VI SA/Wa 2025/06

VI SA/Wa 2025/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Ewa Frąckiewicz /sprawozdawca/
Halina Emilia Święcicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ
Rada Adwokacka
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant Anna Mruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2006r.; 2. stwierdza, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu ; 3. zasądza od Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2005 r. Pan A. J. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z wnioskiem o wpisanie go na listę adwokatów wobec spełnienia ustawowych wymogów m.in. w związku z ukończoną aplikacją sądową i złożonym egzaminem sędziowskim przed powołaną przez Ministra Sprawiedliwości RP komisją egzaminacyjną.
Do wniosku dołączył następujące dokumenty: poświadczony notarialnie odpis dyplomu złożonego w dniach [...],[...] i [...] września 1998 r. egzaminu sędziowskiego z wynikiem ogólnym dostatecznym, kwestionariusz osobowy, odpis dyplomu odbycia studiów prawniczych w latach 1987/88 – 1991/92 na Uniwersytecie [...] z wynikiem dobrym i uzyskaniu w dniu [...] lipca 1994 r. tytułu magistra prawa, życiorys, referencje dotyczące przydatności do zawodu adwokata udzielone przez radcę prawnego J. L., adwokata J. C. i Sędziego Sądu Rejonowego w [...] W. G., stosowne zaświadczenia lekarskie i psychologiczne, świadectwo Wojewody [...] o ukończonej aplikacji administracyjnej i złożonym egzaminie (potwierdzone za zgodność z oryginałem), zaświadczenie Sądu Wojewódzkiego w [...] o odbyciu zgodnie z właściwą ustawą stażu i złożonym egzaminie dla kuratorów sądowych zawodowych (potwierdzone za zgodność z oryginałem), zezwolenie Państwowego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Nr [...] (potwierdzone za zgodność z oryginałem), pełnomocnictwo R. S.A. z siedzibą w [...] uprawniające do świadczenia usług bankowych (potwierdzone za zgodność z oryginałem), zaświadczenie z Ośrodka Szkolenia Technicznego Sp. z o.o. w [...] o uczestnictwie w charakterze wykładowcy prawa pracy, świadectwa pracy i opinie o pracy, zaświadczenie o zdaniu egzaminu z j. angielskiego na poziomie pierwszych, tudzież inne oświadczenia i wymagane dokumenty.
W związku ze złożonym wnioskiem o wpis na listę adwokatów Pan A. J. został poproszony na rozmowę do siedziby Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], po której zapadła uchwała z dnia [...] listopada 2005 r. nie uwzględniającą wniosku Pana A. J. o wpis na listę adwokatów, wydana na podstawie art. 65 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 2, art. 68 ust. 4 Prawa o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058).
W uzasadnieniu uchwały Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wskazała, że kandydat ukończył uniwersyteckie studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], uzyskując w 1994 r. tytuł magistra prawa a następnie po odbyciu aplikacji w 1998 r. złożył egzamin sędziowski z wynikiem dostatecznym.
Pan A. J. w trakcie przebiegu swojej pracy wykonywał zatrudnienie na różnych stanowiskach, takich jak: [...]. Od dnia [...] marca 2003 r. do chwili obecnej zainteresowany zatrudniony jest na [...] w Zakładzie Obsługi Komunalnej w gminie [...]. Wnioskodawca posiada obywatelstwo polskie, nie był karany i korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych. Ponadto przedstawił opinie rekomendujące do wykonywania zawodu adwokata.
Dalej Okręgowa Rada Adwokacka w [...] podniosła, że w wyniku przeprowadzonej rozmowy kwalifikacyjnej stwierdziła, że wnioskodawca nie daje gwarancji należytego sporządzenia kasacji w sprawach cywilnych, bowiem nie zna norm regulujących tę instytucję prawną. Niewłaściwe sporządzenie kasacji naraża adwokata na odpowiedzialność, również dyscyplinarną, zainicjowaną zawiadomieniem przez Sąd Najwyższy w trybie art. 3986 k.p.c. Pan J. wbrew przepisowi art. 3701 k.p.c. udzielił błędnej odpowiedzi, że brak w apelacji wniosku – żądania, można uzupełnić, bo żądanie nie wiąże Sądu II instancji. Taki brak apelacji sporządzonej przez adwokata powoduje jej odrzucenie, a nie wezwanie do usunięcia tego braku w trybie art. 130 k.p.c.
