VI SA/Wa 2058/18

VI SA/Wa 2058/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-05-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2018-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Nowecki /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Maliszewska
Małgorzata Grzelak
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1290/19 - Wyrok NSA z 2023-02-21
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1260
art.2 pkt 35a, art.64ust.1, 2; art.64 c, art.140aa ust.1,3 pky 1,4; art.140 ab ust.1 pkt.3 lit.c;
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty
Dz.U. 2016 poz 2022
par.3 ust.1 pkt 2, par. 5 ust.1 pkt 3 lit.b
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1302
art.145 ust.1 pkt 1 lit.a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2017 poz 1257
art.138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. ref. Katarzyna Bytner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2019 r. sprawy ze skargi B.S.A. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz B.S.A. z siedzibą w W. od Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej "GITD") decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz, U. z 2017 r. poz. 1257 - ze zm. zwanej dalej kpa), art. 2 pkt 35a. art. 64 ust. 1,2. art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm. - zwanej dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm. - zwanej dalej " udp"), § 3 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] o nałożeniu na B. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "strona" lub "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 15 000 zł., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podstawię faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII w: pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi nienapędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej sześcioosiowego pojazdu członowego.
W dniu 9 maja 2018 r. w okolicy miejscowości K. na drodze krajowej nr [...] (droga o dopuszczalnym nacisku do 10 t.) zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki M. o nr rej. [...] i trzyosiowej naczepy marki N. o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował Pan T. K., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie O. — S. z ładunkiem 10 sztuk elementów betonowych (prefabrykatów), stanowiących ładunek podzielny w imieniu B. S.A. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia 9 maja 2018 r.
W wyniku kontroli stwierdzono, że rzeczywisty nacisk potrójnej osi nienapędowej pojazdu wynosi 27,3 t. i został przekroczony o 3,3 t, co stanowi przekroczenie o 13,75% dopuszczalnej wartości. Ponadto stwierdzono przekroczenie dmc pojazdu członowego o 12, 7 t., co stanowiło przekroczenie dopuszczalnej wartości o 31,75%. Wyniki obliczono na podstawie przyjętej procedury ważenia, tj. odejmując 2% i zaokrąglając wynik do 0,1t w górę. Ważenia dokonano przenośnymi wagami do pomiarów statycznych SAW 10C III spełniającymi w dniu kontroli przewidziane prawem normy legalizacyjne dla wag nieautomatycznych.
Kierowca pojazdu w trakcie kontroli okazał zezwolenie kategorii VI o nr. [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 18 grudnia 2016r. do dnia 18 grudnia 2018 r. Okazał ponadto decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. zawierającej odstępstwa od warunków technicznych dla naczepy kontrolowanego zespołu pojazdów.
Na podstawie wyników kontroli i przeprowadzonego w sprawie postępowania, decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 15 000 zł, w związku z wykonywaniem przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...]. utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Organ odwoławczy mając na uwadze dokonane pomiary stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, o którym mowa w l.p. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. Wskazał, że zezwolenie kategorii VII jest wydawane w wypadkach pojazdów o wymiarach i rzeczywistej masie całkowitej większych niż określone dla kategorii I-VI oraz o naciskach przekraczających wielkości dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zdaniem organu okazane podczas kontroli drogowej zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii VI nie mogło obejmować kontrolowanego przewozu drogowego, albowiem znajdujące się na zezwoleniu wartości nie odpowiadały wartościom rzeczywistym jakie zostały stwierdzone podczas kontroli. Wskazać w tym miejscu należy, że zezwolenie kategorii VI nie przewiduje przekroczenia dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi pojazdu. Przewoźnik powinien legitymować się zezwoleniem kategorii VII, czyli takim zezwoleniem, które wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI.
Organ podkreślił, że definicja pojazdu nienormatywnego zamieszczona w art. 2 pkt 35a p.r.d. nakazuje przede wszystkim uznać za takowy pojazd lub zespól pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych tj. przewidzianych przepisami Prawa o ruchu drogowym. Norma prawna zamieszczona w art. 2 pkt 35a p.r.d. odsyła zatem nie tylko do samej ustawy o drogach publicznych, lecz traktuje szeroko o "przepisach" o drogach publicznych. Tymczasem, nie ulega wątpliwości, że odpowiednie "przepisy" w tym zakresie zamieszczone zostały także w ustawie - Prawo o ruchu drogowym i w wydanych na tej podstawie niektórych rozporządzeniach wykonawczych. Jak bowiem przewiduje treść art. 1 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ustawa ta określa m, in. zasady ruchu na drogach publicznych.
Zdaniem organu, przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 p.r.d. wyraźnie wskazuje, że ustawa określa zasady ruchu na drogach, a przy tym przepis art. 66 ust. 1 p.r.d jednoznacznie traktuje o warunkach technicznych dla pojazdów uczestniczących w ruchu, a więc przede wszystkim w ruchu odbywającym się po drogach publicznych. Co więcej, niezwykle istotna w tym kontekście wydaje się być dyspozycja normy prawnej zamieszczonej w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r, w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j. Dz. U. 2016, poz. 2022). w której stanowczo podkreślono, że w przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań w zakresie dopuszczalnych nacisków osi, a zatem także w zakresie nacisków osi wielokrotnych, dla których wartości graniczne podano w ust. 1 tej normy prawnej, są ich wartości rzeczywiste, a więc pomierzone na drodze publicznej, po której porusza się pojazd. Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt. 3 lit. b. dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z trzech osi nie napędowych pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości (d) między osiami składowymi większej niż 1,30 m i nie większej niż 1,40 m (1,30
W zakresie kwalifikowania kontrolowanych pojazdów jako nienormatywnych, organ odwołał się do aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zakresie badania dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych, wskazując, ze określone w nich parametry nacisku osi stanowią jedynie warunki dopuszczalności pojazdu do ruchu (vide wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r. II GSK 2337/16).
Organ odniósł się także do kwestii odpowiedzialności Skarżącej mając na uwadze treść art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, z którego konstrukcji wynika, iż to skarżący powinien udowodnić okoliczności na poparcie twierdzeń przywołanych w toku postępowania administracyjnego. Zatem brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność gospodarczą zobowiązany jest dołożyć maksimum staranności, aby prowadzona działalność gospodarcza była wykonywana zgodnie z przepisami prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2013 r" sygn. akt VI SA/Wa 2165/12 oraz z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 604/13). W ocenie organu strona nie przedstawiła w toku prowadzonego postępowania administracyjnego dowodów, które mogłyby stanowić podstawy do zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym.
Pismem z dnia 27 września 2018 r. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W treści skargi Strona zarzuciła naruszenie:
1) przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
• art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji w sytuacji gdy nie zostały rozstrzygnięte kwestie mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, z jednoczesnym nie przeprowadzeniem działań mogących przyczynić się do wyczerpującego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, co spowodowało, iż organ odwoławczy utrzyma! w mocy decyzję zawierającą rażące błędy;
• art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. polegające na niezastosowaniu reguł postępowania, które doprowadziło do nie dokonania przez organ wszechstronnego zebrania i zbadania okoliczności faktycznych sprawy, skutkiem czego błędnie organ oceni! materia! dowodowy w przedmiotowej sprawie;
2) przepisów prawa materialnego, a to: art. 64 ust. 1, ust. 2. art. 64c. art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 z późn. zm., dalej "p.r.d.") poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż Skarżąca była nieuprawniona do wykonania przewozów materiałów. podczas gdy posiadała ku temu zezwolenie, którego warunków nie naruszyła.
W ocenie Skarżącej, w przedmiotowym stanie faktycznym przede wszystkim błędnie ustalono, iż ważenie pojazdu zostało dokonane zgodnie z zaleceniami technicznymi, które wymagają m.in. odpowiedniego posadowienia elementów wagi. Mając na względzie zakres procedowanej sprawy oraz wynikłe na jej gruncie wątpliwości techniczne, organ powinien zastosować się do treści art. 84 kpa, tj. powinien powołać biegłego, celem wydania opinii w zakresie prawidłowości zastosowanego sprzętu oraz techniki pomiaru - posiadającego stosowną wiedzę w przedmiotowym zakresie.
Ponadto zdaniem Skarżącej , aby pomiar został wykonany prawidłowo należy wykonać pomiar przy użyciu takiej ilości wag, tak aby ostatnia oś ciągnika siodłowego i wszystkie osie naczepy znajdowały się na wadze. W przesłanej decyzji organu I instancji kontrolujący wyraźnie zaznaczył, iż "ważenia dokonano w sposób statyczny dokonując odrębnego pomiaru każdej osi". W związku z powyższym wynik badania masy całkowitej należy uznać za niewiarygodny, ponieważ został wykonany niezgodnie z instrukcją ważenia wskazaną na ww. stronie internetowej profesjonalnego podmiotu. Kolejnym ważnym i de facto najistotniejszym aspektem technicznym w przedmiotowej sprawie, w kontekście niezachowania ww. procedur dowodowych, jest to, że waga stosowana do pomiaru w przedmiotowej sprawie ma 39 mm grubości, co oznacza, że aby zachować prawidłowość wskazań podczas ważenia pojazdu, to pod pozostałe osie pojazdu powinna być podłożona podkładka o grubości 39 mm lub waga powinna być umieszczona w zagłębieniu rekompensującą tą wysokość. Zgodnie z dowodami zgromadzonymi w sprawie, podczas kontroli waga ta nie była umieszczona w zagłębieniu, ani nie użyto podkładek, co jednoznacznie wskazuje na błędne dokonanie ważenia pojazdu.
Z uwagi na powyższe naruszenia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej tj. decyzji o nałożeniu kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji uznał brak podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, które wskazano w skardze.
Odnosząc się do zarzutów skargi natury procesowej organ wskazał, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ w ramach powierzonych obowiązków jest obowiązany do działania zgodnie z literą prawa. Natomiast w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i ocenić dowody na okoliczności faktyczne, które w jego ocenie są istotne dla sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawda materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak (wr:) Komentarz. 1996, s. 371).
Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz jest jednoznaczny. Naruszenie zostało stwierdzone na podstawie protokołu kontroli, który ma rangę dokumentu urzędowego. Kierowca nie wniósł do protokołu żadnych uwag, w tym uwag dotyczących przeprowadzonej procedury ważenia pojazdu. Należy podkreślić doniosłość protokołu kontroli, albowiem dokumentuje on czynność co do zasady niepowtarzalną. Skoro kierujący podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń to należy przyjąć, że kontrola odbyła się prawidłowo, a uzyskane podczas niej pomiary są rzetelne. Skarżąca z kolei nie przedstawiła na powołane w treści skargi okoliczności żadnych dowodów, które by uprawdopodobniły jej twierdzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: "ppsa").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm: przekroczenie nacisku potrójnej osi nienapędowej (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - o 3,3 t (pomiar 27,3 t), co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 13,75%. Ponadto stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 12,7 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 31,75 %). Kierowca okazał do kontroli zezwolenie kategorii VI o nr. [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 18 grudnia 2016 r. do dnia 18 grudnia 2018 r.
Organ stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do Ip. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
W rozpatrywanej sprawie kara pieniężna wynosiła 15.000 złotych. O wysokości nałożonej na skarżącą kary pieniężnej zdecydowało przekroczenie dmc kontrolowanego zespołu pojazdu. Jednocześnie ustalenia w zakresie dmc zostały dokonane na podstawie stwierdzonych nacisków osi metodą ich sumowania. Organ zaznaczył, że do kontroli zastosowano przenośne wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C III. Przywołał pkt 1.1 instrukcji obsługi wag SAW seria III (która dotyczy wag SAW 10C III), zgodnie z którym jest to przenośna waga do statycznego ważenia kołowego i osiowego oraz pkt 1.4.2 ww. instrukcji wag SAW seria III, zgodnie z którym masa brutto to całkowite obciążenie osi ustalone w pojedynczym ważeniu lub suma wyników ważenia poszczególnych, pojedynczych osi, wykonanych kolejno dla danego pojazdu. Nadto wskazał, że w pkt. 6 instrukcji określono istotne aspekty dotyczące ustawienia wag, przykładowe konfiguracje wag SAW wskazano, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto), a zatem producent wprost dopuścił możliwość wyznaczenia rzeczywistej masy pojazdu poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi.
Zgodnie z pkt 2.1.1.1 świadectwa aprobaty typu nr CH-W1-15018-02, dotyczącego wag SAW serii III. 2 urządzenia ważące tego samego typu można połączyć w celu ważenia osiowego, wykorzystując kabel połączeniowy. Suma wyników ważenia poszczególnych osi może być wykorzystana do obliczania masy całkowitej pojazdu. Ponadto zgodnie z pkt 6.1 i pkt 6.2 ww. instrukcji, wagę SAW można używać na drodze o każdej nawierzchni, wystarczająco poziomej i wolnej od nieregularności, bez konieczności stosowania specjalnych środków dodatkowych.
Aby zapewnić stabilność wagi podczas ważenia oraz w celu zminimalizowania ryzyka uszkodzenia wagi:
- nierówne powierzchnie drogi powinny zapewniać prześwit minimum 5 mm pod płytą wagi. Prześwit mniejszy niż 5mm może prowadzić do zaniżonych wyników pomiaru nacisku koła;
- z powierzchni należy usunąć wszelkie kamienie lub inne zanieczyszczenia. Miejsca o nachyleniu przekraczającym 2% są nieodpowiednie do wykonywania ważenia.
W rozpoznawanej sprawie miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, w związku z czym miejsce to spełniało wymagania dla zastosowania wag SAW 10 C III. Ponadto zawarta w pkt 6.2.1.1 tabela przedstawia stopień błędu pomiaru spowodowanego nachyleniem wzdłużnym dla najgorszego przypadku dla przykładu 2-osiowego pojazdu przy założeniu:
- wysokości środka ciężkości 2,5 m (niekorzystnie wysoko),
- średniego rozstawu kół osi 1,6 m.
- rozstawie osi 3 m (niekorzystnie krótki),
W ww. tabeli znajdują się m.in. wartości tolerancji; stosowana przez organ tolerancja w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w; górę jest wyższa niż wartość zawarta w7 tabeli, przy zachowaniu wymogu nie przekroczenia spadku podłużnego 1 %, a spadku poprzecznego 2 %. Tolerancja ta wynika z wewnętrznego zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego i została wprowadzona na korzyć kontrolującego.
Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, uznał za prawidłowe ustalenia organu dotyczące miejsca ważenia kontrolowanego zespołu pojazdów. Dla zakwestionowania prawidłowości ustaleń organu w rozpoznawanej sprawie nie miało także znaczenia okazane przez skarżącego zezwolenie kat. VI na przejazd pojazdu nienormatywnego i decyzja określająca inne parametry techniczne pojazdu, gdyż ich posiadanie nie zwalnia przewoźnika od przestrzegania dopuszczalnych norm obowiązujących w transporcie drogowym (określonego nacisku osi czy też dmc).
Sąd podziela także stanowisko organu oraz cytowanego w nim orzecznictwa odnośnie dopuszczalności pomiarów osi wielokrotnych za pomocą przenośnych wag seria SAW 10 C III. Dotyczy to jednak tylko kwestii ustalenia nacisku osi pojazdu.
W odniesieniu do ustalenia na tej podstawie dmc pojazdu Sąd podziela wynikające z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym przepisy stanowiące, że wagi nieautomatyczne, w tym wagi SAW 10C seria III mogą służyć określaniu masy dla obliczenia opłaty, cła, podatku, premii, kary, itp., nie dają podstaw do przyjęcia, że można ich używać w jakikolwiek sposób, w szczególności ustalając masę całkowitą pojazdu przez sumowanie cząstkowych pomiarów tej masy uzyskanych w wyniku mierzenia nacisku poszczególnych osi (vide wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2018 r. II GSK 2337/16 i z dnia 5 czerwca 2018 r. II GSK 2346/16). NSA odwołując się do instrukcji stosowania wag SAW wskazał przy tym, że "nawet jeżeli pomiar obciążenia grupowego osi uznać za miarodajny dla ustalenia masy pojazdu, to z instrukcji wyraźnie wynika, że taki pomiar wymaga jednoczesnego użycia czterech do sześciu wag i można w ten sposób ustalić wagę netto pojazdu dwu - lub trzyosiowego" ( vide: cytowany wyżej wyrok II GSK 2346/16).
W rozpatrywanej sprawie ważeniu za pomocą dwóch wag poddano pojazd trzyosiowy, w związku z czym należy stwierdzić, iż postanowienia instrukcji wag SAW seria III nie dają wystarczających podstaw do stwierdzenia, że wagą przeznaczoną zasadniczo do pomiarów obciążenia jednego koła lub jednej osi (w konfiguracji dwóch wag) można, poprzez sumowanie tych pomiarów, ustalać masę całkowitą pojazdu, zwłaszcza mając, jak w niniejszej sprawie, za przedmiot oś wielokrotną. W konsekwencji kara w wysokości 15 tys. za przekroczenie dmc nie mogła zostać w tym przypadku prawidłowo nałożona na skarżącą.
Odnosząc się do drugiego ze stwierdzonych naruszeń dot. przekroczenia nacisku osi wielokrotnej nienapędowej, trzeba mieć na uwadze, że do stwierdzenia naruszenia doszło na drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t.
Na obecnym etapie należy odnotować, że w dniu 21 marca 2019 r., Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie w sprawie C-127/17, dotyczącej ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t.
W konkluzji tego wyroku zapisano w sposób jednoznaczny, iż: "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53".
Tak więc, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja organu narusza w zakresie przekroczenia nacisku osi art. 3 oraz art. 7 w związku z pkt 3.1. oraz pkt 3.4 załącznika nr I Dyrektywy Rady nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996r., ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, poprzez nałożenie sankcji administracyjnej w sytuacji nieprzekroczenia określonego przepisami wspólnotowymi dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pominięcie zasady prymatu prawa unijnego nad prawem krajowym. Stosownie do art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.
Nie tylko sądy, ale również organy administracji mają obowiązek przestrzegania zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa krajowego. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej orzecznictwo TSUE wskazuje kierunek wykładni przepisów prawa wspólnotowego i wykładnia ta nie może być pomijana w procesie stosowania prawa w sprawach indywidualnych. Na mocy Traktatu akcesyjnego Polska zobowiązała się przejąć całość dorobku prawnego UE (acquis communautaire), w skład którego wchodzi również dorobek orzeczniczy TSUE. W przypadku stwierdzenia, iż norma prawa krajowego jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego, sąd - uwzględniając ścisłe powiązanie zasady bezpośredniego skutku z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego - zobligowany jest odmówić zastosowania sprzecznej z dyrektywą normy prawa krajowego.
Reasumując, sprzeczne z Dyrektywą Rady nr 96/53 z dnia 25 lipca 1996r. było przyjęcie możliwości obniżenia kryterium dopuszczalnych nacisków osi, na niektórych z dróg do 10 t. (lub nawet 8 t, co jednakże w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca). Wszystkie pojazdy winny mieć zagwarantowane prawo poruszania się po drogach bez zezwolenia do granicznej wartości nacisków: 11,5 t.
Obowiązkiem organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie zatem rozważenie, jaka kara (wymierzana w stosunku do rodzaju zezwolenia, którego strona nie posiadała, choć w realiach przejazdu winna była posiadać) byłaby adekwatna, przy uwzględnieniu treści wyroku TSUE z dnia 21 marca 2019 r.
Z uwagi na powyższe, w myśl art.145 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.