VIII SA/Wa 658/23

VIII SA/Wa 658/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Justyna Mazur
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GZ 472/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-11
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 645
art. 13 ust.1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13 k ust. 4.
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ, GITD) z 1 sierpnia 2023 r. o nałożeniu na [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca, strona, spółka) kary pieniężnej w wysokości 1 500 złotych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Podstawę prawną decyzji stanowił art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.; dalej: u.d.p.) oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2022 r., poz. 2539), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm.; dalej: u.t.d.).
Okoliczności faktyczne sprawy przedstawiają się następująco.
W dniu 3 października 2021 r. o godzinie 17:36 System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (dalej: SPOE KAS) zarejestrował przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] przez urządzenie kontrolne i zapisane pod numerem ewidencyjnym [...], znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr A-2 ( skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) węzeł K.. W toku kontroli ustalono, że ww. pojazd samochodowy nie został zarejestrowany w SPOE KAS oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS w związku z czym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Z danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynikało, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła powyżej 3,5 tony. W oparciu o dane zawarte w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną ustalono natomiast, że w dniu odnotowania naruszenia właścicielem ww. pojazdu była spółka [...] Sp. z o.o. Odcinek drogi krajowej A-2 został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. f do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Pismem z 13 czerwca 2022 r. GITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego naruszenia oraz pouczył ją o treści art. 10 § 1 k.p.a. Zawiadomienie doręczono stronie 17 czerwca 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi.
Decyzją z 29 sierpnia 2022 r., nr [...] nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że pojazd, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 t poruszał się w dniu 3 października 2021 r. po płatnym odcinku drogi krajowej. Z poczynionych ustaleń jednoznacznie wynika, że za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ pojazd nie został zarejestrowany w SPOE KAS i nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie: a) prawa materialnego tj. art. 8 § 1 kpa oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 131 ust. 1 udp poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w sytuacji kiedy brak uiszczenia opłaty elektronicznej nastąpił z powodów technicznych wynikających z nieprawidłowości w funkcjonowaniu na początku października 2021 roku systemu teleinformatycznego do wymiany danych pomiędzy nowym systemem poboru opłat drogowych e-TOLL a operatorami / wystawcami kart flotowych. Spółka z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła wniosek o rejestrację pojazdu w systemie e-Toll.
b) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania: art. 7 w zw. art. 77 § 1 kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i pominięcie okoliczności zarejestrowania pojazdu przed dniem 1 października 2021 r.; art. 189f § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji procesu weryfikacji przesłanek przemawiających za ewentualnym zastosowaniem jednego z środków prawnych określonych w art. 189f § 1 kpa lub art. 189e kpa z ograniczeniem się do arbitralnego stwierdzenia, iż organ nie znalazł przesłanek do zastosowania ww. art.; art. 189f § 1 pkt 1 kpa poprzez brak zastosowania środka prawnego wynikającego z tego przepisu, gdy tymczasem waga naruszenia stwierdzonego w zaskarżonej decyzji jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa.
Ponadto wniósł o wystąpienie do spółki [...] Sp. z o.o. w W. z zapytaniem :
- kiedy pojazd o numerze rejestracyjnym [...] został zgłoszony o systemu e-Toll,
- kiedy w systemie e-Toll została aktywowana usługa dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...],
- czy do konta w systemie e-Toll prowadzonego dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] przypisano urządzenie umożliwiające pobór opłaty elektronicznej a w przypadku odpowiedzi twierdzącej kiedy to nastąpiło. Stawiając powyższe zarzuty wniósł o
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, ewentualnie:
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie na postawie art. art. 189f § 1 pkt 1 kpa decyzji o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, ewentualnie:
3. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazuje, iż strona dokonała przed dniem 1 października 2021 r. wszystkich czynności niezbędnych do aktywowania usługi do uiszczenia opłaty elektronicznej w systemie e-Toll dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Natomiast w dniu kontrolowanego przejazdu ww. pojazdem rejestracja była nadal w procesie przetwarzania, co wynika z informacji przekazanych przez spółkę [...] Sp. z o.o. Ponadto rejestracja pojazdu była dokonana za pośrednictwem operatora [...] Sp. z o.o. Strona nie ponosi winy za przedłużający się proces aktywowania usługi, który powstał z przyczyn technicznych i wynikał z braku prawidłowego połączenia systemu e-Toll, a nie błędów formalnych popełnionych przez stronę, bądź operatora [...] Sp. z o.o. Strona dochowała należytej staranności w zakresie spełnienia wymogów dotyczących uiszczenia opłaty elektronicznej za pomocą systemu e-Toll, ponieważ zaopatrzyła przedmiotowy pojazd we właściwe urządzenie oraz aktywowała usługę z wyprzedzeniem. Operator PolCam/HILLTECH wybrany na wykonawcę praformy integracyjnej do wymiany danych nie wywiązał się z terminowego zgłoszenia danych do systemu e-Toll w celu pełnej aktywacji. Spółka próbowała się posiłkować aplikacją mobilną, jednak ona nie zadziałała. Strona nie mogła wstrzymać przejazdu w dniu naruszenia, gdyż był on wykonywany na rzecz swojego kontrahenta i wiązał by się z powstaniem szkody po stronie spółki związanej z koniecznością uiszczenie kary umownej i ryzykiem utraty kolejnych zleceń. Wskazał, że waga naruszenia prawa jest znikoma, ponieważ nie wynika z zawinionego działania lub zaniechania spółki, a jest związana z przyczynami na które spółka nie miała wpływu. Poza tym spółka obecnie prawidłowo korzysta i uiszcza opłaty, co oznacza, że trwale zaprzestała naruszania prawa. Ponadto na oficjalnej stronie etoll.gov.pl widniała informacja, że "W początkowym okresie po wygaszeniu viaTOLL, będzie stosowane przede wszystkim pouczanie, a nie karanie. To efekt wniosków wyciągniętych z przebiegu wdrożenia systemu viaTOLL". Wskazując powyższe pełnomocnik wnosił o odstąpienie od dalszego postępowania w sprawie i uchylenie decyzji oraz umorzenie postępowania.
Na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w P. z 3 lutego 2021 roku organ ustalił, że odcinek drogi krajowej S7 węzeł G. – K.(skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...]) był oznakowany tabliczkami T-34. Znaki informujące o konieczności uiszczania opłaty elektronicznej były umieszczone prawidłowo.
Ponownie rozpoznając sprawę GITD stwierdził, że w decyzji z 29 sierpnia 2022 r. prawidłowo ustalono stan faktyczny. W ocenie organu, z materiału dowodowego wynika że pojazd o numerze rejestracyjnym [...] poruszał się w dniu 3 października 2021 r. po drodze krajowej A-2 – węzeł K. i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Pojazd nie został zarejestrowany w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS, a ponadto nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Z danych znajdujących się w systemie e-TOLL wynika natomiast, że ww. pojazd został zarejestrowany w systemie dopiero w dniu 9 października 2021 r., czyli już po stwierdzonym naruszeniu. Do w/w pojazdu nie przypisano urządzenia umożliwiającego naliczenie i pobranie opłaty za przejazdy po płatnych odcinkach dróg krajowych. Ponadto nie odnotowano na koncie użytkownika żadnej transakcji poboru opłaty dla pojazdu o w/w numerze w dniu naruszenia tj. 3.10.2021 r.
Po przytoczeniu mających zastosowanie w sprawie przepisów organ wskazał, że nie zwalnia strony z odpowiedzialności za popełnione naruszenie okoliczność, że zleciła rejestrację spółce [...] spółka z o.o. To strona jako użytkownik systemu winna znać zasady uiszczania opłaty elektronicznej w systemie e-TOLL i zdawać sobie sprawę z konieczności zarejestrowania pojazdu w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) przed rozpoczęciem korzystania z płatnych dróg. Jednocześnie, aby umożliwić naliczanie opłaty elektronicznej za przejazd należało wybrać jeden z możliwych sposobów udostępnionych przez operatora tj. wyposażyć pojazd w urządzenie OBU lub zewnętrzny System Lokalizacyjny (ZSL) ewentualnie pobrać aplikację e-TOOL PL. Zdaniem GITD zachowaniu strony należy przypisać znamię nienależytej staranności w przygotowaniu przejazdu, albowiem poruszała się po płatnych odcinkach dróg krajowych nie rejestrując kontrolowanego przejazdu w SPOE KAS i nie przypisując do niego urządzenia pokładowego, czego skutkiem było naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika strony organ podkreślał, że ewentualne trudności z zarejestrowaniem pojazdu nie usprawiedliwiają zachowania strony polegającego na naruszeniu obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazywał przy tym, że rejestracja w systemie e-TOLL była możliwa już od dnia 24 maja 2021 r. Proces rejestracji użytkownika w systemie odbywa się poprzez stronę internetową operatora poboru opłat (etoll.gov.pl) lub osobiście przez użytkownika w Miejscach Obsługi Klientów. Użytkownik ma także możliwość zarejestrowania się za pośrednictwem wybranego operatora kart flotowych. Strona miała zatem do wyboru trzy różne możliwości wnoszenia opłaty elektronicznej (urządzenia typu ZSL lub OBU oraz aplikacja mobilna) a zatem rejestracja pojazdu w systemie nie była niemożliwa, a strona miała wystarczająco dużo czasu na jej dokonanie. Organ zaznaczał, że do czasu zarejestrowania pojazdu strona nie powinna korzystać z dróg płatnych objętych systemem e-TOLL.
Odnosząc się do informacji widniejącej na stronie etoll.gov.pl, GITD wyjaśnił, że informacja ta nie stanowi podstawy do zastosowania w przedmiotowej sprawie wobec strony instytucji odstąpienia lub uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. Podniósł też, że w sprawach w których ustawa przewiduje nakładanie mandatów na kierujących nakładane będą pouczenia. Natomiast w sprawach kar pieniężnych nakładanych przez GITD, z wyłączeniem braku rejestracji w e-TOLL, w pierwszej kolejności inspektorzy skorzystają z przewidzianej w przepisach prawa instytucji "odstąpienia" od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Pozostałe przypadki traktowane będą indywidualnie. Wobec braku rejestracji przedmiotowego pojazdu w systemie e-TOLL w dniu naruszenia zalecenia Ministra Finansów wynikające z pisma z 30.09.2021 r. nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie Organ wskazywał, że zgodnie z zasadą praworządności zobowiązany jest do wydawania rozstrzygnięć na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, tym samym był zobligowany do wszczęcia postępowania i nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1500 zł, zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 2 udp.
Odnośnie wniosku o wystąpienie do spółki [...], organ wskazał, ze zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Przeprowadzanie kolejnych dowodów miałoby na celu jedynie przedłużanie postępowania.
Podsumowując, GITD stwierdził, że okoliczności podniesione przez pełnomocnika strony nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Okoliczności te nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na wyłączenie możliwości ukarania strony w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej (art. 189e k.p.a.) lub odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowaniu pouczenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.), gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. GITD zaznaczał, że na podstawie ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego co prawda istnieje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wobec strony, jednakże po dokonaniu analizy przedmiotowej sprawy nie znalazł podstaw do zastosowania ww. instytucji. Organ podkreślał, że strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi korzystającego z drogi publicznej, a obowiązkiem tym jest uiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd. Obowiązek ten dotyczy wszystkich użytkowników publicznych dróg płatnych, w żadnym razie nie można, więc mówić o znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto przedmiotowe naruszenie nie zostało spowodowane działaniem siły wyższej. W sprawie nie ma zatem podstaw do zastosowania art. 189e k.p.a. Podniósł, że wobec strony stwierdzono wielokrotne naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej i nie jest to jedyna kara pieniężna nałożona na stronę za powstałe naruszenia, zatem strona w sposób znaczący naruszyła dobro chronione prawem, co wyklucza możliwość zastosowania wobec niej instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ podkreślił, że strona była świadoma, że kontrolowany pojazd nie został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat i tym samym jej pobór jest niemożliwy, to świadomie naraża się na sankcje, a takiego postepowania nie można usprawiedliwić i rozważać w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżył decyzję GITD z 1 sierpnia 2023 r. zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia wniosku dowodowego w postaci wystąpienia do podmiotu [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. ([...]) przy ul. B. [...] z zapytaniem;
- kiedy pojazd o nr. rej. [...] został zgłoszony do systemu e-TOLL
- kiedy w systemie e-TOLL została aktywowana usługa dla pojazdu nr. rej. [...]
- czy do konta w systemie SPOE KAS prowadzonego dla pojazdu o nr. j.w. przypisano urządzenie umożliwiające pobór opłaty elektronicznej, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, kiedy to nastąpiło?,
który został złożony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie;
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i pominięcie okoliczności zgłoszenia pojazdu będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji do systemu e-TOLL przed 3 października 2021 r.,
c) art. 189f § 1 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe przyjęcie w zaskarżonej decyzji, iż powodem braku możliwości zastosowania wobec Skarżącego jednego ze środków prawnych określonych w art. 189f § 1 kpa lub art. 189e kpa jest rzekome dopuszczanie się przez Skarżącego wielokrotnego naruszania obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, które to stwierdzenie jest konsekwencją nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego w zakresie przyczyn braku prawidłowej rejestracji pojazdów skarżącego w e-TOLL w okresie wrzesień-październik 2021 r.,
d) art. 189f § 1 pkt 1) kpa poprzez brak zastosowania środka prawnego wynikającego z tego przepisu, gdy tymczasem waga stwierdzonego w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała dalszego naruszania prawa.
2) prawa materialnego:
a) art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13 ust.1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1376), zwanej dalej: udp poprzez wymierzenie Spółce kary pieniężnej w sytuacji, kiedy Spółka z odpowiednim wyprzedzeniem złożyła wniosek o rejestrację pojazdu w systemie e-TOLL a brak rejestracji pojazdu w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz brak uiszczenia opłaty elektronicznej na dzień wykonania przejazdu będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji nastąpił z powodów technicznych wynikających z nieprawidłowości w funkcjonowaniu na początku października 2021 r. systemu teleinformatycznego do wymiany danych pomiędzy nowym systemem poboru opłat drogowych e-TOLL a operatorami/wystawcami kart flotowych (FCI],
II. wnosił na podstawie art. 106 § 3 PPSA o przeprowadzenie dowodu z wydruków ze stron internetowych, które wskazał dla stwierdzenia faktu występowania w okresie przejściowym trudności oraz problemów technicznych w rejestracji oraz korzystaniu z systemu e-TOLL oraz przygotowanego przez [...] sp. z o.o. zestawienia zgłoszeń pojazdów do systemu e-TOLL dla stwierdzenia daty przesłania do systemu e-TOLL zgłoszenia przedmiotowego pojazdu.
Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu I - szej instancji w całości, zasądzenie od Organu administracji publicznej na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja GITD z 1 sierpnia 2023 r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej. Na wstępie podkreślić należy, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Powyższe nie oznacza jednak automatyzmu w działaniu organu i nie zwalnia go z obowiązku prawidłowego tj. zgodnego z zasadą prawdy obiektywnej ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonania jego kompleksowej oceny. Stosowanie przepisów o nałożeniu kary pieniężnej nie może prowadzić do rezultatu, który byłby niezgodny z prawem. Odrzucenie a priori możliwości zwolnienia podmiotu od odpowiedzialności administracyjnej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi, wywodzonymi z klauzuli demokratycznego państwa prawnego – zasadą bezpieczeństwa prawnego i zasadą zaufania obywateli do państwa i prawa, znajdującymi swój wyraz również w art. 8 § 1 k.p.a.
Podstawę materialnoprawną nałożenia na stronę kary pieniężnej za przejazd odcinkiem płatnym drogi krajowej A-2 węzeł K.(skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej stanowił art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., zgodnie z którym za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., wymierza się karę pieniężną w wysokości 1 500 złotych. Jak wynika z treści art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
Wynikającą z przywołanego przepisu prawną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, jest przejazd określonym pojazdem samochodowym, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Wykonywanie przejazdu w tak określonych warunkach, a więc z naruszeniem obowiązku uiszczenia za ten przejazd wymaganej opłaty, stanowi czyn podlegający karze administracyjnej. Z przywołanego przepisu, ani też z innych przepisów ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie wynika, aby ustawodawca uzależnił możliwość i dopuszczalność nałożenia omawianej kary od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenia kary pieniężnej.
Zważywszy powyższe stwierdzić należy, że skoro to normy prawa materialnego decydują o tym, jakie fakty mają znaczenie dla sprawy, to za oczywiste uznać należy, że to one właśnie wyznaczają zakres ustaleń faktycznych koniecznych do jej załatwienia. Realizacja wskazanego wymogu przez organ administracji publicznej orzekający w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie określonej w art. 13k ust. 1 u.d.p., stanowi tym samym podstawowe kryterium oceny zgodności z prawem decyzji o wymierzeniu tej kary. W omawianej kategorii spraw, nałożenie na podstawie wymienionego przepisu ustawy o drogach publicznych kary pieniężnej mogą więc uzasadniać tylko i wyłącznie takie ustalenia, które znajdując odzwierciedlenie w okolicznościach sprawy i zebranych w niej dowodach jednoznacznie wskazują, że dany podmiot zrealizował swoim działaniem/zaniechaniem znamiona deliktu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym przepisie, tj. wykonując przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej lub jej odcinku, za który pobierana jest opłata elektroniczna, przejazd ten wykonywał bez uiszczenia tej opłaty.
Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy organy prawidłowo ustaliły okoliczności faktyczne sprawy oraz dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że pojazd należący do skarżącej poruszał się w dniu 3 października 2021 r., o godzinie 17:36 po odcinku drogi krajowej A-2; za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna; pojazd nie został zarejestrowany w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS, oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS. Z danych znajdujących się w systemie e-TOLL wynika natomiast, że wskazany pojazd został zarejestrowany w systemie dopiero 9 października 2021 r., czyli już po stwierdzeniu naruszenia. W sprawie nie jest sporne, że dopuszczalna masa całkowita, należącego do spółki pojazdu przekraczała 3,5 tony. Powyższe pozwala przyjąć, że przesłanki wymierzenia kary pieniężnej zostały w niniejszej sprawie spełnione. Wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia wymaganej opłaty, stanowi czyn podlegający karze administracyjnej w wysokości określonej treścią art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., a to czyni niezasadnym zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 13k ust. 1 pkt 2 oraz art. 13l ust. 1 u.d.p.
W świetle powyższego Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych (tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), w tym zasady pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Zdaniem Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania jest kompletny oraz został prawidłowo oceniony przez organ na potrzeby zaskarżonej decyzji. Czynienie dodatkowych ustaleń, co do prawidłowości działania systemu poboru opłat, przy jednoznacznym, wynikającym z akt sprawy ustaleniu, że pojazd nie został zarejestrowany w systemie poboru opłaty elektronicznej KAS, oraz nie uiszczał opłaty z wykorzystaniem usługi EETS, zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy byłoby niezasadne. Podobnie ocenić należy okoliczność kiedy przedmiotowy pojazd zgłoszony został do systemu e-TOLL przez spółkę (22.09.2021 r.). Jak już wskazywano przepisy ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie uzależniają możliwości i dopuszczalności nałożenia kary pieniężnej za brak opłaty elektronicznej od potrzeby wykazania przez organ innych jeszcze okoliczności, niż okoliczność przejazdu bez uiszczenia opłaty, co stanowi fakt główny w sprawie o nałożenia kary pieniężnej. Ewentualne problemy techniczne związane z funkcjonowaniem sytemu nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Napotykając na takie problemy, mając świadomość nie aktywowania systemu e-TOLL strona nie powinna korzystać z dróg płatnych objętych systemem e-TOLL. Decydując się na przejazd po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej strona uchybiła podstawowemu obowiązkowi korzystającego z drogi publicznej, z obowiązku tego nie zwalniała strony informacja internetowa umieszczona na stronie etoll.gov.pl.
W ocenie Sądu dokonane przez skarżącą zgłoszenie rejestracyjne za pośrednictwem zewnętrznej firmy nie oznacza zarejestrowania pojazdu w SPOE KAS. Skarżąca jako właściciel pojazdu zlecający czynność zarejestrowania pojazdu w systemie innemu podmiotowi, powinien przed rozpoczęciem przejazdu upewnić się czy proces rejestracji się zakończył. Skarżąca mogła oczywiście zawrzeć umowę z podmiotem zewnętrznym w kwestii dokonania rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS, nie oznacza to jednak przeniesienia odpowiedzialności administracyjnej za administracyjne obowiązki ciążące na stronie, na inny podmiot. Odpowiedzialność tę bowiem regulują cyt. powyżej przepisy ustawy o drogach publicznych. Skarżąca zatem nie upewniając się, że proces rejestracji spornego pojazdu w SPOE KAS został dokonany, dopuściła do tego, że sporny pojazd, bez zarejestrowania w systemie, a w konsekwencji bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej, poruszał się po płatnym odcinku drogi publicznej. Strona będąc podmiotem profesjonalnym, dokonującym przejazdów, za które należna jest opłata elektroniczna w ramach zawodowej działalności, nie dopilnowała wypełnienia ciążących na niej ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej. Trudno zatem uznać, że waga powyższego naruszenia była znikoma. Na marginesie można dodać, że niedopilnowanie wypełnienia ciążących na skarżącej ustawowych obowiązków związanych z uiszczaniem opłaty elektronicznej skutkowało dodatkowymi przypadkami nieuiszczenia przez skarżącego należnej opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi publicznej, o czym Sąd wie z urzędu (sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 1357/ 23, VIII SA/Wa 1406/ 23, VIII SA/Wa 1360/ 23, VIII SA/Wa 1358/23, VIII SA/Wa 1384/23, VIII SA/Wa 1359/23).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., podkreślenia wymaga, że o ile wskazany przepis obliguje organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, to powyższe nie zmienia samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy obowiązane są zatem, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia.
Na gruncie niniejszej sprawy obowiązek ten został wykonany. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, że wskazane przez stronę okoliczności związane z problemami technicznymi pojawiającymi się po wdrożeniu nowego systemu opłat drogowych (eTOLL) nie wypełniają przesłanek pozwalających na wyłączenie możliwości ukarania strony w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek siły wyższej (art. 189e k.p.a.) lub odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowania pouczenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.), gdy waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą nie prowadzą do zakwestionowania stanowiska organu, który nie podzielił argumentacji strony o znikomej wadze naruszenia i nie zadecydował o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, skoro strona decydując się na przejazd po płatnym odcinku drogi i mając świadomość niemożności uiszczenia opłaty wobec braku rejestracji, nie dopełniła obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Prawidłowo przy tym organ wskazał, że na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., waga naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej. Brak staranności w tym względzie nie może prowadzić do nadania odnotowanemu naruszeniu charakteru naruszenia znikomej wagi, gdyż takie potraktowanie naruszenia prowadziłoby do wyłączenia stosowania przepisów, które z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o wskazanych parametrach po płatnych odcinkach dróg łączą konsekwencję nałożenia kary pieniężnej.
Sąd w składzie orzekającym niniejszą sprawę podziela ponadto prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym z konwencji językowej, którą ustawodawca operuje na gruncie przywołanego przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. – "jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa" – wynika, że wobec użycia funktora koniunkcji, warunkiem jego zastosowania w okolicznościach danej sprawy jest kumulatywne zaktualizowanie się obydwu określonych nim przesłanek. Dlatego nawet przy założeniu znikomej wagi naruszenia prawa działaniom przypisanym skarżącemu, zastosowaniu w sprawie przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. sprzeciwia się brak zaktualizowania się drugiej koniecznej przesłanki, o której mowa w tym przepisie prawa, a mianowicie "zaprzestania naruszania prawa", na co zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę.
W judykaturze podkreśla się, że przesłanka zaprzestania naruszania prawa odnosi się wyłącznie do tzw. deliktów wieloczynowych, deliktów trwałych oraz deliktów popełnianych z zaniechania, co siłą rzeczy prowadzi do wniosku, że ocena odnośnie zaistnienia tej przesłanki nie może odnosić się do tzw. deliktów jednoczynowych zwykłych oraz skutkowych. W związku z tym bowiem, że naruszenie prawa już wystąpiło, już zaistniał skutek jego naruszenia, nie jest możliwe zamanifestowanie zmiany stosunku sprawcy wobec tego naruszenia poprzez zmianę jego (dotychczasowego) zachowania – a to poprzez zaprzestanie naruszania porządku prawnego – a skoro tak, to siłą rzeczy nie jest możliwe przeprowadzenie oceny zachowania mającego przekonywać o zmianie postawy sprawcy. W relacji do treści sankcjonowanego w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 2 pkt 1 u.d.p, sprzeczne z nim zachowanie ma z całą pewnością charakter jednoczynowy oraz jednocześnie skutkowy. Polega bowiem na braku uiszczenia opłaty elektronicznej (w wysokości odpowiedniej dla kategorii pojazdu) za przejazd, wraz z którym dochodzi do zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, zatem w odniesieniu do tego rodzaju deliktu przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma zastosowania, co siłą rzeczy skutkuje brakiem podstaw, a zarazem możliwości stosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za ten przejazd. Określone nim przesłanki muszą bowiem ziścić się łącznie (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2022 r., II GSK 1091/19; z 10 lutego 2023 r., II GSK 249/20 – dostępne w CBOSA).
Reasumując, wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organ żadnego z wymienionych w niej przepisów w stopniu mogącym zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia i jego ocenie przez Sąd.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.