VI SA/Wa 1984/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki M. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa NBP o zakazie wykonywania działalności kantorowej i wykreśleniu z rejestru, uznając, że spółka naruszyła przepisy Prawa dewizowego, składając nieprawdziwe oświadczenia dotyczące niekaralności członków zarządu i kwalifikacji personelu.
Spółka M. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego o zakazie prowadzenia działalności kantorowej i wykreśleniu z rejestru. Spółka zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów Prawa dewizowego, twierdząc, że działalność polegająca wyłącznie na sprzedaży walut nie jest działalnością kantorową. Sąd uznał jednak, że definicja działalności kantorowej obejmuje również samą sprzedaż walut, a spółka naruszyła przepisy, składając nieprawdziwe oświadczenia dotyczące niekaralności wiceprezesa zarządu oraz nieposiadania przez pracownika wymaganych kwalifikacji. W konsekwencji sąd oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję o zakazie wykonywania działalności kantorowej przez spółkę oraz wykreśleniu jej z rejestru działalności kantorowej. Spółka została wpisana do rejestru w marcu 2015 r., a następnie przeprowadzona kontrola wykazała szereg nieprawidłowości. Dotyczyły one m.in. złożenia niezgodnych ze stanem faktycznym oświadczeń o posiadaniu aktualnych zaświadczeń o niekaralności dla członków zarządu (wiceprezesa M. Z.) oraz o posiadaniu przez kasjera B. T. dokumentu potwierdzającego fachowe przygotowanie do wykonywania czynności kantorowych. Stwierdzono również, że lokal przy ul. [...] nie był odpowiednio oznakowany, a B. T. wykonywała czynności bez wymaganego świadectwa. Prezes NBP uznał te naruszenia za podstawę do wydania decyzji o zakazie działalności. Spółka w skardze podnosiła m.in. błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego, twierdząc, że działalność polegająca wyłącznie na sprzedaży walut nie jest działalnością kantorową. Sąd odrzucił tę argumentację, wskazując, że definicja działalności kantorowej obejmuje również samą sprzedaż walut, a spójnik 'i' w przepisie ma charakter wyliczeniowy, a nie koniunkcyjny. Sąd podkreślił, że weryfikacja spełnienia warunków działalności regulowanej następuje po wpisie do rejestru (ex post). Uznano, że spółka naruszyła przepisy, składając nieprawdziwe oświadczenia dotyczące niekaralności wiceprezesa zarządu oraz nieposiadania przez pracownika wymaganych kwalifikacji, co stanowiło podstawę do wydania decyzji o zakazie działalności. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za legalną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, działalność kantorowa obejmuje zarówno kupno i sprzedaż wartości dewizowych, jak i pośrednictwo w ich kupnie i sprzedaży, a także samą sprzedaż wartości dewizowych. Spójnik 'i' w definicji ma charakter wyliczeniowy, a nie koniunkcyjny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykładnia językowa przepisu art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego nie może być jedynym kryterium interpretacji. Cel ustawy, jakim jest ochrona obrotu dewizowego, przemawia za tym, aby działalność obejmująca samą sprzedaż walut również podlegała regulacjom, aby zapobiec lukom w kontroli państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.d. art. 12
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Wymóg niekaralności dotyczy osób fizycznych wykonujących działalność kantorową oraz członków władz osób prawnych lub wspólników spółek niemających osobowości prawnej.
u.p.d. art. 13 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej mogą być wykonywane tylko przez osoby niekarane i posiadające fachowe przygotowanie.
u.p.d. art. 16 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Organem prowadzącym rejestr działalności kantorowej jest Prezes Narodowego Banku Polskiego.
u.p.d. art. 17 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Przedsiębiorca składa oświadczenie o spełnieniu szczególnych warunków wykonywania działalności kantorowej, w tym o posiadaniu aktualnych zaświadczeń o niekaralności i dokumentów potwierdzających kwalifikacje.
u.p.d. art. 2 § ust. 1 pkt 19
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Działalność kantorowa to regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży.
u.s.d.g. art. 71 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Organ prowadzący rejestr wydaje decyzję o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem, gdy przedsiębiorca złożył oświadczenie niezgodne ze stanem faktycznym.
u.s.d.g. art. 71 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Organ prowadzący rejestr wydaje decyzję o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem, gdy stwierdzi rażące naruszenie warunków wymaganych do wykonywania działalności regulowanej.
u.s.d.g. art. 65 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Organ prowadzący rejestr dokonuje wpisu na wniosek przedsiębiorcy po złożeniu przez niego oświadczenia o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności.
Pomocnicze
u.p.d. art. 13 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Za fachowe przygotowanie uznaje się ukończenie kursu lub co najmniej roczny staż pracy w banku na odpowiednim stanowisku.
u.p.d. art. 14 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe
Wymóg wyposażenia lokalu w tablicę z nazwą 'kantor', wskazaniem adresu, dni i godzin prowadzenia działalności oraz posiadania pieczątek imiennych kasjerów.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 września 2004 r. art. § 2 § ust. 2 pkt 1 i 5
Określa wymogi dotyczące wyposażenia lokalu kantorowego oraz prowadzenia ewidencji.
Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej art. 8 § ust. 2 pkt 8
Określa kompetencje Ministra Finansów do udzielania wiążących interpretacji przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działalność polegająca wyłącznie na sprzedaży wartości dewizowych nie jest działalnością kantorową. Oświadczenie o niekaralności dotyczy tylko członków zarządu reprezentujących spółkę. Organ nie dokonał samodzielnej interpretacji pojęcia 'działalność kantorowa', opierając się na opinii Ministra Finansów. Nie uwzględniono wniosków dowodowych z przesłuchania świadków i dokumentów potwierdzających wcześniejszą wykładnię przepisów.
Odrzucone argumenty
Działalność kantorowa obejmuje również samą sprzedaż wartości dewizowych. Oświadczenie o niekaralności dotyczy wszystkich członków władz spółki. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia o niekaralności członka zarządu stanowi podstawę do zakazu działalności. Naruszenie warunków wykonywania działalności kantorowej (np. brak kwalifikacji pracownika, niewłaściwe oznakowanie lokalu) jest rażące i uzasadnia zakaz. Stanowisko Ministra Finansów stanowi wykładnię autentyczną i może być podstawą rozstrzygnięcia.
Godne uwagi sformułowania
Weryfikacja tego, czy przedsiębiorca rzeczywiście spełnia wspomniane warunki następuje (...) po wpisie do rejestru (system kontroli ex post). Spójnik 'i' w definicji działalności kantorowej nie został użyty, jako spójnik koniunkcji, lecz występuje w niej, jako spójnik służący do wyliczenia czynności stanowiących działalność kantorową. Nie do zaakceptowania jest powyższe stanowisko strony skarżącej, gdyż przy przyjęciu proponowanej przez spółkę wykładni omawianego przepisu część obrotu wartościami dewizowymi pozostawałaby poza kontrolą Państwa. Wykładnia art. 17 ust. 2 u.d.p. zaprezentowana przez spółkę jest nieprawidłowa, gdyż nie uwzględnia art. 12 u.d.p. zgodnie, z którym działalność kantorową może wykonywać osoba, której żaden członek władz nie został skazany za przestępstwo wymienione w tym przepisie.
Skład orzekający
Małgorzata Grzelak
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Frąckiewicz
sędzia
Danuta Szydłowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja definicji działalności kantorowej, zasady odpowiedzialności za złożenie nieprawdziwych oświadczeń w działalności regulowanej, znaczenie kontroli ex post."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji działalności kantorowej i przepisów Prawa dewizowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących działalności kantorowej, która ma znaczenie dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak istotne jest dokładne spełnianie wymogów formalnych i materialnych w działalności regulowanej.
“Czy sprzedaż walut to już działalność kantorowa? Sąd wyjaśnia kluczowe przepisy Prawa dewizowego.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1984/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Ewa Frąckiewicz
Małgorzata Grzelak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6376 Bankowość, w tym zezwolenia dewizowe i zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży
Hasła tematyczne
Dewizowe prawo
Skarżony organ
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 141 poz 1178
art. 12 - 14, art. 2 ust. 1 pkt 8, pkt 19
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe.
Dz.U. 2015 poz 584
art. 64 - 73, art. 5 pkt 5.
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wykonywania działalności kantorowej oraz wykreślenia z rejestru działalności kantorowej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Prezes Narodowego Banku Polskiego nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] maja 2016 r. dotyczącą zakazu wykonywania działalności kantorowej przez M. Sp. z o. o. (dalej skarżąca) oraz z wykreślenia z rejestru działalności kantorowej.
Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 826, z 2013 r. poz. 1036 oraz z 2015 r. poz. 855 i 1893 dalej u.p.d.) oraz art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
1. Przedsiębiorca M. Spółka z o.o. została wpisana do rejestru działalności kantorowej w dniu [...] marca 2015 r. - wpis nr [...].
Na dzień zgłoszenia zarejestrowane jednostki to m.in.
• W. ul. [...] z zakresem działalności: ograniczony, pośrednictwo w kupnie i sprzedaży złota dewizowego i platyny dewizowej,
• W. ul. [...], z zakresem działalności: ograniczony, pośrednictwo w kupnie i sprzedaży złota dewizowego i platyny dewizowej,
2. w dniach od [...] do [...] września 2015 r. upoważnieni pracownicy Oddziału Okręgowego Narodowego Banku Polskiego w W., przeprowadzili kontrolę przedsiębiorcy M. Spółka z o.o. w zakresie działalności kantorowej wykonywanej w lokalach mieszczących się pod ww. adresami,
3. w trakcie kontroli stwierdzono (między innymi) nieprawidłowości polegające na:
1. złożeniu w dniu [...] lutego 2015 r. wraz z wnioskiem o dokonanie wpisu w rejestrze działalności kantorowej, przez uprawnionych do reprezentacji M. Spółka z o.o.: Prezesa Zarządu Spółki – R. C. i Wiceprezesa Zarządu Spółki – R. S. - niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy Prawo dewizowe o posiadaniu:
1.1. aktualnego zaświadczenia o niekaralności dla Wiceprezesa Zarządu Spółki – M. Z.,
1.2. wyposażonego w umieszczoną na zewnątrz, w widocznym miejscu, tablicę z nazwą "kantor", ze wskazaniem adresu, dni i godzin prowadzenia działalności kantorowej oraz posiadaniu pieczątek imiennych kasjerów (R. L. i B. T.) w kantorze zlokalizowanym przy ul. [...],[...] W., co stanowiło, zdaniem organu, niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo dewizowe w związku z § 2 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2004 r. w sprawie wyposażenia lokalu przeznaczonego do wykonywania działalności kantorowej oraz sposobu prowadzenia ewidencji i wydawania dowodów kupna i sprzedaży wartości dewizowych (Dz. U. Nr 219, poz. 2220), dalej: rozporządzenie MF,
2. złożeniu w dniu [...] maja 2015 r. wraz z wnioskiem o dokonanie zmiany wpisu w ww. rejestrze, przez uprawnionych do reprezentacji M. Spółka z o.o.: Prezesa Zarządu Spółki – R. C. i Wiceprezesa Zarządu Spółki – R. S. - niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy Prawo dewizowe o posiadaniu:
2.1. aktualnego zaświadczenia o niekaralności dla Wiceprezesa Zarządu Spółki – M. Z.,
2.2. dokumentu potwierdzającego fachowe przygotowanie B. T. do wykonywania czynności bezpośrednio związanych z działalnością kantorową,
2.3. wyposażonego w umieszczoną na zewnątrz, w widocznym miejscu, tablicę z nazwą "kantor", ze wskazaniem adresu, dni i godzin prowadzenia działalności kantorowej oraz posiadaniu pieczątek imiennych kasjerów (R. L. i B. T.) w kantorze zlokalizowanym przy ul. [...],[...] W., co stanowiło w ocenie organu niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 14 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo dewizowe w związku z § 2 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia MF,
3. dopuszczeniu, w okresie od dnia [...] marca 2015 r. do dnia [...] maja 2015 r., do czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej - kasjera B. T., która nie posiadała świadectwa ukończenia kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej. B. T. przeprowadziła w dniu [...] kwietnia 2015 r. dwie transakcje sprzedaży złota dewizowego w kantorze zlokalizowanym przy ul. [...],[...] W. - co stanowiło, zdaniem organu, rażące naruszenie art. 13 ust. 1 ww. ustawy Prawo dewizowe,
4. wobec uznania przez Prezesa NBP, że opisane powyżej nieprawidłowości stanowią podstawę do wydania decyzji o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem organ, pismem z [...] lutego 2016 r. zawiadomił spółkę M. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie o wydanie decyzji o zakazie wykonywania działalności kantorowej oraz wykreśleniu wpisu przedsiębiorcy z rejestru działalności kantorowej. Ww. zawiadomienie zostało doręczone przedsiębiorcy w dniu [...] lutego 2016 r.,
5. w piśmie z [...] lutego 2016 r. (wpływ do organu [...] marca 2016) spółka zajęła stanowisko w sprawie nie zgadzając się z podniesionymi przez organ zarzutami.
Złożyła także wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: W. O., D. K., R. S., P. D. i K. C. na okoliczność:
■ zmiany interpretacji przepisów w zakresie definicji działalności kantorowej i zakresu tej działalności,
■ istnienia i treści wewnętrznych wytycznych Ministerstwa Finansów, które zawierają interpretację przepisów dotyczących definicji prowadzenia działalności kantorowej i zakresu tej działalności,
■ odmowy ujawnienia dokumentu, na podstawie którego kontrolujący dokonali interpretacji przepisów ustawy Prawo dewizowe.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. Organ odmówił uwzględnienia żądania pełnomocnika Strony uznając, że wnioskowane przeprowadzenie dowodów nie odnosiło się do nieprawidłowości stwierdzonych podczas przedmiotowej kontroli przedsiębiorcy,
6. decyzją z [...] maja 2016 r. Prezes NBP, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy Prawo dewizowe, w związku z art. 71 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, 699, 875, 978, 1197, 1268, 1272, 1618, 1649, 1688, 1844, 1893 oraz z 2016 r. poz. 65 i 352, dalej u.s.d.g.) zakazał M. Spółka z o.o. wykonywania działalności kantorowej.
Na podstawie art. 71 ust. 2 u.s.d.g. stwierdził, że niniejsza decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu.
Na podstawie art. 71 ust. 3 u.s.d.g. wykreślił M. Spółki z o.o. z rejestru działalności kantorowej.
Organ wskazał, że przedsiębiorca, ubiegający się o wpis do rejestru działalności kantorowej lub dokonujący zmiany wpisu w tym rejestrze, składa pisemny wniosek, zgodnie z art. 17 ustawy Prawo dewizowe, a wraz z wnioskiem składa pisemne oświadczenie, że dane zawarte we wniosku o wpis do rejestru są kompletne i zgodne z prawdą oraz, że zna i spełnia szczególne warunki wykonywania działalności kantorowej określone w rozdziale 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe. Ponadto, oświadcza także, że posiada aktualne zaświadczenia o niekaralności i dokumenty potwierdzające kwalifikacje wymagane przepisami ustawy Prawo dewizowe. Wniosek jak i oświadczenie winny być podpisane przez osoby uprawnione do reprezentowania przedsiębiorcy.
Uprawnione do reprezentacji M. Spółka z o.o. osoby: Prezes Zarządu Spółki – R. C. i Wiceprezes Zarządu Spółki – R. S., podpisując wnioski i oświadczenia, złożyli zatem oświadczenia nie tylko w imieniu własnym ale i spółki jak również swoimi podpisami potwierdzili, że każdy członek władz posiada aktualne zaświadczenie o niekaralności.
Tym samym Prezes NBP nie podzielił argumentacji spółki, że składane wraz z wnioskami oświadczenia podpisywane były przez uprawnione osoby tylko we własnym imieniu, a nie w imieniu wszystkich członków władz przedsiębiorcy.
Ponadto, zdaniem organu, bezspornym jest, że w dniu [...] maja 2015 r. tj. w dniu składania przez uprawnione osoby wraz z wnioskiem o zmianę wpisu w rejestrze działalności kantorowej oświadczenia – B. T. nie posiadała dokumentu potwierdzającego jej fachowe kwalifikacje do wykonywania czynności bezpośrednio związanych z działalnością kantorową, co w sposób rażący narusza warunki wymagane do prowadzenia takiej działalności, gdyż zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy Prawo dewizowe czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej mogą być wykonywane tylko przez osoby, które nie zostały skazane prawomocnie za przestępstwa określone w art. 12 ustawy Prawo dewizowe i które posiadają fachowe przygotowanie do wykonywania tych czynności przy czym za fachowe przygotowanie uznaje się ukończenie kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej, udokumentowane świadectwem lub pracę w banku, w okresie co najmniej rocznym, na stanowisku bezpośrednio związanym z obsługą transakcji walutowych, udokumentowaną świadectwem pracy oraz znajomość przepisów ustawy regulujących działalność kantorową, potwierdzoną złożonym oświadczeniem.
Tym samym Prezes NBP uznał za niewystarczające przejście przez ww. osoby intensywnego szkolenia wewnętrznego.
Ponadto lokal przy ul. [...] nie był wyposażony na zewnątrz w widocznym miejscu a nadto w okresie od [...] marca 2015 r. do [...] maja 2015 r. do czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej dopuściła osobę nieuprawnioną tj. B. T.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółka ponownie podniosła, że organ zastosował nieprawidłową wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe i w związku z tym błędnie uznał za działalność kantorową działalność wykonywaną przez Spółkę w lokalu mieszczącym się przy ul. [...] w W.
Według skarżącej, nie jest działalnością kantorową działalność spółki prowadzona w ww. lokalu polegająca na – wyłącznie – sprzedaży wartości dewizowych na rzecz klientów końcowych (nie były zawierane transakcje kupna wartości dewizowych).
W związku z powyższym Organ, pismem z dnia [...] czerwca 2016 r., zwrócił się do Ministerstwa Finansów o zajęcie stanowiska w indywidualnej sprawie dotyczącej działalności M. Sp. z o.o., o czym zawiadomił stronę doręczając jej kopię tego pisma.
W udzielonej odpowiedzi Minister Finansów wskazał, że jego zdaniem, działalność obejmująca wyłącznie sprzedaż wartości dewizowych lub wyłącznie sprzedaż wartości dewizowych oraz pośrednictwo w ich sprzedaży stanowi działalność kantorową w rozumieniu ustawy Prawo dewizowe, i w związku z tym powinna być wykonywana we wszystkich lokalach przedsiębiorcy, niezależnie od tego, czy jest ona wykonywana oddzielnie, czy razem z kupnem wartości dewizowych oraz pośrednictwem w ich kupnie, na tych samych warunkach, tj. określonych w ustawie Prawo dewizowe dla działalności kantorowej.
Pismem z [...] czerwca 2016 r. Prezes NBP przekazał skarżącej spółce kserokopię ww. pisma.
Utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję własną z [...] maja 2016 r. Prezes NBP w zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji z [...] lipca 2016 r. stwierdził, że w odniesieniu do działalności wykonywanej przez M. Sp. z o.o. w lokalu przy ul. [...] w W., polegającej na sprzedaży wartości dewizowych - prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 27 lipca 202 r. "Prawo dewizowe, co znalazło potwierdzenie w przywołanym stanowisku Ministra z dnia [...] czerwca 2016 r., wydanym w indywidualnej sprawie Strony, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo dewizowe wskazuje, iż działalnością kantorową jest także działalność o węższym zakresie, niż określona w art. 2 ust. 1 pkt 19 definicja tej działalności.
Organ wskazał, że wpis do rejestru działalności kantorowej ma charakter deklaratoryjny. Okoliczności podane we wniosku o wpis oraz w oświadczeniu potwierdzającym spełnienie wymogów ustawowych, nie podlegają weryfikacji przed dokonaniem wpisu (jak również na dzień jego wykonania).
Ocena, czy złożone przez przedsiębiorcę oświadczenie o spełnieniu warunków wykonywania działalności kantorowej jest zgodne ze stanem faktycznym, dokonywana jest w trakcie już wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności, czyli ex post.
Ocena prawdziwości oświadczenia, złożonego zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy Prawo dewizowe, następuje w drodze kontroli przeprowadzanej u przedsiębiorcy. W przypadku stwierdzenia, że przedsiębiorca złożył oświadczenie o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania działalności, które jest niezgodne ze stanem faktycznym - organ wydaje decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Zdaniem Prezesa NBP, przedsiębiorca, którego działalność została wpisana do rejestru działalności kantorowej, obowiązany jest prowadzić ją w lokalu wpisanym do rejestru, w zakresie określonym dla tego lokalu oraz zgodnie z warunkami określonymi w ustawie Prawo dewizowe oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 24 września 2004 r.
W przypadku zaś niewykonywania działalności przedsiębiorca winien wystąpić do Prezesa NBP, jako organu rejestrowego, z wnioskiem o wykreślenie z rejestru działalności kantorowej swojego wpisu.
Prezes MBP stwierdził, że oświadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy Prawo dewizowe, wskazuje na określone w rozdziale 4 ww. ustawy warunki wykonywania działalności kantorowe] których naruszenie może wywołać daleko idące skutki dla przedsiębiorcy, przewidziane art. 71 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Przepis art. 71 u.s.d.g. należy interpretowana ściśle, zgodnie z jej literalnym brzmieniem i wykładnią.
Według Prezesa NBP, osoby uprawnione do reprezentacji M. Sp. z o.o., tj. R. C. Prezes Zarządu Spółki i R. S. Wiceprezes Zarządu Spółki, podpisując wnioski o wpis do rejestru działalności kantorowej, a wraz z nimi stosowne oświadczenia, złożyli oświadczenia nie tylko w imieniu własnym, ale i Spółki - jak również swoimi podpisami potwierdzili m.in., że:
■ każdy członek we władzach przedsiębiorcy posiada aktualne zaświadczenie o niekaralności za przestępstwa, o którym mowa w art. 12 ustawy Prawo dewizowe,
■ przedsiębiorca posiada dokumenty potwierdzające kwalifikacje wymagane przepisami dla wszystkich osób wykonujących czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej,
■ przedsiębiorca zna i spełnia szczególne warunki wykonywania działalności kantorowej, przez co należy rozumieć również te, które dotyczą wyposażenia lokalu, w którym wykonywana jest działalność kantorowa.
W efekcie, złożenie niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy Prawo dewizowe o posiadaniu aktualnego zaświadczenia o niekaralności (za przestępstwa wymienione w art. 12 ww. ustawy) dla wiceprezesa zarządu spółki – M. Z. stanowi podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję spółka M. powtórzyła dotychczas prezentowaną argumentację, ponownie zarzucając naruszenie:
1) art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy Prawo dewizowe poprzez błędną wykładnią i uznanie za działalność kantorową działalności Spółki prowadzonej w punkcie przy ul. [...],[...] W., w którym miała miejsce-wyłącznie sprzedaż wartości dewizowych na rzecz klientów końcowych, a nie zawierano w nim transakcji kupna wartości dewizowych;
2) art. 17 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 4 Prawa dewizowego w zw. z § 2 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2004 r. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że oświadczenia Spółki złożone w dniu [...] lutego 2015 r. oraz w dniu [...] maja 2015 r. złożone wraz z wnioskiem o dokonanie wpisu do rejestru działalności kantorowej były fałszywe, albowiem obejmowały również oświadczenie o tym, że punkt położony przy ul. [...], [...] W. był wyposażony w umieszczoną na zewnątrz, w widocznym miejscu, tablicę z nazwą "kantor", ze wskazaniem adresu, dni i godzin prowadzenia działalności kantorowej oraz w pieczątki imienne kasjerów (R. L. i B. T.), podczas gdy działalność Spółki prowadzona w tym punkcie nie stanowiła działalności kantorowej, w związku z czym oświadczenie Spółki nie dotyczyło działalności prowadzonej w powyższym punkcie,
3) art. 17 ust. 2 Prawa dewizowego poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że oświadczenie Spółki złożone w dniu [...] maja 2015 r. złożone wraz z wnioskiem o dokonanie wpisu do rejestru działalności kantorowej było fałszywe, albowiem obejmowało oświadczenie o posiadaniu dokumentu potwierdzającego fachowe przygotowanie B. T., podczas gdy osoba ta była zatrudniona w ww. punkcie, zaś działalność tam prowadzona nie stanowiła działalności kantorowej, w związku z czym oświadczenie Spółki nie dotyczyło działalności prowadzonej w powyższym punkcie,
4) art. 13 ust. 1 Prawa dewizowego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że B. T. w celu przeprowadzenia dwóch transakcji sprzedaży złota dewizowego w ww. punkcie musiała posiadać świadectwo ukończenia kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej, podczas gdy działalność Spółki prowadzona w tym punkcie nie stanowiła działalności kantorowej, w związku z czym pani B. T. zawierając dwie transakcje sprzedaży złota dewizowego w powyższym punkcie nie była zobowiązana do posiadania takiego świadectwa,
5) art. 17b Prawa dewizowego poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że Spółka była zobowiązana do powiadomienia Organu prowadzącego rejestr działalności kantorowej o podjęciu działalności kantorowej w ww. punkcie podczas gdy działalność Spółki prowadzona w tym punkcie nie stanowiła działalności kantorowej,
6) art. 17 ust. 2 Prawa dewizowego poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że oświadczenia Spółki złożone w dniu [...] lutego 2015 r. oraz w dniu [...] maja 2015 r. złożone wraz z wnioskiem o dokonanie wpisu do rejestru działalności kantorowej były niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż obejmowały również oświadczenie o tym, że Wiceprezes Zarządu Spółki – M. Z. posiada aktualne zaświadczenie o niekaralności, podczas gdy osoba ta nie podpisywała powyższych wniosków o dokonanie wpisu,
7) art. 16 ust. 1 Prawa dewizowego w związku z art. 71 ust. 1 pkt 1 i 3 u.s.d.g. poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie względem Spółki zakazu wykonywania działalności kantorowej w sytuacji, w której nie wystąpiły ku temu przesłanki określone w w/w przepisach; w szczególności dlatego, że Spółka nie prowadziła działalności kantorowej w punkcie położonym przy ul. [...] w W.,
8) art. 71 ust. 3 u.s.d.g. poprzez jego błędne zastosowanie i wykreślenie Spółki z rejestru działalności kantorowej w sytuacji, w której nie wystąpiły ku temu przesłanki określone w w/w przepisie,
9) art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, 78 § 1 oraz 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego Spółki o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków: W. O., D. K., R. S., P. D. oraz K. C. podczas gdy osoby te mogą potwierdzić stosowaną przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego urzędową wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego zgodnie z którą prowadzenie działalności wyłącznie w zakresie sprzedaży wartości dewizowych (bez kupna) nie było uznawane przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego za działalność kantorową;
10) art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1, 78 § 1 oraz 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego Spółki o dołączenie do akt sprawy dokumentów znajdujących się w posiadaniu Organu i zawierających urzędową wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego, podczas gdy dokumenty te mogą potwierdzić wykładnię urzędową art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego stosowaną przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego zgodnie z którą prowadzenie działalności wyłącznie w zakresie sprzedaży wartości dewizowych (bez kupna) a nie było uznawane przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego za działalność kantorową;
11) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 106 § 1 i § 5 k.p.a. poprzez niedokonanie przez Organ II instancji samodzielnej oceny prawnej okoliczności sprawy, w szczególności niedokonanie własnej interpretacji "działalności kantorowej", lecz zwrócenie się bez podstawy prawnej o dokonanie takiej interpretacji przez Ministra Finansów i oparcie się w tym zakresie bez podstawy prawnej na treści opinii prawnej Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2016 r., niewyrażonej w formie postanowienia,
12) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej z powodu zmiany przez Organ stosowanej wcześniej wykładni urzędowej art. 2 ust. 1 pkt 19 Prawa dewizowego, zgodnie z którą prowadzenie działalności wyłącznie w zakresie sprzedaży wartości dewizowych (bez kupna) nie było uznawane przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego za działalność kantorową.
13) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez nie zawarcie w zaskarżonej decyzji:
- uzasadnienia faktycznego wskazującego na to, że Spółka w ramach działalności prowadzonej w placówce położonej przy ul. [...],[...] W. prowadzona była wyłącznie sprzedaż wartości dewizowych na rzecz klientów końcowych, bez ich kupna;
- uzasadnienia prawnego odnośnie zarzutów podnoszonych przez Stronę, że działalność Strony prowadzona w ww. placówce nie stanowiła działalności kantorowej, ponieważ w placówce tej dochodziło wyłącznie do sprzedaży wartości dewizowych, bez ich kupna.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją wydaną w I instancji oraz o umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wskazać, że zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego, co do zasady, w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanej decyzji może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że zaskarżone decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (v. art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym została poddana decyzja Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] maja 2016 r. o zakazie wykonywania działalności kantorowej przez skarżącą spółkę tj. M. Sp. z o.o. oraz wykreśleniu tego podmiotu z rejestru działalności kantorowej.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa.
Działalność kantorowa jest jednym z przykładów działalności regulowanej. Choć nie istnieje enumeratywny katalog działalności regulowanych, tego rodzaju działalności nie można domniemywać. Istota działalności regulowanej została zawarta w przepisach art. 64-73 u.s.d.g. (v. art. 64 ust. 1 u.s.d.g.: "jeżeli przepis odrębnej ustawy stanowi, że dany rodzaj działalności jest działalnością regulowaną w rozumieniu niniejszej ustawy, przedsiębiorca może wykonywać tę działalność, jeżeli spełnia szczególne warunki określone przepisami tej odrębnej ustawy i po uzyskaniu wpisu w rejestrze działalności regulowanej, z zastrzeżeniem art. 75"). Definicja legalna działalności regulowanej została wyrażona w art. 5 pkt 5 u.s.d.g. ("użyte w ustawie określenia oznaczają: działalność regulowana - działalność gospodarczą, której wykonywanie wymaga spełnienia szczególnych warunków, określonych przepisami prawa"). O tym, czy dana działalność jest działalnością regulowaną, przesądzają definitywnie przepisy odrębnych ustaw zaś w zakresie działalności kantorowej - ustawa Prawo dewizowe. Jak wskazuje się w literaturze, jest to złagodzona forma reglamentacji (obok bardziej rygorystycznej koncesji i zezwolenia) - v. przykładowo: D.R. Kijowski, Pozwolenia w administracji publicznej, Temida 2, Białystok 2000. Niezwykle ważne jest w przypadku działalności regulowanej spełnienie "szczególnych warunków", określonych w przepisach odrębnej ustawy (w przypadku działalności kantorowej jest to ustawa - Prawo dewizowe), jak również uzyskanie wpisu do rejestru działalności regulowanej. Jak podnosi Ł. Maszewski, "weryfikacja tego, czy przedsiębiorca rzeczywiście spełnia wspomniane warunki następuje (...) po wpisie do rejestru (system kontroli ex post). Oznacza to, że stwierdzenie, czy przedsiębiorca był uprawniony do podjęcia danego rodzaju działalności regulowanej nastąpi dopiero na etapie wykonywania tej działalności ( v. Ł. Maszewski, Regulowana działalność gospodarcza a interes publiczny, interes konsumenta oraz interes przedsiębiorcy, [w:] Księga jubileuszowa Profesora Stanisława Jędrzejewskiego red. W. Szwajdler, H. Nowicki, Toruń 2009, s. 320.). Według Sądu, uzupełnieniem definicji pojęcia działalności kantorowej z art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r.- Prawo dewizowe (zwaną dalej u.p.d.) są przepisy art. 11 ust. 1 u.p.d. ("działalność kantorowa jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów u.s.d.g. i wymaga wpisu do rejestru działalności kantorowej, zwanego dalej »rejestrem«) oraz art. 16 ust. 1 u.p.d. (organem prowadzącym rejestr jest Prezes Narodowego Banku Polskiego), jak również wspomniane wcześniej art. 5 pkt 5 u.s.d.g., a także art. 64 u.s.d.g.
Analizując te przepisy można opisać działalność kantorową, jako regulowaną, wykonywaną w sposób ciągły i zorganizowany działalność zarobkową, polegającą na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży, której podstawę działalności stanowi o wpis do rejestru działalności kantorowej, prowadzonego przez Prezesa NBP. Nie podlega przy tym dyskusji prawidłowy pogląd organu wyrażony w kontrolowanym rozstrzygnięciu, że decyzja o dokonaniu wpisu przez organ rejestrowy jest pozbawiona elementu uznaniowości.
Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 1 u.s.d.g. "organ prowadzący, na podstawie przepisów regulujących daną działalność gospodarczą, rejestr działalności regulowanej dokonuje wpisu na wniosek przedsiębiorcy, po złożeniu przez przedsiębiorcę oświadczenia o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania tej działalności". Na etapie wpisu organ nie kontroluje więc czy przedsiębiorca wypełnił przesłanki materialne. Faktyczna weryfikacja następuje dopiero w trakcie wykonywania działalności.
Aby rozpocząć działalność kantorową należy spełnić odpowiednie przesłanki materialne, określone w przepisach art. 12 - 14 u.p.d. Złożenie wniosku o wpis oraz dokonanie przez organ wpisu do rejestru działalności kantorowej stanowią warunki formalne, dotyczące każdego rodzaju działalności regulowanej. Do przesłanek materialnych należy, określony w art. 12 u.p.d. wymóg niekaralności. Wymóg ten dotyczy zarówno osób fizycznych wykonujących działalność kantorową, jak i członków władz osób prawnych bądź wspólników spółek niemających osobowości prawnej. Na mocy art. 13 u.p.d. wymóg niekaralności został rozciągnięty również na osoby wykonujące bezpośrednio czynności kantorowe (pracownicy kantoru, kasjerzy walutowi). Ustawodawca zabezpieczył prawidłowe wykonywanie tego obowiązku poprzez warunek corocznego uzyskiwania kolejnego zaświadczenia o niekaralności (art. 14 ust. 2 u.p.d.) Ma to na celu monitorowanie podmiotu prowadzącego daną działalność, gdyż zaświadczenie może ulegać dezaktualizacji. Kolejnym wymogiem jest potwierdzenie posiadania stosownych kwalifikacji. Ustawodawca chcąc zapewnić fachowość działających podmiotów ustanowił ten wymóg, by chronić potencjalnych klientów. W przepisie art. 13 ust. 2 u.p.d. wskazane zostało, jakiego rodzaju doświadczenie uznaje się za fachowe przygotowanie do wykonywania czynności w kantorze. Może być to ukończenie odpowiedniego kursu lub co najmniej roczny staż pracy w banku na odpowiednim stanowisku (opisanym w przepisie). Według Sądu, zawarcie w tym przepisie alternatywy rozłącznej "lub" oznacza bezspornie konieczność spełnienia tylko jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Do warunków, jakie obowiązany jest spełniać przedsiębiorca, należą nie tylko wyżej wskazane przesłanki podmiotowe, ale również wymogi przedmiotowe, sformułowane w art. 14 ust. 1 u.p.d. Ponadto, na mocy dyspozycji art. 65 ust. 1 u.s.d.g. ustawodawca zobowiązuje do składania oświadczenia potwierdzającego spełnienie warunków niezbędnych do prowadzenia działalności kantorowej.
/art. 65. 1. u.s.d.g. Organ prowadzący, na podstawie przepisów regulujących daną działalność gospodarczą, rejestr działalności regulowanej dokonuje wpisu na wniosek przedsiębiorcy, po złożeniu przez przedsiębiorcę oświadczenia o spełnieniu warunków wymaganych do wykonywania tej działalności.
2. Oświadczenie składa się do organu prowadzącego rejestr działalności regulowanej.
3. Przedsiębiorca podlegający wpisowi do ewidencji może złożyć wniosek wraz z oświadczeniem również w urzędzie gminy, wskazując organ prowadzący rejestr działalności regulowanej.
4. Treść oświadczenia, sposób prowadzenia rejestru oraz dane podlegające wpisowi do rejestru określają przepisy ustaw regulujących daną działalność.
5. Organ prowadzący rejestr działalności regulowanej wydaje z urzędu zaświadczenie o dokonaniu wpisu do rejestru./
Należy dodać, że zależność między prawem dewizowym a ustawą o swobodzie działalności gospodarczej rozstrzyga zasada lex specialis derogat legi generali. Prawo dewizowe jest regulacją szczególną w stosunku do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a więc w zakresie nieuregulowanym dotyczącej działalności kantorowej stosowane są odpowiednio przepisy ustawy swobodzie działalności gospodarczej.
I. Przenosząc powyższe rozważania o charakterze ogólnym na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że nie jest prawidłowa interpretacja przepisu art. 17 ust. 2 u.p.d. dokonana przez spółkę, która podnosi, że choć obowiązek niekaralności dotyczy wszystkich członków zarządu to oświadczenie, o jaki mowa ww. przepisie obejmuje jedynie tych członków zarządu, którzy w imieniu spółki składają i podpisują wniosek o wpis do rejestru. Według spółki, tylko bowiem wskazani członkowie zarządu, będący odpowiedzialni za treść wniosku, składają oświadczenie o treści określonej w ustawie, iż posiadają aktualne zaświadczenie o niekaralności. Tym samym, zdaniem skarżącej, oświadczenia złożone w dniu [...] lutego 2015 r. (wraz z wnioskiem o wpis do rejestrze działalności kantorowej) oraz w dniu [...] maja 2015 r. (wraz z wnioskiem o zmianę wpisu) były prawdziwe.
Zdaniem Sądu, interpretacja art. 17 ust. 2 u.d.p. zaprezentowana przez spółkę jest nieprawidłowa, gdyż nie uwzględnia art. 12 u.d.p. zgodnie, z którym działalność kantorową może wykonywać osoba, której żaden członek władz nie został skazany za przestępstwo wymienione w tym przepisie. Skoro zatem wraz z wnioskiem o wpis do rejestru działalności regulowanej przedsiębiorca składa oświadczenie, że posiada aktualne zaświadczenia o niekaralności to nie ulega wątpliwości, że mowa jest o zaświadczeniach o niekaralności wszystkich członków władz spółki a nie tylko tych, którzy są uprawnieni do reprezentowania osoby prawnej wnioskującej o wpis.
Trzeba przy tym zastrzec, że nie jest sporne w sprawie, iż w dacie składania przez uprawnionych do reprezentacji spółki pp. R. C. i R. S. oświadczeń, o jakich mowa w art. 17 ust. 2 u.p.d., Wiceprezes Zarządu skarżącej spółki - p. M. Z. nie dysponował aktualnym zaświadczeniem o niekaralności, stwierdzającym, że nie figuruje on w rejestrze skazanych za przestępstwo wymienione w art. 12 u.p.d. Mając na uwadze powyższe, organ prawidłowo uznał, że zaszła tym samym podstawa do wydania decyzji o zakazie wykonywania przez skarżącą spółkę działalności objętej wpisem. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 71 ust. 1 pkt 1 u.s.d.g. organ prowadzący rejestr działalności regulowanej wydaje decyzję o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem, gdy przedsiębiorca złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 65 u.s.d.g. niezgodne ze stanem faktycznym.
II. Według skarżącej, spółka nie prowadziła działalności kantorowej w punkcie położonym w W. przy ul. [...] a zatem nie miały do niej zastosowania wskazane w decyzji przepisy u.p.d. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2004 r. w sprawie wyposażenia lokalu przeznaczonego do wykonywania działalności kantorowej oraz sposobu prowadzenia ewidencji i wydawania dowodów kupna i sprzedaży wartości dewizowych, które obligowały organ do wydania przedmiotowej decyzji na podstawie przepisu art. 71 ust. 1 pkt 3 u.s.d.g. w myśl, którego organ prowadzący rejestr działalności regulowanej wydaje decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, gdy stwierdzi rażące naruszenie warunków wymaganych do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę.
W tej sytuacji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do podniesionego przez stronę zarzutu błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 19 u.p.d. poprzez uznanie przez Prezesa NBP, że na działalność kantorową składa się wyłącznie sprzedaż wartości dewizowych bez dokonywania ich kupna.
Jak już wyżej powiedziano, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 19 u.p.d., w rozumieniu ustawy działalnością kantorową jest regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży. Z kolei przez "wartości dewizowe" należy rozumieć zagraniczne środki płatnicze oraz złoto dewizowe i platynę (art. 2 ust. 1 pkt 8 u.p.d.).
Strona wskazuje, że działalnością kantorową w świetle powyższego przepisu jest zatem kumulatywna aktywność w zakresie zarówno kupna, jak i sprzedaży wartości dewizowych (ewentualnie pośrednictwo w ich kupnie i sprzedaży), o czym świadczy, zdaniem skarżącej, użycie spójnika "i" oznaczającego koniunkcję. Wobec natomiast faktu, że spółka w ww. lokalu prowadzi wyłącznie sprzedaż wartości dewizowych, nie prowadzi więc działalności kantorowej, co za tym idzie, punkt ten nie musiał spełniać wymogów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2004 r. w sprawie wyposażenia lokalu przeznaczonego do wykonywania działalności kantorowej oraz sposobu prowadzenia ewidencji i wydawania dowodów kupna i sprzedaży wartości dewizowych.
Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że jest to stanowisko nieprawidłowe. Zdaniem Sądu, po pierwsze pogląd strony opiera się na błędnym założeniu, że spójnik "i" ma znaczenie wyłącznie koniunkcyjne. Tymczasem w tekście prawnym wzmiankowany spójnik może mieć znaczenie koniunkcyjne albo enumeracyjne. Ponadto skarżąca nie uwzględnia, że nie ma uniwersalnych kryteriów pozwalających jednoznacznie stwierdzić, w którym znaczeniu spójnik "i" występuje w konkretnym przepisie. Dlatego dokonując wykładni przepisów prawa nie można poprzestawać jedynie na rezultacie wykładni językowej, co - jak się wydaje - czyni skarżąca. Na znaczenie wykładni funkcjonalnej m.in. w przypadku braku jednoznacznego wyniku wykładni językowej wskazała m.in. S. Wronkowska (v. S. Wronkowska, Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Poznań 2005, str. 85-86).
Zdaniem Sądu, spójnik "i" w ww. definicji działalności kantorowej nie został użyty, jako spójnik koniunkcji, lecz występuje w niej, jako spójnik służący do wyliczenia czynności stanowiących działalność kantorową. Przez obrót dewizowy należy rozumieć czynność prawną lub inne zdarzenie stanowiące, powodujące lub mogące powodować płatność środkami stanowiącymi wartości dewizowe, bądź przeniesienie własności wartości dewizowych, albo przeniesienie prawa majątkowego, których przedmiotem świadczenia są wartości dewizowe. Uwzględniając cel ustawy Prawo dewizowe związany z reglamentacją działalności kantorowej, jakim jest m.in. ochrona i bezpieczeństwo gotówkowego obrotu dewizowego (w tym przede wszystkim ochrona przez wprowadzaniem fałszywych banknotów), nie do zaakceptowania jest powyższe stanowisko strony skarżącej, gdyż przy przyjęciu proponowanej przez spółkę wykładni omawianego przepisu część obrotu wartościami dewizowymi pozostawałaby poza kontrolą Państwa. Trzeba natomiast zauważyć, że w ramach wykonywanej działalności dewizowej Prezes NBP zobowiązany został do wykonywania kontroli dewizowej w trzech obszarach: udzielonych indywidualnych zezwoleń dewizowych, działalności kantorowej oraz sprawozdawczości w zakresie przekazywania NBP danych niezbędnych do sporządzania bilansu płatniczego państwa oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej. Szczegółowy zakres kontroli dewizowej oraz tryb jej dokonania określa ustawa Prawo dewizowe. Prawidłowe realizowanie przez Prezesa NBP funkcji organu kontroli dewizowej powiązane zostało z innymi zadaniami Prezesa NBP. Należy do nich zaliczyć prowadzenie rejestru działalności kantorowej, wydawanie indywidualnych zezwoleń dewizowych oraz gromadzenie sprawozdań od podmiotów zobowiązanych. Kontrola działalności kantorowej opiera się przede wszystkim na kryterium legalności, polega na sprawdzeniu, czy przedsiębiorca wykonuje działalność kantorową zgodnie z warunkami określonymi w ustawie i przepisach szczególnych. Ponadto nie sposób pominąć kwestii związanych m.in. z rachunkowym sprawdzeniem stanu kasy oraz wypełnianiem przez przedsiębiorcę obowiązków, jakie nakłada ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Zakres kontroli działalności kantorowej został objęty ramami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Słusznie więc wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, że interpretacja skarżącej prowadziłaby do dualizmu prawnego, gdyż jeden i ten sam podmiot raz mógłby podlegać przepisom u.p.d., a w innym przypadku tym przepisom nie podlegałby.
Uwzględniając powyższe, za prawidłowe należy uznać stanowisko Prezesa NBP, że działalnością kantorową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe jest działalność prowadzona w zakresie obejmującym kupno i sprzedaż wartości dewizowych oraz pośrednictwo w ich kupnie i sprzedaży, jak i w zakresie, obejmującym kupno i sprzedaż lub tylko sprzedaż wartości dewizowych.
Tym samym, wbrew zarzutom spółki, trafnie w zaskarżonej decyzji przyjęto, że działalność skarżącej polegająca na sprzedaży wartości dewizowych stanowi działalność kantorową w rozumieniu ww. uregulowania. W konsekwencji organ zasadnie uznał, że działalność skarżącej w lokalu mieszczącym się przy ul. [...] w W. stanowi działalność kantorową. W efekcie oznacza to, że na skarżącej spółce spoczywają następujące obowiązki: przedstawienie zaświadczenia o niekaralności, przedstawienie świadectwa fachowego przygotowania personelu, oznaczenie i wyposażenie lokalu, złożenie oświadczenia w trybie art. 17 ust. 2 u.p.d. - o czym była już mowa w części wstępnej niniejszych rozważań.
Za nietrafny Sąd uznał zarzut sformułowany w punkcie 11 petitum skargi naruszenia wskazanych tam przepisów, poprzez niedokonanie własnej interpretacji pojęcia "działalność kantorowa", lecz zwrócenie się o dokonanie takiej interpretacji do Ministra Finansów. Zdaniem Sądu, nie było błędem Prezesa NBP, że dokonując wykładni art. 2 ust. 1 pkt 19 u.p.d. uczynił to w oparciu o pogląd Ministra Finansów zawarty w piśmie tego organu z dnia [...] czerwca 2016 r. wystosowanym do organu orzekającego w niniejszej sprawie, w odpowiedzi na zapytanie z [...] czerwca 2016 r. (k. 58 akt adm.). Należy bowiem zauważyć, że regulacje tej części prawa finansowego, jakim jest prawo dewizowe zawarte są w ustawie z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe oraz przepisach wykonawczych do tej ustawy. Inicjatywa ustawodawcza w materii prawa dewizowego należy do Ministra Finansów, który jest organem właściwym w ramach administracji rządowej - do udzielania wiążących interpretacji tego prawa. Zatem stanowisko Ministra Finansów zawarte w przywołanym piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r., jest istocie dokonaniem interpretacji pojęcia "Działalność kantorowa", którą należy traktować, jako wykładnię autentyczną w związku z art. 8 ust. 2 pkt 8) ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 543 ze zm.).
Uwzględniając powyższe należy uznać za pozbawione uzasadnionych podstaw powiązane z powyższymi zarzutami, zarzuty sformułowane w punktach 2, 3, i 4 skargi naruszenia prawa materialnego (art. 17 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 4 oraz art. 13 u.p.d. w zw. § 2 ust. 2 pkt 1 i 5 rozporządzenia w zakresie wymogów dotyczących prowadzenia działalności kantorowej oraz nakazujących oznaczonemu podmiotowi zatrudnienie osób o odpowiednich kwalifikacjach, wymóg niekaralności i fachowego przygotowania udokumentowanym odpowiednim świadectwem. Skoro bowiem, jak to wykazano, prowadzona działalność była działalnością kantorową, to do skarżącej spółki odnosiły się wymogi sformułowane ww. przepisach dotyczące oznakowania lokalu a także wymogi, co do zatrudnienia osób o odpowiednich cechach wskazanych wyżej. Należy przy tym podkreślić, że skarżąca spółka nie kwestionowała ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, co do braku spełnienia warunków określonych w przepisach u.p.d. i rozporządzenia Ministra Finansów szczegółowo opisanych decyzji (braku dokumenty potwierdzającego przygotowanie B. T. do wykonywania czynności bezpośrednio związanych z działalnością kantorową; dopuszczenie ww. osoby do wykonania dwóch transakcji sprzedaży złota dewizowego, brak pieczątek imiennych kasjerów, nieoznaczenie lokalu tablicą kantor ze wskazaniem adresu, dni i godzin prowadzenia działalności kantorowej). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że organ zasadnie uznał wymienione naruszenia warunków wymaganych do wykonywania działalności regulowanej za rażące, gdyż w sposób oczywisty pozostawały w sprzeczności z treścią odpowiednich przepisów u.p.d. i rozporządzenia Ministra Finansów. To z kolei zaś stanowiło uzasadnioną podstawę do wydania decyzji o zakazie wykonywania przez spółkę działalności objętej wpisem (v. art. 71 ust. 1 pkt 3 u.s.d.g.).
III. Zdaniem Sądu nietrafne są również pozostałe zarzuty skargi. Decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Szczegółowo wskazano w niej motywy podjętego przez organ rozstrzygnięcia a to, że nie odpowiada ono oczekiwaniom strony skarżącej nie świadczy, w ocenie Sądu, o naruszeniu zasady sformułowanej w art. 8 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI