VI SA/Wa 1978/04

VI SA/Wa 1978/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Grzelak
Pamela Kuraś-Dębecka
Zbigniew Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Tomasz Dziadak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005r. sprawy ze skargi F. B. i G. O. Sp. jawna z/s w B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego 1. oddala skargę; 2. oddala wniosek L. M. - Przedsiębiorstwa Handlowego F. z/s w S. o zwrot kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...], po rozpoznaniu sprawy z wniosku F. B. i G. O. spółka jawna z siedzibą w B. (wnioskodawca) przeciwko L. M. F. Przedsiębiorstwo Handlowe z siedzibą w S. (uczestnik postępowania) o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego "FARBUD" [...], na podstawie m.in. art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17, z późn. zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.) oddalono wniosek.
W uzasadnieniu przypomniano, że zarejestrowany znak jest przeznaczony do oznaczania towarów w klasach 2 i 19, obejmujących produkty malarskie, antykorozyjne i konserwujące, farby, pokosty, lakiery, barwniki, bejce, środki antykorozyjne, środki impregnujące, zaprawy malarskie, żywice naturalne, folie metalowe dla malarzy, dekoratorów, drukarzy i artystów, sproszkowane metale dla malarzy, asfaltowy lakier, biel cynkowa, bitumiczny pokost, farby do ceramiki, czernidła, drewno-bejca, drewno-podkłady, drewno-preparaty do konserwacji, emalie-lakiery, emulsje-pigmenty, farby do glazury, kit olejowy, kit szklarski, środki antykorozyjne, minia, powłoki-farby, rozcieńczalniki do farb, rozcieńczalniki do lakierów, spoiwa do farb, zaprawa cementowa, kit; materiały budowlane niemetalowe, klepka, terakota, glazura, cement, wapno, kreda, drewno użytkowe, gips, okna niemetalowe, okna ze szkła barwionego, parkiety, spoiwa do murów, rynny niemetalowe, sufity niemetalowe.
W uzasadnieniu żądania wnioskodawca podniósł, że dużo wcześniej przed zgłoszeniem spornego znaku towarowego do ochrony w Urzędzie Patentowym w regionie wschodnim Polski działała firma o nazwie F. z siedzibą w B. zajmująca się handlem i produkcją materiałów budowlanych. Na dowód powyższego wnioskodawca przedstawił zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że G. O. jako wspólnik spółki cywilnej w dniu [...] lipca 1993 r. rozpoczął działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe F. W związku z powyższym, w ocenie wnioskodawcy, uczestnik postępowania dokonując w Urzędzie Patentowym zgłoszenia znaku towarowego FARBUD działał w złej wierze, ponieważ wykorzystał fakt, że firma o nazwie F. była znana już na rynku Polski wschodniej. Zdaniem wnioskodawcy okoliczność ta świadczy również o tym, że rejestracja spornego znaku towarowego nastąpiła z naruszeniem jego praw majątkowych (nakłady na reklamę) oraz jest sprzeczna z prawem (nieuczciwa konkurencja) i dobrymi obyczajami.
W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wniósł o jego oddalenie poddając w wątpliwość powszechną znajomość nazwy F., pod którą działał wnioskodawca w dacie dokonania zgłoszenia spornego znaku towarowego w Urzędzie Patentowym.
Na rozprawie przed Urzędem Patentowym wnioskodawca skonkretyzował podstawę prawną swojego żądania powołując się na art. 8 ustawy o znakach towarowych, podnosząc że rejestracja spornego znaku towarowego nastąpiła z naruszeniem jego praw majątkowych. Natomiast uczestnik postępowania wyjaśniając, że również prowadzi przedsiębiorstwo pod nazwą F. od dnia [...] listopada 1993 r. podniósł, że zgłaszając do rejestracji sporny znak towarowy nie działał w złej wierze wykorzystując renomę nazwy wnioskodawcy, nie naruszył praw majątkowych wnioskodawcy, jak również jego działanie nie było sprzeczne z prawem i dobrymi obyczajami. Uczestnik postępowania stwierdził także, że w dniu [...] stycznia 1998 r. zgłosił do ochrony oznaczenie FARBUD i to jemu na podstawie art. 11 ustawy o znakach towarowych przysługuje pierwszeństwo do uzyskania ochrony na znak towarowy FARBUD.
Przystępując do rozpatrzenia sprawy Urząd Patentowy zajął się przede wszystkim rozpatrzeniem kwestii właściwego prawa, stwierdzając, że zgodnie z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy – Prawo własności przemysłowej do praw m.in. w zakresie znaków towarowych, istniejących w dniu wejścia w życie ustawy (22 sierpnia 2001 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do zarejestrowania. W rozpatrywanej sprawie znak towarowy FARBUD [...]został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] stycznia 1998 r., tj. w okresie obowiązywania ustawy o znakach towarowych. Ustawa ta powinna więc stanowić podstawę prawna oceny zdolności rejestrowej znaku.
Wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego, skoro uczestnik postępowania żąda od niego zaprzestania używania w nazwie przedsiębiorstwa oznaczenia słownego FARBUD, czego dowodem jest skierowane do wnioskodawcy pismo ostrzegawcze z dnia [...] grudnia 2003 r.
Nie jest zasadny zarzut wnioskodawcy, iż rejestracja spornego znaku towarowego nastąpiła z naruszeniem art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych, stanowiącego o niedopuszczalności rejestracji znaku naruszającego prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Z orzecznictwa Urzędu Patentowego – Komisji Odwoławczej wynika, że odmowa rejestracji znaku towarowego ze względu na naruszenie praw osobistych lub majątkowych osób trzecich powinna nastąpić, gdy nie ma wątpliwości co do tego, że rejestracja narusza cudze prawo (decyzja z dnia [...] września 1993 r., [...]). Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2002 r., sygn. akt II SA 3872/01.
W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca podniósł zarzut naruszenia przez rejestrację spornego znaku towarowego jego praw majątkowych argumentując, że stanowiące element nazwy przedsiębiorstwa oznaczenie FARBUD było w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego, jak twierdzi wnioskodawca, znane na rynku Polski wschodniej oraz powołując się na nakłady na reklamę tego oznaczenia.
Zdaniem Urzędu Patentowego prawa majątkowe w rozumieniu przedstawionym przez wnioskodawcę, i na naruszenie których się powołuje, nie pozostają w związku z prawami majątkowymi w rozumieniu art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. Przepis ten bowiem stanowi o niedopuszczalności rejestracji znaku towarowego, która naruszałaby prawa podmiotowe służące ochronie interesu majątkowego osoby trzeciej, której te prawa przysługują. Wnioskodawca nie wykazał określonego, przysługującego mu prawa podmiotowego, mającego oparcie w przepisach prawa, które zostało naruszone poprzez rejestrację spornego znaku towarowego. Ponadto w ocenie Urzędu wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że posługiwał się na rynku oznaczeniem FARBUD wcześniej niż uczestnik postępowania, jak również że oznaczenie FARBUD, o ile rzeczywiście było znane w obrocie gospodarczym w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony w Urzędzie Patentowym, to właśnie na skutek jego wysiłków organizacyjnych i marketingowych, a także by oznaczenie to w dacie zgłoszenia spornego znaku do ochrony było kojarzone przedsiębiorstwem wnioskodawcy. Przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy Urząd Patentowy miał na uwadze, że zarówno wnioskodawca, jak i uczestnik postępowania, używają w nazwie prowadzonych przedsiębiorstw oznaczenia FARBUD. Obie strony, jak wynika z załączonych do akt sprawy zaświadczeń o wpisach do ewidencji działalności gospodarczej, uzyskały te wpisy niemalże w tym samym czasie. Zaewidencjonowanie określonej nazwy nie jest tożsame z rozpoczęciem jej używania. Używanie, posługiwanie się konkretnym oznaczeniem ma miejsce wówczas, gdy określony podmiot podjął formalne kroki zmierzające do zaistnienia na rynku pod danym oznaczeniem lub rzeczywiście oznaczeniem tym posługiwał się w obrocie handlowym. Nie wystarczy zatem do przyjęcia używania oznaczenia przedsiębiorcy samo tylko formalne zarejestrowane, zaewidencjonowanie nazwy. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (np. wyrok Sądu Apelacyjnego Warszawie z dnia 24 kwietnia 2002 r., I ACa 1182/2001, Wokanda 2003/2 str. 42).
W ocenie Urzędu Patentowego uczestnikowi postępowania w rozpatrywanej sprawie nie można przypisać działania w złej wierze oraz wbrew zasadom współżycia społecznego, które to zarzuty wnioskodawca także podniósł w swoim żądaniu unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego. Nie można bowiem uważać samego faktu zgłoszenia do ochrony oznaczenia, którym w obrocie handlowym posługuje się inny podmiot, za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego czy w złej wierze, albowiem by postawić taki zarzut muszą wystąpić dodatkowe okoliczności, np. wykorzystanie lub zagrożenie renomy cudzego oznaczenia, zgłoszenie do ochrony oznaczenia podmiotu, z którym zgłaszającego łączył szczególny stosunek zaufania, itp., których to okoliczności wnioskodawca nie wykazał.
Obszerną skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego RP złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioskodawca wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji w całości z powodu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację, tj. art. 8 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych w związku z art. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. Nr 47, poz. 211, z późn. zm.) oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi, odnosząc się do osnowy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego stwierdzono, że Urząd dokonując zbyt pobieżnej analizy materiału dowodowego uznał, że prawa majątkowe, na naruszenie których powołuje się wnioskodawca, nie pozostają w związku z prawami majątkowymi w rozumieniu art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych, a ponadto wnioskodawca nie wykazał określonego przysługującego mu prawa podmiotowego mającego oparcie w przepisach prawa, które zostało naruszone przez rejestracje spornego znaku towarowego. Ponadto wbrew dowodom przedłożonym przez wnioskodawcę Urząd Patentowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że posługiwał się na rynku oznaczeniem FARBUD wcześniej niż uczestnik postępowania, nie wspominając nic od kiedy uczestnik postępowania rozpoczął używanie spornego znaku. Dodatkowo podniesiono, że Urząd Patentowy wyszedł z założenia, iż obie strony uzyskały wpisy do ewidencji działalności gospodarczej niemalże w tym samym czasie, bez jego konkretyzacji. W związku z tym w części skargi przedstawiającej stan faktyczny skarżący wywodzi, powołując się na szereg dokumentów (m.in. umów z kontrahentami, umów z pracownikami, rachunków i faktur, a także materiałów reklamowych), że wnioskodawca począwszy od 1991 r. "nieprzerwanie kontynuował używanie swej nazwy firmy F." Pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. skierowanym do wnioskodawcy uczestnik postępowania zażądał zaprzestania używania w nazwie jego przedsiębiorstwa słownego oznaczenia FARBUD uzasadniając to uzyskaniem prawa z rejestracji znaku towarowego FARBUD [...] z datą pierwszeństwa od [...] stycznia 1998 r., przedstawiając na tę okoliczność zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2004 r. o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z datą jej rozpoczęcia od dnia [...] listopada 1993 r. W aktach sprawy brak przy tym jakichkolwiek dowodów świadczących o używaniu przez uczestnika postępowania spornego znaku towarowego FARBUD. Zdaniem skarżącego, z przedstawionych dowodów jednoznacznie wynika, że jako pierwszy rozpoczął działalność gospodarczą z użyciem słowa FARBUD w nazwie swego przedsiębiorstwa wnioskodawca – w 1991 r., a także jako pierwszy rozpoczął używanie tej nazwy w obrocie handlowym.
Zdaniem skarżącego, istotą sporu jest ustalenie, czy zarejestrowany na rzecz uczestnika postępowania słowny znak towarowy FARBUD [...] narusza prawa majątkowe i osobiste skarżącego w sytuacji, gdy używany przez niego wcześniej analogiczny znak FARBUD nie został zgłoszony do rejestracji i służy do oznaczania tego samego rodzaju towarów, jak znak zarejestrowany. Przepis art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych wyłącza od rejestracji znak towarowy, którego używanie mogłoby naruszyć istniejące już wcześniej prawo do nazwy handlowej wykonywane zgodnie z jego celem, tj. dla indywidualizacji podmiotu. Przepis ten ustanawia także przeszkodę w rejestracji znaków towarowych, których używanie mogłoby naruszyć prawo osobiste lub majątkowe osób trzecich, przy czym w grupie tej znajdują się także prawa na dobrach niematerialnych, w tym prawo do nazwy handlowej FARBUD. W przypadku oznaczenia FARBUD prawo majątkowe i prawo osobiste do niego zapewniają przepisy art. 5 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Przedmiotem ochrony zapewnionej przez art. 5 powołanej wyżej ustawy jest zgodne z prawem oznaczenie przedsiębiorstwa używane w obrocie gospodarczym, przy czym przepis ten nie uzależnia ochrony udzielanej temu oznaczeniu od jakichkolwiek wstępnych zabiegów formalnych. Ochronie w tym trybie podlega zatem każde rzeczywiście używane w obrocie gospodarczym oznaczenie, chociażby nawet nie było zarejestrowane. Warunkiem, od którego zależy powstanie ochrony i pierwszeństwo korzystania z oznaczenia przedsiębiorstwa jest jego użycie w obrocie gospodarczym. Na poparcie swoich tez związanych z ochroną nazwy przedsiębiorstwa na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji skarżący przytoczył szereg poglądów i tez orzecznictwa stwierdzając, że wynika z nich jednoznacznie, że ten, kto używa oznaczenia przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym nabywa prawo podmiotowe do korzystania z tego oznaczenia, skuteczne przeciwko wszystkim, którzy chcieliby używać takiej samej nazwy, co wynika z zakazu wprowadzania w błąd klienteli objętego treścią art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Na tle powołanego art. 5 prawo do oznaczenia przedsiębiorstwa jest prawem majątkowym także w rozumieniu art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. Prawo to jest bowiem ściśle związane z używaniem oznaczenia FARBUD przez skarżącego w obrocie gospodarczym oraz, co za tym idzie, z przywiązaną do tego oznaczenia klientelą, która winna być chroniona przed pomyłkami co do tożsamości przedsiębiorstwa, a tym samym przedsiębiorstwo skarżącego ma prawo do ochrony swoich stosunków ustalonych z jego klientelą.
Zdaniem skarżącego, twierdzenie Urzędu Patentowego, że prawa majątkowe w rozumieniu przedstawionym przez wnioskodawcę nie pozostają w związku z prawami majątkowymi w rozumieniu art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych, jest nieuzasadnione, gdyż skarżący jednoznacznie wykazał, ze przysługujące mu prawo podmiotowe do oznaczenia FARBUD wynika z wcześniejszego rozpoczęcia przedniego używania tego oznaczenia. Ponadto skarżący zarzucił, że ustalając pierwszeństwo używania oznaczenia FARBUD Urząd Patentowy RP nie przywiązywał do tej przesłanki ochrony rozstrzygającego znaczenia.
W przekonaniu skarżącego Urząd niesłuszne uznał, że uczestnik postępowania nie działał w złej wierze oraz wbrew zasadom współżycia społecznego. Sam bowiem fakt naruszenia czyjegoś prawa jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, a tym samym jest działaniem w złej wierze (co wynika z zasad ogólnych porządku prawnego, a czego Urząd nie ocenił).
W ostatnim punkcie skargi skarżący uzasadnił krótko naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 K.p.a. (przez niepodjęcie wszelkich możliwych kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie interes społeczny, a w szczególności przez lekceważące potraktowanie kwestii pierwszeństwa używania nazwy FARBUD), art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. (m.in. przez nie zażądanie od uczestnika postępowania dowodów na okoliczność rozpoczęcia używania znaku FARBUD), oraz art. 107 § 3 K.p.a. (m.in. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na nie udowodnionym fakcie rozpoczęcia używania przez uczestnika postępowania oznaczenia FARBUD).
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy i scharakteryzowaniu zarzutów skarżącego Urząd zajął wobec nich kolejno stanowisko. I tak, Urząd stwierdził, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. Powołany przez skarżącego art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, który według twierdzenia skarżącego konkretyzuje jego prawo do spornego znaczenia FARBUD kreuje strefę wyłączności na rzecz osoby używającej dane oznaczenie w charakterze oznaczenia przedsiębiorstwa w stosunku do osoby używającej takiego samego oznaczenia także jako oznaczenia przedsiębiorstwa. Jednakże przedmiotem postępowania przed Urzędem Patentowym jest rozpoznanie sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego FARBUD [...], a nie ocena czy i w jakim zakresie uczestnik postępowania dopuścił się czynów nieuczciwej konkurencji. Ocena, czy uczestnik postępowania dopuszcza się czynów nieuczciwej konkurencji polegających na oznaczaniu swego przedsiębiorstwa w sposób wprowadzający w błąd klientów co do tożsamości przedsiębiorstwa może być dokonana jedynie w procesie cywilnym tego dotyczącym, a nie w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego.
Skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych nadaje bezwzględną rangę zasadzie pierwszeństwa podnosząc, że posługiwał się nazwą FARBUD wcześniej niż uczestnik postępowania, co w jego ocenie stanowi wystarczającą podstawę do zakwestionowania zdolności rejestrowej spornego znaku. W okresie poprzedzającym zgłoszenie spornego znaku towarowego do ochrony zarówno skarżący, jak i uczestnik postępowania, równolegle prowadzili działalność gospodarczą w wymiarze lokalnym w różnych regionach Polski – skarżący w B., zaś uprawniony w S., pod taką samą nazwą F. Obie strony rozpoczęły działalność gospodarczą pod tą nazwą w 1993 r., przy czym skarżący zgodnie z wpisem do ewidencji działalność tą rozpoczął [...] lipca 1993 r., zaś uczestnik postępowania [...] listopada 1993 r., tj. ok. 4 miesięcy później niż skarżący. W tych okolicznościach sprawy wobec nie wykazania przez skarżącego, że odbiorcy kojarzyli nazwę FARBUD z jego przedsiębiorstwem i asocjacja ta była utrwalona, że nazwa przedsiębiorstwa była przez nich rozpoznawalna, jak również że skutkiem rejestracji, a w konsekwencji używania spornego znaku mogło być wprowadzenie w błąd odbiorców co do tożsamości podmiotów, w ocenie Urzędu Patentowego brak było podstaw aby stwierdzić, że rejestracja spornego znaku nastąpiła z naruszeniem prawa skarżącego do nazwy przedsiębiorstwa. Również w orzecznictwie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 3579/02), jak i piśmiennictwie (R. Skubisz, "Prawo znaków towarowych. Komentarz.", Warszawa 1997 r., str. 76), panuje pogląd, że sam fakt zgłoszenia nazwy cudzego przedsiębiorstwa nie stanowi jeszcze przeszkody w rejestracji tegoż oznaczenia w charakterze znaku towarowego. Wymagane jest, aby rejestracja i używanie tego znaku stanowiło naruszenie prawa do nazwy przedsiębiorstwa.
Należy zauważyć, że ochrona oznaczenia przedsiębiorstwa przewidziana w art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, na który powołuje się skarżący, jest ochroną ograniczoną warunkiem posiadania tej samej klienteli. Jeżeli dwa przedsiębiorstwa działają każde w innej miejscowości a ich klientele nie krzyżują się, to wówczas nie wchodzą w grę roszczenia oparte na art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Przepis ten wyłącza możliwość objęcia ochroną znaku towarowego, który jest sprzeczny z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Z jego treści wynika, że sprzeczność z zasadami współżycia społecznego ma dotyczyć samego znaku – jego treści czy też formy przedstawieniowej. Tylko wyjątkowo należy brać pod uwagę element zachowania się zgłaszającego. Takie zapatrywanie wynika z dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 28 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2971/01; z dnia 6 sierpnia 2002 r., sygn. akt II SA 3879/01). W ocenie Urzędu Patentowego sam fakt zgłoszenia oznaczenia, którym w obrocie handlowym posługuje się także inny podmiot, nie jest działaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego czy też w złej wierze. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał okoliczności, które uprawniałyby do stwierdzenia, że rejestracja spornego znaku stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
Ustosunkowując się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania Urząd Patentowy stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazując okoliczności mające istotne znaczenie w sprawie. Wymaga tu zaznaczenia, że dla oceny naruszenia prawa do nazwy przedsiębiorstwa nie stanowi wystarczającej podstawy fakt, że skarżący jako pierwszy rozpoczął używanie
oznaczenia FARBUD. Zaskarżona decyzja zawiera również uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2004 r., którą oddalono wniosek firmy F. B. i G. O. spółka jawna z siedzibą w B. (wnioskodawca) przeciwko L. M. F. Przedsiębiorstwo Handlowe z siedzibą w S. (uczestnik postępowania) o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego "FARBUD" [...]. Określenie przedmiotu postępowania oraz organu wydającego orzeczenie ma w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie, gdyż skarżący zarzuca temu organowi naruszenie m.in. art. 5 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Odpierając ten zarzut Urząd Patentowy stwierdził, że przedmiotem prowadzonego przed nim postępowania było rozpoznanie sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego FARBUD [...], a nie ocena czy i w jakim zakresie uczestnik postępowania dopuścił się czynów nieuczciwej konkurencji. Ocena, czy uczestnik postępowania dopuszcza się czynów nieuczciwej konkurencji polegających na oznaczaniu swego przedsiębiorstwa w sposób wprowadzający w błąd klientów co do tożsamości przedsiębiorstwa może być dokonana jedynie w procesie cywilnym tego dotyczącym, a nie w postępowaniu o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego. Ponadto Urząd przypomniał, że ochrona oznaczenia przedsiębiorstwa przewidziana w art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, na który powołuje się skarżący, jest ochroną ograniczoną warunkiem posiadania tej samej klienteli. Jeżeli dwa przedsiębiorstwa działają każde w innej miejscowości a ich klientele nie krzyżują się, to wówczas nie wchodzą w grę roszczenia oparte na art. 5 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Sąd podziela powyższe stanowisko Urzędu Patentowego RP i uważa, że wynikają stąd istotne następstwa nie tylko dla charakteru samej sprawy - jest to sprawa tylko (i aż) o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego, do której rozpoznania właściwy jest Urząd Patentowy RP, na podstawie obowiązującej zgodnie z datą złożenia wniosku ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, ale i co do treści i zakresu używanych w argumentacji strony i organu pojęć, takich jak m.in. prawa majątkowe, czy działanie w złej wierze.
Skarżący zarzucił, że oprócz wspomnianych przepisów ustawy o nieuczciwej konkurencji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8 ustawy o znakach towarowych oraz z naruszeniem postępowania, a w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Uznał też, że istotą sporu jest ustalenie, czy zarejestrowany na rzecz uczestnika postępowania słowny znak towarowy FARBUD [...]narusza prawa majątkowe i osobiste skarżącego w sytuacji, gdy używany przez niego wcześniej analogiczny znak FARBUD nie został zgłoszony do rejestracji i służy do oznaczania tego samego rodzaju towarów, jak znak zarejestrowany.
W związku z tak postawionym pytaniem należy zauważyć, że - po
pierwsze- sprawa pierwszeństwa używania spornego znaku nie została wyjaśniona w sposób jednoznaczny – i to nie w następstwie niewłaściwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a w następstwie występujących w sprawie okoliczności. Jak podniósł Urząd Patentowy, obie strony rozpoczęły działalność gospodarczą pod tą samą nazwą FARBUD w 1993 r., przy czym skarżący zgodnie z wpisem do ewidencji działalność tą rozpoczął [...] lipca 1993 r., zaś uczestnik postępowania [...] listopada 1993 r., tj. ok. 4 miesięcy później niż skarżący. W tych okolicznościach sprawy, wobec nie wykazania przez skarżącego, że odbiorcy kojarzyli nazwę FARBUD z jego przedsiębiorstwem i asocjacja ta była utrwalona, że nazwa przedsiębiorstwa była przez nich rozpoznawalna, jak również że skutkiem rejestracji, a w konsekwencji używania spornego znaku mogło być wprowadzenie w błąd odbiorców co do tożsamości podmiotów, w ocenie Urzędu Patentowego brak było podstaw aby stwierdzić, że rejestracja spornego znaku nastąpiła z naruszeniem prawa skarżącego do nazwy przedsiębiorstwa. Dodatkowo Urząd Patentowy przypomniał, że zaewidencjonowanie określonej nazwy nie jest tożsame z rozpoczęciem jej używania. Używanie, posługiwanie się konkretnym oznaczeniem ma miejsce wówczas, gdy określony podmiot podjął formalne kroki zmierzające do zaistnienia na rynku pod danym oznaczeniem lub rzeczywiście oznaczeniem tym posługiwał się w obrocie handlowym. Nie wystarczy zatem do przyjęcia używania oznaczenia przedsiębiorcy samo tylko formalne zarejestrowane, zaewidencjonowanie nazwy. W konsekwencji Urząd trafnie uznał, że w rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że posługiwał się na rynku oznaczeniem FARBUD wcześniej niż uczestnik postępowania, jak również że oznaczenie FARBUD, o ile rzeczywiście było znane w obrocie gospodarczym w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony w Urzędzie Patentowym, to właśnie na skutek jego wysiłków organizacyjnych i marketingowych, a także by oznaczenie to w dacie zgłoszenia spornego znaku do ochrony było kojarzone z przedsiębiorstwem wnioskodawcy. Inaczej mówiąc, nie została w sposób niewątpliwy uzasadniona przez wnioskodawcę okoliczność, że używał on wcześniej znaku FARBUD, analogicznego ze znakiem używanym przez uczestnika postępowania.
Po drugie – jak wynika z akt sprawy, zarzut naruszenia praw majątkowych i osobistych skarżącego dotyczy w istocie innych praw niż określonych w art. 8 pkt 2 ustawy o znakach towarowych. W przepisie tym jest mowa o zakazie rejestracji znaku, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich. Idzie tu zatem o prawa podmiotowe, oparte wyraźnie na określonym przepisie prawa materialnego. Tymczasem, jak stwierdził Urząd Patentowy, wnioskodawca nie wykazał określonego przysługującego mu prawa podmiotowego, mającego oparcie w przepisach prawa, które zostało naruszone przez rejestrację spornego znaku towarowego. Odniesienia do praw majątkowych związanych z nakładami na marketing, czy ustawy – prawo ochrony konkurencji nie mogą być, jak już wskazano, brane w tym przypadku pod uwagę. W konsekwencji należy stwierdzić, że rejestracja spornego znaku towarowego nie naruszyła praw podmiotowych skarżącego. Należy przy tym podzielić wywodzącą się z piśmiennictwa tezę, przytoczoną przez Urząd Patentowy, że sam fakt zgłoszenia oznaczenia, którym w obrocie handlowym posługuje się także inny podmiot, nie jest działaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego czy też w złej wierze.
Nietrafne jest również zarzucenie przez wnioskodawcę uczestnikowi postępowania w rozpatrywanej sprawie działania w złej wierze oraz wbrew zasadom współżycia społecznego. Nie można bowiem uważać samego faktu zgłoszenia do ochrony oznaczenia, którym w obrocie handlowym posługuje się inny podmiot, za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego czy w złej wierze, albowiem by postawić taki zarzut muszą wystąpić dodatkowe okoliczności, np. wykorzystanie lub zagrożenie renomy cudzego oznaczenia, zgłoszenie do ochrony oznaczenia podmiotu, z którym zgłaszającego łączył szczególny stosunek zaufania, itp., których to okoliczności wnioskodawca nie wykazał.
Nie ulega też wątpliwości, że obie firmy, posługujące się tym samym znakiem towarowym FARBUD, używanym zresztą również przez inne podmioty, działają na różnych rynkach lokalnych, a w związku z tym nie ma praktycznie możliwości, by w zwykłych warunkach obrotu towarowego mogło nastąpić wprowadzenie odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów.
Uznając za trafne co do meritum, a więc nie naruszające art. 8 ustawy o znakach towarowych, zaskarżone rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego RP Sąd nie dopatrzył się również naruszenia w toku postępowania przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd uznał, że postępowanie zostało przeprowadzone z wymagana wnikliwością, a zaskarżona decyzja uzasadniona zgodnie ze stosownymi przepisami K.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.