VI SA/Wa 1940/04

VI SA/Wa 1940/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Stanisław Gronowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska asesor WSA Izabela Głowacka –Klimas (spraw.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005 r. sprawy ze skargi ,,R." J. O. i inni spółka jawna na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003r. nr [...], a także nieważność decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] 2. stwierdza, że orzeczenia, o których mowa w pkt 1, nie podlegają wykonaniu.
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2003r. wydaną na podstawie art. 93 ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) orzekł o zwrocie kary nałożonej decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002r. w wysokości 8000 zł. Decyzja została wydana na rzecz R. J. O. i inni Spółka Jawna. W uzasadnieniu podano między innymi, że:
Decyzją z dnia [...] października 2002r. nr [...]nałożono karę pieniężną w wysokości 8 000,00 zł. Kara została przez stronę uiszczona. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2003r. Nr [...] uwzględnił odwołanie od wyżej wymienionej decyzji uchylając w całości zaskarżoną decyzję. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 93 ust. 6 ustawy o transporcie drogowym kara pieniężna w wysokości 8 000,00 zł podlega zwrotowi.
18 listopada 2003r. R. J. O. i inni Spółka Jawna wniosła o sprostowanie decyzji w trybie art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawca domagał się sprostowania decyzji o kwotę odsetek należnych od kwoty 8 tys. złotych oraz o kwotę 480 zł tytułem kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego odmówił sprostowania decyzji z [...] listopada 2003r. W uzasadnieniu podał między innymi, że:
W dniu [...] października 2002r. inspektor transportu drogowego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] zatrzymał na drodze krajowej nr [...] w okolicy miejscowości [...], celem przeprowadzenia kontroli, pojazd silnikowy marki [...] o nr [...] z przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. W trakcie przeprowadzonej kontroli, stwierdzono wykonywanie transportu drogowego materiału niebezpiecznego z następującymi naruszeniami:
1. pojazd cysterna nie przeszedł z wynikiem pozytywnym badań w celu uzyskania świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych materiałów niebezpiecznych,
2. z nieprawidłowo sporządzonym dokumentem przewozowym,
3. bez wymaganej tablicy barwy pomarańczowej.
4. cysterna była nieprawidłowo oznakowana,
5. bez wymaganego świadectwa dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych materiałów niebezpiecznych
za co nałożył w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną w wysokości 8 000 zł.
Decyzji tej na podstawie art. 93 ust. 3 w związku z art. 93 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym nadano mocy ustawy rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec powyższego należy stwierdzić, że na adresata ww. decyzji nałożono ustawowy obowiązek zapłacenia kary w terminie 21 dni, a wskutek zaniechania tego obowiązku należało wystawić tytuł wykonawczy i wystąpić do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do adresata decyzji z uwagi na fakt nieuiszczenia ww. kary.
Podjęcie decyzji przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego o uchyleniu przedmiotowej decyzji i umorzeniu postępowania administracyjnego nie ma jakiegokolwiek związku z obowiązkiem zwrotu kosztów egzekucyjnych, które powstały tylko i wyłącznie wskutek nie wywiązania się z obowiązku przez adresata decyzji, a który jest jednoznacznie sprecyzowany w art. 93 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym.
Pismem z dnia 23 grudnia 2003r. R. J. O. i inni Spółka Jawna wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2003r.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2004r. Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowił stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał między innymi,że:
Dnia [...] listopada 2003r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydal decyzję nr [...] o zwrocie kary pieniężnej. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 17 listopada 2003r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru - w aktach sprawy) wraz z pouczeniem o terminie do wniesienia odwołania.
Pismem nadanym dnia 23 grudnia 2003 r. w Urzędzie Pocztowym w [...] strona wniosła odwołanie od wyżej wymienionej decyzji.
Zgodnie z art. 93 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2003 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje stronie odwołanie w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. W razie przekroczenia terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego została doręczona w dniu 17 listopada 2003r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania upłynął dnia 1 grudnia 2003r. Strona wniosła odwołanie pismem nadanym w urzędzie pocztowym dnia 23 grudnia 2003r., zatem mając na uwadze powyższe należy stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Z akt sprawy wynika, że oprócz odwołania strona wniosła o sprostowanie decyzji organu I instancji. Zdaniem strony bieg terminu na wniesienie odwołania rozpoczyna chwilą doręczenia orzeczenia o sprostowaniu decyzji, względnie o odmowie sprostowania. Pogląd ten należy uznać za błędny, albowiem wniosek o sprostowanie decyzji nie ma wpływu i bieg terminu do wniesienia odwołania, odwołania, w przeciwieństwie do wniosku o uzupełnienie decyzji. Biorąc pod uwagę, że strona wnosiła o sprostowanie decyzji uznać należało, że termin na wniesienie odwołania biegł od dnia doręczenia decyzji.
Zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Skargę na powyższą decyzję wniósł "R." J. O. i inni Spółka Jawna zwana dalej skarżącą. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia o skuteczności wniesionego przez skarżącą odwołania. W uzasadnieniu skarżąca podała między innymi, że zaskarżone postanowienie rażąco znieważa przepisy procedury administracyjnej zawartej w Kodeksie Postępowania Administracyjnego, a w szczególności art. 111 § 1 oraz § 2 tej ustawy. Działania organu skarżąca Firma postrzega jako bezprzedmiotowe i niczym nie poparte niepotrzebne przedłużanie trwającego już bardzo długo postępowania w sprawie.
Do Firmy R. J. O. i inni Spółka Jawna skierowana została w dniu [...] listopada 2003 r. decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] znak: [...], która skutecznie została doręczona stronie w dniu 17.11.2003 r. (kopia decyzji w załączeniu). Decyzja ta rozstrzygała o zwrocie Firmie R. 8 tys. PLN, która została wyegzekwowana od Firmy jako nałożona kara pieniężna. Organ pominął w decyzji zwrot Firmie należności z tytułu odsetek oraz kosztów egzekucji, które Firma zmuszona była pokryć nie z własnej winy, a z winy [...] Inspektora Transportu Drogowego w [...], który z naruszeniem prawa skierował do Urzędu Skarbowego w [...] tytuł wykonawczy i wymusił tym na Firmie określone zachowania związane z kosztami. W związku z powyższym skarżąca Firma R. skierowała do [...]o Inspektora w dniu 20 listopada 2003r. wniosek w trybie art. 111 § 1 k.p.a. skutecznie doręczony Inspektorowi dnia 21 listopada 2003r. w przedmiocie sprostowania przez Niego rzeczonej decyzji w części dotyczącej wysokości kwoty zwrotu Firmie R. Sp. j. nienależnie pobranej kary pieniężnej 8 tys. PLN (kopia wniosku z dowodem nadania i zwrotnym potwierdzeniem odbioru w załączeniu).
Zgodnie z dyspozycją art. 111 § 1, 2 k.p.a. termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi bez względu na to czy wniosek dotyczy uzupełnienia decyzji czy też sprostowania. Sprostowanie decyzji jest również jej uzupełnieniem, a wynika to wprost z przywołanego art. 111 k.p.a. Składając do organu wniosek o sprostowanie decyzji strona nie ryzykowała utraty terminu do wniesienia odwołania.
Znając błędy i uchybienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] popełniane w trakcie prowadzonego w sprawie postępowania, a które stanowiły podstawę dla organu wyższego stopnia, tj. Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie, do uchylenia w całości decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania, skarżąca firma R. Sp. j. przewidując kłopoty związane z interpretacją przez organ treści art. 111 § 2 k.p.a. w ślad za złożonym wnioskiem o sprostowanie decyzji, skierowała w dniu 20 listopada 2003r. do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie pismo z dnia 20 listopada 2003r. skutecznie doręczone stronie dnia 21 listopada 2003r. (kopia pisma wraz z dowodem nadania oraz zwrotnym potwierdzeniem odbioru w załączeniu), w którym poinformowała organ wyższego stopnia o podjęciu takiej czynności prawnej (wniosku o sprostowanie decyzji).
Dnia 10 grudnia 2003r. Firma R. Sp. j. otrzymała od Inspektora Transportu w [...] odpowiedź na skierowany wniosek o sprostowanie decyzji, tj. postanowienie znak: [...] z dnia [...] listopada 2003 r., którym to postanowieniem organ odmówił Firmie sprostowania decyzji (kopia postanowienia w załączeniu). W związku z powyższym w dniu 23 grudnia 2003 r. Firma R. Sp.j. skierowała do Głównego Inspektora w Warszawie za pośrednictwem [...] Inspektora w [...] odwołanie od decyzji znak: z dnia [...] listopada 2003r., które skutecznie doręczone zostało adresatowi dnia 29 grudnia 2003r. (kopia odwołania z dowodem nadania oraz zwrotnym potwierdzeniem odbioru w załączeniu).
W międzyczasie, dnia 30 stycznia 2004r. Firma R. otrzymała pismo [...] Inspektora w [...] znak: [...] z dnia 5 stycznia 2004r. przekazujące odwołanie Firmy R. Głównemu Inspektorowi w Warszawie i informujące o 22-dniowym uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Tym samym sprawdziły się przypuszczenia strony o niefachowym zachowaniu organu, (kopia pisma w załączeniu). W odpowiedzi na to pismo Firma skierowała do Głównego Inspektora wyjaśnienie mające na celu uświadomienie organowi, że żadne uchybienie terminu nie miało miejsca.
Nadmienić należy, iż w przedmiotowym postępowaniu Główny Inspektor już raz bezpodstawnie odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia odwołania (sygn. akt II SA 1588/03 sprawa w NSA), co Naczelny Sąd Administracyjny potępił przy wydaniu orzeczenia w sprawie przywracając stronie termin.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W niniejszej sprawie została wydana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003r., działającego jako organ pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu kary pieniężnej w wysokości 8000 zł. Podstawą wydania powyższej decyzji w ocenie organu był art. 93 ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. l371).Powyższa decyzja wydana została w ocenie Sądu bez podstawy prawnej co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Oceniając decyzję z dnia [...] listopada 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził analizę prawną mającą na celu ocenę zgodności tej decyzji z prawem. Skład orzekający nie podzielił poglądu organu, że art. 93 ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 poz. 1371) może stanowić podstawę do wydania decyzji o zwrocie kary pieniężnej. Z treści powyższego artykułu wynika jedynie, że kara pieniężna podlega zwrotowi.
Analizując ustawę o transporcie drogowym pod względem legislacyjnym należy dojść do wniosku, iż tylko w określonych wypadkach ustawodawca stosuje formę decyzji administracyjnej. Zgodnie z przepisami ustawy formę decyzji administracyjnej posiada :
1 .wydanie/cofnięcie licencji
2. wydanie/cofnięcie zezwolenia
3. nałożenie kary pieniężnej.
Natomiast art. 93 ust. 6 omawianej ustawy stwierdza jedynie, że przypadku uwzględnienia odwołania uiszczona kara pieniężna podlega zwrotowi w terminie 14 dni od dnia uchylenia lub zmiany decyzji o nałożeniu kary pieniężnej, a w sytuacji, kiedy o uchyleniu lub zmianie decyzji orzekł organ drugiej instancji - w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez właściwy organ pierwszej instancji decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję o nałożeniu kary. Tak więc w ocenie składu orzekającego zwrot nałożonej kary w określonych przypadkach następuje z mocy ustawy-bez potrzeby potwierdzenia tego zwrotu stanowiącego czynność materialno-techniczną, decyzją administracyjną.
Skoro wysokość kary podlegającej zwrotowi była znana [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego, to winien organ przesłać tę karę na rachunek bankowy skarżącego nie sankcjonując tego decyzja administracyjną, gdyż obowiązek ten wynika wprost z ustawy. Decyzje o zwrocie kary należy więc traktować jako wydaną bez podstawy prawnej, stwierdzając jej nieważność w trybie art. 156 § 1 pkt 2. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 1999r. sygn. akt IV SA 1499/97 i z 4 czerwca 2002r. sygn. akt I SA/Łd 1365/00.
Skoro więc powyższa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności to również należało wyeliminować z obrotu prawnego postanowienia będące następstwem wydania nieważnej decyzji.
Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
O niewykonywaniu orzeczeń, o których mowa w pkt. l wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.