VI SA/WA 2055/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę organizacji pożytku publicznego na karę pieniężną za brak opłaty elektronicznej, uznając, że nieświadomość przepisów nie zwalnia z obowiązku ani nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania.
Organizacja pożytku publicznego zaskarżyła karę pieniężną nałożoną za przejazd pojazdem z przyczepą po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Skarżąca argumentowała, że nieświadomość obowiązku wynikła z nieznajomości przepisów dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, a kara jest niecelowa, gdyż środki pochodzą z datków. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że odpowiedzialność ma charakter obiektywny, a nieświadomość nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania ani uznania wagi naruszenia za znikomą.
Sprawa dotyczyła skargi organizacji pożytku publicznego "S." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy karę pieniężną w wysokości 1500 zł. Kara została nałożona za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu pojazdem z przyczepą, którego dopuszczalna masa całkowita przekroczyła 3,5 tony, a który nie był wyposażony w urządzenie do poboru opłat (viaBox). Skarżąca argumentowała, że nieuiszczenie opłaty wynikało z nieświadomości członków organizacji, którzy nie zwrócili uwagi na nieznaczne przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (o 161 kg) w porównaniu do poprzedniego pojazdu. Podkreślała, że organizacja jest finansowana z datków, nie prowadzi działalności gospodarczej, a pojazd jest wykorzystywany do celów społecznych (mobilna sterylizacja zwierząt). Wnioskowała o odstąpienie od nałożenia kary, wskazując na znikomą wagę naruszenia i dobrowolny zakup urządzenia do poboru opłat tuż po kontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślono, że obowiązek uiszczania opłat elektronicznych wynika z ustawy o drogach publicznych i dotyczy pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Odpowiedzialność za naruszenie tego obowiązku ma charakter obiektywny, niezależny od winy. Sąd stwierdził, że nieświadomość przepisów lub nieznaczne przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania ani odstąpienia od nałożenia kary na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 189e, art. 189f § 1 pkt 1 Kpa). Sąd podkreślił, że brak należytej staranności w przygotowaniu do przejazdu po płatnym odcinku drogi nie może prowadzić do uznania wagi naruszenia za znikomą. Charakter działalności skarżącej nie uprawniał do zwolnienia z opłaty, zgodnie z art. 13 ust. 3a udp. Kara pieniężna ma charakter sztywny i nie podlega miarkowaniu przez organ.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, nieświadomość przepisów nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania ani odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej ma charakter obiektywny, a brak należytej staranności w przygotowaniu do przejazdu nie może prowadzić do uznania wagi naruszenia za znikomą.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że obowiązek uiszczania opłat jest podstawowym obowiązkiem korzystającego z dróg publicznych, a jego naruszenie ma charakter obiektywny. Nieświadomość przepisów, nawet wynikająca z nieznacznego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, nie zwalnia z odpowiedzialności ani nie uzasadnia odstąpienia od nałożenia kary, gdyż nie wypełnia przesłanek z art. 189e i 189f Kpa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
Kpa art. 189f § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 189d
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 189e
Kodeks postępowania administracyjnego
udp art. 13 § 1
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § 3a
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § ha
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § ha
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § hc
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § i
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § i
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 40a § 5
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § k
Ustawa o drogach publicznych
udp art. 13 § l
Ustawa o drogach publicznych
Ppsa art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Kpa art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
utd art. 50
Ustawa o transporcie drogowym
utd art. 51
Ustawa o transporcie drogowym
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieświadomość obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej z powodu nieznacznego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Kara pieniężna jest niecelowa, gdyż organizacja jest pożytku publicznego i finansowana z datków. Waga naruszenia jest znikoma, uzasadniająca odstąpienie od kary i poprzestanie na pouczeniu. Pojazd wykorzystywany do celów społecznych (mobilna sterylizacja zwierząt).
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność ma charakter obiektywny. Nieświadomość obowiązku opłaty elektronicznej nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania. Brak należytej staranności w przygotowaniu do przejazdu po płatnym odcinku drogi. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest sztywna i nie podlega miarkowaniu.
Skład orzekający
Grzegorz Nowecki
przewodniczący
Jakub Linkowski
członek
Zdzisław Romanowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obiektywnego charakteru odpowiedzialności za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej oraz brak możliwości zwolnienia z tego obowiązku z powodu nieświadomości przepisów lub charakteru działalności, jeśli nie wynika to wprost z przepisów ustawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z opłatami za przejazd po drogach krajowych i karami pieniężnymi. Interpretacja przepisów Kpa dotyczących znikomej wagi naruszenia i siły wyższej może być stosowana analogicznie w innych sprawach administracyjnych, ale wymaga uwzględnienia specyfiki danego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa pokazuje, że nawet organizacje pożytku publicznego nie są zwolnione z podstawowych obowiązków prawnych, a nieznajomość przepisów nie chroni przed sankcjami. Jest to ważna lekcja dla wszystkich uczestników ruchu drogowego i przedsiębiorców.
“Nieświadomość przepisów drogowych kosztuje: Sąd potwierdza, że kara pieniężna jest nieunikniona.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 2055/18 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-10-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Grzegorz Nowecki /przewodniczący/ Jakub Linkowski Zdzisław Romanowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6037 Transport drogowy i przewozy Hasła tematyczne Drogi publiczne Sygn. powiązane II GSK 1090/19 - Wyrok NSA z 2022-11-30 II GZ 103/19 - Postanowienie NSA z 2019-06-13 Skarżony organ Inspektor Transportu Drogowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 189f par. 1 pkt 1, art. 189d, art. 189e Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2017 poz 2222 art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13 ha ust. 1 i ust. 2, art. 13 hc ust. 1, art. 13i ust. 3, art. 13 ha ust. 3, art. 40a ust. 5, art. 13 k ust. 1, art. 13 l ust. 1, art. 13 ust. 3a, art. 13 k ust. 1 Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Protokolant referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną w tej sprawie ww. decyzją z [...] sierpnia 2018 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD), działając na podstawie przepisów art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Kpa, art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 ze zm., dalej udp) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm., dalej utd), po rozpoznaniu wniosku S. z siedzibą w J. (dalej S., strona skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej swoją wcześniejszą decyzją z [...] czerwca 2018r., którą nałożył na S. karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas przejazdu wykonywanego pojazdem nr rejestr. [...] w dniu [...] kwietnia 2018r., utrzymał tę decyzję w całości w mocy. W sprawie chodzi o odcinek drogi ekspresowej [...] węzeł [...] skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...] wskazany w załączniku do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, a więc odcinek objęty systemem elektronicznego poboru opłat. Przejazd w dniu [...] kwietnia 2018 r. godz. [...], na tym odcinku drogi ww. należącego do S. pojazdu samochodowego (rodzaj: samochód ciężarowy) nr rejestr. [...], poruszającego się wraz z przyczepą nr rejestr. [...], bez uiszczenia opłaty elektronicznej, ustalono w wyniku kontroli tego pojazdu/zespołu pojazdów przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2018r., godz. [...] w S. przy pomocy urządzenia DSRC (skanera) zainstalowanego w pojezdzie służbowym Inspekcji Transportu Drogowego. Kontrola wykazała, że zatrzymany pojazd, którym kierował J. L., nie został wyposażony w urządzenie pokładowe viaBox służące do naliczania opłat elektronicznych (por. protokół kontroli mobilnej z [...] kwietnia 2018 r. w aktach administracyjnych sprawy). Tym samym za wskazany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 3661 kg, w tym pojazdu samochodowego - 2261 kg, zaś przyczepy - 1400 kg (okoliczności w sprawie bezsporne). W odpowiedzi na zawiadomienie organu z 23 kwietnia 2018 r. o wszczęciu wobec S. postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, S. w piśmie z 16 maja 2018 r. wyjaśniło, że ww. pojazd z przyczepą/zespół pojazdów jest jego własnością; służy do realizacji projektu mobilnej sterylizacji psów i kotów, przyczepa pełni funkcję sali operacyjnej na kółkach i służy do wykonywania zbiegów chirurgicznych. S. jest organizacją pożytku publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, jest finansowane z środków pochodzących z zbiórek publicznych. Nieuiszczenie opłaty elektronicznej wynikło z nieświadomości członków S. używających pojazdu. Po zwróceniu uwagi/bezpośrednio po kontroli S. niezwłocznie dokonało zakupu urządzenia do poboru opłat. Według S. nałożenie kary pieniężnej, która uiszczona będzie z datków otrzymanych od obywateli i przeznaczonych na realizację innych celów, wydaje się niecelowe, w związku z czym strona prosi o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Podejmując rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne organ podkreślił naruszenie w sprawie przez stronę obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, w sytuacji gdy właściciele/posiadacze pojazdów samochodowych mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Organ nie uwzględnił też argumentacji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tym rozstrzygnięciem, w którym S. zarzuciło organowi nie odniesienie się w sposób dostatecznie konkretny do okoliczności wskazanych przez stronę w ww. piśmie wyjaśniającym z 16 maja 2018 r. W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł w szczególności prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ocenie organu okoliczności podniesione przez S. nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 Kpa. Płatne odcinki dróg są odpowiednio oznakowane i każdy kierowca, który porusza się po takim odcinku drogi musi być świadomy konieczności poniesienia opłaty w odpowiedniej wysokości; nikt nie może podnosić, iż zachował się niezgodnie z normą dlatego, że nie wiedział o jej istnieniu. Przywołując treść art. 13 ust. 3a udp, wymieniającego pojazdy podmiotów zwolnione od opłaty elektronicznej podniósł, że nie mógł odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na S., mimo że jest organizacją pożytku publicznego, gdyż obowiązujące przepisy "nie pozwalają na zwolnienie takich pojazdów z obowiązku wnoszenia opłaty elektronicznej za przejazd płatnymi odcinkami dróg." W sprawie przesłankami odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez stronę nałożonych prawem obowiązków. Skoro pojazd nie został wyposażony w wymagane urządzenie viaBox pozwalające na uiszczenie stosownej opłaty, to nie powinien poruszać się po odcinkach płatnych dróg krajowych. Inaczej właściciel pojazdu naraża się na odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, przy czym nie ma znaczenia w jakim celu był wykonywany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w: celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ani jakimi motywacjami kierowała się strona wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Jedyna możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), jednakże w przedmiotowej sprawie organ nie mógł zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 Kpa. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane w art. 188e Kpa. Jeżeli strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej, jakim jest zawarcie umowy z operatorem systemu i nabycie urządzenia viaBox, nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e Kpa, czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 Kpa. Za silę wyższą uważa się zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim nad którym człowiek nie panuje. W świetle natomiast ustalonego w sprawie stanu faktycznego i przedstawionych przez stronę argumentów nie można również uznać, że waga ww. naruszenia była znikoma skoro dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Pojazd nie był wyposażony w urządzenie viaBox, co uniemożliwiało uiszczenie opłaty elektronicznej. Kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej są określone w ustawie o drogach publicznych w sposób sztywny i nie mają charakteru uznaniowego. Kary nakładane są w przypadku stwierdzenia naruszenia w wysokości ściśle określonej w art. 13k ust. 1 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej w zależności od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy też innych sytuacji osobistych strony. Organ wskazał też na art. 189k § 1 i 2 Kpa, stosownie do którego organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez: odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty, umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części, umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części; w przypadku umorzenia zaległej administracyjnej kary pieniężnej umorzeniu podlegają także odsetki za zwłokę w całości lub takiej części, w jakiej została umorzona zaległa administracyjna kara pieniężna. S. zaskarżyło powyższą decyzję do Sądu, wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciło decyzji naruszenie (wskutek niezastosowania) przepisu art. 138 § 2 Kpa, "co wyniknęło z błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, iż waga naruszenia prawa jest większa niż znikoma, a strona nie zaprzestała naruszenia prawa", które doprowadziły do błędnego niezastosowania art. 189a § 2 i art. 189f § 1 pkt 1 Kpa. Według strony skarżącej organ w kilku tylko miejscach uzasadnienia decyzji, śladowo i niedostatecznie, odniósł się do okoliczności znaczących na gruncie art. 189f § 1 pkt 1 Kpa. Strona skarżąca nie kwestionuje ustalenia faktycznego związanego z odbyciem przejazdu ww. zespołem pojazdów bez uiszczenia wymaganej opłaty. Uważa jednak, że decyzja ta nie wyjaśnia dostatecznie przyczyn niezastosowania przez organ przepisów art. 189a § 2 w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 Kpa, tj. że waga naruszenia jest większa niż znikoma i równocześnie strona nie zaprzestała naruszania prawa. Urządzenie do elektronicznego poboru opłat zostało zainstalowane w godzinę od zwolnienia pojazdu z kontroli; zatem badaniu powinno podlegać ustalenie, czy przekroczenie ma charakter znikomego czy też wyższego niż znikomy, także w sytuacji gdy dmc zespołu przekroczyło tylko o 161 kg masę, od której uzależniono obowiązek uiszczenia opłat. Samochód i przyczepa nie były dodatkowo załadowane, więc rzeczywista masa zespołu wynosiła znacznie poniżej 3,5 t, a zużycie drogi wywołane poruszaniem się zespołu nie było większe niż w przypadku samochodu osobowego. S. jest organizacją społeczną nie prowadzącą żadnej działalności gospodarczej, a jego dochodami są wyłącznie środki pochodzące z ofiarności publicznej; członkowie i władze stowarzyszenia działają całkowicie społecznie. S. realizuje cele publiczne, w tym m.in. zapobieganie bezdomności zwierząt. Ww. zespół pojazdów jest wykorzystywany do realizacji projektu mobilnej sterylizacji zwierząt. Nieuiszczenie opłat wynikało z nieświadomości. Ocena wagi przekroczenia prawa powinna odbywać się w ramach art. 189d Kpa i uwzględniać niewielką wartość przekroczenia (161 kg) w okolicznościach wykonywania społecznie pożądanego zadania, którego czas trwania zamknął się w przedziale kilku dni, w których pojazd poruszał się bez urządzenia do poboru opłat, w przeszłości strona skarżąca nie dopuszczała się podobnych przekroczeń, dobrowolnie natychmiast zakupiła urządzenie do rejestracji przejazdu płatnego, z transportowania przyczepy nie osiągnęła żadnej korzyści, przewoziła ją bowiem na zupełnie darmową akcję społeczną. Większą szkodliwością cechują się przekroczenia prawa popełnione umyślnie, mniejszą te nieumyślne. Oceniając wagę przekroczenia należy zważyć, że strona skarżąca dopuściła się go przez nieświadomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 Kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 Kpa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy, o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. W myśl art. 13ha ust. 1 udp opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 udp). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 udp). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 udp. Kierujący pojazdem samochodowym wyposażonym w urządzenie na potrzeby pobierania opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ustawy udp, obowiązany jest do wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o kategorii pojazdu, o której mowa w art. 13ha ust. 3 udp (odpowiednia kategoria pojazdu). Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 udp rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Stosownie do treści art. 13k ust. 1 udp za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2). W myśl art. 13l ust. 1 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z ww. pojazdu samochodowego – ciężarowego i przyczepy, pozostającego w dyspozycji strony skarżącej, przekraczała 3,5 t. Wynosiła bowiem 3661 kg. Pojazd/zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3a udp. Nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu [...] kwietnia 2018 r.(o godz. [...]) ww. odcinkiem drogi ekspresowej [...] węzeł [...] skrzyżowanie z drogą powiatową nr [...], na którym pobiera się opłatę elektroniczną. W pojeździe nie było zainstalowanego urządzenia pokładowego do poboru opłaty elektronicznej viaBox, przy wykorzystaniu którego uiszczenie takiej opłaty może nastąpić; strona skarżąca nie zawarła umowy z operatorem na korzystanie z takiego urządzenia. Nie mogła zatem w tych warunkach opłaty tej uiścić, zaś cała jej argumentacja w tym względzie sprowadza się do wskazywania na nieświadomość tego obowiązku (po zmianie samochodu nie zwrócono uwagi, że nowy samochód jest cięższy od poprzedniego o 161 kg - por. uzasadnienie skargi). Dodatkowo stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów było nieznaczne, z czego S. wywodzi znikomość/małą wagę naruszenia, uzasadniającą – jego zdaniem - odstąpienie od nałożenia kary i poprzestanie na pouczeniu w trybie 189f § 1 pkt 1 Kpa. Jest to jednak argumentacja bezzasadna, nie podważająca przesłanek podjętego rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 13 k ust. 1 udp jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 udp wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia. W szczególności nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia przepis art. 189e Kpa. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa; art. 189f § 1 pkt 1 Kpa obliguje natomiast organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach Kpa i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia. W tej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ odwoławczy miał podstawy do ustalenia nie występowania w niej ww. szczególnej sytuacji z art. 189e, a przede wszystkim z art. 189f § 1 pkt 1 Kpa, na którym to przepisie strona koncentruje swoją argumentację/stanowisko w sprawie, podkreślając znikomą wagę naruszenia prawa oraz wywodzi z tego obowiązek organu odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Nieświadomość obowiązku opłaty elektronicznej za przejazd, wynikająca z błędu co do dopuszczalnej masy całkowitej (dmc) pojazdu/zespołu, którym strona posługuje się w wykonywaniu swojej działalności, należy postrzegać w kategoriach braku należytej staranności w przygotowaniu się do przejazdów, a nie jako okoliczność usprawiedliwiającą nieuiszczenie tej opłaty, dodatkowo prowadzącą do uznania wagi naruszenia za znikomą, skoro obwiązek ten należy do podstawowych obowiązków korzystającego z drogi publicznej. Należyta staranność w przygotowaniu przejazdu po takiej drodze winna być udziałem każdego, kto skutecznie dba o swoje interesy. W każdym bądź razie okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą nie prowadzą do zakwestionowania stanowiska organu, który nie podzielił argumentacji strony o znikomej wadze naruszenia i nie zadecydował o odstąpieniu od nałożenia kary pieniężnej, skoro strona decydując się na przejazd po płatnym odcinku drogi nie sprawdziła parametrów zespołu, a w konsekwencji nie dopełniła obowiązku posiadania w pojezdzie urządzenia viaBox i uiszczenia opłaty elektronicznej. Wykonała zatem przejazd z naruszeniem przepisów o tej opłacie, która jest podstawowym obowiązkiem korzystającego z płatnych odcinków dróg pojazdem/zespołem o dmc powyżej 3,5 tony. Wskazywane wyżej przez stronę okoliczności, mające usprawiedliwić ten stan rzeczy, nie usuwają skutków tego naruszenia i nie prowadzą do uznania go za znikomej wagi. W uwarunkowaniach faktycznoprawnych tej sprawy organ prawidłowo bowiem wskazał, na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 kpa, że waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z drogi publicznej; dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony); w szczególności wielkość przekroczenia tej granicy nie wpływa na ocenę naruszenia w sensie wynikającej z tego faktu konsekwencji w postaci kary administracyjnej, która nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu/rodzaj prowadzonej przez wykonującego przejazd działalności, jednorazowość czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia. Również zainstalowanie urządzenia do poboru opłaty po kontroli pojazdu (nawet bezzwłoczne) nie eliminuje konsekwencji wcześniejszego naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty, gdyż jest to czynność następcza wobec odnotowanego zachowania strony, które nie zostało przerwane przez samą stronę, tylko zakończyło się ingerencją kontrolną organu uświadamiającą jej brak w pojezdzie urządzenia do poboru opłaty elektronicznej, w sytuacji gdy pojazd spełniał parametry przesądzające obowiązek jej uiszczania, a strona winna o tym sama wiedzieć przed rozpoczęciem przejazdu/przejazdów po drodze publicznej podlegającej opłacie. Brak staranności w tym względzie nie może prowadzić do nadania odnotowanemu naruszeniu charakteru naruszenia znikomej wagi, gdyż takie potraktowanie naruszenia (w podanych wyżej uwarunkowaniach stanu faktycznego tej sprawy) prowadziłoby do wyłączenia stosowania przepisów, które z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o wskazanych parametrach po płatnych odcinkach dróg łączą konsekwencję nałożenia kary pieniężnej. Charakter prowadzonej przez stronę działalności nie uzasadnia też sam w sobie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, gdyż o tym jakich podmiotów pojazdy są od niej zwolnione (właśnie ze względu na rodzaj/charakter i uwarunkowania prowadzonej działalności) decydują przepisy art. 13 ust. 3a udp; strona skarżąca do nich nie należy. Poza tym, gdyby strona po ww. kontroli nie zakupiła urządzenia do poboru opłaty/rejestracji przejazdu płatnego narażałaby się na dalsze kary pieniężne z tego tytułu; nie sposób zatem interpretować ten zakup/instalację urządzenia jako czynność zupełnie dobrowolną, oderwaną od tej kontroli. Strona nie może też sama ustalać, które przepisy regulujące korzystanie z dróg są ważniejsze, a które mniej istotne i z tego wywodzić znikomą wagę naruszenia. Obowiązkiem strony jest podporządkowanie się wszystkim przepisom. Kara pieniężna za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jest sztywna ( por. przepisy art. 13k ust. 1 udp. Organ nie może jej miarkować. Wskazany skardze art.189d Kpa nie ma zatem w tej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy wymierzania kary pieniężnej w warunkach uznania administracyjnego co do jej wysokości, to jest gdy przepis przewiduje karę pieniężną "widełkowo" od – do, albo maksymalną karę pieniężną – do pewnej wysokości. Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia przez organ żadnego z wymienionych w niej przepisów w stopniu mogącym zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia i jego ocenie przez Sąd. Organ wyjaśnił i zajął stanowisko w kwestii zastosowania w tej sprawie przepisów Działu IVa Kpa – Administracyjne kary pieniężne (por. pełną treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Wobec powyższego, nie znajdując powodów dla uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI