VI SA/Wa 2149/20

VI SA/Wa 2149/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz
Dorota Dziedzic-Chojnacka
Dorota Pawłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Sygn. powiązane
II GZ 317/21 - Postanowienie NSA z 2021-09-30
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Dnia 15 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pawłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic - Chojnacka Sędzia WSA Aneta Lemiesz po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] S.A. z siedzibą w S. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] (dalej "zaskarżone postanowienie") Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej "Organ", "GIF"), po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej "Skarżąca", "Strona", "Spółka") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Farmaceutycznego z [...] maja 2020 r. znak [...] (dalej ,,postanowienie I"), którym odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego (dalej "[...] WIF") z [...] listopada 2019 r., znak [...] – utrzymał w mocy postanowienie I.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
[...] WIF, decyzją z [...] listopada 2019 r., znak: [...], cofnął zezwolenie na prowadzenie przez Skarżącą apteki ogólnodostępnej o nazwie [...] w [...] przy ul. [...].
W ustawowym terminie Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła odwołanie od ww. decyzji. Do odwołania załączono pełnomocnictwo z 5 marca 2018 r., udzielone radcy prawnemu B. T. przez zarząd [...] S.A., podpisane przez M. S. - członka zarządu oraz K. B. - członka zarządu.
Dokonana analiza danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr [...]) wykazała, że K.B. został wpisany do KRS jako członek zarządu Spółki w dniu 21 sierpnia 2018 r. W związku z powyższym GIF, pismem z 16 stycznia 2020 r. skierował do r. pr. B. T. wezwanie w którym, w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1298, dalej jako "Kpa"), zażądał przedstawienia (przedłożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu), w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, dokumentu potwierdzającego, że K.B. był w dniu 5 marca 2018 r. uprawniony do działania za [...] jako członek zarządu. Wezwanie zostało wysłane na adres Skarżącej wskazany w odwołaniu tj. na adres [...]. Przesyłka pocztowa zawierająca ww. wezwanie została zwrócona z adnotacją, że "adresat nie odebrał awizowanej przesyłki".
Przy piśmie z 21 lutego 2020 r. GIF przesłał ponownie wezwanie z dnia 16 stycznia 2020 r. na adres Skarżącej ujawniony w KRS tj. na adres [...]. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 24 lutego 2020 r. Zakreślony w wezwaniu z 16 stycznia 2020 r. przesyłanym przy tym piśmie, termin na uzupełnienie braku formalnego odwołania upływał tym samym z dniem 2 marca 2020 r.
Pismem z 9 marca 2020 r. (nadanym za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w tym samym dniu) Strona zastępowana przez r. pr. B. T., wystąpiła do GIF z wnioskiem "o przywrócenie terminu do uzupełnienia pełnomocnictwa". We wniosku wyjaśniono: "Przyczyną uzupełnienia pełnomocnictwa z dnia 5 marca 2018r. z uchybieniem terminowi był mój okres kwarantanny w związku z dużą ilością osób zarażonych koronawirusem we Włoszech, gdzie przebywałem na urlopie wypoczynkowym. Mój okres kwarantanny trwał od dnia 24 lutego 2020 r. do dnia 8 marca 2020 r. W związku z powyższym i przebywaniem poza miejscem pracy z treścią pisma mogłem zapoznać się po dniu 8 marca 2020 r. Nie mogłem przypuszczać, że podczas mojej prawie 2-tygodniowej nieobecności zostanie doręczone wezwanie o uzupełnienie pełnomocnictwa. Nie mogłem też osobie, która odebrała przesyłkę, przekazać stosownych upoważnień do uzupełnienia pisma". Do wniosku, tytułem uzupełnienia wskazanego braku odwołania, załączono uwierzytelniony odpis uchwały nr [...] z [...] lutego 2018 r., na podstawie której Rada Nadzorcza Spółki powołała z dniem 1 marca 2018 r. w skład zarządu K. B. i powierzyła mu funkcję członka zarządu. Uchwała weszła w życie z dniem podjęcia.
Postanowieniem I GIF odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania od decyzji [...] WIF z [...] listopada 2019 r. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 25 maja 2020 r. W uzasadnieniu postanowienia I Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie r. pr. B. T. uchybił terminowi do uzupełnienia braku formalnego odwołania od ww. decyzji. Jednocześnie Organ podkreślił, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ciągu 7 dni od wskazywanej przyczyny uchybienia terminowi a z wniesieniem wniosku została dopełniona czynność, dla której określony był termin w wezwaniu z 16 stycznia 2020r. W ocenie jednak GIF nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Do wniosku nie załączono żadnych dokumentów uprawdopodobniających pobyt pełnomocnika na urlopie wypoczynkowym we Włoszech i związaną z tym kwarantannę w okresie od dnia 24 lutego 2020 r. do dnia 8 marca 2020 r. Ponadto GIF znana jest z urzędu "Informacja Głównego Inspektora Sanitarnego dla osób powracających z północnych Włoch" z dnia 24 lutego 2020 r. (dostępna pod adresem strony internetowej https://gis.gov.pl/aktualnosci/informacja-glownego-inspektora-sanitarnego-dla- osob-powracajacych-z-polnocnych-wloch/), w której wskazano: "na chwilę obecną nie ma uzasadnienia dla podejmowania nadmiernych działań typu kwarantannowanie osób powracających z regionów Północnych Włoch".
Odwołując się do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 820/18, Organ podniósł, że ,,uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., oznacza wykazanie za pomocą dowolnych środków, że wskazane przez stronę zdarzenie mogło zaistnieć, co jednak nie może opierać się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach, zwłaszcza, gdy są one w opozycji do pozyskanych w sprawie dowodów. Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu spoczywa na zainteresowanym, a nie na organie". Mając na uwadze powyższe Organ uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu.
Spółka, reprezentowana przez r. pr. B. T., pismem z dnia 1 czerwca 2020 r. w ustawowo przewidzianym terminie, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżonemu postanowieniu I zarzucono:
1) naruszenie art. 58 Kpa poprzez jego błędne zastosowanie, tj. odmowę przywrócenia terminu w sytuacji uprawdopodobnienia przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu i niemożliwości terminowego wniesienia odwołania z powodu trudnych do przezwyciężenia przeszkód, istniejących w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania;
2) naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa poprzez naruszenie zasady praworządności w związku z tym, iż Organ przy rozpoznaniu sprawy nie wziął pod uwagę słusznego interesu Skarżącej;
3) naruszenie art. 8 i 9 Kpa poprzez naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Strona wniosła o uchylenie postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania.
W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, GIF nie znalazł podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia I.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Organ wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 Kpa w razie uchybienia terminu do dokonania czynności należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
W dalszej kolejności GIF zaznaczył, że z brzmienia art. 58 § 1 i 2 Kpa jednoznacznie wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną określone w nim przesłanki. W szczególności jego przywrócenie jest możliwe tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w przekroczeniu terminu. Jako kryterium braku winy w uchybieniu terminu procesowego należy zdaniem organu przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku." (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 553/16).
Organ zaznaczył, iż w niniejszej sprawie Strona działała przez profesjonalnego pełnomocnika i podkreślił, że w przypadku gdy strona korzysta z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze także działania jej pełnomocnika, przy czym od takiego pełnomocnika, z racji wykonywanego zawodu i posiadanej wiedzy, wymaga się zachowania podwyższonej staranności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona (jej pełnomocnik) dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, gdyż brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.
Okoliczności przytoczone we wniosku z dnia 9 marca 2020 r. GIF ocenił jako nieuprawdopodabniające braku winy w uchybieniu terminu. Organ podniósł, że "Informacja Głównego Inspektora Sanitarnego dla osób powracających z północnych Włoch" z dnia 24 lutego 2020 r. wskazywała, iż na ten czas nie było uzasadnienia dla podejmowania nadmiernych działań typu kwarantannowanie osób powracających z regionów Północnych Włoch (regiony Lombardia, Wenecja Euganejska, Piemont, Emilia Romania). Jeżeli natomiast Spółka podjęła decyzję o zastosowaniu względem pełnomocnika przymusowej kwarantanny (co również nie zostało uprawdopodobnione), to trudno oczekiwać od Organu, aby uznawał tę okoliczność jako wystarczającą do przywrócenia terminu do dokonania czynności. Zdaniem Organu Strona winna podejmować wszelkie starania mające na celu zabezpieczenie swoich interesów, a pełnomocnik - zabezpieczyć interesy podmiotów przez niego reprezentowanych w okresie jego nieobecności.
Organ podniósł, że załączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy: bilet wstępu do Muzeum Watykańskiego, rachunki z restauracji McDonald 's i Carrefour Express datowane w okresie od 7 do 8 lutego 2020 r. nie stanowią w istocie uprawdopodobnienia pobytu konkretnej osoby we Włoszech. Nie widnieją bowiem na nich żadne dane, które pozwalałby na takie stwierdzenie. Nadto zdaniem GIF ograniczenie aktywności Strony w toku postępowania administracyjnego jedynie do ustanowienia pełnomocnika nie może być oceniane za wystarczające dla zachowania przez niego wymogu zachowania należytej staranności.
Reasumując, GIF stwierdził, iż nie doszło do naruszenia art. 58 Kpa bowiem nie został uprawdopodobniony brak winy w niedochowaniu terminu do dokonania czynności. Organ nie był zobligowany do podejmowania dodatkowych działań mających na celu badanie okoliczności niedochowania terminu przez Stronę, a zatem nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa i wbrew stanowisku przedstawionym w rozpatrywanym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podjął działania mając na uwadze słuszny interes Strony. Nie znajduje również zdaniem Organu poparcia zarzut naruszenia art. 8 i 9 Kpa.
Na ww. postanowienie Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zarzuciła naruszenie:
1) art. 58 § 1 Kpa - poprzez błędne uznanie, że strona ubiegająca się o przywrócenie terminu powinna udowodnić brak winy w uchybieniu terminu w sytuacji, w której wskazywany przepis nakłada jedynie obowiązek uprawdopodobnienia braku winy oraz poprzez błędne przyjęcie, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącej okoliczności i dokumenty nie uprawdopodabniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, a w konsekwencji błędne odmówienie Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia pełnomocnictwa;
2) art. 64 § 2 Kpa poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia braków pełnomocnictwa gdyż w przypadku wątpliwości co do istnienia umocowania radcy prawnego do reprezentowania Strony - Organ powinien był zastosować art. 64 § 2 Kpa i wezwać Stronę do usunięcia braków odwołania, w tym do potwierdzenia czynności dokonanej przez pełnomocnika, którego umocowanie kwestionował;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez naruszenie zasady praworządności w związku z tym, iż organ przy rozpoznaniu sprawy nie wziął pod uwagę słusznego interesu Skarżącej;
4) art. 8 i art. 9 Kpa poprzez naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Strona wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia I.
W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że w czasie pobytu pełnomocnika w lutym 2020 r. na obszarze Włoch zaobserwowano rosnącą liczbę zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2. Po powrocie pełnomocnika w dniu 23 lutego 2020 r. z Włoch zastosowano obowiązkowa 2-tygodniową kwarantannę wymuszoną przez Skarżącą z uwagi na bezpieczeństwo innych pracowników w Spółce. Taka praktyka była stosowana do wszystkich współpracowników powracających z krajów zagrożonych zakażeniem koronawirusem SARS-CoV-2.
Strona podkreśliła, że Organ rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu zobligowany jest, stosownie do art. 7 Kpa, dążyć do zapewnienia kompromisu pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony, aby z jednej strony nie dochodziło do pochopnego przywracania terminu i niepewności stosunków procesowych, a z drugiej, by na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Ponadto, oceny zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 58 Kpa Organ musi dokonywać w kontekście okoliczności konkretnego przypadku. Z tego względu oceniając, czy uchybienie terminu było zawinione przez Stronę winien uwzględnić całokształt okoliczności dotyczących wnioskodawcy. Skoro Organ nie podjął działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie przyczyn uchybienia terminowi, to uznać należy, że wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.
Z kolei brak wezwania Skarżącej do wyjaśnienia okoliczności powołanych przez nią doprowadził do naruszenia zasad określonych w art. 8 i art. 9 Kpa. Jak wskazała Spółka, co do zasady, jeżeli podanie wnosi strona, która podaje, że działa osobiście, to wezwanie do uzupełnienia braków podania powinno być kierowane do niej. Jeżeli zaś za wnoszącego podanie działa pełnomocnik, który nie złożył dokumentu wykazującego jego umocowanie, to powstaje kwestia, czy o uzupełnienie braków podania ma być wzywania sama strona, czy też osoba podająca się za jej pełnomocnika. W ocenie Skarżącej o uzupełnienie braków podania, w tym o złożenie brakującego pełnomocnictwa, należy wzywać samą stronę.
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019, poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej ,,Ppsa").
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) Ppsa), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa).
Przedmiotem rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jest skarga na postanowienie GIF odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji [...] WIF z [...] listopada 2019 r.
Stosownie do postanowienia art. 58 § 1 i § 2 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Zgodnie zaś z art. 59 § 1 Kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej a od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Organem tym w niniejszej sprawie był GIF.
Mając na uwadze powyższe przepisy prawa należy zatem zaznaczyć, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki:
1) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony;
2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu;
3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.
W sprawie bezsporne jest, że Strona uchybiła terminowi do uzupełnienia braku formalnego wniesionego odwołania.
Odwołując się do okoliczności faktycznych sprawy należy w tym zakresie zauważyć, że decyzja [...] WIF z [...] listopada 2019 r. została doręczona Stronie w dniu 26 listopada 2019r. Trzeba też mieć na uwadze, że została ona doręczona na adres Strony przy [...]. Następnie z zachowaniem terminu, Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie r.pr. B. T. wniosła odwołanie od tej decyzji. Nie uszło przy tym uwadze Sądu, że odwołanie zostało wniesione na papierze firmowym Strony w którego treści został ujawniony adres Strony przy ul. [...]. Nadto także w petitum odwołania został wskazany ten adres jako adres do doręczeń. Jak jednak wynika z akt sprawy (odpis pełny z rejestru przedsiębiorców Strony) w dacie składania odwołania przez profesjonalnego pełnomocnika tj. w dniu 9 grudnia 2019r. adresem siedziby Spółki była ul. [...]. Zmiana bowiem adresu została ujawiona w Krajowym Rejestrze Sądowym już w dniu 11 kwietnia 2019r. Z racji jednak, że to adres przy ul. [...] był wskazany jako adres do doręczeń dla pełnomocnika Spółki wezwanie z 16 stycznia 2020 r. zostało skierowane na ten adres. W sytuacji zaś gdy przesyłka nie została odebrana w terminie pod tym adresem i została zwrócona GIF, Organ ponownie, dochowując w tym zakresie wymaganej staranności wysłał, pismem z 21 lutego 2020r., wezwanie z 16 stycznia 2020r. adresując przesyłkę: ,, [...]". Przesyłka została odebrana przez K. S. – Specjalistę ds. Organizacji oraz Wsparcia Procesów Handlowych w Spółce w dniu 24 lutego 2020r. Termin 7 dni na uzupełnienie braku formalnego odwołania upłynął bezskutecznie.
Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania został złożony w dniu 9 marca 2020r. tj. w terminie 7 dni od ustania wskazanej przyczyny uchybienia temu terminowi, jaką był okres kwarantanny pełnomocnika Strony trwający od 24 lutego do 8 marca 2020r. Należałoby przy tym wskazać, że w okresie tym pełnomocnik Strony przebywał poza miejscem pracy tj. siedzibą Skarżącej, z inicjatywy samej Strony a to z uwagi na swój wcześniejszy pobyt we Włoszech. Nastąpiło to w czasie - jak ustalił Organ - gdy dla osób powracających z Włoch nie był ustanowiony obligatoryjny nakaz kwarantanny.
Z akt sprawy wynika nadto, że wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca dopełniła czynności dotkniętej uchybieniem albowiem braki formalne odwołania zostały uzupełnione, w załączonym do wniosku piśmie z tej samej daty.
W ocenie Sądu Organ zasadnie przyjął, że nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. W pierwszej kolejności trzeba jednak wspomnieć, że o braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskującego ale obiektywne okoliczności z których zaistnieniem taki brak winy należałoby wiązać.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się wyjątkowy charakter instytucji przywrócenia terminu na dokonanie czynności. Wskazuje się przy tym wyraźnie, że przeszkody, które uniemożliwiały dochowanie uchybionego terminu powinny pozostawać niezależne od strony, których zaistnieniu nie mogła zapobiec przy dochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw.
Podkreśla się także, że organy administracji publicznej przy rozstrzyganiu w zakresie istnienia podstaw do przywrócenia terminu powinny kierować się obiektywnym miernikiem staranności wymaganym od podmiotu prowadzącego swoje sprawy (tak. m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 20 maja 2020r. sygn. akt II SA/GI 224/20; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lutego 2019r., sygn. akt II OSK 618/17 i w wyroku z 19 maja 2020r., sygn. akt II OSK 2685/19; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 30 września 2020r., sygn. akt I SA/Po 363/20).
Dopuszczenie się chociażby niedbalstwa w powyższym zakresie wyłącza przyjęcie, że zaistniały podstawy do uwzględnienia takiego wniosku. Słusznie wskazuje się bowiem, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Tym samym termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 4 czerwca 2020r., sygn. akt III SA/Kr 1407/19).
Składając zatem wniosek o przywrócenie terminu strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, o charakterze obiektywnym, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Nadto przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności.
W świetle okoliczności faktycznych sprawy zasadnym jest wnioskowanie, że nie zaistniały okoliczności obiektywne, które mogłyby przesądzić o braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Przy tym, w tej sprawie mamy do czynienia z sytuacją szczególną w której zaistniałe okoliczności faktyczne skłaniają do wniosku, że braku winy nie można w tym zakresie przypisać ani pełnomocnikowi Strony ani też samej Spółce.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności mieć na uwadze, że korespondencja, jaka kierowana była do profesjonalnego pełnomocnika Strony miała być mu doręczana na adres Skarżącej. Ponadto, jak należy wnioskować z akt sprawy, adres Strony był miejscem świadczenia usług na rzecz Strony przez tego pełnomocnika, skoro profilaktycznie, wymuszone na nim zostało przez Skarżącą (jak podkreślił w skardze), niepojawianie się w siedzibie Spółki przez okres dwóch tygodni od powrotu z Włoch.
Sąd dostrzega, że adres do doręczeń pism pełnomocnikowi jaki został wskazany we wniesionym odwołaniu był nieaktualny ale okoliczność ta, dostrzeżona przez Organ, skłoniła GIF do ponownego wysłania wezwania z 16 stycznia 2020r. na adres wynikający z odpisu pełnego KRS Strony. Organ nie zaniechał zatem w tym zakresie wymaganej staranności.
Sąd nie podziela oceny Skarżącej, że za brakiem winy w uchybieniu terminu ma przemawiać wspomniana okoliczność kwarantanny, jaka została wymuszona przez Stronę na jej profesjonalnym pełnomocniku. W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że w tamtym czasie nie były formułowane zalecenia ani prawnie obowiązujące obostrzenia dla osób powracających z Włoch. Okoliczność ta, ustalona przez Organ, znajduje swoje potwierdzenie w aktach sprawy (Informacja Głównego Inspektora Sanitarnego dla osób powracających z [...], 25 luty 2020r.). Nadto, brak podstaw do twierdzenia, że wymuszony pobyt pełnomocnika w domu był spowodowany jego chorobą albowiem jak wynika ze stanowiska Strony były to działania profilaktyczne. Skoro była to decyzja Strony, nadto zaakceptowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to powinny także, z racji wymogu profesjonalnego prowadzenia swoich spraw, zostać podjęte, zarówno przez pełnomocnika jak i samą Stronę określone działania zapobiegawcze uwzględniające ukształtowany taką decyzją stan rzeczy.
Wszak wymogiem profesjonalnego świadczenia usług prawniczych było dołożenie należytej staranności aby w zaistniałym przypadku tj. zastosowaniu się do zalecenia Strony i udania się na dwutygodniową kwarantannę, doszło do takiego ułożenia spraw (w tym obiegu przychodzącej czy też już otrzymanej korespondencji) aby stan ten nie naruszył interesu reprezentowanej Strony. Pełnomocnik nie podjął w tym zakresie żadnych działań dyktowanych należytą starannością świadczonych usług. Nic bowiem nie stało na przeszkodzie aby napływająca korespondencja była do niego kierowana z wykorzystaniem elektronicznego systemu porozumiewania się na odległość tak aby mógł się z nią swobodnie zapoznać i pokierować sprawami Strony. Troski tej nie powinien zaniechać nawet wówczas gdy w świetle wymuszonego przez Stronę odosobnienia nie bywał w siedzibie Spółki. Nie można przy tym zapominać, że pełnomocnik udał się na kwarantannę w dniu 24 lutego 2020r. to jest w dniu w którym odebrana została w siedzibie Spółki przesyłka z wystosowanym wezwaniem Organu do uzupełnienia braku formalnego odwołania a zatem mógł w tym dniu, lub też bezpośrednio po powrocie z Włoch (23 luty 2020r.) i otrzymaniu nakazu niepojawiania się w siedzibie Strony, podjąć wspomniane akty staranności. W takim przypadku, zaniechanie w tym zakresie nie może być postrzegane za wynik nadzwyczajnej okoliczności, której zaistnieniu nie można było zapobiec, przy dochowaniu wymaganej w tym zakresie zwykłej staranności.
Ponadto, trzeba też mieć na uwadze, że wspomniane wezwanie zostało doręczone na adres Spółki i odebrane przez jej pracownika, co w świetle podjętych przez Stronę działań zapobiegawczych związanych z powrotem pełnomocnika strony z Włoch i wymuszeniem na nim (jak wynika z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) udania się na kwarantannę, powinno skutkować określonymi aktami staranności podjętymi także przez samą Stronę. Z pewnością nie powinno dojść do takiej sytuacji, że korespondencji kierowanej do takiego pełnomocnika, doręczanej na adres Spółki, a zatem związanej z jej sprawami w toku, nie był nadawany dalszy bieg.
Sąd zauważa zaś, że przejawem dopełnienia minimum staranności w dbaniu o swoje sprawy jest takie zorganizowanie funkcjonowania prowadzonego przedsiębiorstwa w przypadku podmiotów będących osobami prawnymi aby odebranej korespondencji, zgodnie z jej znaczeniem dla tego podmiotu, był nadawany dalszy bieg. To rolą tego podmiotu jest takie zorganizowanie przepływu korespondencji i osób odpowiedzialnych za ten proces aby do takich zdarzeń nie dochodziło. Są to wymogi którym może i powinien sprostać każdy podmiot prowadzący profesjonalnie działalność gospodarczą i jest to możliwe do wprowadzenia bez podjęcia jakiś szczególnych czy wyjątkowych aktów staranności. Nie są to bowiem przeszkody nie do przezwyciężenia ale raczej należyta dbałość o prowadzone sprawy, w tym także w zakresie nieuchybiania terminom na podjęcie czynności służących ochronie interesu prawnego tego podmiotu.
Jak zostało to już wspomniane, ponowne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania zostało odebrane w siedzibie Strony, przez osobę uprawnioną do odbioru korespondencji przychodzącej do Spółki. Należyta staranność, jakiej w tych okolicznościach należałoby oczekiwać od Strony wymagała aby w sytuacji gdy zobowiązała swojego profesjonalnego pełnomocnika do poddania się kwarantannie, zatroszczyła się o swoje sprawy. Zaniechała w tym zakresie jakichkolwiek działań, pozostawiając przesyłkę z wezwaniem bez nadania jej dalszego biegu i to w sytuacji gdy uzupełnienie odwołania mogło nastąpić w terminie zakreślonym przez Organ i to wskutek działań podjętych przez Stronę bezpośrednio np. poprzez ponowne złożenie odwołania podpisanego przez osoby uprawnione do reprezentacji Spółki, czy to poprzez potwierdzenie czynności pełnomocnika, czy też załączenie chociażby wspomnianej uchwały Rady Nadzorczej nr [...]z dnia [...] lutego 2018r., która co oczywiste musiała pozostawać w zasobach Strony.
Sąd stoi na stanowisku, że w sytuacji gdy Strona ustanowiła w sprawie profesjonalnego pełnomocnika to uczyniła to w celu uwolnienia się od skutków nieznajomości prawa i ewentualnych problemów prawnych związanych z toczącym się postępowaniem administracyjnym. W takiej sytuacji zaniechania ze strony takiego pełnomocnika obciążają ostatecznie stronę albowiem to jej interesu prawnego dotyczy toczące się postępowanie administracyjne. W przypadku nieprofesjonalnego pełnomocnika należałoby dopuścić wystosowanie stosownego, ponownego wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania do samej strony a to z powodu możliwego braku jej wiedzy o stanie sprawy z racji nieprofesjonalnej jej reprezentacji. Podobnie należałoby ocenić sytuację gdyby dotyczyła profesjonalnego pełnomocnika strony, który nie świadczy usług w siedzibie Strony i przychodząca do niego korespondencja związana ze sprawą nie jest częścią ogólnej korespondencji przychodzącej do jego mocodawcy, z którą miał możność i powinien się zapoznawać.
W niniejszej sprawie należy jednak zważyć, że pełnomocnikiem Strony był radca prawny a wskazywane przez niego okoliczności, które miałyby świadczyć o jego braku winy w dochowaniu terminu na uzupełnienie braku formalnego odwołania nie pozwalają na taką ocenę, jak już powyżej zostało to wyjaśnione. Nadto trzeba mieć na uwadze, że to na adres Spółki przychodziła korespondencja od Organu i to na skutek jej nakazu pełnomocnik pozostawał poza jej siedzibą, przez wyznaczony przez nią czas. W takiej sytuacji to Stronę obciążał obowiązek takiego zorganizowania swoich spraw, w tym przede wszystkim zasad współpracy ze wspomnianym pełnomocnikiem na zmienionych przez siebie zasadach, jaki i obiegu korespondencji wewnątrz firmy z tego wynikającej, aby nie narazić swojego interesu w toczącym się postępowaniu, w tym zastosować się do otrzymanego wezwania Organu.
Przy ocenie istnienie podstaw do przywrócenia uchybionego terminu należy kierować się okolicznościami konkretnej sprawy. W takich okolicznościach, jakie zaistniały w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, Organ zasadnie przyjął, że nie zaistniał brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Ocena ta dotyczy zarówno zaniechań profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w sprawie jak i Strony, która własnym działaniem spowodowała fakty, na które w tym zakresie powołuje się pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu, jak i która, przy świadomości ich zaistnienia, zaniechała należytej dbałości o własne sprawy we wskazanym powyżej zakresie.
W świetle powyższego zarzuty skargi naruszenia przez Organ przepisu art. 6, art. 7, art. 77 § 1 Kpa oraz art. 80 Kpa nie są zasadne. GIF nie naruszył tych przepisów prawa przyjmując w stanie faktycznym tej sprawy, że nie zaistniał brak winy Strony w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania.
W ocenie Sądu przyjęcie konieczności wystosowania ponownego wezwania w oparciu o art. 64 § 2 Kpa w przypadku nieuzupełnienia braku formalnego odwołania przez profesjonalnego pełnomocnika, tym razem bezpośrednio do strony jest wynikiem potrzeby jej ochrony przed skutkami zaniechań pełnomocnika, o których nie wiedziała, czy przy dołożeniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć.
Nie można jednak Organowi czynić zarzutu z tego, że nie zastosował wspomnianej tutaj instytucji ponownie tym razem w stosunku do Strony w sytuacji gdy została jej doręczona korespondencja zawierająca wezwanie skierowane do jej pełnomocnika a nadto na skutek jej działań i wymuszonego pozostawania tego pełnomocnika poza siedzibą Strony, nie zastosował się on do tego wezwania, jak to jest podnoszone w skardze. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, że poza jej wiedzą pozostawało a z pewnością przy dołożeniu minimum staranności (i zapoznawaniu się z przychodzącą korespondencją) nie powinno pozostawać to, że złożone odwołanie jest dotknięte brakami. W takiej zaś sytuacji nie powinno to wezwanie pozostać bez załatwienia ale skłonić Stronę do podjęcia działań w zakreślonym przez Organ terminie.
Z powyższych względów Sąd uznaje zarzut naruszenia art. 64 § 2 Kpa w niniejszej sprawie za niezasadny. Sąd wskazuje nadto, że po stronie organów administracji publicznej spoczywają określone obowiązki podejmowania czynności w toku postępowania służące załatwieniu sprawy w terminie, ale i chroniące interes strony tego postępowania. Nie może to jednak być postrzegane za obowiązek, który zwalniałby samą stronę od troski o swoje sprawy i zaniechania stosownych działań w sytuacji gdy o takiej potrzebie posiadła wiedzę. Nie jest bowiem ona zwolniona w postępowaniu administracyjnym od zwykłej staranności wymaganej przy prowadzeniu swoich spraw, nadto przy uwzględnieniu, jak w tym przypadku, wymogu profesjonalnego prowadzenia tej działalności. W tym przypadku zatem także zarzut naruszenia przez GIF art. 8 i art. 9 Kpa nie jest zasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zatem, że zarzuty skargi są niezasadne, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, stosownie do postanowienia art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 Ppsa.