VI SA/Wa 2118/24

VI SA/Wa 2118/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący/
Anna Fyda-Kawula. /sprawozdawca/
Jakub Linkowski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (Organ) zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13l ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 645), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 2539 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.) nałożył na E. K. (Skarżąca) karę pieniężną w wysokości 1.500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem ciężarowym nr rej. [...] dnia [...] grudnia 2022 r.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym.
Organ ustalił, że ww. pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu 13 grudnia 2022 r. po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...] M. (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K., co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...]. Kontrolowany pojazd został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna.
Organ pismem z 6 września 2022 r. zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia zarejestrowanego podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 k.p.a.
Pismem z 18 września 2023 r. Skarżąca złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że z konta użytkownika w systemie e-TOLL, w okresie od dnia 29 października 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. niesłusznie pobrano kwotę 17.202,41 zł za przejazdy pojazdu nr rej. [...], co przyczyniło się do powstania naruszenia. Zdaniem Skarżącej, ta sprawa oraz sprawa dotycząca pojazdu nr rej. [...] są ze sobą powiązane, a strona nie ponosi odpowiedzialności za zaistniały błąd systemu. Ponadto, w 2023 r. doszło do przekształcenia prowadzonej przez stronę jednoosobowej działalności gospodarczej w "P." sp. z o.o.
Pismem z 28 listopada 2023 r. Organ wezwał Skarżącą do przedstawienia dowodów na twierdzenie zawarte w piśmie z 18 września 2023 r. W odpowiedzi – pismem z 7 grudnia 2023 r. – Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z: reklamacji złożonej przez ww. Spółkę w systemie e-TOLL na niesłusznie pobrane opłaty przez system e-TOLL dla pojazdu nr rej. [...]; odpowiedzi e-TOLL na fakt bezprawnego oraz omyłkowego pobierania opłat za przejazdy innego pojazdu z konta rozliczeniowego; wydruków z aplikacji "WIDZISZ WSZYSTKO" - na potwierdzenie, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w okresie za który zostały niesłusznie pobrane opłaty w systemie e-TOLL znajdował się na terenie spółki; zdjęć wykonanych w dniu 4 sierpnia 2023 r. oraz 17 listopada 2023 r., zapisu tarczki tachografu z dnia 3 sierpnia 2023 r. oraz wydruku badania technicznego ww. pojazdu na potwierdzenie stanu licznika; zestawienie Excel celem potwierdzenia pokonania przez inny pojazd ok 3159 km, gdyż pojazd nr rej. [...] pokonał jedynie 83 kilometry oraz bezpodstawnego pobierania opłat z konta rozliczeniowego; przeprowadzenie dowodu dotyczącego przesłuchania G. K., P. C., A. T., R. M., oraz K. F. w charakterze świadków, na okoliczność potwierdzenia, iż pojazd o numerze rejestracyjnym [...] przebywał na terenie spółki. Pełnomocnik strony ponownie poinformował, iż strona nie ponosi odpowiedzialności za zaistniały błąd systemu polegający na pobraniu opłat za inny pojazd z konta rozliczeniowego Spółki.
Organ postanowieniem z 12 marca 2024 r. nie uwzględnił powyższych wniosków dowodowych, gdyż okoliczności istotne dla sprawy stwierdzone zostały
innymi dowodami. Organ nie uwzględnił także wniosku Skarżącej dotyczącego połączenia postępowań administracyjnych: dotyczących naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas spornego przejazdu oraz niesłusznego naliczenia opłat w systemie e-TOLL za przejazd pojazdu nr rej. [...] celem ich wspólnego rozpatrzenia, gdyż Organ nie prowadzi żadnego postępowania administracyjnego dotyczącego pojazdu nr rej. [...].
Do dnia wydania decyzji pełnomocnik Skarżącej nie skorzystał z prawa do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz żądań.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Transportu Drogowego przedstawił treść przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia i stwierdził, że stroną postępowania jest Skarżąca, co zostało ustalone na podstawie danych zgromadzonych w Rejestrze Uiszczających Opłatę Elektroniczną KAS, przy czym bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostaje fakt, iż działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącą została przekształcona w "P." sp. z o.o. Kontrolowany pojazd został zarejestrowany na koncie tej Spółki dopiero w dniu 25 stycznia 2023 r. i od tego dnia odpowiedzialność w zakresie uiszczania opłat elektronicznych ponosi ta Spółka. Stroną tego postępowania pozostaje więc Skarżąca jako osoba fizyczna.
Organ podniósł, że bezspornie ww. pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się w dniu 13 grudnia 2022 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ na koncie użytkownika w systemie SPOE KAS nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych. Doładowanie konta po ww. naruszeniu nastąpiło dopiero w dniu 2 stycznia 2023 r. o godzinie 15:22 kwotą 1.500 zł przez Internetowe Konto Klienta. Przed naruszeniem ostatnie doładowanie miało zaś miejsce w dniu 7 listopada 2022 r. o godzinie 08:02 kwotą 2.000 zł.
Organ wyjaśnił powody odmowy połączenia spraw do wspólnego rozpoznania oraz wskazał, że wszelkie kwestie związane z poborem oraz wysokością opłaty elektronicznej należą do właściwości operatora Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS - Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Użytkownik niezadowolony z usług może złożyć do operatora systemu reklamację. Niezależnie od powyższego Skarżąca miała obowiązek kontrolowania stanu środków na koncie użytkownika oraz możliwość uiszczenia opłaty do 3 dni od chwili zakończenia przejazdu. Stan salda można sprawdzić za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta oraz aplikacji mobilnej e-TOLL PL, jak również podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta. O braku zachowania należytej staranności przez stronę świadczy również ilość zarejestrowanych incydentów i prowadzonych w związku z tym postępowań administracyjnych.
Po analizie przesłanek określonych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w sprawie tej brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Nie wystąpiły w niej również okoliczności przewidziane w art. 189e k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi.
Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że sprawa dotycząca niesłusznego naliczenia opłat w systemie e-TOLL za przejazd pojazdu nr rej. [...] stanowi odrębną sprawę, niezwiązaną z przedmiotową sprawą. Tym samym Organ naruszył także zasadę zaufania obywateli do podejmowanych przez Organ czynności procesowych;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej, tj. reklamacji złożonej w e-TOLL, odpowiedzi e-TOLL obejmującej zestawienie dla pojazdu nr rej. [...], wydruków z aplikacji "WIDZISZ WSZYSTKO", zdjęć wykonanych w dniu 4 sierpnia 2023 r. oraz 17 listopada 2023 r., zapisu tarczki tachografu z dnia 3 sierpnia 2023 r. oraz wydruku badania technicznego ww. pojazdu, zestawienia Excel z przebytymi trasami oraz przesłuchania G. K., P. C., A. T., R. M. oraz K. F. w charakterze świadków na fakt przebywania pojazdu nr rej. [...] na terenie Spółki i uznanie, że ww. wnioski dowodowe dotyczą okoliczności stwierdzonych innymi dowodami;
3. prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w tej sprawie doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej lub ewentualnie jego niewłaściwą interpretację poprzez przyjęcie, że nieuzasadnione i bezprawne pobranie opłat za przejazd innego pojazdu powodujące brak środków na IKK daje możliwość nałożenia kary administracyjnej.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z powołanym kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem.
Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...).
Stosownie do treści art. 13k ust. 4 ustawy o drogach publicznych, podmiotem odpowiedzialnym w ww. zakresie jest właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu samochodowego, którym poruszano się po płatnych odcinkach dróg krajowych, albo korzystający z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19 ustawy o drogach publicznych.
Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenie określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych obowiązku ponoszenia przez korzystającego z dróg publicznych opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdu samochodowego ma charakter obiektywny. Przesłankami tej odpowiedzialności są bowiem jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej i nieuiszczenie opłaty za ten przejazd.
W rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
I tak, odcinek drogi krajowej nr [...] M. (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł K., na którym w dniu 13 grudnia 2022 r. poruszał się kontrolowany pojazd, został wymieniony w załączniku nr 1 pkt 2 lit. a) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Naruszenie, które doprowadziło do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej w tej sprawie zostało ujawnione na podstawie danych znajdujących się w systemie e-TOLL. Wynikało z nich, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany w SPOE-KAS, jednakże a koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Dlatego Skarżącej, jako korzystającej z drogi publicznej, została wymierzona kara pieniężna w wysokości 1500 zł.
Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 78
§ 1 i art. 8 k.p.a. co – zdaniem Skarżącej – ma się wyrażać nieuwzględnieniem niezasadnego naliczenia opłat w systemie e-TOLL za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], które to niezasadne naliczenie opłat miało spowodować stan ujemny na kwotę 17.202,41 zł, a w konsekwencji – skutkować brakiem środków na kontrolowany przejazd. Po pierwsze, Skarżąca w żaden sposób nie wykazała stanu ujemnego jej konta na wspomnianą kwotę. Przede wszystkim jednak, Organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że nie prowadzi żadnej sprawy dotyczącej przejazdu pojazdem nr rej. [...]. Skarżąca natomiast, powołując się w skardze na złożoną na formularzu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej reklamację (pismo bez daty), nie przedstawiła losów tej reklamacji, również na etapie postępowania skargowego. Niezależnie od tego należy podkreślić, że reklamacja ta nie dotyczyła kontrolowanego pojazdu, a Skarżąca (mimo prawidłowego wezwania wystosowanego przez Organ w tym zakresie, v. k. 12 akt administracyjnych) nie uprawdopodobniła nawet, jaki jest związek owej reklamacji z kontrolowanym w tej sprawie przejazdem (innym niż pojazd będący przedmiotem reklamacji) oraz jaki te pojazdy mają związek z jej kontem klienta w SPOE KAS.
Ponadto, ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 45 akt administracyjnych) formularza reklamacji wynika, że została ona złożona przez "P." sp. z o.o. (działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącą została przekształcona). Jak przy tym trafnie ocenił Organ, w dacie stwierdzonego naruszenia kontrolowany pojazd był zarejestrowany na koncie o nazwie "P." E. K. (id klienta [...]) i na tym koncie widnieją nieopłacone przejazdy w dniu naruszenia. Bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostaje fakt, że działalność gospodarcza prowadzona przez Skarżącą w dniu 27 października 2022 r. (nr KRS: [...]) została przekształcona w "P." sp. z o.o. Kontrolowany pojazd został bowiem zarejestrowany na koncie tej Spółki (id klienta: [...]) dopiero w dniu 25 stycznia 2023 r., a zatem po dacie, w której miał miejsce kontrolowany przejazd.
Z tych samych powodów Organ w sposób uprawniony nie prowadził dalszego postępowania dowodowego w zakresie wnioskowanym przez Skarżącą w piśmie z 7 grudnia 2023 r., tj. przesłuchania wymienionych w nim świadków.
Obowiązek uiszczania opłaty jest jasno sprecyzowany w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych i ma bezwzględny charakter. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest natomiast sztywna (art. 13k ust. 1 powołanej ustawy), a organ nie może jej miarkować.
Zgodzić się należy z poglądem Organu, że Skarżąca, jako podmiot profesjonalny, zajmujący się przewozem, powinna wywiązywać się z obowiązków nałożonych nań przez przepisy powszechnie obowiązującego prawa z należytą starannością.
Wskazać również należy, że w świetle poczynionych ustaleń Organ nie miał podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19). W okolicznościach tej sprawy, Organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił, dlaczego regulacja z art. 189f nie może mieć zastosowania, wypełniając tym samym obowiązek rozważenia z urzędu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Uczynił to również w kontekście regulacji z art. 13k ust. 8a ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Jak przy tym wskazał Organ w zaskarżonej decyzji, Skarżąca po naruszeniu doładowała konto dopiero w dniu 2 stycznia 2023 r. o godzinie 15:22 kwotą 1500 zł poprzez Internetowe Konto Klienta. Przed naruszeniem ostatnie doładowanie miało zaś miejsce w dniu 7 listopada 2022 r. o godzinie 08:02 kwotą 2000 zł.
Należy także podkreślić, że to sama Skarżąca wybrała formę konta przedpłaconego i jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, winna sprawować kontrolę nad tym, aby środki niezbędne do uiszczenia wymaganych opłat za przejazdy po płatnych odcinkach dróg krajowych były zapewnione na jej koncie. Stan salda można sprawdzić za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta oraz aplikacji mobilnej e-TOLL PL, jak również podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta. Również historia przejazdów po drogach płatnych oraz naliczonych opłat dostępna jest w Internetowym Koncie Klienta.
Zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy został wyczerpująco wyjaśniony, Skarżąca była informowana i wzywana do złożenia wyjaśnień przez Organ, a poczynione w sprawie ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie zakwestionowane przez Skarżącą. Dlatego podniesione w skardze zarzuty traktujące o deficytach postępowania dowodowego oraz wadliwym zastosowaniu prawa materialnego są niezasadne.
Ze wszystkich wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.