Niedostateczna wiedza wnioskodawcy w powyższym zakresie świadczy o braku takich cech charakteru, jak dyscyplina w samokształceniu, aktualizowaniu wiedzy prawniczej, śledzeniu zmian ustawodawczych, które winny cechować adwokata. Zaniechanie samokształcenia świadczy o takich zachowaniach, które podważają rękojmię należytego wykonywania zawodu.
Zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego. Korporacja adwokacka realizuje określony w art. 65 pkt 1 ustawowy obowiązek badania przydatności kandydata do zawodu. W tym celu Okręgowa Rada Adwokacka przeprowadza rozmowy z kandydatami, które nie ograniczają dostępu do zawodu, a jedynie realizują ustawowo określony cel. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 maja 2002 r., sygn. akt SK 20/00 stwierdził, że przepis art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze jest zgodny z Konstytucją (art. 32 i 65 ust. 1). Od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Pan A. J. złożył odwołanie z dnia [...] listopada 2005 r. do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W., zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenie prawa proceduralnego i materialnego (podmiotowego) i wniósł o zmianę uchwały poprzez wpisanie go na listę adwokatów.
Wskazując na uchybienia natury formalnej A. J. podniósł, że uchwale nie nadano właściwego numeru, nie została podpisana przez wszystkich biorących udział w posiedzeniu członków Rady, zawiera błędne pouczenie, że odwołanie przysługuje do Naczelnej Rady Adwokackiej, tymczasem po zmianie przepisów organem odwoławczym jest Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Uchwała nie została bezzwłocznie ogłoszona, o jej treści dowiedział się wnioskodawca w dniu jej doręczenia tj. [...] listopada 2005 r.
Uchwała została podjęta po rozmowie, nie opierającej się na ustawowo określonych przesłankach. W rzeczywistości rozmowa ta była egzaminem pomimo, że Rada nie została ustawowo uprawniona do stosowania zabiegów mających na celu podważanie tym sposobem wyników zdanego egzaminu sędziowskiego.
Przebieg przeprowadzonej rozmowy nie był stenografowany. Był natomiast gorzej lub lepiej protokołowany. Nie ma w niej jakiegokolwiek wyjaśnienia, dlaczego protokół ten nie został mu bezzwłocznie odczytany (art. 68 § 2 k.p.a.) a wyciąg z niego nie został skarżącemu doręczony. Brakuje w uchwale nie tylko numeru, informacji o czasie rozpoczęcia i zakończenia przeprowadzonej rozmowy, lecz także czasu podjęcia uchwały oraz wzmianki o jej ogłoszeniu którego, zarówno w tym dniu, jak i w następnych dniach w ogóle nie było (art. 68 § 1 k.p.a.).
Poczynione w uchwale zapisy z "rozmowy egzaminacyjnej" nie będące przekładem ze stenogramu, nie są wierną kopią zarówno wszystkich pytań, jak też udzielonych odpowiedzi, wkradły się tam nieścisłości (niedokładności) oraz pominięcia, które podczas szybkiej wymiany zdań są nie do uniknięcia (gdy nie jest ona stenografowana).
Jednym z pytań ze strony członków rady było pytanie o wymogi kasacji cywilnej podczas, gdy w stanie prawnym obowiązującym w czasie rozmowy przepisy znowelizowanego k.p.c. przewidywały skargę kasacyjną a nie kasację. Jest to dowodem, że Rada w dniu [...] listopada nie zauważyła zmian w kodeksie postępowania cywilnego. Niemniejsze zdziwienie wnioskodawcy wzbudził zapis listopadowej uchwały, że jego słowa o dwumiesięczny terminie zostały zapisane w ten sposób "trzeba zachować termin". Skarżący nie wie dlaczego nie zostało to zapisane, tak jak powiedział, skoro ustawowy termin jest zawity (który nie jest przekraczalny) jest istotnym wymogiem formalnym każdego pisma procesowego. Wnioskodawca podniósł także, że w jego odpowiedzi na pytanie "co powinna zawierać apelacja" została pominięta pierwsza część jego wypowiedzi, tzn. że winna zawierać to co każde pismo procesowe, a więc sygnaturę akt sprawy oraz, że dalej omówił kolejne jej elementy. Podobnie protokół nie odzwierciedla wiernie sposobu zadania pytania "o pominięciu w apelacji sformułowania żądania" jak i odpowiedzi wnioskodawcy na to pytanie. Obok tych usterek w protokole, wnioskodawca podniósł, iż Okręgowa Rada Adwokacka w [...] nie jest ustawowo uprawniona do badania przydatności kandydata do zawodu zwolnionego z egzaminu za pomocą dowolnie przez siebie wybranych pytań egzaminacyjnych, gdyż wykracza to poza unormowania zawarte w treści przepisów art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze.
Uzasadnienie do listopadowej uchwały nie zawiera rozważań całokształtu zebranego w sprawie materiału i stanu rzeczy istniejącego przed podjęciem zaskarżonej uchwały. Nie odnosi się ono do wszystkich w sprawie dowodów i niezbędnych ocen.
Uzasadnienie zaskarżonej uchwały opiera się na błędnej interpretacji art. 65 pkt 1 ustawy – Prawo o adwokaturze przez to, że nie uwzględnia treści przepisów art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 78 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, co pozostaje w wyraźnej kolizji z ich założeniami.
Dokonana przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] interpretacja przepisu art. 66 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze przekracza granice błędnego rozumowania i stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Tym samym stanowi ona także naruszenie prawa, że podjęta na jej podstawie uchwała jest wydana bez jakiejkolwiek podstawy prawnej.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej po rozpoznaniu odwołania A. J. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z [...] listopada 2005 r. na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2006 r. postanowiło jednomyślnie uchylić zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu uchwały organ nie ustosunkował się wprost do zarzutów skarżącego z odwołania, lecz wskazał na czym ma polegać rozmowa z kandydatem na adwokata przeprowadzona w myśl § 21 ust. 4 Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich z 28 września 2002 r.
Zdaniem Prezydium rozmowa taka ma na celu sprawdzenie, czy kandydat swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata i czy można go określić jako osobę nieskazitelnego charakteru. Dla wypełnienia tego zadania konieczne jest m.in. zbadanie nie tylko doświadczenia zawodowego i właściwości osobistych ale zwłaszcza znajomości wymagań etycznych stawianych adwokatowi. Cechy te powinny podlegać nadzorowi ze strony ustanowionych w sprawie organów, przy czym należy mieć na uwadze przepis art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, upoważniający samorządy zawodów zaufania publicznego do sprawowania pieczy "...nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony". Przeprowadzona rozmowa winna znaleźć swoje odbicie w postaci protokołu, pozwalającego na ocenę przebiegu tej rozmowy w postępowaniu odwoławczym. Najbardziej idealnym rozwiązaniem byłoby utrwalenie jej na taśmie magnetofonowej, a następnie sporządzenie protokołu, zawierającego treść tego zapisu. W aktach osobowych kandydata znajduje się wprawdzie protokół z przeprowadzonej rozmowy, ale jest on na tyle ogólnikowy, że nie pozwala na dokonanie oceny stanowiska Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] przez Prezydium NRA. Ponadto skarżący podniósł, iż w protokole niedokładnie zapisano Jego odpowiedzi na zadane pytania, co wypaczyło ich sens. Z tych względów zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej uchwały i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w celu dokładnego zbadania, czy skarżący daje gwarancję należytego wykonywania zawodu adwokata.
W dalszym toku sprawy Pan A. J. był kilkakrotnie wezwany przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] do stawienia się w celu przeprowadzenia postępowania sprawdzającego, na które nie stawiał się. Skierował natomiast kilka pism do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], w których podnosił przede wszystkim przewlekłość postępowania w sprawie oraz kwestionował uprawnienie Rady do ponownego przeprowadzenia postępowania. Poza tym wnioskodawca podnosił, że uchwała Prezydium NRA przesądza o jego wpisie na listę adwokatów.
W tym stanie rzeczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] maja 2006 r. jednomyślnie nie uwzględniła wniosku Pana A. J. o wpis na listę adwokatów. W uzasadnieniu Rada podniosła, że wobec tego, że wnioskodawca nie stawiał się na wyznaczane kolejne terminy rozmów w siedzibie Rady uniemożliwił Zespołowi oraz Okręgowej Radzie Adwokackiej dokonanie sprawdzenia jego przymiotów zgodnie z zaleceniami Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Poza tym organ powołał się na pkt 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 529 z 2006 r. z dnia 4 maja 2006 r.), zgodnie z którym organy samorządu adwokackiego są uprawnione do prowadzenia postępowań sprawdzających. Wnioskodawca nie poddał się takiemu postępowaniu, dlatego też uniemożliwił wykonanie wiążących Okręgową Radę Adwokacką wytycznych organu II instancji.
Niezależnie od powyższego zgodnie z pkt 5 powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze z dniem publikacji tego wyroku został uznany za niezgodny z art. 17 Konstytucji. Odpadła więc materialnoprawna podstawa wniosku Pana A. J. o wpis na listę adwokatów i dlatego też organ I instancji uchwałą odmówił wpisu.
Od powyższej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] Pan A. J. złożył odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. Zaskarżonej uchwale zarzucił niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy wskazanie stanu faktycznego, rażące naruszenie prawa proceduralnego i rażące naruszenie prawa materialnego i wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały i wpisanie jego osoby na listę adwokatów.
W obszernym uzasadnieniu odwołania Pan J. powtórzył dotychczas podnoszone zarzuty, poza tym podniósł, że wbrew twierdzeniom Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K6/06 stwierdził, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) nie jest w całości niekonstytucyjny, lecz jedynie w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Poza tym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wywołują skutki na przyszłość (ex nunc).
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. na posiedzeniu w dniu [...] sierpnia 2006 r., po rozpoznaniu odwołania Pana A. J. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2006 r. na podstawie art. 58 pkt 8 Prawa o adwokaturze postanowiło jednomyślnie utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę organu I instancji.
W uzasadnieniu Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podniosło, że zainteresowany nie stawił się na kolejne terminy rozmowy, wyznaczane przez Okręgową Radę Adwokacką w [...], w ten sposób uniemożliwił on przeprowadzenie i zrealizowanie uprawnienia samorządu adwokackiego do zbadania, czy daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. W tej sytuacji należy zgodzić się ze stanowiskiem Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], że uniemożliwienie przez zainteresowanego przeprowadzenia rozmowy, stanowi uzasadnienie podjętej uchwały odmawiającej Mu wpisu na listę adwokatów.
Niezależnie od stanowiska Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], nastąpiła zmiana stanu prawnego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej w związku ze wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. Minister Sprawiedliwości w szeregu decyzji sprzeciwił się wpisom na listę adwokatów osób, które zostały wpisane na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 1982 r., poz. 124 ze zm.) podnosząc, że z dniem 4 maja 2006 r. tj. z dniem publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. w Dzienniku Ustaw Nr 75, poz. 529 powołany przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawo o adwokaturze utracił moc obowiązującą.
W tej sytuacji, zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku zainteresowanego o wpis na listę adwokatów.
Na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. Pan A. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2006 r. jako uchwał naruszających prawo, uznanie uprawnienia skarżącego do wpisu na listę adwokatów, zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi i kolejnych jej uzupełnieniach Pan A. J. wykazywał wady uchwał podjętych przez organy samorządu adwokatury, powtarzając dotychczas podnoszone argumenty, ponadto wskazywał na naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaś co do uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] sierpnia 2006 r. podkreślił, że narusza ona przepisy art. 138 k.p.a. W istocie uchwała organu I instancji nie odnosi się do wyjaśnienia, co należy rozumieć przez pojęcie tzw. rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Ocena, czy osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata nie może być tak, jak to ma miejsce w uzasadnieniach zaskarżonych uchwał dokonana nie w oparciu o całokształt okoliczności sprawy. Zatem doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Zaskarżona uchwała zawiera niesłychanie wadliwe stwierdzenie, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt K 6/06 z dnia 19 kwietnia 2006 r. cały przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze uznany został za niekonstytucyjny. Wobec tego, że przepis ten nie utracił mocy obowiązującej z dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. w odniesieniu do osób, które wykazują się praktyką w odpowiednim zawodzie prawniczym, to tym samym zaskarżona uchwała pomijająca, że skarżący wykazuje się odpowiednią praktyką, w rażący sposób narusza ww. przepis prawa materialnego, stanowiący podstawę do wpisu na listę adwokatów. Tym samym również z tego powodu uchwała Prezydium NRA z dnia [...] sierpnia 2006 r. narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a.
Z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (pkt 5) wynika, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu uchwały ORA w [...] z dnia [...] maja 2006 r. nie odpadła w niniejszej sprawie materialnoprawna przesłanka jego wniosku o wpis na listę adwokatów z powodu której odmówiono skarżącemu wpisu.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wniosło o jej oddalenie z przyczyn szczegółowo omówionych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Kontrolując zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2006 r. z punktu widzenia powyższych zasad Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący złożył wniosek o wpis na listę adwokatów w dniu [...] września 2005 r. (data wpływu do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]) i według stanu prawnego obowiązującego na ten dzień jako osoba, która po odbytej aplikacji sędziowskiej złożyła egzamin sędziowski był zwolniony od odbycia aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego przy ubieganiu się o wpis na listę adwokatów (art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - Dz. U. z 1982 r., poz. 124 ze zm.).
Powoływany przez organy opisowe wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. K 6/06 OTK-A 2006/4/45, który opublikowany został w Dzienniku Ustaw Nr 75 poz. 529 z dnia 4 maja 2006 r. w pkt 5 stwierdził, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji.
Wobec takiej treści rozstrzygnięcia i jego odmiennej interpretacji przez strony niniejszego postępowania w pierwszej kolejności należało określić, w jakim zakresie nastąpiła utrata mocy obowiązywania art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze.
Przedmiotem regulacji zawartej w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) jest orzeczenie Trybunału. Wskazany przepis wymienia elementy, które powinno zawierać orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Najistotniejszy element orzeczenia został w art. 71 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy określony jako "rozstrzygnięcie Trybunału". Mówiąc najogólniej, chodzi tu o wypowiedź o tym, czy przepis stanowiący przedmiot kontroli jest zgodny z przepisem stanowiącym wzorzec kontroli.
Art. 69 ww. ustawy mówi, że "orzeczenie Trybunału może odnosić się do całego aktu normatywnego albo do jego poszczególnych przepisów". Wydanie orzeczenia rozstrzygającego jednolicie o całym akcie normatywnym jest uzasadnione wtedy, gdy zarzuty dotyczą naruszenia kompetencji do wydania aktu normatywnego lub niedochowania wymaganego przepisami prawa trybu jego wydania. W praktyce przedmiotem orzeczenia są zawsze poszczególne przepisy. Przedmiotem orzeczenia, może być nie tylko cały przepis, ale i jego fragment obejmujący jedno lub kilka słów. Dopuszczalność wydania orzeczenia dotyczącego tylko części przepisu uwarunkowana jest tym, że pozostała część danego przepisu wyraża normę nadającą się do zastosowania.
W niektórych wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny wyrokach oznaczenie przepisu będącego przedmiotem kontroli jest uzupełnione formułą rozpoczynającą się zwrotem "w zakresie, w jakim ...", po którym następuje opis niektórych sytuacji, w których przepis ten znajduje zastosowanie, wyznaczony za pomocą kryteriów podmiotowych, przedmiotowych lub czasowych. W takim przypadku przedmiotem kontroli jest ta z wyrażonych w danym przepisie norm, która odnosi się do oznaczonego zakresu sytuacji. Zatem wyrok taki (zwany wyrokiem "zakresowym") odnosi się w istocie do części aktu normatywnego, z tym że część ta nie została wyodrębniona w tekście przepisu poddanego kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok zakresowy uznaje poddany kontroli przepis za niezgodny z Konstytucją tylko w pewnym, określonym w wyroku zakresie, a w ten sposób nie zmieniając tekstu przepisu, zmienia wyrażoną w nim treść normatywną. Skutkiem takiego wyroku jest częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu, polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Dlatego po wydaniu takiego wyroku celowe jest dokonanie nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Działanie ustawodawcy nie jest w tym wypadku konieczne, ale pożądane ze względu na wartość, jaką przedstawia jednoznaczność i określoność przepisów prawnych (vide Andrzej Mączyński, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /w:/ Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Trybunał Konstytucyjny Wydawnictwa, Warszawa 2006, str. 79).
Biorąc powyższe pod uwagę punkt I 5 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem – wbrew stanowisku wyrażonemu przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej - z dniem publikacji tegoż orzeczenia art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze nie utracił mocy obowiązywania w całości, lecz jedynie w zakresie ściśle określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Art. 66 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie w jakim stwarza możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.
Może on zatem stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny.
Zgodnie natomiast z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego przed dokonaniem takiego wpisu należy zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego orzeczenia w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, o wpis na listę adwokatów, samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać także, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Przesłankami oceny winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego.
W tym miejscu wskazać należy, że już w orzeczeniu z 18 sierpnia 1994 r. (sygn. akt II SA 860/93) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata ocenia się według cech charakteru i dotychczasowego zachowania mogącego świadczyć o poziomie umiejętności udzielania pomocy prawnej. W uzasadnieniu wyroku odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa NSA wskazano, iż na rękojmię wpływają dwa elementy: 1) cechy charakteru i 2) dotychczasowe zachowane osoby pragnącej zostać adwokatem. Przez nieskazitelność charakteru rozumie się zwykle szlachetność, prawość, uczciwość. Druga przesłanka powinna być analizowana w ścisłym powiązaniu z art. 1 ustawy Prawo o adwokaturze określającego cele adwokatury (udzielenie pomocy prawnej). Chodzi więc o to, czy dana osoba poradzi sobie w zawodzie adwokata.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu omawianego rozstrzygnięcia wskazał, że powyższe kwestie winny zostać rozstrzygnięte przez ustawodawcę, który powinien dokonać nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Brak stosownej modyfikacji przepisu, która przyjmując skrajną sytuację, albowiem działanie ustawodawcy nie jest konieczne, a jedynie pożądane, może nie nastąpić, nie pozbawia art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze mocy obowiązującej. Zwrócić jednocześnie należy uwagę, że Trybunał Konstytucyjny brak jednoznacznego określenia przesłanek oceny rękojmi, uznał za mankament ustawy, nie stwierdził natomiast w tym zakresie niekonstytucyjności normy prawnej, formułując jednocześnie zalecenia dla ustawodawcy.
W rozpoznawanej sprawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. nie tylko błędnie zinterpretowało (za Ministrem Sprawiedliwości), w jakim zakresie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze został uznany za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji, przez co przy wydawaniu uchwały naruszyło prawo materialne, co skutecznie wykazał skarżący, ale również dopuściło się do naruszenia szeregu przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Te same uwagi dotyczą również uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2006 r. Organy obu instancji nie oceniły całego materiału dowodowego w sprawie dla poczynienia ustaleń odnośnie spełnienia przez skarżącego tzw. "przesłanki rękojmiowej". Odmówiły wpisu, motywując to tym, iż skarżący nie stawił się na ponowną rozmowę w czasie postępowania kwalifikacyjnego przed Okręgową Radą Adwokacką w [...]. Tymczasem rozmowa ta nie jest jedynym źródłem informacji o kandydacie. Są nimi opinie, świadectwa i inne dokumenty złożone przez skarżącego, do których organy nie ustosunkowały się przez co naruszyły art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. Organy samorządu adwokackiego z uwagi na spełniane funkcje nadzoru mają zagwarantowany wpływ na dobór osób, które chcą wykonywać zawód adwokata. Jednakże dokonana przez nich ocena przydatności do zawodu powinna być wszechstronna i uwzględniać cały staż zawodowy kandydata.
Z tych to względów Sąd uwzględniając skargę, uchylił uchwały organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) p.p.s.a. stwierdzając, że nie podlegają wykonaniu na mocy art. 152 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł w myśl art. 200 p.p.s.a.