VI SA/Wa 207/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-09-08
NSAtransportoweWysokawsa
kara administracyjnapojazd nienormatywnywagapomiarproceduraprawo o ruchu drogowymGITDWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym z powodu wadliwej procedury ważenia pojazdu.

Skarżący J. C. wniósł skargę na decyzję GITD nakładającą karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących ważenia pojazdu. Sąd administracyjny uznał, że organy nieprawidłowo przeprowadziły procedurę ważenia pojazdu czteroosiowego, stosując niewłaściwą konfigurację wag. W związku z tym uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie odpowiedzialności skarżącemu.

Sprawa dotyczyła skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Naruszenie polegało na przekroczeniu dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego, a także naruszenie przepisów Prawa o ruchu drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że organy administracji nieprawidłowo przeprowadziły procedurę ważenia pojazdu czteroosiowego. Zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C/III, do prawidłowego pomiaru masy całkowitej pojazdu czteroosiowego wymagane jest użycie czterech par wag, a do pomiaru obciążenia grupy osi (w tym podwójnych) pojazdu z więcej niż trzema osiami – trzech par wag. W niniejszej sprawie użyto jedynie jednej pary wag, co uniemożliwiło uzyskanie legalizowanego pomiaru masy pojazdu i obciążenia osi. Sąd podkreślił, że stosowanie błędnej procedury pomiarowej stanowi działanie niezgodne z prawem i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie faktów. W związku z tym, że czynności ważenia nie można powtórzyć, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie skarżącemu odpowiedzialności z tytułu naruszenia norm dotyczących masy całkowitej pojazdu i obciążenia osi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, procedura ta jest niezgodna z prawem i instrukcją obsługi, ponieważ do prawidłowego pomiaru masy całkowitej pojazdu czteroosiowego wymagane jest użycie czterech par wag, a do pomiaru obciążenia grupy osi pojazdu z więcej niż trzema osiami – trzech par wag.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na analizie instrukcji obsługi wag SAW Seria III, która jednoznacznie wskazuje na konieczność zastosowania odpowiedniej liczby par wag w zależności od liczby osi pojazdu i rodzaju pomiaru (masa całkowita, nacisk na osi/grupie osi). Zastosowanie mniejszej liczby wag niż wymagana przez instrukcję prowadzi do nieprawidłowości pomiaru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.r.d. art. 140aa § 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

u.d.p. art. 41

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

rozporządzenie w sprawie warunków technicznych art. 3 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

rozporządzenie w sprawie warunków technicznych art. 5 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia

Prawo o miarach art. 4 § 20

Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach

Prawo o miarach art. 8 § 1

Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach

Prawo o miarach art. 8 § 2

Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwa procedura ważenia pojazdu czteroosiowego z użyciem jednej pary wag, zamiast wymaganej liczby par wag zgodnie z instrukcją. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów dotyczące prawidłowości pomiarów i zastosowania przepisów prawa materialnego, które zostały podważone przez sąd z powodu wadliwej procedury pomiarowej.

Godne uwagi sformułowania

Posługiwanie się specjalistycznym, prawidłowo dobranym sprzętem nie zwalnia organu z dbałości o rzetelne przeprowadzenie czynności pomiarowych, przewidzianych przez producenta. Tylko bowiem takie postępowanie pomiarowe, które spełnia wymagania stawiane przez instrukcję urządzenia sprawia, że deklaracja zgodności (czy świadectwo legalizacji) przyrządu spełnia swoją rolę. W przypadku pojazdu czteroosiowego warunkiem prawidłowego pomiaru, jest użycie czterech par wag, a nie jednej pary tak jak w niniejszej sprawie.

Skład orzekający

Barbara Kołodziejczak-Osetek

przewodniczący sprawozdawca

Dorota Dziedzic-Chojnacka

członek

Joanna Wegner

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność procedury ważenia pojazdów nienormatywnych, konieczność stosowania się do instrukcji obsługi urządzeń pomiarowych, odpowiedzialność organów za prawidłowe przeprowadzenie dowodu z ważenia."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw związanych z kontrolą pojazdów nienormatywnych i stosowaniem wag typu SAW 10C/III, ale zasady dotyczące prawidłowości procedur pomiarowych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur technicznych i instrukcji obsługi, nawet przy użyciu legalizowanego sprzętu. Błąd proceduralny doprowadził do uchylenia wysokiej kary administracyjnej, co jest interesujące dla prawników i przedsiębiorców z branży transportowej.

Wysoka kara administracyjna uchylona przez sąd z powodu... jednej pary wag!

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 207/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Dziedzic-Chojnacka
Joanna Wegner
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 500/21 - Wyrok NSA z 2024-06-28
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2013 poz 1069
art. 4 pkt 20, art. 8 ust. 1, art. 8 ust. 2
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 2022
par. 3 ust. 1 pkt 11, par. 5 ust. 1 pkt 6 lit. c
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" listopada 2019 r., nr "(...)" w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję "(...)"Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "(...)" lipca 2019 r.; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. C. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD" lub "organ") decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "k.p.a.", art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, art. 140aa ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.), dalej "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2068 z późn. zm.), dalej "u.d.p.", § 3 ust. 1 pkt 11, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych", po rozpatrzeniu odwołania J. C. (dalej "skarżący" lub "przedsiębiorca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] czerwca 2019 r. w M. na ul. H. zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował M. S., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z miejscowości W. do miejscowości T. z ładunkiem betonu (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] dnia [...] czerwca 2019 r.
W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- nacisk na podwójnej osi napędowej 28,6 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 10,6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 58,88%),
- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 42,1 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 10,1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 31,56%).
Organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.
W wyniku wniesionego odwołania, GITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że do kontroli wykorzystano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C III o nr fabrycznych [...] i [...]. Miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary legitymowało się protokołem pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 10 października 2018 r. Jak wynika z ich treści spadek podłużny wynosił 0,5%, a spadek poprzeczny 0,8%, w związku z czym miejsce to spełniało wymagania dla zastosowania wag SAW 10 C III.
Organ wskazał również, że brak jest przeciwskazań do dokonywania pomiarów osi wielokrotnych, rzeczywistej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego za pomocą 2 wag SAW Ill metodą oś po osi. Ponadto, w przypadku stopnia błędu pomiaru, zastosował tolerancję w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę, przy zachowaniu wymogu nieprzekroczenia spadku podłużnego 1%, a spadku poprzecznego 2%.
Zdaniem organu instrukcja obsługi wag SAW Seria III zezwala na wyznaczanie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu (jak również nacisku na grupie osi), poprzez sumowanie wyników ważeń poszczególnych (pojedynczych) osi. Podczas kontroli pomiary przeprowadzono zgodnie z zapisami instrukcji użytkowania zastosowanych wag, za pomocą dwóch połączonych wag, a zatem cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, a jej wyniki są w pełni wiarygodne. GITD zauważył, że podczas kontroli stwierdzono m.in. przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu. Dopuszczalna norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. Żadne z zezwoleń od kategorii I do VI nie zawiera w swojej treści zezwolenia na przejazd pojazdu nienorrnatywnego z przekroczeniem dopuszczalnego nacisku na grupie osi, czyli np. na podwójnej osi pojazdu.
Natomiast odnośnie do kwestii błędnego wpisania w treści opisu stwierdzonego naruszenia, że przedmiotem przewozu był kamień, jak również błędnego oznaczenia marki kontrolowanego pojazdu, jako [...] na drugiej stronie decyzji, GITD uznał to za błąd pisarski organu. Za takim stanowiskiem przemawia, jego zdaniem, materiał dowodowy zebrany podczas kontroli w postaci kopii dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu, z którego treści wynika, że kontrolowane pojazd marki [...], co następnie ujęto w protokole kontroli, oraz treści dokumentu WZ nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., okazanego przez kierowcę, z którego wynika, że przewożono beton. W ocenie organu wymienione okoliczności stanowią błąd pisarski i nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy i ponowną analizę stanu faktycznego dokonaną przez organ odwoławczy.
Natomiast odnośnie do kwestii pomiaru pojazdu - betoniarki, organ wskazał, że okoliczność odczytywania pomiarów nacisków każdej z osi pojazdu, po ustabilizowaniu się wyniku wyświetlanego na wadze, wynika z opisu stwierdzonego naruszenia, stanowiącego załącznik do protokołu kontroli. Fakt ten został potwierdzony przez kontrolowanego kierowcę, który nie wniósł żadnej uwagi do protokołu kontroli, podpisał protokół bez uwag. Okoliczność obrotu samej gruszki, w której znajdował się płynny beton nie świadczy, że wyniki pomiarów nie odzwierciedlają rzeczywistych nacisków. Jakkolwiek beton w gruszce przemieszczał się podczas jej obracania, to sama "gruszka" przez jej łoże, na którym się opierała wywierała stały nacisk na konstrukcję pojazdu. Wartości nacisków nie ulegały wahaniom, uniemożliwiającym ich odczytanie. Kontrolujący odczytywał wraz z kierowcą wartości nacisków, po ich ustabilizowaniu się. Wartości te odzwierciedlały rzeczywiste naciski, jakie pojazd wywierał na drogę podczas przejazdu, a pomiar został przeprowadzony zgodnie z zapisami instrukcji obsługi wag, jak i z wewnętrznym zarządzeniem.
Organ podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi, lecz przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu i przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego, które to maksymalne, dopuszczalne wartości (odpowiednio 18 t lub 19 t i 32 t) są zgodne wartościami z pkt 2.3.3 i pkt 3.5.3 załącznika I do dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.U.UE 1996, L 235).
W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy świadczy o tym,, że strona nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz miała wpływ na powstanie naruszenia. Podmiot wykonujący przejazd posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd, czego zaniechał. Sposób doboru określonych środków celem zachowania normatywności pojazdu (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną. Ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia.
Na decyzję GITD przedsiębiorca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez stronę naruszeń, a także art. 140aa ust. 4 ustawy z dnia 20 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm.), przez nieprzeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych. Skarżący zarzucił także zaskarżonej decyzji naruszenie art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego. Wnioski wyciągnięte przez kontrolującego nie zostały, w ocenie skarżącego, poparte odpowiednimi dowodami zebranymi w postępowaniu, a są jedynie swobodną ich interpretacją. Zastosowanie niekorzystnych rozstrzygnięć dla skarżącego w oparciu o obowiązujące akty prawne, a w szczególności nieprzestrzegania zapisów Traktatu akcesyjnego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwana dalej "p.p.s.a.".
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć istotny na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W postępowaniu administracyjnym reguły determinujące czynności ustalania stanu faktycznego, zwane zbiorczo postępowaniem wyjaśniającym, wytyczone są przede wszystkim przez uregulowane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k. p. a. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności, zasadę ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału. Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Za zgodne z prawdą przyjmuje się w orzecznictwie takie ustalenia faktyczne, które prowadzą do konkluzji, że "w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny" (zob. postanowienie SN z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt V KK 13/13, LEX nr 1312594; wyrok SA w Katowicach z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II AKa 156/13, LEX nr 1349898). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat uwzględniającego wiedzę wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego oraz logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie SN z 23 maja 2002 r., sygn. akt V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81).
Ustanowiona w kodeksie zasada oficjalności obciąża organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w postępowaniu administracyjnym koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie sankcji administracyjnej, a więc obowiązku o quasi karnym charakterze. Obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność karno-administracyjną. Przyjęta w art. 75 k.p.a. zasada otwartego katalogu dowodów postępowania administracyjnego nie oznacza bowiem że każdy fakt można wykazać dowolnie obraną kategorią dowodu. Niektóre fakty wymagają wręcz posłużenia się tylko im dedykowanymi dowodami, wprowadzając w pewnym zakresie unormowania odpowiadające legalnej teorii dowodów. W analizowanej sprawie ustalenie masy całkowitej pojazdu oraz nacisku osi wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu – wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Wskazane przymioty urządzenia pomiarowego powinny jednoznacznie wynikać z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy. Takim legalnym dowodem w tym zakresie jest – w myśl art. 4 pkt 20 ustawy z 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (Dz. U. z 2020 r., poz. 140) – świadectwo legalizacji, o którym mowa w art. 4 pkt 13 tej ustawy. Waga samochodowa służąca do kontroli pojazdów w ruchu drogowym oraz służy ochronie bezpieczeństwa powszechnego oraz przy pobieraniu należności budżetowych oraz pobieraniu i ustalaniu podobnych należności i świadczeń, a więc stanowi przyrząd pomiarowy, który poddawany jest kontroli metrologicznej na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa o miarach. Polega ona na zatwierdzeniu typu oraz legalizacji (pierwotnej bądź ponownej) konkretnego egzemplarza (art. 8 ust. 2 pkt 2 i 3 Prawa o miarach). W tym zakresie podzielić należy stanowisko zawarte w wyroku NSA z 18 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1831/17, LEX nr 2727944.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że pomiaru pojazdu czteroosiowego dokonano przy pomocy dwóch wag typu SAW 10C/III posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Powyższe ustalenia nie mogą dla rozstrzygnięcia tej sprawy mieć decydującego znaczenia, bowiem problemem dla sprawy jest to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem. Okoliczność ta ma znaczenie także i z tego punktu widzenia, że instrukcja znajdująca się w aktach i świadectwa homologacji wag przenośnych nieautomatycznych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III przemawiają za tym, że wagi tego typu, są przeznaczone do pomiaru nacisku kół i pojedynczych osi.
Posługiwanie się specjalistycznym, prawidłowo dobranym sprzętem nie zwalnia organu z dbałości o rzetelne przeprowadzenie czynności pomiarowych, przewidzianych przez producenta. Tylko bowiem takie postępowanie pomiarowe, które spełnia wymagania stawiane przez instrukcję urządzenia sprawia, że deklaracja zgodności (czy świadectwo legalizacji) przyrządu spełnia swoją rolę. W innym przypadku można powziąć wątpliwość co do tego, czy uzyskany wynik jest prawidłowy, a więc czy waga pracuje w warunkach pozwalających na spełnienie poziomu wiarygodności pomiaru gwarantowanego przez ową deklarację.
W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu organy nie ustrzegły się nieprawidłowości, które poddają w wątpliwość prawidłowość uzyskanych pomiarów z powodu postępowania wbrew instrukcji. Przede wszystkim mimo, że jak wynika z instrukcji obsługi wag SAW seria III znajdującej się w aktach sprawy (k. 10 -18 akt administracyjnych) wagi zastosowane w rozpoznawanej sprawie SAW 10C III mogą być wykorzystywane do ustalenia masy całkowitej pojazdu, to jednak w przypadku pojazdu czteroosiowego warunkiem prawidłowego pomiaru, jest użycie czterech par wag, a nie jednej pary tak jak w niniejszej sprawie. Warunek ten znajduje potwierdzenie w jednoznacznej treści instrukcji obsługi wad SAW Seria III w szczególności pkt 6.3.1 ( k. 10-18 akt administracyjnych). Tym samym korzystając tylko z jednej pary wag organ nie miał fizycznej możliwości uzyskania legalizowanego pomiaru masy pojazdu czteroosiowego.
Przechodząc do drugiej spornej w sprawie kwestii, jakim prawidłowy pomiar obciążenia osi, wskazać należy, iż analiza zapisów instrukcji obsługi wag zastosowanych w sprawie, powołanego wyżej pkt.6.3.1.prowadzi do wniosku, że dla pomiaru obciążenia dla osi, należy zastosować jedną parę wag, a przy pomiarze obciążenia dla pojazdu dwuosiowego podczas jednej procedury ważenia lub obciążenia dla grupy osi pojazdu z więcej niż dwoma osiami dla prawidłowego pomiaru należy zastosować dwie pary wag SAW III.Z kolei dla pojazdu dwu lub trzyosiowego podczas jednej procedury ważenia lub obciążenia dla grupy osi pojazdu z więcej niż trzema osiami, przewidziano trzy pary wag. Z powyższego wynika, iż w przypadku pojazdu czteroosiowego o podwójnych osiach zastosowanie znajdzie konfiguracja trzech par wag SAW przewidzianych dla pomiaru obciążenia grupy osi (w niniejszej sprawie podwójnych) dla pojazdów z więcej niż trzema osiami ( w niniejszej sprawie czterema).
Sąd zgadza się z oceną, że co do zasady wagi użyte podczas kontroli (w układzie dwóch wag połączonych) mogły służyć do pomiarów nacisku osi, ale dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole kontroli wag do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu w pojeżdzie czteroosiowym. W ocenie Sądu, obszerne rozważania i wnioski organu II instancji w tym zakresie poczynione w zaskarżonej decyzji, nie przystają do załączonej do akt instrukcji. Organ użył do pomiaru obciążenia osi pojazdu czteroosiowego, jednej pary wag, a tymczasem ze stosownych przepisów technicznych w postaci instrukcji wynika, iż powinien był zastosować konfigurację trzech par wag. Zastosowanie błędnej procedury pomiaru obciążenia osi musi być potraktowane jako działanie niezgodne z prawem. Tak przeprowadzone postępowanie co do podstawowej okoliczności dla wymierzenia kary nie ustala faktów w sposób jednoznaczny i niewątpliwy. Takie stanowisko zostało utrwalone w orzecznictwie i tut. Skład orzekający je podziela. (np. NSA w wyrokach: II GSK 1503/13 z dnia 23 marca 2016r., II GSK 1902/14 z dnia 6 października 2015r., II GSK 1315/13 z dnia 21 października 2014r., II GSK 2027/14 z dnia 8 września 2015r. czy II GSK 1449/14 z dnia 7 lipca 2015r.) W ostatniej z cytowanych spraw NSA wskazał, że w sytuacji, "kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia. Protokół ważenia i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu ważenia (legalizacja użytych wag, protokół pomiaru miejsca ważenia, opis sposobu ważenia zgodny z instrukcją użycia wag) są dokumentami mającymi podstawowe znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu ważenia przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia. W analogicznych kwestiach dokonywania ważenia pojazdów wieloosiowych o liczbie osi większej niż trzy jedną parą wag SAW 10 C o dokładności pomiaru I-IIII wypowiadał się także Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 13 stycznia 2015 r. sygn. akt: II GSK 3124/13 oraz z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt: II GSK 1342/14), w których uznał za nieprawidłowy sposób dokonywania ww. pomiarów z wykorzystaniem jednej pary wag tego typu.
Takie nieprawidłowości w pomiarach masy całkowitej oraz obciążenia osi nie gwarantują prawidłowości wyniku, a zatem nie mogą stanowić podstawy nałożenia kary pieniężnej w przypadku stwierdzenia przekroczenia limitu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 11 oraz § 5 ust.1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Zasadnie zatem zarzucono organom naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia masy całkowitej pojazdu oraz pomiaru obciążenia osi. Uczyniono to bowiem nieprawidłowo, dowolnie obliczając przyjętą w decyzji wartość.
Natomiast co do wskazywanych przez stronę błędów, w protokole co do marki ważonego pojazdu oraz rodzaju przewożonego ładunku, co prawda trafnie wskazanych przez stronę, to jednak nie miały one, w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem zostały w trakcie postępowania wyjaśnione i uwzględnione przez organ w ostatecznym rozstrzygnięciu zaskarżonym do Sądu.
Załatwiając tę sprawę ponownie organy zrezygnują z nałożenia kary z tytułu naruszenia norm regulujących dopuszczalną rzeczywistą masę całkowitą pojazdu skarżącego oraz obciążenia osi, bowiem zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy nie pozwala na przypisanie skarżącemu odpowiedzialności z tego tytułu. Nie da się go także uzupełnić, bowiem czynności ważenia pojazdu w tej sprawie nie można powtórzyć.
Z tych wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu pierwszej instancji. Dostrzeżone uchybienia tkwiły bowiem w aktach obu instancji. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy, zasądzając na rzecz strony kwotę 450 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI