VI SA/Wa 1942/05

VI SA/Wa 1942/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maria Jagielska
Olga Żurawska-Matusiak /przewodniczący/
Pamela Kuraś-Dębecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6046 Inne koncesje i zezwolenia
Sygn. powiązane
II GSK 175/06 - Wyrok NSA z 2006-10-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Sędzia WSA Maria Jagielska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006r. sprawy ze skarg S. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających: powyżej 18 % alkoholu, do 4,5 % alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5 % alkoholu do18 % alkoholu oddala skargi
Uzasadnienie
Zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] sierpnia 2005r. o numerach [...],[...],[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołań S. Spółki z o.o. z siedzibą w W. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2005r. w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa (o nr [...]), powyżej 4,5 % alkoholu do 18 % alkoholu (o nr [...]) i powyżej 18 % alkoholu (o nr [...]) w sklepie wielobranżowym usytuowanym na stacji paliw przy ul. [...]/[...] w [...] utrzymało w mocy zaskarżone decyzje.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] listopada 2004 r. Naczelnik [...] Oddziału Straży Miejskiej W. poinformował o przypadku sprzedaży napojów alkoholowych 16-letnim osobom w sklepie wielobranżowym usytuowanym na stacji paliw "[...]" przy ul. [...]/[...] w [...], stwierdzonym przez patrol szkolny składający się z funkcjonariuszy Policji i Straży Miejskiej. Mając na celu ustalenie, czy doszło do sprzedaży napojów alkoholowych osobie do lat 18 wbrew zakazowi sformułowanemu w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w toku którego m.in. przesłuchano jako świadków osoby nieletnie oraz sprzedawczynię ze sklepu. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w dniu [...] listopada 2004 r. dokonano sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej, nie żądając od niej okazania dokumentu potwierdzającego, iż ukończyła 18 lat.
W związku z tym, w dniu [...] marca 2005 r. Prezydent W. wydał trzy decyzje cofające zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przedmiotowej placówce handlowej należącej do S. z o.o.
Od powyższych decyzji strona wniosła odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] maja 2005 r. orzekło o uchyleniu w całości zaskarżonych decyzji i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, iż jednorazowy przypadek sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej nie jest podstawą do zastosowania tak surowej sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia. Ponadto, organ I instancji nie ustalił czy w przeszłości miały miejsce inne przypadki nieprzestrzegania zasad obrotu alkoholem.
Rozpoznając sprawy po raz drugi Prezydent W. decyzjami z dnia [...] lipca 2005 r. ponownie cofnął zezwolenia wydane w dniu [...] września 2003 r. na sprzedaż napojów zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5 % alkoholu do 18 % alkoholu oraz powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie wielobranżowym usytuowanym na stacji paliw przy ul. [...]/[...] w [...], z terminem ważności od dnia [...] września 2003 r. do dnia [...] września 2013 r. , udzielonych S. Spółce z o.o. z siedzibą w W.
W uzasadnieniach decyzji wskazano, że po ponownej analizie akt spraw jak i uzasadnień orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], organ zezwalający nie znalazł podstaw prawnych do wydania odmiennych od pierwotnych orzeczeń. Powołując się na treść art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm.) organ wskazał, że konstrukcja omawianego przepisu pozwala na stwierdzenie, iż już jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej uzasadnia cofnięcie zezwolenia. Sformułowanie "nieprzestrzegania zasad sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim" nie wskazuje liczby tych naruszeń i - w odróżnieniu od sformułowania zawartego w punkcie 3 "powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego" - nie daje podstaw do uznania, że incydent ze sprzedażą alkoholu nieletnim winien powtórzyć się co najmniej dwukrotnie. Zdaniem organu regulacja zawarta w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest jednoznaczna i nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. II SA/Wr 1944/2000, zgodnie z którym: "Jednorazowe naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym daje podstawę do cofnięcia koncesji na podstawie art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 1982 r. Nr 35 poz. 230 z późno zm.). Użycie przez ustawodawcę w omawianym przepisie słów: "nieprzestrzeganie zasad" nie odnosi się do liczby przypadków tych naruszeń. Odmienna wykładnia przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy prowadziłaby do godzenia się na łamanie ustanowionych przez ustawodawcę zakazów sprzedaży napojów alkoholowych oraz do dowolności w zakresie ustalania liczby przypadków tych naruszeń. ". Powyższe stanowisko NSA zostało zaakceptowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w następujących orzeczeniach: 1. decyzja z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...],2. decyzja z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...], 3. decyzja z dnia [...] października 2004 r. Nr [...], 4. decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...], 5. decyzja z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...], 6. decyzja z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...].
Ponadto, organ podkreślił, że jak wynika z materiału dowodowego funkcjonariusze Staży Miejskiej wylegitymowali trzech nieletnich, gdzie u jednego z nich w plecaku znaleźli alkohol zakupiony w sklepie na stacji paliw "[...]" przy ul. [...]/[...]. Zdaniem organu ze zwykłego życiowego doświadczenia wiadomo, iż żaden szesnastolatek - nawet wyrośnięty - nie wygląda z bliska na osobę pełnoletnią. W ocenie organu wyjaśnienia sprzedawczyni, że źle oceniła wiek chłopca, nie zasługują na wiarę, tym bardziej, że wygląd kupującego, którym był 16-letni uczeń, wzbudził przecież podejrzenia funkcjonariuszy Straży Miejskiej i Policji. Poza tym, z zeznań samej sprzedawczyni wynika, że nie zachowała ona należytej staranności i nie upewniła się co do pełnoletniości kupującego prosząc o okazanie dokumentu potwierdzającego pełnoletniość.
W odwołaniach od tych decyzji S. Sp. z o.o. wniosła o ich uchylenie. Strona zarzuciła naruszenie;
- art. 45 k.p.a. w związku z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie zaskarżonej decyzji bezpośrednio stronie - z pominięciem pełnomocnika,
- art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz.1231 z późn. zm.),
- art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe i niekompletne uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji.
W uzasadnieniu odwołań strona podkreśliła, że ustawa nie zawiera definicji osoby nieletniej. Tym samym wszelkie ustalenia organu nadające treść temu pojęciu skazane są na niedopuszczalną dowolność. Ustawa zakazuje sprzedaży alkoholu osobom do lat 18 (art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy), jednak ustawodawca z niejasnych powodów odmiennie określił wiek osób, którym sprzedaż alkoholu stanowi naruszenie prawa, i które może stanowić podstawę odebrania zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Nie jest zatem jasne, o jaki wiek chodzi we wskazanym przepisie, a wyjaśnienia takie nie wynikają z uzasadnień decyzji.
Kolejny zarzut zawarty w odwołaniu dotyczy odosobnionego poglądu zawartego w uzasadnieniu niepublikowanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2003 r. (sygn. II SA/Wr 1944/2000), który stwierdził, że wystarczające jest jednorazowe naruszenie ciążącego na sprzedawcy zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim. Strona zwraca uwagę , że ani wcześniejsze, ani tym bardziej aktualne brzmienie komentowanego przepisu nie potwierdza tezy, iż wystarczająca jest jednokrotna sprzedaż lub jednokrotne podanie alkoholu osobie nieletniej, aby stanowiło to dostateczną podstawę cofnięcia zezwolenia. Zdaniem strony ustawodawca zdecydował się świadomie na użycie określenia "nieprzestrzeganie" zasad obrotu, a nie np. "naruszenie" zasad obrotu. Natomiast w braku definicji ustawowej wykładnia językowa musi opierać się na powszechnie przyjętym rozumieniu danego pojęcia. Wyraz "nieprzestrzeganie" jest rzeczownikiem odczasownikowym wywodzącym się od czasownika "przestrzegać", który oznacza "stosować się do czegoś, zachowywać się zgodnie z jakimiś normami, wymaganiami" (tak - Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2003 r., t. 3, s. 736). Wyraz ten jest związany w języku polskim z powtarzalnością czynności, wbrew temu, co stwierdził Naczelny Sad Administracyjny Oddział Zamiejscowy we Wrocławiu. Inaczej rzecz ocenił NSA w Warszawie w wyroku z dnia 7 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 714/98 wskazując, iż wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że ustawodawca, mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, miał na myśli nie jednorazowe działanie i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia. Logiczna interpretacja przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy wskazuje, że ustawodawca nie mógł przewidzieć tak dotkliwej i surowej sankcji w postaci cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletniemu. Byłaby to sankcja nieadekwatna i niewspółmierna do czynu. Pogląd ten spotkał się ze zrozumiałą aprobatą doktryny (zob. np. I. Skrzydło - Niżnik, G. Zalas, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, Zakamycze, 2002, s. 349 - 350).
Decyzjami z dnia [...] sierpnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO) utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Prezydenta W. Nie zgodziło się z zarzutem odwołania co do nieprawidłowości zaistniałych przy doręczaniu stronie zaskarżonych decyzji i wskazało, że wobec przyznanego przez organ I instancji naruszenia art. 40 § 2 k.p.a., przy piśmie [...] sierpnia 2005 r. zawiadomiono pełnomocnika strony o wydaniu trzech decyzji i zobowiązano do zajęcia stanowiska w kwestii czy przyłącza się do odwołania wniesionego przez Zarząd S., czy też będzie składał własne odwołanie. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r. radca prawny potwierdził, iż o treści decyzji dowiedział się od swego mocodawcy i złożył w imieniu Spółki S. odwołania o treści tożsamej z odwołaniami Spółki. W tej sytuacji zdaniem organu naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. zostało konwalidowane przez Kolegium.
W uzasadnieniach omawianych decyzji SKO powołując się na przepisy art. 15 i art. 18 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ostatecznie uznało, iż jednorazowe zachowanie, polegające na sprzedaży alkoholu osobie nieletniej stanowi wystarczającą podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Podkreślono, iż jednym z celów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zawartych w jej preambule i art. 1 ust. 1 jest tworzenie warunków do ścisłego przestrzegania zasad sprzedaży alkoholu oraz zwalczanie przypadków sprzedaży naruszających przepisy tejże ustawy ("podejmowanie działań zmierzając ograniczania spożycia napojów alkoholowych").
Jednocześnie wskazano, iż w przedmiotowym sklepie nie stwierdzono innych niż ujawniony przypadków sprzedaży alkoholu osobie nieletniej.
W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie osoba, która sprzedała alkohol nieletniemu dopuściła się rażącego niedbalstwa przy wykonywaniu obowiązków sprzedawcy. Nabywcami piwa byli nieletni chłopcy z których jeden liczył 16 lat, 5 miesięcy i 7 dni, zaś drugi liczył 16 lat, 4 miesiące i 1 dzień. Posługiwanie się w stosunku do nich kategorią "młodzi mężczyźni" jest więc niczym innym, ja wybiegiem usprawiedliwiającym niedbalstwo. Od sprzedawcy zatrudnionego przez przedsiębiorcę na stoisku sprzedaży alkoholu winno się wymagać co najmniej minimalnych umiejętności percepcyjnych umożliwiających odróżnienie młodzieńca (nastolatka) od młodego mężczyzny tym bardziej, iż ustawodawca w art. 15 ust. 2 ustawy dał sprzedawcy prawo zażądania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Ponadto ci sami chłopcy wzbudzili wątpliwości funkcjonariuszy Straży Miejskiej co do ich pełnoletniości co w konsekwencji doprowadziło do ich wylegitymowania. Pogląd prawny, iż do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholu wystarczająca jest jednorazowa sprzedaż alkoholu wbrew normie art. 15 ust. 1 ustawy oraz nie jest konieczne udowodnienie sprzedawcy świadomości, że nabywca jest pełnoletni wystarczający jest obiektywny fakt sprzedaży osobie, która okazała się niepełnoletni, znalazł aprobatę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2005 r. sygn. VI SA/Wa 2280/04.
W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. S. Spółka z o.o. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji zarzucając naruszenie: prawa materialnego - art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. nr 147, poz.1231 ze zm.) oraz przepisów art. 6, art. 7 i art. 11 k.p.a.
Skarżący podtrzymał swoje argumenty zawarte w odwołaniach i ponownie podkreślił, że błędne jest stanowisko zajęte przez organ I instancji, gdyż jednokrotny akt sprzedaży alkoholu nieletnim w placówce handlowej (a więc incydentalne naruszenie zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18, określonego wart. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi), nie może być uznany za naruszenie prawa skutkujące cofnięciem zezwolenia (na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a powołanej ustawy). Inna interpretacja ma charakter contra legem, opiera się na odrzuceniu wykładni językowej, co wymaga od organu niezwykle solidnego uzasadnienia, którego brak zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i tej ją poprzedzającej. Wobec niespełnienia się przesłanki przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a lub jakiejkolwiek innej, cofnięcie zezwolenia na sprzedaż alkoholu było działaniem bezprawnym. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił, dlaczego wbrew powszechnemu rozumieniu, kluczowe dla stosowania art. 18 ust. 10 ustawy słowo "nieprzestrzeganie" interpretuje jako akt jednorazowy (tak jak "naruszenie"), wbrew jego niedokonanej formie użytej przez ustawodawcę i związanym z tym powszechnie przyjętym rozumieniu tego pojęcia. Ponadto skarżący zwraca uwagę, że SKO rozpoznało odwołania wniesione przez stronę, a nie odwołania wniesione przez pełnomocnika Spółki bowiem dopiero w dniu [...] września 2005 r. przesłano odwołania skierowane przez pełnomocnika (za pośrednictwem Prezydenta ) do SKO.
W odpowiedzi na skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o ich oddalenie. Dodatkowo wskazało, iż wykładnia językową art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie daje zadowalających rezultatów bowiem przepis ten, wymieniając przestanki obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia, używa różnych form koniugacyjnych czasowników nieprzestrzegania (zasad sprzedaży i podawania napojów w określonych warunkach) - ust. 1, nieprzestrzegania ( warunków) -, ust. 2, powtarzającego się co najmniej dwukrotnie (zakłócania porządku publicznego) - ust, 3, wprowadzenia do sprzedaży (napojów z nielegalnych źródeł) - ust. 4, przedstawienia (fałszywych danych) - ust. 5, popełnienia (przestępstwa) - ust. 6, orzeczenia (zakazu) - ust. 7. W tej sytuacji konieczne jest odwołanie się do wykładni funkcjonalnej i systemowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej jako: p.p.s.a.).
Badając zaskarżone decyzje pod tym kątem Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani procesowego wymagającego uwzględnienia skarg i uchylenia decyzji.
W rozpatrywanej sprawie ustalony stan faktyczny jest niesporny. Skarżący nie kwestionuje dokonania sprzedaży alkoholu osobie w wieku 16 lat lecz wywodzi, że w świetle przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi sytuacja jednorazowej sprzedaży nie może stanowić podstawy do cofnięcia wydanych zezwoleń na sprzedaż alkoholu.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia spornego zagadnienia czy jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej może stanowić podstawę do cofnięcia zezwolenia. Interpretacja tego problemu napotkała na rozbieżność w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Według wyroku tego Sądu z dnia 24 kwietnia 2003 r. II SA/Wr 1944/2000 cytowanego przez organ "Jednorazowe naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym daje podstawę do cofnięcia koncesji na podstawie art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 1982 r. Nr 35 poz. 230 z późno zm.). Użycie przez ustawodawcę w omawianym przepisie słów: "nieprzestrzeganie zasad" nie odnosi się do liczby przypadków tych naruszeń. Odmienna wykładnia przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy prowadziłaby do godzenia się na łamanie ustanowionych przez ustawodawcę zakazów sprzedaży napojów alkoholowych oraz do dowolności w zakresie ustalania liczby przypadków tych naruszeń. Z kolei w wyroku z dnia 7 lipca 1998 r. II SA 714/98 Sąd ten wyraził pogląd, że "Wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadzi do wniosku, że ustawodawca, mówiąc o nieprzestrzeganiu zasad obrotu napojami alkoholowymi zawartych w ustawie, a w szczególności sprzedaży alkoholu osobom nieletnim, miał na myśli nie jednorazowe działanie i to jeszcze niezawinione, a więc sporadyczny przypadek, ale powtarzające się zdarzenia. Logiczna interpretacja przepisu art. 18 ust. 6 pkt 1 ustawy wskazuje, że ustawodawca nie mógł przewidzieć tak dotkliwej i surowej sankcji w postaci cofnięcia pozwolenia na sprzedaż alkoholu za jednorazową sprzedaż alkoholu nieletniemu. Byłaby to sankcja nieadekwatna i niewspółmierna do czynu.
W myśl art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku:
1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności:
a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw,
b) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4,
2) nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych,
3) powtarzającego się co najmniej dwukrotnie w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą napojów alkoholowych przez dany punkt sprzedaży, gdy prowadzący ten punkt nie powiadamia organów powołanych do ochrony porządku publicznego,
4) wprowadzenia do sprzedaży napojów alkoholowych pochodzących z nielegalnych źródeł,
5) przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4,
6) popełnienia przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez osobę odpowiedzialną za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie,
7) orzeczenia, wobec przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną albo wobec osoby odpowiedzialnej za działalność przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie, zakazu prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.
Zdaniem skarżącego wykładnia językowa wyrazu "nieprzestrzeganie" użytego w tym przepisie wskazuje na powtarzalność czynności, a zatem wymaganą co najmniej dwukrotną sprzedaż alkoholu osobie nieletniej.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z interpretacją cytowanego przepisu dokonaną przez skarżącego nie można się zgodzić. Podstawowe zasady wykładni językowej nakazują wykorzystanie reguł semantycznych (znaczeniowych) i syntaktycznych (składniowych) języka potocznego i języka prawnego. Jeżeli zastosowanie wykładni językowej doprowadzi do otrzymania normy, której znaczenie jest jednoznaczne i równocześnie nie budzi wątpliwości natury prakseologicznej i aksjologicznej, to w tym momencie można uznać, że cały proces wykładni został zakończony. Natomiast w przypadku gdy wątpliwości takie pojawią się lub gdy otrzymana odpowiedź okaże się wieloznaczna, konieczne jest sięgnięcie do wykładni pozajęzykowej czyli systemowej i funkcjonalnej. Nie ma też żadnych przeszkód aby w sytuacji braku wątpliwości odwołać się do dyrektyw pozajęzykowych co będzie miało na celu potwierdzenie rezultatów wykładni językowej (vide; Logika dla prawników pod redakcją A. Malinowskiego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003, str. 261 i nast.). Jednocześnie pierwsza z dyrektyw wykładni językowej nie pozwala na pominięcie jakichkolwiek elementów normy prawnej co oznacza, że w przeciwieństwie do skarżącego, w analizowanym przepisie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) należy brać pod uwagę nie tylko sam wyraz "nieprzestrzeganie" lecz także wyrazy po nim użyte a zatem "w szczególności " i "sprzedaży". Po drugie za punkt wyjścia wykładni językowej trzeba przyjąć domniemanie języka potocznego, które w wypadku słowa "sprzedaży" jest rozumiane jako czynność jednorazowa. Po trzecie nie ma w języku polskim poprawnej gramatycznie formy dla słowa "nieprzestrzeganie" określającej działanie jednorazowe.
W tym stanie rzeczy Sąd doszedł o przekonania, że już samo zastosowanie wykładni językowej omawianego przepisu jest wystarczające do uznania za zasadne stanowiska organu, iż każda, nawet jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia.
Rezultaty wykładni językowej potwierdza wykładnia systemowa ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jak trafnie podkreślał organ, w preambule ustawy oraz w treści przepisów art.1 ust. 1 jest mowa o działaniach zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy zadania w zakresie przeciwdziałania alkoholizmowi wykonuje się przez odpowiednie kształtowanie polityki społecznej, w szczególności: działalność wychowawczą i informacyjną (pkt 2), ograniczanie dostępności alkoholu (pkt 4).
Przy interpretacji przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) należy też, zdaniem Sądu, pamiętać o regulacji zawartej w art. 15 ustawy. Przepis ten zabrania sprzedaży i podawania napojów alkoholowych: osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości, osobom do lat 18, na kredyt lub pod zastaw (ust. 1), zaś w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy (ust. 2). Jak z tego wynika ustawodawca wyposażył podmioty posiadające zezwolenia w środki prawne umożliwiające przestrzeganie ustanowionych zakazów a jednocześnie prowadzące do realizacji celów wytyczonych przez tę ustawę.
Niewątpliwe sankcja przewidziana w ustawie za sprzedaż alkoholu osobie nieletniej pozwalająca na cofnięcie zezwolenia jest surowa lecz z drugiej strony usprawiedliwiona wartościami określonymi w preambule ustawy jako
"niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra Narodu".
W tym stanie rzeczy za uzasadnione należy uznać stanowisko organu, że "nieprzestrzeganie określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych", o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy odnosi się do jednokrotnego zawinionego zdarzenia.
Sąd nie podziela zarzutów skarżącej spółki, dotyczących wadliwego doręczenia decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2005 r. Kwestia ta została wyjaśniona przez organ i złożono Sądowi dowody doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] sierpnia 2005 r.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone decyzje prawa nie naruszają, a zatem skargi podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..