyła Syndykowi decyzji.
b. art 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. polegające na odmówieniu Syndykowi przymiotu strony w sprawie o nałożenie na A. P. kary pieniężnej w wysokości 300 000,00 zł z uwagi na nieposiadanie przez Syndyka interesu prawnego w zaskarżeniu Decyzji, pomimo tego, że posiada on interes prawny w rzeczonym postępowaniu, a w konsekwencji stwierdzenie przez KNF niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co z kolei spowodowało zakończenie postępowania odwoławczego (a szerzej całego postępowania administracyjnego), mimo prawidłowo wniesionego środka zaskarżenia przez Syndyka.
W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy KNF celem rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, również pod kątem stwierdzenia nieważności ww. decyzji i nadanie biegu wnioskowi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2022 r., działając na podstawie art. 111§ 2 p.p.s.a. Sąd połączył sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 2172/21 oraz VI SA/Wa 2173/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia dalej sprawy pod sygnaturą VI SA/Wa 2172/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), na mocy którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie było postanowienie KNF z [...] czerwca 2021 r., stwierdzające niedopuszczalność wniosku Syndyka o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] lutego 2021 roku o sygnaturze [...], nakładającą na A. P. karę pieniężną w wysokości 300.000 zł, w związku z naruszeniem art. 69 w zw. z art. 87 ust.1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 i w zw. z art.87 ust. 1 pkt 3 lit. a Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2080 z późn. zm., dalej: "Ustawa o ofercie") w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie Ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 615, dalej: "Ustawa zmieniająca") w związku z posiadaniem akcji spółki publicznej M. S.A.
Komisja Nadzoru Finansowego uzasadniła wydanie przedmiotowego postanowienia brakiem - w jej ocenie - legitymacji odwoławczej Syndyka masy upadłości A. P., którego to upadłość ogłosił Sąd Rejonowy dla W. w W. w dniu [...] grudnia 2020 r., jako upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Ponadto Komisja przyjęła, że przedmiotowe postępowanie administracyjne nie dotyczy masy upadłości A. P.
Analizując powyższą kwestię, należy wskazać, iż organ błędnie uznał że przedmiotowe postępowanie administracyjne nie dotyczy masy upadłości A. P.
Sąd Najwyższy, podzielając stanowiska wyrażone w doktrynie, wielokrotnie stwierdził, że postępowanie dotyczy masy upadłości lub przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego, bez różnicy, czy chodzi w nich o pozycje czynne lub bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie, jeżeli tylko wynik postępowania mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej przez wierzycieli upadłego (wyrok SN z 14.02.2003 r., IV CKN 1750/00, PB 2003/7–8, s. 25; uchwała SN z 24.05.2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7–8, poz. 94; uchwała SN z 10.02.2006 r., III CZP 2/06, OSP 2008/6, poz. 71)" ( Paweł Janda, Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, publ. LEX/el. 2019).
Wskazać też należy, że kara pieniężna nałożona na upadłego przedsiębiorcę powinna być egzekwowana ze środków masy upadłości, podobnie jak inne wierzytelności publicznoprawne i prywatnoprawne wobec upadłego przedsiębiorcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt VII ACa 839/17, publ. LEX nr 2487705).
Wobec ustalenia, że przedmiotowe postępowanie administracyjne dotyczy masy upadłości A. P., należy poddać ocenie legitymację odwoławczą Syndyka masy upadłości A. P.
W tym przedmiocie należy sięgnąć do przepisów p.u., a przede wszystkim należy wskazać art. 144 ust. 1 i 2 p.u., do którego odwoływały się obie strony sporu. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 160 ust. 1 p.u.).
Z art. 144 ust. 1 p.u. wynika, że z dniem ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego dochodzi do zmiany strony postępowania sądowego i administracyjnego dotyczącego masy upadłości. Postępowania takie mogą być bowiem wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania te stosownie do treści art. 144 ust. 2 cyt. ustawy syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Upadły pozbawiony jest więc legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach, legitymację tę ma bowiem syndyk. Nie ulega więc wątpliwości to, że po ogłoszenia upadłości stroną toczącego się postępowania podatkowego (w tym przypadku administracyjnego) staje się syndyk, a wobec tego wszelkie pisma w tym postępowaniu powinny być doręczane jemu, a nie upadłemu (por wyrok NSA z 29 maja 2013 r., sygn. akt I FSK 1018/12).
Należy podzielić stanowisko dotychczas wyrażane w judykaturze, że przepis art. 144 p.u. stanowi procesowe dopełnienie faktu pozbawienia upadłego, uprawnień do dysponowania swoim majątkiem. Ma on charakter bezwzględnie obowiązujący i dotyczy zarówno postępowania cywilnego, jak i wszelkiego rodzaju postępowań administracyjnych, w tym także podatkowego. Tak więc nakaz wynikający z tego przepisu powinien być uwzględniany przez organy na każdym etapie postępowania; odnosi się on bowiem zarówno do wszczęcia postępowania, jak i postępowania w toku.
Z przywołanych regulacji nie budzi wątpliwości, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację tę należy postrzegać przede wszystkim w płaszczyźnie procesowej.
W orzecznictwie podniesiono (tak m.in. NSA w postanowieniu z 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 1736/07), że legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną lub jako podstawienie (substytucja) procesowe. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego (stosownie do art. 160 ust. 1 p.u.). Użyte w art. 144 ust. 2 p.u. wyrażenie, że postępowania dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach (tak również NSA w wyrokach: z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2449/04, z 22 marca 2005 r., sygn. akt FSK 1622/06, z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 1736/07).
Z powyższych rozważań wynika, że status strony w postępowaniu prowadzonym po ogłoszeniu upadłości zdeterminowany jest przepisami u.p. powodując, że podstawienie syndyka w miejsce upadłego posiada charakter bezwzględny.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy podkreślić, że z dniem [...] grudnia 2020 r., stroną w prowadzonych przez organy administracji postępowaniach i adresatem zapadających rozstrzygnięć stał się ustanowiony tego dnia syndyk. W tej sytuacji od tego momentu wszelkie rozstrzygnięcia, powinny być kierowane do syndyka, który zgodnie z wymogiem zawartym w art. 144 p.u. jest stroną w znaczeniu formalnym.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 20 lutego 2019 r. (sygn. akt I FSK 1745/18 oraz I FSK 1731/18) podkreślił, że bezwzględny charakter przepisu art. 311 ust. 1 u.p.r. skutkuje całkowitym pozbawieniem dłużnika legitymacji procesowej w postępowaniach sądowych, administracyjnych, sądowo-administracyjnych i przed sądami polubownymi, dotyczących masy sanacyjnej, także w przypadku zezwolenia przez sąd dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością lub częścią przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu na podstawie art. 288 ust. 3 omawianej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 20 lutego 2019 r., zwrócił uwagę, że zarządca - podobnie jak wykonawca testamentu, kurator spadku oraz syndyk masy upadłości - jest tzw. stroną zastępczą. Zasady zastępowania dłużnika przez syndyka i zarządcę sanacyjnego w danym postępowaniu są przy tym takie same (por. art. 144 ust. 1-3 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm.) i art. 311 ust. 1 i 2 u.p.r.), co pozwala orzecznictwo i stanowisko doktryny dotyczące funkcji syndyka, odnieść w pełni do wyświetlenia roli zarządcy w postępowaniu sanacyjnym (por. S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, 2016 r., s. 1274-1275).
Zatem od dnia 11 grudnia 2020 r., jedynym podmiotem mającym legitymację procesową do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego i występowania w tymże postępowaniu na rzecz A. P. był wyznaczony syndyk.
Trafnie zatem wskazano w skardze, iż A. P. utracił legitymację do występowania w sprawie w charakterze strony i że skierowanie do niego decyzji po ogłoszeniu jego upadłości nie było prawidłowe.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2016 r., poz. 1668 ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI