VI SA/WA 2001/22

VI SA/Wa 2001/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Grzegorz Nowecki /przewodniczący/
Robert Żukowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 49 poz 508
art. 90 ust. 1 pkt 3, art. 243 ust. 6, art. 243 ust. 6 pkt 3, art. 224 ust. 4,
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 107 § 3,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 156, art. 200, art. 205 § 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie sędzia WSA Danuta Szydłowska asesor WSA Robert Żukowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2022 r. sprawy ze skarg W. P., T. P., I. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 listopada 2021 r., 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżących W. P., T. P., I. P. solidarnie kwotę 2.217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP RP" lub "organ") z 27 kwietnia 2022 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję UP wydaną w I instancji z 15 listopada 2021 r. znak [...] stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 18 stycznia 2021 r. patentu nr [...] udzielonego na rzecz P.W., P. T. P. I. z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 6 rok ochrony. Skarżona decyzja została wydana na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 oraz art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej [Dz. U. z 2021 r. poz. 324 – zwanej dalej p.w.p.]
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej rozpatrując zgłoszenie W.P., T.P. oraz I. P. oznaczone nr [...], decyzją z dnia 22 lutego 2018 roku znak [...] udzielił na rzecz zgłaszających patentu na wynalazek pt: "Generator synchroniczny, wielosegmentowy" pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 zł za I okres ochrony wynalazku rozpoczynających się w dniu 18 stycznia 2016 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony. Patent otrzymał nr [...]. W informacji dołączonej do decyzji udzielającej patentu pouczono zgłaszających, o obowiązujących w dacie wydania decyzji stawkach opłat za dalsze okresy ochrony m.in. za rok 4 – 250 zł, za rok 5 – 300 zł, za rok 6 – 350 zł. Pouczono przy tym, iż opłaty za kolejne okresy należy uiszczać najpóźniej w ostatnim dniu upływającego okresu ochrony.
Uprawnieniu z ww. patentu wnieśli opłaty za ochronę patentu w terminie za pierwszy okres obejmujący lata 1-3 oraz za 4 i 5 rok ochrony patentu.
Decyzją z dnia 15 listopada 2021 r. UP RP stwierdził wygaśnięcie patentu nr [...] z dniem 18 stycznia 2021 r. z uwagi na to, iż uprawniony nie wniósł w przewidzianym terminie opłaty za 6 rok ochrony patentu.
Pismem z 29 listopada 2021 r. ww. uprawnieni z patentu reprezentowani przez rzecznika patentowego występującego w sprawie zwrócili się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż Główny twórca przedmiotowego wynalazku W. P. w roku 2019 zachorował na ciężką i przewlekłą chorobę, która znacząco utrudniała kontakt z uprawnionymi i uniemożliwiła podjęcie decyzji co do kontynuacji ochrony i dokonanie wpłaty opłaty za 6 rok ochrony. Do pisma dołączono skierowanie lekarskie z diagnozą choroby oraz dowód wniesienia opłaty za 6 rok ochrony patentu (data uiszczenia opłaty 29.11.2021 r.).
Decyzją z 27 kwietnia 2022 r. UP RP rozpoznając sprawę jako organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wydaną przez Organ w I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. Odnosząc się do kwestii terminu opłaty za 6 rok ochrony oraz stanu faktycznego i prawnego wynikającego z obowiązującego stanu epidemii w okresie objętym omawianym zdarzeniem organ wskazał m.in., iż ostatnim dniem piątego roku ochrony wynalazku był dzień 18 stycznia 2021 r. Termin opłaty za 6 rok ochrony wynalazku upływał zatem w tym właśnie dniu jednakże zgodnie z art. 15 zzr ust 1 i 5 oraz art. 16 zzs ust 1 i 7 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020., poz. 568) bieg terminu uległ zawieszeniu w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. i w rezultacie opłata mogła być uiszczona do dnia 13 marca 2021 r. W myśl zaś art. 224 ust 4 zd. 1 ustawy p.w.p., opłata za następny okres ochrony patentu wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionych wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie tj. do 13 września 2021 r. W związku z faktem nieuiszczenia przez uprawnionych opłaty za kolejny rok ochrony wynalazku w żadnym z powyższych okresów, Urząd Patentowy RP uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z dnia 15 listopada 2021 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 18 stycznia 2021 r. patentu [...] określone w art. 90 ust 1 pkt 3 ustawy Prawo własności przemysłowej. Organ stwierdził również, iż nie wystąpiły w sprawie także inne nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust 6 ustawy Prawo własności przemysłowej.
W skardze na powyższą decyzję UP RP podniesiono następujące zarzuty:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to:
1. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 poz. 735) - dalej: kpa poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia oraz przeanalizowania całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, w tym brak wyczerpującej analizy przedstawionych przez Skarżącego okoliczności i argumentów. Organ w uzasadnieniu, nie analizując wnikliwie sytuacji w jakiej znalazł się Uprawniony z powodu pandemii i stwierdzonej choroby nowotworowej, pominął ważne okoliczności w sprawie, które mogły mieć wpływ na decyzję.
2. art. 107 § 3 kpa w związku z art. 256 ust. 1 pwp, poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 243 ust. 6 pkt 3 Ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej [Dz. U. z 2021 r. poz. 324] - dalej: pwp polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu i przyjęciu, że nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z 12 grudnia 2022 r. strona skarżąca rozwinęła okoliczności związane ze złym stanem zdrowia współuprawnionego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że jest ona zasadna.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja wydana przez organ badający sprawę w I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa uzasadniającym ponowne jej rozpatrzenie z uwagi na pominięcie instytucji przywrócenia terminu w trybie szczególnym określonym art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest decyzja UP RP utrzymująca w mocy decyzję własną wydaną w I instancji, którą stwierdzono wygaśnięcie z dniem 18 stycznia 2021 roku patentu udzielonego na rzecz skarżących z uwagi na brak opłaty za 6 rok ochrony patentu.
Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 90 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 2 i 4 w związku z art. 224 ust. 4 ustawy p.w.p. Zgodnie z treścią art. 90 ust. 1 pkt 3 patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. W art. 224 ust. 4 p.w.p. przewidziano natomiast możliwość uiszczenia opłaty w terminie późniejszym, tj. do sześciu miesięcy po upływie podstawowego terminu. Przepis ten stanowi jednocześnie, że skorzystanie przez stronę z tego prawa wiąże się ze zwiększeniem należnej opłaty o 30%.
Określając charakter prawny decyzji o wygaśnięciu patentu oraz możliwość uchylenia się od skutków niezachowania terminu ostatecznego określonego w art. 224 ust. 4 p.w.p. w orzecznictwie Sądów administracyjnych funkcjonuje utrwalony pogląd co do materialnego charakteru tego terminu a w związku z tym braku możliwości rozważania czy w sprawie miały miejsce okoliczności nadzwyczajne usprawiedliwiające jego niedochowanie i ewentualne jego przywrócenie (vide: wyrok NSA z 13 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 1347/18, wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r. II GSK 3268/17 dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mimo podzielania poglądu co do zasady w powyższym zakresie przez Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, zwrócić należy jednak w tej sprawie uwagą, iż stan faktyczny i prawny z uwagi stan pandemii i związane z tym rozwiązania prawne uzasadniał podjęcie działań w oparciu o obowiązuje w tym przedmiocie szczególne przepisy prawa wprowadzające w okresie pandemii nowe lub zmodyfikowane instytucje prawne. Wskazane zatem wyżej stanowisko Sądów administracyjnych nie było oparte na analogicznym stanie faktycznym sprawy i wydane zostało w oparciu o inny stan prawny niż w rozpoznawanej tutaj sprawie.
Istotnym jest tutaj, iż w dacie uiszczenia opłaty za 6 rok ochrony przedmiotowego patentu (pierwszy termin 18 stycznia 2021 r., drugi uwzględniający jego przesunięcie 13 września 2021 r.) obowiązywał już art. 15zzzzzn2 ust.1 i 2 ww. ustawy (dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. poz. 2255 – zwanej dalej także "ustawą COVID-19") zmieniający ustawę z dniem 16 grudnia 2020 r., a stanowiący, że: "W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (ust.1 pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (ust. 1 pkt 2), przedawnienia (ust.1 pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (ust.1 pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (ust. 1 pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (ut.1 pkt 6) - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2)."
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 października 2021 r., I GSK 498/21 (https://orzeczenia.nsa.gov.pl) nowa regulacja wymaga zatem od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu. Biorąc więc pod uwagę, że termin z art. 224 ust. 4 p.w.p. jest terminem prawa materialnego (vide wyrok WSA z 11 lutego 2020 r., VI SA/Wa 2420/19) to ww. art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 224 ust. 4 p.w.p. Z jego treści jednoznacznie wynika, że odnosi się on do terminów materialnych prawa administracyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlk. z 7 kwietnia 2022 r., II SA/Go1022/21, wyrok WSA w Gliwicach z 12 września 2022 r. Sygn. akt II SA/GI 391/22 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie zważywszy na powoływane w toku postępowania okoliczności poważnych problemów zdrowotnych w okresie co najmniej od dnia 25 lipca 2019 r. (vide: diagnoza lekarska "nowotwór złośliwy" w aktach administracyjnych sprawy) stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowego patentu było przedwczesne, jako że organy nie uwzględniły instytucji przywrócenia terminu prawa materialnego przewidzianej w art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19.
Podkreślić tutaj należy, iż organ administracyjny w zaskarżonej decyzji prawidłowo dostrzegł potrzebę zastosowania przepisów szczególnych związanych z zarzutami strony skarżącej oraz szczególnymi rozwiązaniami wprowadzonymi ustawą COVID-19 wskazując na zastosowanie art. 15 zzr ust. 1 i 5 oraz art. 15 zzs ust. 1 i 7 tej ustawy przy określeniu ostatecznego terminu opłaty jako 13 września 2021 roku, jednakże zamiast zastosowania przepisu art. 15 zzzzzn2 ust. 1 i 2 tej ustawy poprzestał jedynie na krótkim rozważeniu możliwości zastosowania art. 243 ust. 6 ustawy p.w.p. stwierdzając, iż nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybionego terminu. W ocenie Sądu działanie organu nie znajdowało zatem oparcia w treści obowiązującego w dacie wydania decyzji przepisu prawa dotyczącego uchybienia terminu a w związku z tym obie wydane w sprawie decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 15 zzzzzn2 COVID-19, art. 7 i 77 § 1 kpa oraz przy nieprawidłowym zastosowaniu art. 224 ust. 4 ustawy p.w.p.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracyjny - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. – powinien zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wynikających z powyższych rozważań. W szczególności organ I instancji poinformuje stronę Skarżącą o uchybieniu terminu do uiszczenia opłaty za 6 rok ochrony patentowej i wyznaczy 30-dniowy termin na ewentualne złożenie wniosku, o jakim mowa w art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy COVID-19. Stronę Skarżącą należy przy tym pouczyć, że powinna uprawdopodobnić okoliczności, które stanowiły przeszkodę do wniesienia przedmiotowej opłaty do dnia 13 września 2021 r. i które uniemożliwiały jej uiszczenie tej opłaty do dnia 29 listopada 2021 roku kiedy nastąpiła zapłata. Przy rozpoznawaniu tego wniosku (o ile zostanie złożony przez stronę Skarżącą) organy uwzględnią stanowisko, iż wprowadzona ustawą o COVID -19 regulacja - jak słusznie wskazano w wyroku NSA z 7 października 2021 r., I GSK 498/21 - wymaga od organu szczególnej rozwagi we wszelkich sprawach, które w normalnych okolicznościach byłyby rozpatrywane negatywnie dla strony z uwagi na przekroczenie przez nią terminu także prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu wydaną w I instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a zasądzając na rzecz strony kwotę 1000 zł tytułem zwrotu uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz na podstawie § 5 ust. 1 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 kwietnia 2017 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. 2019 poz. 1431) kwotę 1217 zł (1200+17) tytułem wynagrodzenia pełnomocnika.