VI SA/WA 203/22

VI SA/Wa 203/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska
Grzegorz Nowecki /przewodniczący/
Robert Żukowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne
Zawody prawnicze
Sygn. powiązane
II GSK 224/23 - Wyrok NSA z 2024-01-09
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1651
art. 72 ust. 1 a, art. 91d ust.2
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - t.j.
Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
art. 6 ust. 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant spec. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] października 2021 r. [...] Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. o skreśleniu adwokata K. S. (dalej jako: Skarżący) z listy adwokatów tej Izby.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia był przepis art. 72 ust. 1a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2020 r., poz. 1651 - dalej: p.o.a.).
Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następujących okolicznościach faktycznych i stanie prawnym.
Skarżący został wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] uchwałą z dnia [...] listopada 2009 r. Wykonywał zawód we własnej Kancelarii Adwokackiej w [...].
Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. [...] orzeczono wobec Skarżącego karę dyscyplinarną wydalenia z adwokatury. Powyższe orzeczenie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie sygn. akt: [...].
Postanowieniem z dnia 6 października 2020 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną przez Skarżącego od powyższego orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury, jako oczywiście bezzasadną.
W dniu 2 lipca 2019 r. Prezes Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] stwierdził prawomocność orzeczenia dyscyplinarnego z dniem [...] września 2019 r. i przekazał orzeczenie Dziekanowi ORA w [...] celem wykonania.
Uchwałą z dnia [...] grudnia 2020 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] skreśliła Skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...] i nadała przedmiotowej uchwale rygor natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu od ww. uchwały skarżący zarzucił, iż bezpodstawnie uznano prawomocność wymierzonej kary w sytuacji gdy Skarga kasacyjna rozpoznana została przez nieuprawnionych sędziów sądu najwyższego (zakwestionowano legalność izby dyscyplinarnej) oraz zarzucono bezprawność jawnego głosowania w sprawach indywidualnych.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2021 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy ww. zaskarżoną uchwałę w mocy. W uzasadnieniu uchwały przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśniono m.in., iż w chwili podejmowania przez ORA w [...] w dniu [...] grudnia 2020 r. zaskarżonej uchwały spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 72 ust. la p.o.a. obligujące tę Radę do skreślenia Skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Odnosząc się zarzutów odwołania wskazano, iż brak jest podstaw do podważenia zaskarżonej uchwały przy zastosowaniu kryterium legalności, które mogło być jedynym kryterium, do zastosowania którego uprawnione było Prezydium NRA, dokonujące oceny w niniejszej sprawie. Wyjaśniono przy tym, iż niezachowania wymogu głosowania tajnego, podczas posiedzenia ORA w [...], na którym podjęto zaskarżoną uchwałę, miało miejsce w oparciu o treść przepisu art. 14hb ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Postanowiono z uwagi na powyższe znieść tajność przy przeprowadzaniu głosowań z natury tajnych, a zatem nie można czynić tutaj zarzutu podjęcia zaskarżonej uchwały w głosowaniu jawnym. Mając natomiast na uwadze, że Zainteresowany wyczerpał wszelkie środki prawne, przewidziane w przepisach prawa, do dochodzenia swoich racji, zastosowanie przepisu o natychmiastowej wykonalności znajdowało swoje uzasadnienie w treści art. 108 k.p.a
W ustawowym terminie Skarżący wniósł od powyższej uchwały skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:
- naruszenie art. 91d ust. 2 Prawa o Adwokaturze (p.o.a.) poprzez uznanie za
prawomocne orzeczenia, pomimo wniesienia i nierozpoznania w tej sprawie kasacji przez niezawisły sąd, bowiem w ocenie skarżącego status osób wydających postanowienie w jego sprawie, jako sędziów Sądu Najwyższego należy zakwestionować;
- naruszenie art. 108 k.p.a. poprzez nadanie statusu natychmiastowej wykonalności decyzji, pomimo braku przesłanek ku takiemu orzeczeniu i istnienie wykazanie zasadności natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji istnieniu dużego prawdopodobieństwa wydania zaskarżonej decyzji z rażącym naruszenia art. 91d ust. 2 p.o.a.;
Skarżący wniósł o uchylenie w całości uchwały Prezydiom NRA i poprzedzającej ją uchwały ORA w [...]. Skarżący podtrzymał w uzasadnieniu skargi swoje dotychczasowe stanowisko co do kwestionowania statusu sędziów Sądu Najwyższego przez osoby rozpoznające jego sprawę wskazując przy tym, iż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka odmawia statusu sędziów osób orzekających w jego sprawie.
Prezydium NRA w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że zarzuty Skarżącego są bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto co wymaga podkreślenia, Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kwestią podlegającą rozstrzygnięciu ze strony WSA w Warszawie była prawidłowość oparcia rozstrzygnięcia organów samorządowych o rozstrzygnięcia sądów dyscyplinarnych działających przy ORA w [...] oraz przy NRA, od którego to orzeczenia skargę kasacyjną oceniał Sądu Najwyższego. Skarżący przywoływał w tym zakresie stanowisko wyroku TSUE z dnia 15 lipca 2021 r. stwierdzające, że Izba Dyscyplinarna przy Sądzie Najwyższym nie jest nie jest organem niezawisłym i bezstronnym, a w szczególności nie jest ona chroniona przed
bezpośrednimi lub pośrednimi wpływami ze strony polskiej władzy ustawodawczej lub wykonawczej. Skarżący wskazywał także na orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (zwany dalej ETPCz] z dnia 22 lipca 2021r. gdzie orzeczono, że Izba Dyscyplinarna SN nie jest niezawisłym sądem, albowiem sędziowie w niej zasiadający opiniowani byli przez nową - polityczną KRS.
Bezspornym jest w sprawie, iż wobec Skarżącego wydane zostało orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. [...] utrzymane w mocy orzeczeniem Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia [...] czerwca 2019 r. sygn. [...]. Wobec Skarżącego została prawomocnie orzeczona kara wydalenia z adwokatury. Kasacja od ww. orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury z dnia [...] czerwca 2019 r., została w dniu 6 października 2020 r. oddalona przez Sąd Najwyższy – Izbę Dyscyplinarną – jako oczywiście bezzasadna. Następnie w dniu 2 grudnia 2020 r., na podstawie art. 72 ust. 1a p.o.a., organ I instancji orzekł o skreśleniu Skarżącego z listy adwokatów, a zaskarżoną uchwałą z [...] października 2021 r. organ odwoławczy utrzymał ww. uchwałę w mocy.
Odnosząc się do powoływanych w skardze i w toku postępowania administracyjnego orzeczeń dotyczących statusu Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego wskazać należy, iż w orzeczeniu z dnia 15 lipca 2021 r. TSUE stwierdził m.in, że "nie zapewniając niezależności i bezstronności Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego (Polska), do której właściwości należy kontrola decyzji wydanych w postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych wobec sędziów [art. 3 pkt. 5, art. 27 i art. 73 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, w brzmieniu wynikającym z tekstu jednolitego opublikowanego w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej z 2019 r. (poz.825) w związku z art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, zmienionej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw] (...) Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE".
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę, powyższe konkluzje zawarte w przywołanym wyroku TSUE, nie dają podstaw do uznania orzeczenia wydanego przez Izbę Dyscyplinarną w trybie nadzwyczajnym (na skutek rozpoznania kasacji od orzeczenia WSD) za niebyłe (non existens). Powyższe stanowisko potwierdza w ocenie Sądu uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20 – vide pkt 1 i 4 Uchwały). Mianowicie, Uchwała wskazuje, iż w przypadku wadliwego obsadzenia składu (co odnosi się konkretnie do orzeczeń wydanych z udziałem sędziów Izby Dyscyplinarnej – por. pkt 4 w zw. z pkt 1 uchwały) zachodzą tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze, przewidziane w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo art. 379 pkt 4 k.p.c. Zdaniem Sądu oznacza to, że żaden z ww. organów sądowniczych: ani TSUE w przywołanym wyroku, ani Sąd Najwyższy w przywołanej uchwale Izb połączonych nie stanęły na stanowisku o bezpośredniej bezskuteczności wyroków wydawanych przez Izbę Dyscyplinarną, pomimo niewątpliwego stwierdzenia przez te organy wad, jakimi obciążone są wydawane w tym trybie orzeczenia.
Należy też dodać, że w podobnym tonie (choć dotyczącym procedur przed sądami administracyjnymi, toczącymi się z udziałem sędziów powołanych przez tzw. nową KRS) wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 4 listopada 2021 r. w sprawie sygn. akt: III FSK 3626/21 stwierdził, iż "Sędzia sądu administracyjnego bądź asesor sądowy w wojewódzkim sądzie administracyjnym, powołany do sprawowania urzędu przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim w rozumieniu art. 2 i art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1-3 TUE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych (Dz.Urz. UE C 303 z 14 grudnia 2007 r., s. 1), a także art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami.".
W konsekwencji należy stwierdzić, iż nie ma prawnej możliwości uznania orzeczenia Izby Dyscyplinarnej wydanej na skutek kasacji wniesionej od prawomocnego orzeczenia sądów dyscyplinarnych Adwokatury za niebyłe.
Sąd zaznacza, iż nawet wskazywane we wcześniejszym wyroku TSUE z dnia 19 listopada 2019 r. wydanym w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18 wskazówki, by sądy krajowe badały, czy w danym przypadku stosowania prawa europejskiego rozpatrywał niezawisły i bezstronny organ sądowniczy, oraz, że "Do sądu odsyłającego należy ustalenie, przy wzięciu pod uwagę wszystkich istotnych informacji, którymi dysponuje, czy jest tak w przypadku organu takiego jak Izba Dyscyplinarna Sądu Najwyższego", co – wbrew poglądom zawartym w skardze – nie oznacza żadnego automatyzmu w uznawaniu tych orzeczeń za "niebyłe".
Mając na uwadze powyższe poglądy judykatury, Sąd rozpoznając niniejszą sprawę stanął na stanowisku, iż brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organów Adwokatury, że wydanie w sprawie dyscyplinarnej orzeczenia Izby Dyscyplinarnej SN oddalającego kasację nie dyskwalifikuje rozstrzygnięcia samorządowych sądów dyscyplinarnych I i II instancji w przedmiocie nałożonej na Skarżącego sankcji wydalenia z adwokatury. Tym samym, prawidłowe było oparcie się na tych orzeczeniach sądów dyscyplinarnych i wydanie decyzji związanej w myśl art. 72 ust. 1a ustawy prawo o adwokaturze a zarzuty skargi w zakresie kwestionowania skuteczności rozpoznania jego sprawy przez Sąd Najwyższy nie zasługiwały na uzasadnienie.
Należy wskazać, iż w myśl art. 72 ust. 1a p.o.a. adwokata skreśla się z listy adwokatów w razie orzeczenia przez sąd dyscyplinarny kary wydalenia z adwokatury. W rozpoznawanej aktualnie sprawie nie jest sporne, że taka kara została wobec Skarżącego prawomocnie orzeczona. Zdaniem Sądu, nie budzi też wątpliwości związany charakter decyzji zapadłej w trybie i na podstawie art. 72 ust. 1a p.o.a. Stosownie do normy prawnej zawartej w ww. przepisie, adwokata skreśla się z listy adwokatów w razie orzeczenia przez sąd dyscyplinarny kary wydalenia z adwokatury. Decyzja związana to taka, dla której z zajściem jakiejś okoliczności faktycznej bądź prawnej ustawodawca wiąże skutek w postaci wydania decyzji administracyjnej - o charakterze sankcyjnym. Organ nie ma wówczas swobody działania, w postaci jakiegokolwiek marginesu uznaniowości. Powyższy przepis był podstawą prawna działania organów samorządowych Adwokatury, które niejako "wykonały" zapadłe już wcześniej, prawomocne rozstrzygnięcie sądów dyscyplinarnych o wydaleniu Skarżącego z zawodu.
Warto w tym miejscu przywołać wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 2010 r. sygn. akt: SDI 12/10; publ.: OSNKW 2011/3/25, stwierdzający, że orzeczenie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wydane w głównym nurcie postępowania dyscyplinarnego na skutek rozpoznania odwołania jest orzeczeniem prawomocnym, o ile nie uchyla zaskarżonego orzeczenia i nie przekazuje sprawy do ponownego rozpoznania. Od takiego właśnie orzeczenia, zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 519 k.p.k. podmiotom wskazanym w art. 91a ust. 1 p.o.a. przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego, który w ten sposób sprawuje nadzór nad sądownictwem dyscyplinarnym. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem, w którym podejmowane są rozstrzygnięcia o charakterze represyjnym, zatem postępowanie to nie może toczyć się przy pomijaniu norm określonych w Kodeksie postępowania karnego.
Od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 519 k.p.k. podmiotom wskazanym w art. 91a ust. 1 p.o.a. przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego, który w ten sposób sprawuje nadzór nad sądownictwem dyscyplinarnym (vide - wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt: SDI 28/16).
Jak wskazał w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI KZ 2/14 Sąd Najwyższy - Izba Karna, art. 91a ust. 1 p.o.a. nie wyłącza stosowania art. 519 k.p.k., zgodnie z którym kasacja może być wniesiona od prawomocnego wyroku kończącego postępowanie. W konsekwencji kasacja w sprawach dyscyplinarnych adwokatów przysługuje wyłącznie od orzeczeń Sądu Dyscyplinarnego wydanych w drugiej instancji, jeżeli są to orzeczenia kończące postępowanie.
Jak wyjaśnił SN w uzasadnieniu ww. orzeczenia, "z istoty kasacji, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżania, wynika, że dotyczy ona wyłącznie orzeczeń, którymi definitywnie i ostatecznie zakończono postępowanie i nie jest możliwy żaden inny tryb wyeliminowania z obrotu prawnego przeczenia dotkniętego rażącym naruszeniem prawa".
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. przepisu art. 108 k.p.a., wskazać należy, iż także ten zarzut nie zasługiwał w ocenie Sądu na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, iż decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji również po jej wydaniu. W tym przypadku organ wydaje postanowienie, na które służy stronie zażalenie. Ponieważ skarżący wyczerpał wszelkie środki prawne, przewidziane w przepisach prawa do dochodzenia swoich racji, w związku z czym zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności ma swoje uzasadnienie jak słusznie wskazywał organ już w samej treści powołanego przepisu prawnego.
W przedmiotowej sprawie stwierdzono prawomocność orzeczenia o wydaleniu Skarżącego z adwokatury co wskazuje na zasadność podjętych przez organy Adwokatury uchwał, które zapadły w oparciu o art. 72 ust. 1 a p.o.a. tj. wobec orzeczenia przez Sąd Dyscyplinarny prawomocnym orzeczeniem, kary wydalenia z adwokatury.
Konkludując - wobec wydania prawomocnego orzeczenia o wydaleniu z adwokatury przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury, organ zobowiązany był zastosować przepis art. 72 ust. 1a p.o.a. Jednocześnie mając na uwadze powyższe uwagi Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.