VI SA/WA 2088/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-01-23
NSAAdministracyjneŚredniawsa
radca prawnywpis na listęsamorząd radcowskipostępowanie administracyjnekwalifikacje zawodowerękojmia WSAuchwałaodmowa wpisu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił uchwałę o odmowie wpisu na listę radców prawnych z powodu niewłaściwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy samorządu radcowskiego.

Skarżąca M.M. wniosła o wpis na listę radców prawnych, jednak Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych odmówiła, powołując się na brak rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu z uwagi na ukończenie aplikacji sądowej ponad dwadzieścia lat temu i dotychczasowe zatrudnienie w zawężonym zakresie. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie uchwały, stwierdzając, że organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a ich ocena była dowolna i nie odnosiła się do wszystkich zarzutów skarżącej.

Sprawa dotyczyła odmowy wpisu na listę radców prawnych dla M.M., która ukończyła aplikację sądową ponad dwadzieścia lat temu i posiadała bogate doświadczenie zawodowe w różnych dziedzinach prawa, choć nie pracowała bezpośrednio jako radca prawny. Organy samorządu radcowskiego uznały, że skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, opierając się głównie na odległym terminie ukończenia aplikacji i specyfice dotychczasowego zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że postępowanie przed organami było wadliwe. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, w tym dokumentów przedstawionych przez skarżącą, a nie opierać się jedynie na teoretycznych rozważaniach czy wątpliwościach. Brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącej oraz potencjalna dowolność w ocenie przesłanki rękojmi stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonych uchwał. Sąd wskazał, że każda sprawa wymaga indywidualnego rozstrzygnięcia opartego na dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a ich ocena była dowolna i nie odnosiła się do wszystkich zarzutów skarżącej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego, nie oceniły wszechstronnie materiału dowodowego i nie odniosły się do wszystkich argumentów skarżącej, co narusza zasady postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.r.p. art. 24 § 1 pkt 5

Ustawa o radcach prawnych

Przesłanka rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego wymaga oceny opartej na zebranym materiale dowodowym, a nie dowolnych wątpliwościach czy teoretycznych rozważaniach.

Pomocnicze

u.r.p. art. 24 § ust. 2 c

Ustawa o radcach prawnych

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i sprawiedliwego prowadzenia postępowania.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ocena przesłanki rękojmi była dowolna i nie opierała się na faktach. Organy nie odniosły się do wszystkich zarzutów i dowodów przedstawionych przez skarżącą. Postępowanie naruszyło podstawowe zasady postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego z uwagi na ukończenie aplikacji sądowej ponad dwadzieścia lat temu i dotychczasowe zatrudnienie w zawężonym zakresie.

Godne uwagi sformułowania

organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego ocena ta nie może jednak nosić cech dowolności teoretyczne rozważania na temat rękojmiowej przesłanki brak jest miejsca na jakikolwiek mechanizm w podejmowaniu decyzji każda sprawa bowiem wymaga indywidualnego rozstrzygnięcia

Skład orzekający

Agnieszka Łąpieś-Rosińska

sprawozdawca

Andrzej Wieczorek

członek

Izabela Głowacka-Klimas

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi prawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego przez organy samorządów zawodowych, zwłaszcza w kontekście oceny przesłanek formalnych i merytorycznych kandydatów do wykonywania zawodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wpisu na listę radców prawnych, ale zasady proceduralne są uniwersalne dla postępowań administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są prawidłowe procedury administracyjne i wszechstronne badanie dowodów, nawet w przypadku oceny kwalifikacji zawodowych. Podkreśla, że odległy termin ukończenia aplikacji nie musi dyskwalifikować kandydata.

Czy dwadzieścia lat po aplikacji można zostać radcą prawnym? Sąd wyjaśnia, jak organy powinny badać rękojmię.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 2088/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska /sprawozdawca/
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ
Rada Radców Prawnych
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącej M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez M. M. uchwałą z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy uchwałę nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w sprawie odmowy wpisu na listę radców prawnych.
Wniosek o wpis na listę radców prawnych skarżąca M. M. skierowała do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (zwanej dalej OIRP) w dniu [...] kwietnia 2006 r. Do wniosku załączyła dokumenty poświadczające ukończenie studiów wyższych, ukończenia aplikacji sądowej zakończonej egzaminem, poświadczające niekaralność, życiorys oraz opinię z ostatniego miejsca pracy. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, iż spełnia wszystkie przesłanki do ubiegania się o wpis na listę radców prawnych, albowiem posiada odpowiednie kwalifikacje, a ponadto całe życie zawodowe związała z wyuczonym zawodem prawniczym.
W dniu [...] czerwca 2006 r. Zespół powołany przez Dziekana Rady przeprowadził postępowanie kwalifikacyjne w sprawie wniosku M. M., w którym udział wzięła skarżąca. Jak wynika, z treści protokołu w wyniku postępowania Zespół stwierdził, iż wnioskodawczyni złożyła wszystkie wymagane przepisami dokumenty. Stwierdzono, że nie wpłynęły żadne zastrzeżenia w odniesieniu do wnioskodawcy w zakreślonym terminie 14 dni i nie istnieje w stosunku do wnioskodawczyni przeszkoda określona w art. 26 ustawy o radcach prawnych. W trakcie posiedzenia wnioskodawczyni udzieliła wyjaśnień odnośnie ukończonych studiów, aplikacji sądowej oraz przebiegu pracy zawodowej. Po złożeniu wyjaśnień przez wnioskodawczynię Zespół dokonał zbadania przesłanek, o których mowa w art. 24 ust.1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych i uznał że wnioskodawczyni jest nieskazitelnego charakteru, jednak z uwagi na ukończenie przez M. M. aplikacji sądowej ponad dwadzieścia lat temu oraz jej dotychczasowe zatrudnienie przy stosowaniu prawa w zawężonym zakresie zachodzą wątpliwości, czy wnioskodawczyni daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.
Uchwałą nr [...] Rada OIRP w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. odmówiła wpisania M. M. na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w [...]. Rada odmawiając wpisania na listę radców prawnych M. M. działając na podstawie art. 24 ust.1 pkt 5 i ust. 2 c ustawy o radcach prawnych uznała, że wnioskodawca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, albowiem zespół kwalifikacyjny na podstawie dokumentów i zebranych wyjaśnień przez wnioskodawczynię stwierdził, że zachodzą wątpliwości, czy wnioskodawczyni daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego z uwagi na ukończenie aplikacji sądowej ponad dwadzieścia lat temu oraz dotychczasowe zatrudnienie przy stosowaniu prawa w zawężonym zakresie.
W dniu [...] sierpnia 2006 r. M. M. odwołała się od powyższej uchwały, zarzucając niewłaściwą wykładnię oraz zastosowanie art. 24 § 1 ust. 5 ustawy o radcach prawnych. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca podniosła, że Rada odmawiając kandydatowi wpisania na listę radców prawnych powinna udowodnić i wskazać okoliczności lub powody, które potwierdzają iż dana osoba nie sprosta wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. W przedmiotowej sprawie rada nie udowodniła, ani nie wykazała, że takie okoliczności zachodzą, co więcej Zespół kwalifikacyjny wyraził jedynie swoją wątpliwość, czy wnioskodawczyni daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Odwołująca się zakwestionowała również twierdzenie Rady, że jej dotychczasowe zatrudnienie przy stosowaniu prawa odbywało się w zawężonym zakresie, albowiem od pierwszego dnia zatrudnienia w 1979 r. ww. miała do czynienia z prawem, a co więcej z różnymi jej gałęziami. W dalszej części uzasadnienia skarżąca szczegółowo opisała kolejne okresy zatrudnienia wskazując na zakres czynności wykonywanych na poszczególnych stanowiskach, załączając do odwołania dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych po rozpatrzeniu odwołania M. M. utrzymało w mocy uchwałę Rady OIRP w [...], odmawiającą wpisania na listę radców prawnych. Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, iż odmowę wpisu skarżącej na listę radców prawnych uzasadnia niespełnieniem przez wnioskodawczynię przesłanki ustawowej z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych tzw. przesłanki rękojmiowej. Pojęcie to ma zdaniem organu II instancji charakter prognostyczny – chodzi o dokonanie oceny, czy na gruncie dostępnej wiedzy o dotychczasowym postępowaniu danej osoby – istnieją dostatecznie silne podstawy aby sądzić, że sprosta ona obowiązkom jakie będą na niej ciążyły w związku z wykonywaniem określonego zawodu. Obszerne uzasadnienie poświęcone zostało rozważaniom na temat pojęcia tzw. rękojmi.
W dniu [...] października 2006 r. M. M. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą uchwałę, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię i zastosowanie przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych oraz naruszenia art. 31 powołanej ustawy poprzez przekroczenie 30 dniowego terminu ustawowego do wydania uchwały dotyczącej wpisu lub odmowy wpisu na listę radców prawnych. W świetle powyższego wniosła o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, ewentualnie uchylenie zaskarżonej uchwały w całości. Zdaniem skarżącej wbrew twierdzeniom zawartym w treści zaskarżonej uchwały wykazała ona, że posiada odpowiednie kwalifikacje do wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreśliła, że organy samorządu radcowskiego nie odniosły się do doświadczenia zawodowego jakie skarżąca odbyła będąc zarówno asesorem, jak i w trakcie dalszej drogi zawodowej kiedy to skarżąca udzielała konsultacji prawnych, świadczyła usługi prawne jako doradca i to w bardzo szerokim zakresie tj. prawo rodzinne, spadkowe, karne, administracyjne. Ponadto skarżąca reprezentowała klientów na tyle na ile pozwalał na to ówczesny stan prawny. Nie można również zdaniem skarżącej bagatelizować faktu, iż prowadziła spółkę prawniczą wraz z radcą prawnym, albowiem prowadzenie kancelarii jest z zasady istotą wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżąca przebiegiem swojej dotychczasowej pracy zawodowej, a także zaangażowaniem do dnia dzisiejszego w różnego rodzaju działalność prawniczą często o charakterze nieodpłatnym - udowadniała, że od momentu ukończenia studiów pogłębia swoją wiedzę i kwalifikacje m.in. jako asesor sądowy, praca w kolegium ds. wykroczeń, wspólnik w spółce prawniczej, doradca prawny w ośrodku pomocy społecznej. Nieodpłatność wykonywania doradztwa prawnego dowodzi natomiast determinacji i chęci do wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżąca zauważyła ponadto, że przesłanki "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" nie można interpretować w ten sposób, że rękojmi nie daje żadna osoba, która nie pracowała jako radca prawny. Ustawodawca bowiem przewidział możliwość wpisania na podstawie art. 24 ust.1 pkt 5 każdego kto spełnia przesłanki formalne, etyczne i będzie prawidłowo wykonywał zawód radcy prawnego, innymi słowy nie zachodzi obawa że sobie w tym zawodzie nie poradzi. Ustawodawca przewidział, więc możliwość dołączenia do grona radców prawnych przez osoby które radcami nie są, ale które w zakresie w jakim pozwalał i pozwala na to porządek prawny świadczą usługi prawne o takim samym lub podobnym charakterze. Skarżąca natomiast wykazała, że na przestrzeni swojej kariery zawodowej wielokrotnie radziła sobie z zadaniami właściwymi zawodowi radcy prawnego udzielając porad prawnych, reprezentując klientów przed sądem oraz sporządzając opinie prawne. M. M. podniosła również, że w trakcie toczącego się postępowania organy rozpatrujące wniosek o wpis przekroczyły 30 dniowy termin przewidziany w ustawie na podjęcie stosownej uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko odnośnie niespełnienia przez skarżącą przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto pełnomocnik organu w dniu [...] stycznia 2007 r. złożył "pismo procesowe przed rozprawą", w którym jeszcze raz ustosunkował się do kwestii wpisania skarżącej na listę radców prawnych odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r. w sprawie K 30 /06 na podstawie którego stwierdzona została niekonstytucyjność m.in. przepisu art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych oraz orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W piśmie podkreślono, iż ocena rękojmiowa wniosków wpisowych powinna uwzględniać stopień praktycznego przygotowania wnioskodawców do świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ustaw korporacyjnych, zaś dowodami na spełnienia powyższej przesłanki gwarancyjnej są wykazane przez kandydata okresy faktycznie wykonywanej pracy (świadczonych usług) na polu "obsługi" lub "pomocy prawnej" pozostające przy tym w nieodległym związku czasowym z datą złożonego wniosku. Jak wynika z treści pisma organy zarówno I jak II instancji oparły się na analizie obiektywnie istniejących po stronie wnioskodawczyni uwarunkowań zawodowych tj. kwalifikacje zawodowe i praktyka świadczenia usług. Ocena tychże nie wypadła dla kandydata pozytywnie czemu dano wyraz w treści zaskarżonych uchwał, a zwłaszcza zaskarżonej uchwale Prezydium. Dlatego też zdaniem organu fakt zdania przez skarżącą egzaminu sędziowskiego ponad dwadzieścia lat temu, trzyletni okres asesury oraz brak jakiejkolwiek praktyki w świadczeniu "obsługi prawnej" (od 1999 r. skarżąca jest sekretarzem gminy) – nie stwarzają podstaw dla przyjęcia tezy, że wnioskodawczyni będzie w stanie świadczyć pomoc prawną w rozumieniu ustawy o radcach prawnych.
W odpowiedzi na powyższe pismo - w dniu [...] stycznia 2007 r. pismo procesowe nadesłała skarżąca ustosunkowując się do zarzutów organu. Jeszcze raz podkreśliła, że jej doświadczenie w zawodzie prawniczym nie wynika jedynie z praktyki sędziowskiej jak błędnie zdaje się wywodzić strona przeciwna i błędem jest pomijanie przez organy pracy zawodowej skarżącej w charakterze prawnika lub doradcy przez okres 11 lat.
Wojewódzkiej Sąd Administracyjny wniósł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu
§ 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.).
Rozpoznając przedmiotową sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga M, M, zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Sądu zarówno zaskarżona uchwała Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, jak i utrzymana nią w mocy uchwała Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną odmowy wpisania skarżącej M. M. na listę radców prawnych, stanowił przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, zgodnie z którym na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Nie budzi wątpliwości, iż organy samorządu radcowskiego rozstrzygając sprawę wniosku o wpis na listę radców prawnych są uprawnione do dokonania samodzielnej oceny, czy kandydat spełnia ustawowe przesłanki do wpisu, w tym przesłanki określone w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych tj. czy swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz czy jest nieskazitelnego charakteru. Ocena ta nie może jednak nosić cech dowolności, ale powinna być dokonana w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a poczynione ustalenia powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści zaskarżonych uchwał, zwłaszcza że art. 24 ust.1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych jest normą zawierającą kryteria ocenne.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu niemożliwe jest w niniejszej sprawie skontrolowanie prawidłowości podjętych uchwał, w sytuacji gdy organ I instancji nie przeprowadzając postępowania wyjaśniającego, podejmuje uchwałę o odmowie wpisania skarżącego na listę radców prawnych, natomiast organ II instancji pomijając zarzuty skierowane przez M. M. w odwołaniu, uzasadniając zaskarżoną uchwałę prowadzi teoretyczne rozważania na temat rękojmiowej przesłanki jaką spełniać powinien kandydat ubiegający się o wpis.
Przedmiotem zainteresowania organów rozpoznających wniosek o wpis na listę radców prawnych i dokonujących oceny czy kandydat spełnia przesłanki z art. 24 ust 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, powinny być cechy charakteru kandydata określające jego postawę moralno - etyczną oraz dotychczasowy dorobek zawodowy. Ocena, czy warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 5 cytowanej ustawy, zostały przez skarżącego spełnione, wymaga przeprowadzenia przez organy samorządu adwokackiego postępowania dowodowego. A zatem organy samorządu radcowskiego uzasadniając odmowę wpisu skarżącej M. M. na listę radców prawnych, powinny wyjaśnić dlaczego przyjęły, że dotychczasowe zachowanie skarżącej, cechy jej osobowości i dotychczasowa praktyka zawodowa świadczą, że nie daje ona rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Jednocześnie dokonując powyższej oceny organy zobowiązane są zebrać i uwzględnić cały materiał dowodowy, w tym również dokumenty załączone przez stronę skarżąca.
Mając na uwadze stan faktyczny sprawy Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę doszedł do przekonania, iż organy rozstrzygając wniosek M. M. o wpis na listę radców prawnych nie zebrały i nie oceniły w należyty sposób, czy skarżąca w trakcie aplikacji sądowej oraz bardzo bogatej dotychczasowej praktyki zawodowej - zdobyła odpowiednie przygotowanie, niezbędne do wykonywania zawodu radcy prawnego. W ocenie Sądu organy dokonały oceny kwalifikacji skarżącej w oparciu o nadesłany przez nią życiorys nie podejmując w sprawie żadnych czynności, mających na celu ustalenie stanu faktycznego. Powstaje, więc pytanie na jakiej podstawie ustalono iż skarżąca nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Z akt nie wynika, aby organy zwracały się o nadesłanie akt osobowych z dotychczasowych miejsc pracy, w celu ustalenia zakresu i rodzaju wykonywanych przez skarżącą czynności. Również skarżąca nie była wzywana do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez nadesłanie chociażby sporządzanych przez nią pism procesowych czy też opinii prawnych. W aktach brak również informacji odnośnie zakresu czynności wykonywanych przez skarżąca w związku z obecnie pełnioną funkcją sekretarza gminy.
W ramach prowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego – odbyło się posiedzenie Zespołu kwalifikacyjnego, którego działania ograniczyły się do potwierdzenia informacji zgłoszonych przez stronę ubiegającą się o wpis. I mimo, że organ nie podjął żadnych działań mających na celu weryfikację kwalifikacji i predyspozycji skarżącej do wykonywania zawodu radcy prawnego stwierdził, że zachodzą wątpliwość, czy wnioskodawczyni daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, z uwagi na ukończenie aplikacji sądowej przeszło 20 lat temu. Wątpliwości nie miał już organ drugiej instancji utrzymując w mocy zaskarżoną uchwałę, mimo, iż również na tym etapie postępowania administracyjnego nie podjęto jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie stopnia praktycznego przygotowania wnioskodawczyni do świadczenia pomocy prawnej. Skarżąca natomiast w odwołaniu starała się wykazać, iż jej dotychczasowe zatrudnienie przy stosowaniu prawa nie odbywało się w zawężonym zakresie, albowiem od pierwszego dnia zatrudnienia w 1979 r. miała do czynienia z prawem, a co więcej z różnymi jej gałęziami. W dalszej części uzasadnienia skarżąca szczegółowo opisała kolejne okresy zatrudnienia wskazując na zakres czynności wykonywanych na poszczególnych stanowiskach, załączając do odwołania dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia. Organ drugiej instancji pomijając jednak stanowisko strony skarżącej zawarte w uzasadnieniu odwołania w treści zaskarżonej uchwały przeprowadził rozważania na temat rękojmiowej przesłanki.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że sam fakt ukończenia aplikacji sądowej w latach 80 – tych nie może z założenia dyskwalifikować skarżącej jako kandydata na radcę prawnego. Nie można bowiem stawiać znaku równości (jak zdają się to robić organy samorządu radcowskiego) między sytuacją osób, które pomimo ukończenia jednej z aplikacji prawniczych przez wiele lat nie miały do czynienia ze stosowaniem prawa lub wykonują czynności zawodowe w ramach jednego urzędu, a osobami które niezależnie od daty ukończenia aplikacji do dnia złożenia wniosku są aktywne zawodowo, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej.
Nie kwestionując zasadności poczynionych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały rozważań na temat tzw. rękojmiowej przesłanki stwierdzić należy, iż w kwestiach wpisu na listę radców prawnych brak jest miejsca na jakikolwiek mechanizm w podejmowaniu decyzji. Każda sprawa bowiem wymaga indywidualnego rozstrzygnięcia, które jest możliwe dopiero po dokładnym wyjaśnieniu sprawy i ustaleniu stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie zdaniem Sądu nie miało miejsca. I mimo, że w złożonych do Sądu pismach procesowych pełnomocnik organu próbował indywidualnie odnieść się do przedmiotowego wniosku o wpis, to podkreślić należy, iż przedmiotem oceny sądów administracyjnych są decyzję administracyjne, nie natomiast odpowiedź na skargę i późniejsze pisma procesowe.
Zdaniem Sądu takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, a organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a., z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.
Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku. Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Tym samym stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonych uchwał nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, Sąd orzekł jak w sentencji, a na podstawie art. 152 orzekł, iż uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. Zasądzając zwrot uiszczonego wpisu sądowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI