VI SA/Wa 2092/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę biegłej sądowej na decyzję Ministra Sprawiedliwości o zwolnieniu jej z funkcji z powodu nienależytego wykonywania obowiązków.
Skarżąca, biegła sądowa z zakresu psychologii, została zwolniona z funkcji przez Prezesa Sądu Okręgowego, a decyzję tę utrzymał w mocy Minister Sprawiedliwości. Podstawą były zarzuty dotyczące nienależytego wykonywania obowiązków, w tym błędów w opinii wydanej w sprawie karnej dotyczącej małoletniego, które zostały potwierdzone przez sądy obu instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędną wykładnię prawa. Sąd administracyjny uznał jednak, że decyzja o zwolnieniu była uzasadniona krytyczną oceną opinii biegłej przez sądy i potwierdzeniem jej nieprawidłowości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego o zwolnieniu skarżącej z funkcji biegłego sądowego. Podstawą zwolnienia była krytyczna ocena opinii psychologicznej wydanej przez biegłą w postępowaniu karnym, w którym sądy obu instancji dopatrzyły się szeregu uchybień, takich jak wykroczenie poza tezę dowodową, subiektywny wybór dowodów, ocena materiału dowodowego zamiast oceny stanu psychicznego, a także sugerowanie treści zeznań małoletniego. Minister Sprawiedliwości, utrzymując decyzję o zwolnieniu, podkreślił, że biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości i musi cieszyć się zaufaniem, a jego opinia ma kluczowe znaczenie. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów rozporządzenia o biegłych sądowych oraz k.p.a. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja o zwolnieniu była uzasadniona nienależytym wykonywaniem obowiązków przez biegłą, co potwierdziły ustalenia sądów obu instancji w sprawie karnej oraz opinia wizytatora. Sąd podkreślił, że ocena rzetelności i bezstronności biegłego jest kluczowa dla interesu wymiaru sprawiedliwości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, nienależyte wykonywanie obowiązków przez biegłego sądowego, zwłaszcza gdy jego opinia była podstawą ustaleń sądowych, a sądy wykazały w niej istotne uchybienia, stanowi ważny powód do zwolnienia z funkcji.
Uzasadnienie
Biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości, od którego wymaga się nie tylko wiedzy, ale także sumienności, rzetelności i bezstronności. Krytyczna ocena opinii biegłego przez sądy obu instancji, wskazująca na wykroczenie poza tezę dowodową, subiektywizm i brak obiektywizmu, podważa zaufanie do biegłego i uzasadnia jego zwolnienie z funkcji dla dobra wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (4)
Główne
Dz.U. 2005 nr 15 poz. 133 § § 6 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych
Prezes sądu może zwolnić z funkcji biegłego sądowego z ważnych powodów, w szczególności, jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności.
Dz.U. 2019 poz. 2325 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Dz. U. z 2019 r. poz. 52 art. 9b
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych
Nadzór administracyjny nad biegłymi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nienależyte wykonywanie obowiązków przez biegłego sądowego, potwierdzone krytyczną oceną jego opinii przez sądy orzekające w sprawie. Biegły sądowy jest organem pomocniczym wymiaru sprawiedliwości, od którego wymaga się sumienności, rzetelności i bezstronności. Krytyczna ocena opinii biegłego przez sądy obu instancji, wskazująca na wykroczenie poza tezę dowodową, subiektywizm i brak obiektywizmu, podważa zaufanie do biegłego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów rozporządzenia o biegłych sądowych i k.p.a. Zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych. Zarzut, że decyzja oparta była na jednostronnych, wybiórczych i niepełnych ustaleniach faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
Biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych, a sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu. Od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności. Ocena, czy nienależyte wykonywanie obowiązków uzasadnia zastosowanie wymienionej sankcji musi zatem uwzględniać okoliczność, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu, a jego działania łub zaniechania postrzegane są jako działania lub zaniechania szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Przedmiotem opinii było bowiem dokonanie oceny stopnia rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania, zapamiętywania oraz odtwarzania faktów przez małoletniego. Zadaniem biegłej było więc jedynie przedstawienie w oparciu o własne obserwacje i wykonane badania psychologiczne wniosków pozwalających sądowi orzekającemu dokonać oceny, czy małoletni, relacjonując fakty, nie czyni tego w sposób odbiegający od rzeczywistości. Tymczasem sformułowane przez biegłą wnioski, w szczególności w opinii pisemnej z dnia 23 października 2017 r. daleko wykraczają poza tak określone granice opinii, zawierając sugestie co do popełnienia przestępstwa i winy oskarżonego.
Skład orzekający
Magdalena Maliszewska
przewodniczący
Danuta Szydłowska
sprawozdawca
Aneta Lemiesz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zwolnienia biegłego sądowego z funkcji z powodu nienależytego wykonywania obowiązków, w szczególności w kontekście błędów w opiniach psychologicznych dotyczących małoletnich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji oceny opinii biegłego psychologa w sprawie karnej i konsekwencji błędów w tej opinii dla jego dalszej funkcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności biegłego sądowego za błędy w opinii, co jest istotne dla prawników zajmujących się tymi kwestiami. Pokazuje, jak ważne jest rzetelne i bezstronne opiniowanie, zwłaszcza w sprawach dotyczących dzieci.
“Biegły sądowy zwolniony za błędy w opinii. Jakie błędy mogą kosztować utratę zaufania wymiaru sprawiedliwości?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 2092/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-09-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2019-10-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Aneta Lemiesz Danuta Szydłowska /sprawozdawca/ Magdalena Maliszewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6173 Biegli sądowi i tłumacze przysięgli Hasła tematyczne Uprawnienia do wykonywania zawodu Sygn. powiązane II GSK 1227/20 - Wyrok NSA z 2024-02-06 Skarżony organ Minister Sprawiedliwości Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 15 poz 133 par. 6 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.) oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133), po rozpatrzeniu odwołania A. B. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] maja 2019 r., [...], w przedmiocie zwolnienia z funkcji biegłego sądowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że A. B. pełni funkcję biegłego sądowego z zakresu psychologii, specjalność: psychologia rodziny i psychologia transportu, przy Sądzie Okręgowym [...] od dnia 25 września 2014 r. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Prezes Sądu Okręgowego [...] na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych zwolnił biegłą z pełnionej funkcji. W uzasadnieniu powołał się na skargę dotyczącą opinii wydanej przez biegłą w postępowaniu karnym prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla [...] [...] pod sygn. akt [...]., w oparciu o którą wniesiono akt oskarżenia, tymczasem sprawa zakończyła się wydaniem wyroku uniewinniającego oskarżonego, utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji ustalił, że sądy obu instancji, jak również sędzia wizytator do spraw karnych dopatrzyli się uchybień w sporządzonej przez biegłą opinii, polegających m.in. na wykroczeniu poza zakreśloną w postanowieniu tezę dowodową oraz zakres kompetencji biegłego, zawarciu w opinii nieuprawnionych i nietrafnych sugestii co do spójności zeznań małoletniego, dokonaniu subiektywnego wyboru dowodów potwierdzających zasadność wniosków opinii, a także poddaniu ocenie ekspertyzy sporządzonej przez inną biegłą pomimo nieznajomości jej przedmiotu. Wobec powyższych ustaleń organ uznał, że biegła nienależycie wykonywała swoje obowiązki, co uzasadnia zwolnienie jej z pełnionej funkcji. Minister Sprawiedliwości rozpoznając wniesione przez stronę odwołanie wyjaśnił, że w myśl § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie biegłych sądowych, prezes może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności. Cytowana regulacja stanowi narzędzie pozwalające prezesowi na sprawowanie efektywnego nadzoru nad działalnością biegłych sądowych, umożliwiające zakończenie współpracy z osobami, które - z różnych względów - nie są w stanie podołać obowiązkom nakładanym przez organy zlecające wydanie opinii. Podejmując decyzję o zwolnieniu z funkcji biegłego, prezes powinien mieć na uwadze interes wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy nienależyte wykonywanie obowiązków uzasadnia zastosowanie wymienionej sankcji, musi zatem uwzględniać okoliczność, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w przypadkach wymagających zasięgnięcia wiadomości specjalnych, zaś jego opinia stanowi dowód w postępowaniu prowadzonym przez sądy lub organy ścigania. Z tego względu, od biegłego wymagane jest nie tylko posiadanie wiedzy i wysokich kwalifikacji, ale także sumienności, rzetelności i bezstronności, co biegły potwierdza składanym przed objęciem funkcji przyrzeczeniem. Co równie istotne, osoba biegłego musi cieszyć się zaufaniem sądu oraz prezesa sądu okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji stanowiła negatywna ocena opinii wydanej przez A. B. w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] [...]. Pierwsza ekspertyza w tej sprawie sporządzona została na polecenie Prokuratury Rejonowej dla [...] [...], która postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. powołała biegłą celem udziału w przesłuchaniu małoletniego i wydania opinii w zakresie zdolności zapamiętywania oraz odtwarzania faktów dotyczących zdarzenia. Oceniając opinię - w związku ze skargą złożoną przez S. B. w dniu 11 stycznia 2016 r. - Prokuratura uznała ją za "opracowaną zgodnie z obowiązującymi przepisami" i za jeden z licznych dowodów w sprawie". Także sędzia wizytator do spraw karnych - analizując sprawę - stwierdził, że "treść wniosków opinii oraz jej zakres podmiotowy odpowiadał zakresowi postanowienia prokuratury" oraz że brak jest podstaw do uznania, iż biegła realizowała obowiązki w sposób niewłaściwy. W dniu 23 października 2017 r. biegła- działając na zlecenie Sądu Rejonowego dla [...] [...], w sprawie o sygn. akt [...], sporządziła kolejną opinię pisemną na okoliczność oceny stopnia rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania, zapamiętywania oraz odtwarzania faktów dotyczących zdarzeń opisywanych przez małoletniego. W tym celu wzięła udział w kolejnym przesłuchaniu małoletniego. We wnioskach biegła stwierdziła m.in., że treść zeznań sugeruje, iż podczas pobytu w mieszkaniu oskarżonego małoletni mógł być obiektem zachowań patologicznych, również o charakterze seksualnym, ze strony oskarżonego, a informacje zawarte w aktach sprawy wskazują na behawioralne i psychiczne objawy doświadczanej przez dziecko przemocy. W związku z wydaną opinią biegła kilkakrotnie składała również ustne wyjaśnienia przed sądem. W uzasadnieniu wyroku kończącego postępowanie w I instancji Sąd Rejonowy dla [...] [...] uznał, że: "Z częścią relacji ustnej biegłej nie sposób się jednak zgodzić. Wskazać w tym miejscu należy, że twierdzenia, iż zeznania składane każdorazowo przez pokrzywdzonego za każdym razem są tożsame, zaś niewielkie rozbieżności da się wytłumaczyć większym zasobem słownictwa lub bardziej rozbudowaną pamięcią nie mogły zostać uwzględnione, co jednak nie czyni opinii niepełną niejasną czy wewnętrznie sprzeczną odnosi się jedynie do oceny materiału dowodowego, do czego uprawniony był jedynie Sąd. Zauważyć bowiem należy, że małoletni podczas ostatniego przesłuchania podawał zupełnie nowe okoliczności (...), znacznie mniej uwagi poświęcając dotychczas wskazywanym czynnościom". Sąd Okręgowy [...], rozpatrując apelację od wyroku Sądu Rejonowego dla [...] [...] z dnia 27 kwietnia 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Sąd ten wziął pod uwagę sprzeczności wynikające z zeznań małoletniego, a także sprzeczności pomiędzy treścią tych zeznań a pozostałym materiałem dowodowym w sprawie. Wskazał na brak obiektywizmu relacji małoletniego oraz uzasadnione podejrzenie sugerowania małoletniemu pożądanej treści składanych przez niego zeznań. Oceniając opinię wydaną przez A. B., stwierdził m.in., że: - "Sąd meriti słusznie zauważył, że opinia biegłej sądowej A. B. odnosiła się do oceny materiału dowodowego, do czego uprawniony jest jedynie sąd orzekający", - "Sąd meriti nie uwzględnił wniosków biegłej A. B. wnioskujących jakoby zeznania małoletniego (...) z dnia [...] września 2015 r. i 5 września 2017 r. były tożsame, a niewielkie rozbieżności można było wytłumaczyć większym zasobem słownictwa lub bardziej rozbudowana pamięcią Sąd trafnie zauważył, że w tym aspekcie opinia biegłej odnosiła się do oceny materiału dowodowego, do czego uprawniony jest jedynie sąd orzekający", - "Zauważyć należy, że Sąd Rejonowy trafnie wskazał i krytycznie ocenił, iż relacje pokrzywdzonego (...) były przekazane przez niego dopiero w starszym wieku, przy jednoczesnej niepamięci o tych okolicznościach dwa lata wcześniej. Tym bardziej krytycznie należało się odnieść do opinii biegłej A. B., zgodnie z którą chłopiec szczególnie zapamiętał te elementy zdarzeń, które wiązały się z negatywnymi odczuciami i emocjami. Wysoce wątpliwym wydaje się, aby dziecko nie pamiętało przy pierwszym przesłuchaniu okoliczności (...), a przypomniało sobie o tym dwa lata później", - "Stwierdzić należy, że w sporządzonych opiniach biegła A. B. nie odniosła się do odpowiedzi na pytania zawarte w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii sądowo - psychologicznej w zakresie oceny zdolności zapamiętywania oraz odtwarzania faktów dotyczących zdarzenia. Z treści opinii wynika, iż rozszerzyła ona z własnej inicjatywy zakres opinii o ocenę stopnia rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania, zapamiętywania oraz odtwarzania faktów dotyczących zdarzeń opisywanych przez małoletniego, przez pryzmat oceny obiektywizmu jego relacji. Oceniła zeznania (...) jako psychologicznie wiarygodne, pomimo tego, że przedmiotem czynności i stanowiska biegłego nie może być ocena wiarygodności zeznań, lecz potwierdzenie lub wykluczenie występowania takich cech stanu psychicznego świadka, które mogą wpływać na treść jego zeznań". Sąd II instancji stwierdził ponadto, że biegła uczestniczyła w czynności odbierania zeznań od małoletniego, musiała zatem słyszeć wypowiedzi dziecka (cytowane w uzasadnieniu sądu) świadczące o braku obiektywizmu w jego relacjach i sugerowaniu małoletniemu treści zeznań przez matkę. Sąd podkreślił również, że z treści opinii wydanej przez biegłą psycholog D. B. wynika, iż wypowiedzi małoletniego wskazywały na indukowanie dziecku negatywnych ocen dotyczących ojca i osób z jego rodziny. Krytyczna ocena ekspertyzy sporządzonej przez odwołującą się w opisywanym postępowaniu karnym znalazła potwierdzenie również w opinii wizytatora do spraw karnych, opracowanej w dniu 11 kwietnia 2019 r. na polecenie organu I instancji. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, ocena opinii wydanej przez A. B., jednoznacznie wskazuje na nienależyte wykonywanie czynności przez biegłą sądową. Stwierdzone przez sądy obu instancji uchybienia wskazują nie tylko na brak rzetelności (np. poprzez pominięcie wypowiedzi małoletniego mogących rzutować na prawdziwość jego relacji), ale mogą budzić podejrzenia co do braku bezstronności biegłej. Biegła bowiem nie tylko pominęła fragmenty wypowiedzi małoletniego mogące podważyć wiarygodność jego relacji, ale też zamieściła wnioski wykraczające poza tezę dowodową określoną w postanowieniu sądu. Przedmiotem opinii było bowiem dokonanie oceny stopnia rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania, zapamiętywania oraz odtwarzania faktów przez małoletniego. Zadaniem biegłej było więc jedynie przedstawienie w oparciu o własne obserwacje i wykonane badania psychologiczne wniosków pozwalających sądowi orzekającemu dokonać oceny, czy małoletni, relacjonując fakty, nie czyni tego w sposób odbiegający od rzeczywistości. Tymczasem sformułowane przez biegłą wnioski, w szczególności w opinii pisemnej z dnia 23 października 2017 r. daleko wykraczają poza tak określone granice opinii, zawierając sugestie co do popełnienia przestępstwa i winy oskarżonego. Minister podkreślił, że w sprawach karnych, w których zachodzi podejrzenie pokrzywdzenia małoletnich, opinia biegłego z zakresu psychologii ma istotne, a często decydujące znaczenie dla treści orzeczenia sądu. Kwestia ta jest często badana w sytuacji, w której rodzice małoletniego pozostają w konflikcie, na etapie postępowania o rozwód. Jej rozstrzygnięcie zaś pociąga za sobą bardzo poważne skutki nie tylko dotyczące odpowiedzialności karnej oskarżonego, ale również jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a także sytuacji życiowej samego małoletniego. Z tej przyczyny obowiązkiem biegłego z zakresu psychologii jest szczególnie wnikliwe, rzetelne i bezstronne opiniowanie w tego rodzaju sprawach. Sporządzenia ekspertyzy w tym zakresie winni zaś podejmować się tylko psycholodzy o najwyższym poziomie wiedzy i doświadczenia zawodowego. W przypadku sprzeniewierzenia się tym wymogom, zachodzi podstawa do zwolnienia biegłego sądowego z pełnionej funkcji w oparciu o § 6 ust. 2 rozporządzenia. Za takim rozstrzygnięciem przemawia interes wymiaru sprawiedliwości, przejawiający się w konieczności wyłączenia z kręgu osób pełniących funkcję biegłego sądowego tych, których sumienność i rzetelność budzi istotne wątpliwości. Decyzję organu I instancji uzasadnia także poważny charakter naruszenia, jakiego dopuściła się biegła. Odnosząc się do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez sądy rozpatrujące sprawę o sygn. akt [...], Minister podkreślił, że sąd jest jedynym podmiotem uprawnionym do oceny rzetelności sporządzonej przez biegłego opinii. Ocena taka mieści się w sferze samodzielności jurysdykcyjnej sądu i nie podlega kontroli ze strony Prezesa Sądu Okręgowego [...] czy Ministra Sprawiedliwości. Jak stanowi bowiem art. 9b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.), nadzór sprawowany przez wskazane organy ma wyłącznie charakter administracyjny i nie może wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezawiśli. Zaskarżona decyzja znajduje podstawę faktyczną w krytycznej ocenie opinii sporządzonej przez A. B. na potrzeby postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] [...], zawartej w uzasadnieniach wyroków sądów obu instancji. Ta krytyczna ocena działań biegłej znalazła również potwierdzenie w stanowisku wizytatora do spraw karnych, przygotowanym na polecenie organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu, że opinia wydana przez biegłą na polecenie Prokuratury Rejonowej dla [...] [...] była już przedmiotem skargi złożonej w 2016 r. i została oceniona pozytywnie, Minister wskazał, że ówczesne stanowisko sędziego wizytatora opierała się częściowo na pozytywnej ocenie opinii dokonanej przez Prokuraturę, która nie znalazła potwierdzenia w ustaleniach sądu. Przede wszystkim zaś - podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji stanowiły zastrzeżenia sądów dotyczące ekspertyzy sporządzonej przez biegłą w 2017 r. na polecenie sądu oraz do ustnych wyjaśnień składanych przez biegłą na rozprawie. Minister dodał, że wbrew zarzutom odwołującej się - u podstaw decyzji o zwolnieniu jej z funkcji biegłego sądowego nie leży "nonkomformizm biegłego" czy kwestionowanie "prawa biegłego do niezależnej oceny wyników zgromadzonego materiału", lecz konkretne, potwierdzone oceną sądów uchybienia, podważające rzetelność i bezstronność biegłej. Na marginesie podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał budzi zastrzeżenia do posiadania przez A. B. kwalifikacji zawodowych na poziomie wymaganym do wydawania opinii w sprawach dotyczących rodziny i małoletnich. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że została ona wydana z naruszeniem: - § 6 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych, poprzez błędną wykładnię tego przepisu i w efekcie niewłaściwe jej zastosowanie; - § 6 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych - § 12 ust. 1 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych; - art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia prawnego - wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co stanowi naruszenie tego przepisu; - decyzja Ministra Sprawiedliwości oparta została na jednostronnych, wybiórczych i niepełnych ustaleniach faktycznych, które stanowiły podstawę jej wydania, z pominięciem istotnych argumentów oraz na podstawie niepełnej dokumentacji. U podstaw zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości znalazło się zupełnie odmienne rozumienie zdarzeń i faktów, dotyczących opiniowania małoletniego od postrzegania specjalisty psychologa. W uzasadnieniu skargi skarżąca przypomniała stan faktyczny sprawy oraz rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zwolnienie z funkcji biegłego może mieć charakter obligatoryjny, gdy prezes sądu jest zobowiązany zwolnić biegłego, jeżeli utracił on warunki do pełnienia tej funkcji, w tym również utracił rękojmię należytego wykonywania obowiązków biegłego, bądź też fakultatywny, gdy prezes sądu może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności. W rozpoznawanej sprawie podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. Nr 15, poz. 133). Zgodnie z tym przepisem prezes sądu może zwolnić z funkcji biegłego sądowego z ważnych powodów, w szczególności, jeżeli nienależycie wykonuje on swoje czynności. Przepis ten pozwala prezesowi na sprawowanie efektywnego nadzoru nad działalnością biegłych sądowych, umożliwiając jednocześnie zakończenie współpracy z osobami, które - z różnych względów - nie są w stanie podołać obowiązkom nakładanym przez organy zlecające wydanie opinii. Podejmując decyzję o zwolnieniu z funkcji biegłego, prezes winien mieć na uwadze interes wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy nienależyte wykonywanie obowiązków uzasadnia zastosowanie wymienionej sankcji musi zatem uwzględniać okoliczność, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu, a jego działania łub zaniechania postrzegane są jako działania lub zaniechania szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. W przedmiotowej sprawie Prezes Sądu Okręgowego [...] podjął decyzję o zwolnieniu skarżącej z funkcji biegłego z uwagi na nienależyte wykonywania obowiązków biegłej sądowej. Jest to niewątpliwie przesłanka o charakterze ocennym, stąd rzeczą Sądu było rozważenie, czy rozstrzygnięcie organu administracji nie nosiło cech dowolności, przekroczenia granic uznania administracyjnego i czy zostało należycie uzasadnione przy uwzględnieniu zarówno interesu strony jak i interesu społecznego. Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się zarówno cech dowolności, czyli przekroczenia granic uznania administracyjnego, które mogłoby stanowić o naruszeniu prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podstawę zwolnienia skarżącej z funkcji biegłego stanowiła krytyczna ocena opinii sporządzonej przez nią na potrzeby postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] [...], zawarta w uzasadnieniach wyroków sądów obu instancji. Ta krytyczna ocena działań biegłej znalazła potwierdzenie również w stanowisku wizytatora do spraw karnych, przygotowanym na polecenie organu I instancji. W ocenie Sądu powyższe zarzuty, szeroko omówione przez organ i przytoczone przez Sąd w stanie faktycznym sprawy, mogły - i powinny - skutkować zwolnieniem skarżącej z funkcji biegłego sądowego przez organ, który biegłego ustanowił. Należy zdecydowanie podkreślić, że biegły sądowy jest organem pomocniczym sądu w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych, a sporządzona przez niego opinia stanowi dowód w postępowaniu przed sądami oraz organami prowadzącymi postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych. Z tych względów od biegłego sądowego wymagane jest posiadanie nie tylko niekwestionowanej wiedzy i najwyższych kwalifikacji zawodowych, ale także zaufania publicznego, sumienności i bezstronności, a ponadto zaufania sądu do osoby biegłego, co razem składa się na jego wizerunek jako osoby zaufania publicznego. Wizerunek ten potwierdza swoim autorytetem prezes sądu okręgowego, przy którym biegły jest ustanowiony. Skoro zatem skarżąca nienależycie wykonując obowiązki biegłego sądowego utraciła warunki do dalszego pełnienia tej funkcji Prezes nie mógł dłużej ręczyć swoim autorytetem za pełnioną przez nią funkcję biegłego sądowego. Nienależyte wykonywanie czynności przez biegłego sądowego dające podstawę do jego zwolnienia z tej funkcji na podstawie w/w § 6 ust. 2 rozporządzenia odwołuje się do działalności biegłego jako osoby zaufania publicznego, w tym nie chodzi tu wyłącznie o nieterminowe sporządzanie opinii, ale o całokształt działalności biegłego, jego zachowanie, stosunek do stron, wizerunek, opanowanie, dyspozycyjność wobec organów i sądów, jak też brak utraty posiadanych kwalifikacji zawodowych. Biegli nie są nieusuwalni, ale również podlegają ocenie (nadzorowi) prezesów sądów, a jedynie nadzór ten nie może obejmować meritum ich opinii. Jak zważył NSA w wyroku z dnia 26 maja 1999 r., II SA 806/99 zarówno przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 278-291 k.p.c.), jak również przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 176-184 i art. 274 k.p.k.) wymagają od biegłego nie tylko wiedzy i wysokich kwalifikacji, ale także sumienności, rzetelności i bezstronności, co biegły potwierdza w składanym przez siebie przyrzeczeniu przed rozpoczęciem czynności biegłego. Obowiązkiem biegłego jest zachowanie bezstronności i tajemnicy oraz wymóg sumiennego oraz osobistego przeprowadzania badań. Od biegłego oczekuje się także posiadania odpowiedniej wiedzy z danej dziedziny. Osoba biegłego sądowego nie może nasuwać jakichkolwiek podejrzeń co do stronniczości, nierzetelności czy braku obiektywizmu jego działalność powinna mieć walor obiektywno-procesowy, nie zaś subiektywno-usługowy. Dlatego też każde podejrzenie o brak obiektywizmu i stronniczość w wykonywaniu obowiązków biegłego, brak zrozumienia dla zasady niezawisłości sędziowskiej, powagi i mocy orzeczeń sądu uprawnia do uznania, że biegły nie spełnia podstawowego warunku należytego wykonywania obowiązków biegłego. Reasumując Sąd stwierdził, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto Minister Sprawiedliwości, a wcześniej Prezes Sądu Okręgowego [...] nie dopuścili się obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem rozstrzygnięcia oparto na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego [...] o zwolnieniu skarżącej z funkcji biegłego sądowego, podjęte zostały zgodnie z obowiązującym prawem. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI