VI SA/Wa 2136/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-10-15
NSAtransportoweŚredniawsa
kara pieniężnaopłata elektronicznadrogi publicznee-TOLLprzejazd bez opłatypostępowanie administracyjnekontroladowodyuchylenie decyzjiWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd bez opłaty elektronicznej z powodu braku jednoznacznych dowodów potwierdzających fakt naruszenia.

Skarżący został ukarany karą pieniężną za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymali decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że materiał dowodowy nie potwierdzał jednoznacznie faktu nieopłaconego przejazdu w kwestionowanym terminie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na M. S. za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 8 marca 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) nałożył karę w wysokości 1500 zł, uznając, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] przekroczył dopuszczalną masę całkowitą i nie miał przypisanego aktywnego urządzenia do poboru opłat w systemie e-TOLL w momencie przejazdu. Skarżący kwestionował decyzję, argumentując brak świadomości sytuacji i wadliwe działanie systemu. Po utrzymaniu decyzji przez GITD, sprawa trafiła do WSA w Warszawie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.). Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym wydruk z systemu e-TOLL, nie potwierdzał jednoznacznie faktu nieopłaconego przejazdu w dniu i o godzinie wskazanej przez organ. Brakowało kluczowych dowodów, takich jak materiał zdjęciowy czy pełny wykaz przejazdów, które jednoznacznie potwierdziłyby popełnienie naruszenia. Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne muszą być oparte na kompletnych dowodach, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony. W związku z tym, sąd uchylił decyzje i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdzał jednoznacznie faktu nieopłaconego przejazdu w kwestionowanym terminie.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że wydruk z systemu e-TOLL nie potwierdzał przejazdu w dniu 8 marca 2022 r. o godzinie 19:35, a brakowało innych kluczowych dowodów, takich jak materiał zdjęciowy czy pełny wykaz przejazdów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

u.d.p. art. 13 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13k § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13k § ust. 1 pkt 2

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 13l

Ustawa o drogach publicznych

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej

Pomocnicze

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

u.t.d. art. 50 § pkt 1 lit. j

Ustawa o transporcie drogowym

u.t.d. art. 51 § ust. 6 pkt 1 lit. b

Ustawa o transporcie drogowym

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.p. art. 13n

Ustawa o drogach publicznych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 81a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Brak jednoznacznych dowodów potwierdzających fakt nieopłaconego przejazdu w kwestionowanym terminie. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego przez organ.

Godne uwagi sformułowania

Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie GITD wydając zarówno zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2023 roku, dopuścił się obrazy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza zgromadzonych w aktach administracyjnych dowodów nie potwierdza, że istotnie w tym dniu i tej ze godzinie, doszło do nieopłaconego przejazdu. Wydruk ten wyraźnie wskazuje, że pomiędzy dniem 3 marca 2022 roku (...) a dniem 10 marca 2022 roku (...), pojazd o numerze rejestracyjnym [...], w ogóle nie poruszał się po płatnych odcinkach drogi krajowej. Nie ulega zaś wątpliwości, że o ile strona ma zostać ukarana za nieopłacony przejazd określonego dnia i o określonej godzinie, to z akt administracyjnych winno wynikać ponad wszelką wątpliwość, że tego dnia i o tej właśnie konkretnej godzinie taki przejazd nastąpił. Za dowolne należy bowiem traktować ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie jedynie w części materiału dowodowego (...) ale nie potwierdzone w żaden sposób innymi kluczowymi dokumentami.

Skład orzekający

Tomasz Sałek

przewodniczący-sprawozdawca

Danuta Szydłowska

sędzia

Maciej Borychowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dowodowe w sprawach o nałożenie kar pieniężnych za naruszenia przepisów o opłatach elektronicznych, znaczenie kompletnego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, kontrola sądowa prawidłowości ustaleń faktycznych przez organy administracji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z systemem e-TOLL i dowodami w tej sprawie. Kluczowe jest dokładne ustalenie stanu faktycznego przez organ.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zbieranie i analiza dowodów przez organy administracji, nawet w pozornie rutynowych sprawach dotyczących opłat drogowych. Pokazuje też, że sąd administracyjny skrupulatnie bada podstawy faktyczne decyzji.

Sąd uchylił karę za przejazd bez opłaty, bo organ nie udowodnił naruszenia. Kluczowe dowody okazały się niewystarczające.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2136/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Maciej Borychowski
Tomasz Sałek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Asesor WSA Maciej Borychowski Protokolant st. spec. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2023 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "organ" lub "GITD") pismem z dnia 24 listopada 2022 roku, na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 ze zm., dalej w skrócie także jako "k.p.a."), zawiadomił M. S. (dalej też jako "skarżący" lub "strona") o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm., dalej jako "u.d.p.") w dniu 8 marca 2022 r. w trakcie przejazdu pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] (ciągnik samochodowy) poruszającego się odcinkiem drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M., o godzinie 1935.
Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2023 roku o numerze [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13l ustawy o drogach publicznych, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2539) a także art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., zwanej dalej "u.t.d."), nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości jednego tysiąca pięciuset złotych za wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Organ podkreślił, że na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 12 000 kg. GITD zaznaczył, że pomimo zarejestrowania pojazdu w systemie SPOE KAS, z aktywnym kontem użytkownika nie powiązano aktywnego urządzenia służącego do poboru opłat. Ponadto opłata nie była uiszczania z wykorzystaniem usługi EETS. Organ wyjaśnił, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowany został w systemie e-TOLL w dniu 28 listopada 2021 roku, jednak ponowne utworzenie relacji urządzenia nr [...] z ww. pojazdem nastąpiło w dniu 8 marca 2022 r. o godzinie 19:47:02, a aktywacja tegoż urządzenia 8 marca 2022 r. o godzinie 19:47:07, a więc już po odnotowanym naruszeniu. W związku z powyższym w chwili przejazdu płatnym odciekiem drogi nr [...] ww. urządzenie nie umożliwiało wniesienia stosownej opłaty. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Ponadto w oparciu o dane zawarte w zgromadzonym materiale dowodowym organ prowadzący postępowanie ustalił, iż na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był skarżący, prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: "[...]".
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją GITD z dnia [...] lutego 2023 roku, skarżący wniósł o jej anulowanie, wywodząc, iż nie miał świadomości, że za wskazany w piśmie przejazd nie została pobrana opłata. Ponadto podkreślił, iż z informacji otrzymanych od operatora GPS Tekom Technologia, wynika, iż firma ta nie odnotowała zaniku sygnału. Na dowód strona załączyła kopie odcinków tras oraz wydruk mapy. Skarżący wskazał, że wyposażył pojazd w urządzenie i był przekonany, iż działa sprawnie, tym bardziej, że nigdy takie sytuacje nie miały miejsca. Ponadto strona poinformowała, iż zdarzenie zostało zgłoszone do e-Toll w celu weryfikacji i oczekuje na odpowiedź i wyliczenie ewentualnych kosztów przejazdu. Dlatego też skarżący wniósł o zakończenie postępowania administracyjnego, ponieważ nie miał świadomości zaistniałej sytuacji oraz zobowiązał się do częstszego kontrolowania urządzeń.
Wskutek rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] maja 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] lutego 2023 r. W ocenie organu nie ma wątpliwości, że w dniu 8 marca 2022 r. nie odnotowano żadnych transakcji dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Organ ustalił, iż pojazd o ww. numerze rejestracyjnym został zarejestrowany w systemie e-TOLL w dniu 28 listopada 2021 r., jednak utworzenie relacji z urządzeniem pokładowym o numerze biznesowym [...] do pojazdu o ww. numerze rejestracyjnym, które jest warunkiem możliwości wniesienia opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL nastąpiło w dniu 8 marca 2022 r. o godzinie 19:47 tj. po odnotowanym naruszeniu z godziny 19:35. W związku z powyższym w chwili przejazdu tj. 8 marca 2022 r. o godzinie 19:35 pojazdem samochodowym o numerze rejestracyjnym [...] po płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M. bez przypisanego urządzenia uniemożliwiało to wniesienie/pobranie należnej opłaty elektronicznej za wykonywany przejazd. Strona w dniu powstania naruszenia poruszała się po drogach płatnych z urządzeniem do poboru opłaty elektronicznej, które nie zostało powiązane z pojazdem.
Nadto, zdaniem GITD, w przedmiotowej sprawie nie zwalnia strony z odpowiedzialności za popełnione naruszenie okoliczność, iż dokonywała przedpłat na konto użytkownika i, jak wskazuje, naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za wykonywany przejazd spowodowane było nieprawidłowym księgowaniem w systemie. GITD podkreślił bowiem, że opłata elektroniczna nie została uiszczona ze względu na brak przypisanego urządzenia pokładowego do pojazdu. Brak przypisania urządzenia pokładowego do kontrolowanego pojazdu uniemożliwił z kolei pobranie należnej opłaty za wykonywany przejazd. Natomiast strona, mając wiedzę o tym, iż do pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] nie zostało przypisane urządzenie pokładowe, nie powinna poruszać się po płatnych odcinkach dróg krajowych.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2024 roku, skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności przemawiających za tym, że nie zostały spełnione przesłanki do nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 złotych,
b) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez organ, iż podjął wszelkie niezbędne działania do wyjaśnienia sprawy, podczas gdy organ nie podjął wszelkich niezbędnych i możliwych działań w celu dokładnego oraz należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, poprzez brak poczynienia ustaleń, czy w dacie przejazdu skarżącego po płatnym odcinku drogi urządzenie poboru opłat działało prawidłowo i czy system SPOE KAS działał prawidłowo,
c) art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie rozważenia zastosowania wobec skarżącej art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa,
d) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie całości materiału dowodowego w sprawie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z naruszeniem art. 80 k.p.a.,
2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie waga naruszenia nie jest znikoma i w konsekwencji niewłaściwe niezastosowanie i nieodstąpienie przez organ I instancji od wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej,
b) art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13 1 ust. 1 u.d.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do przypisania odpowiedzialności za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd krajową drogą płatną wystarczające jest wskazanie odcinka drogi w rozporządzeniu, zaś brak zebrania materiału dowodowego i oceny przez organ czy brak uiszczenia opłaty był wyłączną winą strony czy też może wynikiem innych powodów, na które nie miała ona wpływu,
c) art. 13n u.d.p. poprzez brak umorzenia postępowania, z uwagi na wszczęcie postępowania po upływie dziewięciu miesięcy od dokonanego naruszenia.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania w całości a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej zwana "p.p.s.a.")
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie GITD wydając zarówno zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2023 roku, dopuścił się obrazy przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu przywołanego powyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Otóż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13l u.d.p. oraz załącznik do Rozporządzenia RM z 22 marca 2011 r. Zastosowanie tych przepisów jest możliwe, o ile w sprawie zostanie bezspornie ustalone, że pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (bądź autobusem) został wykonany przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zatem, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, dla potrzeb mającego w sprawie zapaść rozstrzygnięcia, GITD winien ustalić w pierwszej kolejności, czy w dniu i o godzinie przyjętej w decyzji doszło do przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej pomimo spoczywającego na skarżącym obowiązku jej uiszczenia. Jednocześnie, dokonując ustaleń faktycznych w tym zakresie organ winien je oprzeć na dokumentach złożonych w poczet materiału dowodowego. Wskazany powyżej materiał dowodowy powinien więc potwierdzać, że, tak jak to przyjął GITD w zaskarżonej decyzji, po pierwsze, w dniu 8 marca 2022 r. doszło do przejazdu pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M., o godzinie 19:35, a po drugie, że za przejazd ten nie została uiszczona należna opłata elektroniczna.
Tymczasem, analiza zgromadzonych w aktach administracyjnych dowodów nie potwierdza, że istotnie w tym dniu i tej ze godzinie, doszło do nieopłaconego przejazdu. Trzeba bowiem zauważyć, że karta o numerze 33 znajdująca się w aktach administracyjnych to niezatytułowany i nieopisany dokument, mający obrazować historię nieopłaconych i opłaconych przejazdów właśnie pojazdem o numerze rejestracyjnym WPR5621P, w tym wskazując także na datę i godzinę przejazdu oraz konkretny odcinek drogi, po którym przejazd miał miejsce. I z tegoż zestawienia, przyjmując, że stanowi odwzorowanie rzeczywistej chronologii przejazdów pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], jasno wynika, że w dniu 8 marca 2022 r. nie doszło do żadnego przejazdu tym akurat pojazdem samochodowym po płatnym odcinku drogi krajowej. Omawiane zestawianie obejmuje bowiem przejazdy, które miały miejsce najpierw w dniu 3 marca 2022 roku (od godziny 01:22 do godziny 09:23) a następnie dopiero w dniu 10 marca 2022 roku (od godziny 00:02 do godziny 08:24). Jeżeli więc wydruk ten, nota bene, ewidentnie niepełny, z uwagi na brak uwzględnienia w jego treści kategorii danych, do których odnoszą się poszczególne zapisy, co do których można się jedynie domyślać, że stanowią informację przykładowo o stanie salda, czy wysokości opłaty za dany odcinek, co już samo w sobie dyskwalifikuje go, jako dowód, w rozumieniu art. 75 i art. 76 k.p.a., stanowi jednakże chronologiczne i pełne ujęcie przejazdów pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], to jego treść dezawuuje twierdzenia GITD o dokonaniu przejazdu tymże pojazdem w dniu 8 marca 2022 r. Wydruk ten wyraźnie wskazuje, że pomiędzy dniem 3 marca 2022 roku (a konkretnie godziną 09:23) a dniem 10 marca 2022 roku (a konkretnie godziną 00:02), pojazd o numerze rejestracyjnym [...], w ogóle nie poruszał się po płatnych odcinkach drogi krajowej. Co więcej, w aktach sprawy brak jest także odpowiedniego wydruku z modułu postępowań administracyjnych - eTOLL, potwierdzającego, że istotnie o godzinie 19:35, pojazd o numerze rejestracyjnym [...] przemieszczał się płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M., obejmującego także relewantny materiał zdjęciowy samego pojazdu. W konsekwencji nie sposób uznać, że materiał dowodowy zgromadzony przez GITD potwierdza fakt przejazdu pojazdem o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 8 marca 2022 r. płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] Z. (granica państwowa) - węzeł M., o godzinie 19:35 a także nieuiszczenia z tego tytułu należnej opłaty. Kwestia ta wymaga w ocenie Sądu dokładnego wyjaśnienia i precyzyjnego ustalenia, gdyż aktualnie analiza akt sprawy nie pozwala na ustalenie rzeczywistego stanu rzeczy. Organ nie zauważył powyższych braków i w konsekwencji nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego przyjął, że do nieopłaconego przejazdu doszło w dniu 8 marca 2022 r. o godzinie 19:35, podczas, gdy taki przejazd w ogóle nie został ujawniony w historii nieopłaconych przejazdów systemu eTOLL dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Nie ulega zaś wątpliwości, że o ile strona ma zostać ukarana za nieopłacony przejazd określonego dnia i o określonej godzinie, to z akt administracyjnych winno wynikać ponad wszelką wątpliwość, że tego dnia i o tej właśnie konkretnej godzinie taki przejazd nastąpił. Sąd zauważa, że nie powinno dochodzić do sytuacji, gdy organ administracji publicznej rozstrzyga o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w oparciu o materiał dowodowy, który nie potwierdza jednoznacznie okoliczności faktycznych sankcjonowanego czynu. W każdym postępowaniu administracyjnym, a w szczególności prowadzonym w sprawie nałożenia kary pieniężnej, organ winien bowiem wnioskować, co do faktów mających znaczenie prawne, w oparciu o istniejące dokumenty a w uzasadnieniu decyzji wyjaśnić swoje stanowisko zajęte w tym zakresie.
W takim przypadku dopiero staje się możliwa ocena przez Sąd ustaleń organu co do faktów skutkujących odpowiedzialnością administracyjną strony. Bez podjęcia powyższych, wymaganych w ocenie Sądu czynności wyjaśniających, wnioskowanie o istnieniu podstaw faktycznych do ukarania skarżącego za nieopłacony przejazd w dniu 8 marca 2022 r. o godzinie 19:35, jest ewidentnie przedwczesne.
Sąd podkreśla, że wszechstronna ocena całokształtu materiału dowodowego, o której mowa w art. 80 k.p.a. wymaga, aby organ administracji publicznej dokonał oceny mocy i wiarygodności dowodu w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym sprawy a co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą i na tle tak dokonanej oceny powinien następnie ustalić, czy i z jakich względów danemu dowodowi należałoby odmówić mocy dowodowej lub wiarygodności. Zdaniem Sądu zaniechanie powyższego w toku ustalania podstawy faktycznej wydawanego rozstrzygnięcia świadczy o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów. Za dowolne należy bowiem traktować ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie jedynie w części materiału dowodowego, w tym przypadku w zapisach protokołu z kontroli mobilnej pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], która miała miejsce w dniu [...] kwietnia 2022 roku, ale nie potwierdzone w żaden sposób innymi kluczowymi dokumentami, w postaci przede wszystkim wykazu nieopłaconych przejazdów, obejmujących dzień 8 marca 2022 roku, a także odpowiedniego materiału zdjęciowego, odwzorowującego zaistnienie przedmiotowego naruszenia. Zarzut dowolności wykluczają bowiem dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.). W takim dopiero stanie rzeczy są spełnione warunki niezbędne do wydania decyzji o niewadliwym rozstrzygnięciu. Sąd zaznacza, że proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest bowiem zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami k.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym sprawia, że ocena wyników postępowania dowodowego będzie wadliwa z tego powodu, że jest oparta na materiale dowodowym niekompletnym lub nie w pełni rozpatrzonym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1258/19).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy GITD winien uwzględnić stanowisko Sądu i w sposób jednoznaczny, przy uwzględnieniu należycie uzupełnionego materiału dowodowego (dowody te oczywiście powinny zostać załączone do akt administracyjnych sprawy) ustalić, czy faktycznie doszło do kwestionowanego przejazdu. Nadto, o ile pojawiłyby się niedające się usunąć wątpliwości w tym przedmiocie, powinny być one rozstrzygnięte na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.). Następnie, z odwołaniem do zebranego w sprawie materiału dowodowego GITD powinien, na warunkach zakreślonych postanowieniem art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji podstawę faktyczną wydawanego rozstrzygnięcia. W odniesieniu do dalej idących zarzutów formułowanych względem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że wobec braku pewności co do faktu dokonania w dniu 8 marca 2022 r. o godzinie 19:35 przejazdu, bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, zarzuty te należy uznać aktualnie za przedwczesne.
W konsekwencji, wobec stwierdzonych uchybień w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję GITD z dnia [...] lutego 2023 roku (punkt 1 wyroku). O kosztach postępowania (punkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w związku z art. 209 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych, stanowiącą równowartość wpisu sądowego od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI