VI SA/Wa 2047/19

VI SA/Wa 2047/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Lemiesz /przewodniczący/
Magdalena Maliszewska /sprawozdawca/
Tomasz Sałek
Symbol z opisem
6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
II GSK 781/20 - Wyrok NSA z 2023-10-19
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1990
art. 140ab ust. 1 pkt 3, art. 140aa ust. 1 i 3, art. 140aa ust. 3 pkt 3,
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1983
art. 43 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1025
art. 355 par. 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Sałek Protokolant ref. staż. Patrycja Młynarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Sygn. akt:
VI SA/Wa 2047/19
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] o nałożeniu na "G." Sp. z o.o. z siedzibę w [...] (dalej zwaną: skarżącą, Spółką) kary pieniężnej w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych.
Ww. decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - zwanej dalej kpa), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 3, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 ze zm. - zwanej dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 - zwanej dalej udp), § 2 ust. 1 pkt 4, § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022).
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach.
Stan faktyczny sprawy ustalono na podstawie przeprowadzonej w dniu [...] marca 2019 r. w miejscowości [...] kontroli pojazdu członowego składającego się z czteroosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i ośmioosiowej naczepy o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował S. S., który wykonywał międzynarodowy przejazd drogowy na trasie z Polski ([...]) do Czech z ładunkiem prasy hydraulicznej (ładunek niepodzielny) w imieniu przedsiębiorcy W. B. Nadawcą przewożonego ładunku było "G." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] dnia [...] marca 2019 r.
W odwołaniu złożonym od decyzji [...] WITD z dnia [...] kwietnia 2019 r. skarżąca zarzuciła naruszenie art. 140aa ust. 4 prd, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że Spółka nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i miała wpływu na powstanie naruszenia. Wskazano, że Spółka zleciła przewóz ładunku innemu podmiotowi, który otrzymał szczegółową informację dotyczącą ładunku, miejsca załadunku i rozładunku. Obowiązek uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym został nałożony na podmiot wykonujący przejazd, co znalazło również odzwierciedlenie w wynegocjowanej cenie za usługę. Tym samym, w ocenie skarżącej nie można uznać, że nie dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem w sytuacji takiego ukształtowania stosunków prawnych w zakresie przewozu, że obowiązek uzyskania właściwych zezwoleń obciążał drugą stronę umowy, czyli firmę transportową. Firma ta zapewniała, że złożyła stosowny wniosek
o wydanie zezwolenia kategorii VII i że oczekuje na jego wydanie. Skarżąca zakwestionowała fakt nie wzięcia pod uwagę przez organ I instancji o nieuwzględnieniu przedstawionych dokumentów tj. kopii faktur, korespondencji z podmiotem wykonującym przejazd (poza jedną fakturą) z uwagi na to, że dotyczą innego przewozu. W ocenie skarżącej stanowiły dowód dołożenia przez nią należytej staranności z uwagi na zaufanie do przewoźnika. Skarżąca podkreśliła, że przewoźnik właściwe zezwolenie uzyskał w dniu [...] marca 2019 r. i z niewiadomych przyczyn samodzielnie podjął decyzję o rozpoczęciu przewozu przed tą datą. Skarżąca uznała, że oczekiwanie od niej sprawdzenia, czy i jakie zezwolenie faktycznie uzyskał przewoźnik poprzez kontaktowanie się z dowolnym Wojewódzkim Inspektoratem Transportu Drogowego z podaniem wymiarów i masy ładunku, stanowi próbę przerzucenia na nią przez organ obowiązków wynikających z umowy przewozu, jakie spoczywają na przewoźniku. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.
GITD w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zgodnie z art. 189a § 2 kpa w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
m.in. przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, odstąpienia od jej nałożenia, przepisów kpa o karze pieniężnej (Dział IVa) w tym zakresie nie stosuje się.
W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 140aa ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odniesieniu do wysokości kary - art. 140 ab prd, określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, przy czym organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, Regulacja wynikająca z art. 189 d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 kpa, nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
W rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz 189f kpa. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 140aa ust. 1 prd mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 140aa ust 4 prd.
Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a prd. Pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Przepis art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przewiduje warunki ruchu pojazdu nienormatywnego, w tym warunek uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (pkt 1).
Następnie organ przytoczył art. 64 ust. 2 ww. ustawy, wg którego zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Natomiast, zgodnie z art. 140aa ust. 1 prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.
Z kolei, w myśl art. 140aa ust. 3 prd, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd;
2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1;
3) podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
Stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16.
Zgodnie z ust. 16, wymiary, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i ust. 6, mogą być przekroczone o 0,15 m w przypadku pojazdu członowego lub naczepy przewożących jeden lub więcej załadowanych lub niezaładowanych kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m), w operacjach transportu intermodalnego.
Jak stanowi § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, szerokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 13, § 45 ust. 3 pkt 1, § 54 ust. 3, nie może przekraczać 2,55 m i nie obejmuje ona lusterek zewnętrznych, świateł umieszczonych na bokach pojazdu oraz elementów elastycznych wykonanych z gumy lub z innych tworzyw sztucznych. Szerokość nadwozia pojazdu, który jest przeznaczony do przewozu towarów w określonej temperaturze, jeżeli jego ściany boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz boczne wraz z izolacją termiczną mają grubość nie mniejszą niż 45 mm każda, oraz klimatyzowanego kontenera lub wymiennego nadwozia nie może przekraczać 2,60 m.
Stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 4 ww. rozporządzenia, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16. Zgodnie z ust. 16, wymiary, o których mowa w ust. 1 pkt 4 i ust. 6, mogą być przekroczone o 0,15 m w przypadku pojazdu członowego lub naczepy przewożących jeden lub więcej załadowanych lub niezaładowanych kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m), w operacjach transportu intermodalnego.
Jak natomiast stanowi § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wysokość pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 12, nie może przekraczać 4,00 m.
W dniu kontroli ww. pojazdem członowym wykonywano międzynarodowy przejazd drogowy z ładunkiem prasy hydraulicznej (ładunek niepodzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. Organ wskazał, że stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) prd, ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.
Pomiarów dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego o nr C-3, który legitymował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...].
Kwestie legalizacji przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli z dnia 13 kwietnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 885).
Analiza treści tego rozporządzenia wykazuje, że przymiary wstęgowe, a więc urządzenie które użyto do pomiarów długości i szerokości kontrolowanego pojazdu członowego nie podlega kontroli metrologicznej. Tym samym urządzenie to nie musi był legalizowane.
W stosunku do użytego do kontroli przymiaru wstęgowego zostało wydane świadectwo legalizacji ponownej dnia 20 grudnia 2012 r. przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia 31 grudnia 2017 r. Skoro użyty przyrząd legitymował się uprzednio świadectwem, to znaczy się że przyrząd ten był zgodny z wzorcem miary. Obecnie tego rodzaju przyrządy nie wymagają już legalizacji.
W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- długość pojazdu członowego z ładunkiem 23,46 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 6,96 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 42,18 %),
- szerokość pojazdu członowego z ładunkiem 5,18 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 2,63 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 103,13 %).
Kierowca do kontroli okazał zezwolenie kategorii V nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 30.04.2018 r. do 30.04.2020 r., który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy, nacisków osi określonych w tabeli nr 5.
Jak stanowi lp. 5 załącznika nr 1 do prd, zezwolenie kategorii V, jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych:
a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,
b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,
c) o długości nieprzekraczającej:
- 15 m dla pojedynczego pojazdu,
- 23 m dla zespołu pojazdów,
- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,
d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,
e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.
W związku z powyższym, z uwagi na parametr szerokości stwierdzony podczas kontroli drogowej, okazane zezwolenia kategorii V zostało uznane za niewystarczające.
Zgodnie z art. 64ea prd, w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Według organu, w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
W niniejszej sprawie kara pieniężna wyniosła 15.000 złotych.
Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i obowiązujących regulacji prawnych brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania
Wprowadzając przepis art. 140aa ust. 3 pkt 3 prd, ustawodawca rozszerzył krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Dał w ten sposób sygnał, iż nie tylko przewoźnicy (podmioty wykonujące przejazdy) poruszający się po drogach publicznych powinni być zainteresowani, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych norm w tym dopuszczalnych nacisków osi. W procesie uczestniczą bowiem nie tylko sami kierowcy pojazdów; co więcej - decydującą rolę w tych czynnościach, które wszak nie są obojętne dla kwestii wykonywania transportu drogowego, odgrywają również nadawcy, wydający ładunek do przewozu. Nie sposób zatem przyjąć, iż tylko jeden z elementów łańcucha nadawca - podmiot wykonujący przejazd - odbiorca ładunku ma być odpowiedzialny za powstałe w wyniku określonej transakcji handlowej naruszenie norm dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu poruszającego się po drogach publicznych. Wszak to nie podmiot wykonujący przejazd ustala warunki transakcji - ile i jaki rodzaj towaru ma być sprzedany/kupiony - o tym decydują przecież strony transakcji.
Organ wskazał, iż art. 140aa ust. 3 pkt 3 prd, będący podstawą do nałożenia kary pieniężnej na nadawcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, wskazuje jedynie jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia.
Jak zaznaczył organ, wskazywany przez skarżącą art. 140aa ust. 4 prd jako podstawa wyłączenia jej odpowiedzialności, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż dotyczy wyłącznie podmiotu wykonującego przejazd.
Podstawą odpowiedzialności i wyłączenia odpowiedzialności nadawcy jest natomiast art. 140aa ust. 3 pkt 3 prd, zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. W związku z treścią tego artykułu, podstawą odpowiedzialności jest wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia.
Organ odwoławczy zaznaczył, że już z samego dokumentu CMR okazanego przez kontrolowanego kierowcę wynika, że waga brutto wynosiła 75000 kg, a zatem przekraczała maksymalną wartość masy dla zezwoleń od kategorii llI do VI czyli 60 t. Już na tym etapie strona powinna być świadoma, że jedynym właściwym zezwoleniem jest zezwolenie kategorii VII. Zdaniem organu, brak uwzględnienia tej okoliczności świadczy bez wątpienia o wpływie strony na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli.
Spółka w toku postępowania przed organem I instancji przedstawiła przebieg zdarzeń związanych z nadaniem, załadunkiem i czynnościami podejmowanymi przez podmiot wykonujący przejazd. Wynika z nich zdaniem organu, że nie dopilnowała ona, aby zabezpieczyć samą siebie przed ewentualnymi konsekwencjami prawnym, w przypadku nie posiadania przez podmiot wykonujący przejazd właściwego zezwolenia. Strona jako nadawca, nie weryfikując faktycznego posiadania przez przewoźnika odpowiedniego zezwolenia, nie zadbała o wyłączenie własnej odpowiedzialności administracyjnej, a więc conajmniej miała wpływ na powstawanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli. Tym samym, to nie sam fakt stwierdzenia naruszeń ujawnionych podczas kontroli był powodem wydania decyzji administracyjnej nakładającej karę pieniężną, a brak czynności strony, co wskazuje na jej wpływ na powstanie naruszenia. Strona jako nadawca ponosi bowiem odrębną odpowiedzialność, niezależną od podmiotu wykonującego przejazd. Podmiot wykonujący przejazd odpowiada za przejazd i tylko w związku z tą czynnością związana jest jego odpowiedzialność określona w art. 140 aa ust. 1 udp, który stanowi, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Podmiot wykonujący przejazd ponosi zatem odpowiedzialność za przejazd, a nie za załadunek.
Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd i nadawcy jest więc odrębna co wynika z treści art. 140aa ust. 3 prd, który stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd;
2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1;
3) podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
Nadawca zobowiązany jest do wykonania swoich czynności, tak aby nie mieć wpływu i nie godzić się na ujawnione naruszenie podczas kontroli.
Organ stanął na stanowisku, iż brak jest podstaw do przyjęcia , aby za wykonanie czynności nadawczych, ostateczną odpowiedzialność miał ponosić wyłącznie podmiot wykonujący przejazd, skoro to skarżąca poprzez swoich pracowników dokonała nadania ładunku na kontrolowany pojazd. W jej interesie było dopilnowanie czynności nadawczych, aby przejazd pojazdu załadowanego odbywał się na podstawie właściwego zezwolenia tj. zezwolenia odpowiadającego parametrom skontrolowanego pojazdu. Tymczasem strona nie podjęła żadnych rzeczywistych czynności weryfikacyjnych, czy parametry takiego pojazdu odpowiadają posiadanemu przez podmiot wykonujący przejazd zezwoleniu. Nie miała więc podstawy do przyjęcia, że kontrolowany pojazd członowy odpowiadał parametrom dla posiadanego przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia. Zdaniem organu, brak weryfikacji parametrów pojazdu do nadawanego ładunku i posiadanego przez podmiot wykonujący przejazd zezwolenia, świadczy o wpływie na powstanie naruszeń.
Organ podkreślił, że nie wystarczy jedynie zakwestionować swojej odpowiedzialności. Istotne jest przedstawienie dowodów podważających ustalenia organu, czego strona nie uczyniła. W szczególności strona mogła skonstruować umowę współpracy z podmiotem wykonującym przejazd w ten sposób, że wydanie przedmiotu do przewozu nastąpiłoby dopiero po weryfikacji uzyskania właściwego zezwolenia przez podmiot wykonujący przejazd.
Organ, przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, podkreślił, że sposób doboru określonych środków celem zabezpieczenia się przez stronę od odpowiedzialności administracyjnej jest kwestią indywidualną i w gestii strony jest stosowne zorganizowanie czynności związanych z nadaniem towaru, aby uniknąć odpowiedzialności przed sankcjami administracyjnymi, które są konsekwencją ich naruszenia. Obowiązujące prawo nakłada na podmioty wymienione w art. 140aa ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym obowiązki związane z przestrzeganiem przepisów o ruchu drogowym i o drogach publicznych. Nie są one zapisane wprost w prawie, co oznacza li tylko, że ustawodawca dał wolną rękę podmiotom wymienionym w art. 140aa ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w doborze środków umożliwiających zabezpieczenie się przed konsekwencjami finansowymi z tytułu zaistnienia przekroczenia parametrów pojazdu, w załadunku którego uczestniczyły. Zgodnie z omawianymi przepisami czynności nadawcze muszą być dokonane w taki sposób, aby zapewnione było wykonanie przewozu zgodnie z przepisami ruchu drogowego (ustawą - Prawo o ruchu drogowym i przepisami wykonawczymi do tej ustawy) oraz przepisami o drogach publicznych (ustawą o drogach publicznych).
Organ zaznaczył, że podczas kontroli kierowca okazał m.in. dokument CMR z dnia [...] marca 2019 r., z którego wynika, że strona była nadawcą przewożonego ładunku.
Okazany dokument spełnia wymogi określone w art. 38 ustawy Prawo przewozowe z dnia 15 listopada 1984 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1983), w myśl którego nadawca (dostawca) składa "przewoźnikowi" (podmiotowi wykonującemu przejazd) na przesyłkę towarową list przewozowy, a jeżeli przy danym rodzaju przewozu jest to powszechnie przyjęte, w inny sposób dostarcza informacji niezbędnych do prawidłowego wykonania przewozu. Przepisy Prawa przewozowego określają obowiązki przewoźników, nadawców i odbiorców. Zgodnie z art. 43 ww. ustawy, czynności ładunkowe należą do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Na mocy art. 47 w zw. z art. 43 Prawa przewozowego nadawca był obowiązany do przynajmniej dopilnowania, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny, czego zaniechał. Zgodnie z art. 43 ww. ustawy, jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy. Nadawca, odbiorca lub inny podmiot wykonujący czynności ładunkowe jest obowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi.
Poza tym, zgodnie z art. 55a ust. 1 pkt 2 ustawy prawo przewozowe zabrania się nadawcy zlecania przewozu drogowego przesyłki towarowej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia na taki przewóz.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółka, działając przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - przepisu art. 140aa ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy Skarżąca nie miała wpływu i nie godziła się na powstanie naruszenia, a nadto dochowała wszelkiej należytej staranności przy realizacji wszelkich czynności związanych z nadaniem.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż brak jest okoliczności uprawdopodobniających przypuszczenie, że skarżąca miała wpływ, bądź co najmniej godziła się na powstanie naruszenia. Wskazano, iż jest ona firmą handlową i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonuje sprzedaży ciężkich i wielkich rozmiarów urządzeń, w tym pras hydraulicznych, których przewóz, często w elementach, do klienta ma wielokrotnie charakter ponadnormatywny. Mając tego świadomość i dążąc do dokonywania przewozów zgodnie z obowiązującym prawem, od lat korzysta z usług doświadczonych i specjalistycznych firm przewozowych, zlecając im kompleksową usługę przewozu, poczynając od czynności takich jak załadunek, przewóz i rozładunek. Nie posiada ona własnych środków transportu i w związku z tym zleca usługi transportowe zewnętrznym profesjonalnym przewoźnikom. Podobnie było w niniejszym przypadku - w chwili zlecania przewoźnik otrzymał szczegółową informację dotyczącą przewożonych elementów oraz miejsca załadunku i rozładunku. Co ważne - nie był to pierwszy przewóz ładunku nadgabarytowego zlecony firmie N., a towar, który został poddany kontroli w dniu [...] marca 2019 r., był wcześniej przewożony przez tego samego przewoźnika na zlecenie G. z [...] do siedziby Skarżącej Spółki.
Skarżąca podkreśliła, że nie mając specjalistycznej wiedzy w zakresie specyfiki dokonywanych przewozów, mając ogólną świadomość, że konkretny przewóz będzie wiązał się z obowiązkiem uzyskania stosownych zezwoleń, zleciła ww. firmie kompleksową usługę przewozu przedmiotowych elementów prasy hydraulicznej, nakładając na nią również obowiązek uzyskania odpowiednich zezwoleń na ten przewóz, co znalazło swoje odzwierciedlenie również w wynegocjowanej i zapłaconej cenie za usługę. W tym kontekście w ocenie Skarżącej nie można uznać, że nie dochowała ona należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Skarżąca podkreśliła, że przewoźnik zapewniał ją o złożeniu wniosku o wydanie zezwolenia kat. VII oraz, że niezwłocznie rozpocznie przewóz po jego otrzymaniu. Oczekiwanie podstawionego pojazdu w miejscu załadunku od dnia 7 marca do dnia 10 marca utwierdzało Skarżącą w przekonaniu, że przewoźnik oczekuje na stosowne zezwolenie.
Reasumując, Skarżąca stwierdziła, że zlecając przewóz z obowiązkiem wyrobienia stosownych zezwoleń, dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i podjęła w tym kierunku wystarczające działania: przewóz zleciła profesjonalnemu przewoźnikowi, podała szczegółowo rozmiary ładunku (elementów prasy hydraulicznej), wyraziła wolę pokrycia kosztów uzyskania stosownych zezwoleń na przejazd i zapłaty dokonała. Działała w zaufaniu do przewoźnika, który już wcześniej kilkukrotnie na jej rzecz realizował transporty ponadnormatywne, w tym tych samych elementów prasy, uzyskując przy tym stosowne zezwolenia na przejazd.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, prezentując stanowisko, zbieżne z dotychczasowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.
Jak bezspornie ustalono w drodze przeprowadzonej w dniu [...] marca 2019 r. w miejscowości [...] kontroli pojazdu członowego składającego się z czteroosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] i ośmioosiowej naczepy o nr rej. [...], ww. pojazdem wykonywany był międzynarodowy przejazd drogowy na trasie z Polski ([...]) do Czech z ładunkiem prasy hydraulicznej (ładunek niepodzielny) w imieniu przedsiębiorcy W. B. Nadawcą przewożonego ładunku była Skarżąca. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] dnia [...] marca 2019 r.
W wyniku przeprowadzonych w ramach kontroli pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- długość pojazdu członowego z ładunkiem 23,46 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 6,96 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 42,18 %),
- szerokość pojazdu członowego z ładunkiem 5,18 m (po odjęciu 1 % błędu wynikającego z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu) - przekroczenie o 2,63 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 103,13 %).
Kierowca do kontroli okazał zezwolenie kategorii V nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego w terminie od 30.04.2018 r. do 30.04.2020 r., który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy, nacisków osi określonych w tabeli nr 5. Posiadane zezwolenie okazało się niewystarczające z uwagi na wartość przekroczenia paramentu szerokości (o ponad 20%). Tak więc, w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należało nałożyć za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII:
a) 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%,
b) 2000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%,
c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.
W rezultacie, w niniejszej sprawie kara pieniężna prawidłowo została ustalona na kwotę 15.000 złotych.
Zgodnie z art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 (tej ustawy), lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Karę tę nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd;
2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 (ust. 3).
Jest niewątpliwe, że z treści wskazanego przepisu art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd (tj. na przewoźnika), a jedynie w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Odpowiedzialność tych podmiotów (w tym załadowcy) ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd (przewoźnika) i jest niezależna od jego (przewoźnika) odpowiedzialności. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na załadowcę powstaje bowiem wyłącznie wtedy, gdy okoliczności (sprawy) lub dowody wskazują, że miał on wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w art. 140 aa ust. 1 p.r.d. Z przytoczonej regulacji wynika więc, że w przypadku podmiotów określonych w art. 140 aa ust. 3 pkt 2 p.r.d ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego, zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musi wykazać, że okoliczności sprawy lub dowody wskazują na wpływ lub godzenie się organizatora transportu, nadawcy, odbiorcy, załadowcy lub spedytora na powstanie naruszenia warunków przewozu, przy czym chodzi tu o wpływ lub godzenie się o charakterze realnym i bezpośrednim.
W okolicznościach prawidłowo ustalonego stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy organy wydające decyzje w I i II instancji wywiązały się – w ocenie Sądu – z obowiązku tego wykazania, prawidłowo ustalając wystąpienie przesłanki nałożenia na skarżącą jako nadawcę/załadowcę ww. kar pieniężnych.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż nałożenie kary pieniężnej na nadawcę jest możliwe na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 3 prd i opcja ta nie jest zależna od kary nałożonej na przewoźnika. Konstrukcja ww. przepisu przewiduje warunkową odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, wskazując na konieczność wykazania jego wpływu lub zgody na powstanie naruszenia.
Zdaniem skarżącej, w sprawie nie zaszły przewidziane w powyższym przepisie przesłanki nałożenia na nią kary pieniężnej, gdyż zlecając wraz z czynnościami transportowymi obowiązek uzyskania stosownego zezwolenia na przewóz przez profesjonalną i zaufaną firmę przewozową, tym samym uwolniła się od własnej odpowiedzialności za zaistniałe naruszenie.
Stanowisko powyższe należy uznać za nieprawidłowe.
Na wstępie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku - Prawo przewozowe (tekst jednolity Dz.U.2015.915) jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy (ust.1). Nadawca, odbiorca lub inny podmiot wykonujący czynności ładunkowe jest obowiązany wykonać je w sposób zapewniający przewóz przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego i przepisami o drogach publicznych, a w szczególności niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego, przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów lub przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi.(ust. 2).
Zdaniem Sądu, ustalone przez organy transportu drogowego okoliczności świadczą o tym, że skarżąca co najmniej godziła się na naruszenia parametrów długości kontrolowanych pojazdów.
Według orzecznictwa: "(..) godzeniem się na naruszenie obowiązków lub warunków przewozu przez nadawcę jest sytuacja, gdy nie podjął on żadnych działań celem ustalenia czy pojazd po załadunku stał się pojazdem nienormatywnym." (wyrok NSA z 8 lutego 2012r., sygn. akt II GSK 1503/10 i wyrok NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 329/11, wyrok NSA z 23 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2290/14).
Sąd zauważa, że parametry, w tym szerokość przewożonych elementów prasy hydraulicznej oraz kategoria posiadanego przez przewoźnika zezwolenia powinna być znana skarżącej z uwagi na charakter prowadzonej działalności gospodarczej. Samo porównanie tych danych powinno skłonić skarżącą do wniosku, że organizowany przez nią przewóz może okazać się nienormatywny. Należy zaznaczyć, iż podnoszony przez Skarżącą fakt, iż nie posiada wiedzy specjalistycznej właściwej dla przewoźników, nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Istotne jest to, ze będąc podmiotem profesjonalnym - nadawcą elementów "gabarytowych" - staje się ona automatycznie jednym z członów łańcucha użytkowników dróg publicznych, a tym samym stroną, w której interesie leży – pod groźbą kary administracyjnej – dopilnowanie, aby wyjazd na te drogi bez stosownego zezwolenia w miarę swoich możliwości uniemożliwić. Jak sama wskazywała w toku postępowania administracyjnego, Skarżąca jest firmą handlową i w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonuje sprzedaży ciężkich i wielkich rozmiarów urządzeń, w tym pras hydraulicznych, których przewóz, często w elementach, ma wielokrotnie charakter ponadnormatywny.
W myśl art. 355 § 2 k.c. należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.
W tym stanie rzeczy Sąd podzielił stanowisko organu, że skoro Skarżąca musiała zdawać sobie sprawę, że pojazdy będą nienormatywne, oraz, że jedynym zezwoleniem, pozwalającym na ich przejazd, jest zezwolenie kategorii VII, ponieważ ładunek miał 5,18 m szerokości, powinna mieć też pełną świadomość, że nadaje do przewozu ładunki, które nie mogły zostać przewiezione na podstawie zezwolenia kategorii V.
Na aprobatę zasługuje stanowisko organu, który sugerował jako prawidłowe zachowanie Skarżącej wstrzymanie się z wydaniem ładunku przewoźnikowi do czasu uzyskania przez niego stosownego zezwolenia.
Niezależnie pod powyższego, należy wskazać, iż dokumenty, na które powołuje się Skarżąca nie potwierdzają okoliczności przez nią wskazywanych; nadto w przeważającej większości dotyczą innych przewozów, niż dotyczący stanu faktycznego aktualnie rozpoznawanej sprawy. W szczególności brak jest umowy, bądź przynajmniej wymiany korespondencji między nią a przewoźnikiem, potwierdzających zamiar umownego przeniesienia odpowiedzialności z tytułu naruszenia przepisów dotyczących przejazdów nienormatywnych na firmę N.
Tak więc, Sąd podzielił stanowisko organu, że brak było ze strony Skarżącej działań obliczonych na weryfikację/sprawdzenie pojazdu przed jego wyjazdem na drogę publiczną; zatem skarżąca co najmniej godziła się na ww. naruszenie. Jak już wyżej wspomniano, skarżąca nie podjęła się zweryfikowania, czy przewoźnik był w posiadaniu stosownego zezwolenia w momencie opuszczenia stanowiska załadunku Nie dopełniła zatem ciążącego na niej obowiązku.
Skoro bowiem ustawodawca przewidział możliwość nałożenia kary pieniężnej na nadawcę/załadowcę za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia określonego przepisami, to należy uznać, że obowiązkiem tych podmiotów jest udokumentowanie chociażby próby podjęcia realnych działań w tym zakresie.
Z uwagi na powyższe, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.