VI SA/WA 1906/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę płatnika składek, potwierdzając, że umowa o szycie pościeli, ze względu na powtarzalność i brak indywidualnego charakteru, stanowiła umowę o świadczenie usług, a nie umowę o dzieło, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
Sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia, czy umowa na uszycie 105 kompletów pościeli była umową o dzieło, czy umową o świadczenie usług. Skarżący (płatnik składek) twierdził, że była to umowa o dzieło, a tym samym osoba wykonująca umowę nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd administracyjny, analizując treść umowy i orzecznictwo, uznał, że ze względu na powtarzalny charakter czynności, brak indywidualizacji dzieła oraz produkcyjny charakter zamówienia, umowa miała cechy umowy o świadczenie usług. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, potwierdzając obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę płatnika składek na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, który stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pani P. W. z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej. Umowa ta, nazwana przez strony 'umową o dzieło', dotyczyła uszycia 105 kompletów pościeli z satyny. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że umowa miała charakter umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, a nie umowy o dzieło. Sąd administracyjny, analizując przepisy Kodeksu cywilnego (art. 627 k.c. i art. 750 k.c.) oraz bogate orzecznictwo, w tym wyroki Sądu Najwyższego, doszedł do wniosku, że kluczowe dla rozróżnienia umów jest charakter rezultatu. W przypadku umowy o dzieło wymagany jest konkretny, zindywidualizowany wytwór, podczas gdy umowa o świadczenie usług (lub zlecenie) opiera się na starannym działaniu. Sąd uznał, że szycie pościeli w określonej ilości i według ustalonych parametrów, bez cech innowacyjności czy indywidualnego charakteru, stanowiło produkcję, a nie wytworzenie dzieła. Podkreślono, że powtarzalność czynności i brak możliwości weryfikacji wad fizycznych gotowego produktu (ze względu na brak precyzyjnego określenia cech dzieła) przemawiają za kwalifikacją umowy jako umowy o świadczenie usług. Sąd oddalił skargę płatnika, potwierdzając tym samym stanowisko organu i obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Umowa o uszycie pościeli w określonej ilości i według ustalonych parametrów, ze względu na powtarzalność czynności, brak indywidualizacji dzieła i charakter produkcyjny, jest umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło.
Uzasadnienie
Sąd analizował kluczowe cechy umowy o dzieło (wymagany konkretny, zindywidualizowany rezultat) i umowy o świadczenie usług (staranność działania). Stwierdzono, że szycie pościeli w ilości 105 kompletów, bez cech innowacyjności i możliwości weryfikacji wad fizycznych ze względu na brak precyzyjnego określenia dzieła, nie spełnia kryteriów umowy o dzieło, lecz stanowi świadczenie usług.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
ustawa o świadczeniach art. 109 § 1-3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.c. art. 353 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 627
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 750
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 354 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 353 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 628 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 629
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 632
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.u.s. art. 69 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o szycie pościeli w określonej ilości i według ustalonych parametrów, ze względu na powtarzalność czynności, brak indywidualizacji dzieła i charakter produkcyjny, jest umową o świadczenie usług, a nie umową o dzieło. Brak możliwości weryfikacji wad fizycznych gotowego produktu z powodu nieprecyzyjnego określenia dzieła przemawia za kwalifikacją umowy jako umowy o świadczenie usług. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 109 ust. 1-4 ustawy o świadczeniach poprzez stwierdzenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, gdy umowa była umową o dzieło. Zarzut naruszenia art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 2 u.s.u.s. poprzez uznanie, że zawarto umowę o świadczenie usług. Zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a.) poprzez nie dość dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę materiału dowodowego. Wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka.
Godne uwagi sformułowania
Samo nazwanie umowy 'umową o dzieło' nie przesądza jeszcze o jej rzeczywistym charakterze. Wykonywanie czynności faktycznych, polegających na uszyciu określonej ilości kompletów pościeli nie można utożsamiać z konkretnym i zindywidualizowanym dziełem. W odróżnieniu od umowy zlecenia, przyjmujący zamówienie w umowie o dzieło nie bierze na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Chodziło więc wyłącznie o staranne działanie wykonawcy. Prace miały charakter powtarzalnych, realizowanych w określonym czasie, w sposób typowy i przewidywalny. Sam fakt zachowania standardów produkcji, jego zwielokrotnienie, akcentują rolę czynności, a nie jej rezultat.
Skład orzekający
Sławomir Kozik
przewodniczący
Pamela Kuraś-Dębecka
sprawozdawca
Barbara Kołodziejczak-Osetek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych (umowa o dzieło vs umowa o świadczenie usług) w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza w przypadku umów produkcyjnych i powtarzalnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego (szycie pościeli), ale jego argumentacja jest szeroko stosowalna do innych umów o podobnym charakterze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje częsty problem prawny związany z rozróżnieniem umów, który ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki podatkowe i składkowe. Jest to praktyczny przykład dla przedsiębiorców i prawników.
“Czy szycie pościeli to dzieło czy zlecenie? Sąd wyjaśnia, kiedy płacisz ZUS od umowy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVI SA/Wa 1906/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-11-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-07-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Barbara Kołodziejczak-Osetek Pamela Kuraś-Dębecka /sprawozdawca/ Sławomir Kozik /przewodniczący/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Hasła tematyczne Ubezpieczenia Sygn. powiązane II GSK 725/22 - Wyrok NSA z 2023-02-22 Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1740 art. 353 par 1; art. 354 par 1; art. 353 indeks 1; art. 65; art. 734; art. 627; art. 750; art. 628 par 1; art. 629; art. 632; Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Dz.U. 2020 poz 256 art. 107 par 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 133 par 1; art. 106 par 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Protokolant ref. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi V. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej "Prezes NFZ") działając na podstawie art. 109 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 1398 z późn. zm.), dalej ustawa o świadczeniach stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pani P. W. ( dalej "Zainteresowana", "Uczestniczka") z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług w okresie od dnia 2 grudnia 2015 r. do dnia 10 grudnia 2015 r. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] ( dalej "ZUS"), wnioskiem z dnia 18 grudnia 2020 r., wystąpił do NFZ o rozstrzygnięcie istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pani P. W. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej, nazwanej "umowa o dzieło", na rzecz płatnika składek: Przedsiębiorstwo M., z siedzibą w [...] ( dalej "Skarżący", "Płatnik") w okresie od dnia 2 grudnia 2015 r. do dnia 10 grudnia 2015 r. W toku kontroli przeprowadzonej przez ZUS ustalono, że Płatnik zawarł z Zainteresowaną umowę cywilnoprawną, kwalifikując ja jako umowę o dzieło, tymczasem w ocenie ZUS umowa posiadała charakter umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Przedmiotem umowy było uszycie pościeli z satyny o rozmiarze 140/200, 70/90 w ilości 105 kompletów. ZUS poinformował, że płatnik nie dokonał zgłoszenia Zainteresowanej do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania tej umowy. ZUS do wniosku załączył kopie następujących dokumentów: umowy o dzieło z dnia 2 grudnia 2015 r., rachunku do umowy, protokołu odbioru dzieła, fragmentów protokołu kontroli z dnia 30 listopada 2018 r., zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia 17 grudnia 2018 r., informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń z dnia 3 stycznia 2019 r. Prezes NFZ, po przytoczeniu obowiązujących przepisów prawa oraz orzecznictwa, stwierdził, że w ramach badanej umowy Zainteresowana dokonywała szeregu czynności faktycznych, które nie mają innowacyjnego charakteru. Prace miały charakter powtarzalnych, realizowanych w określonym czasie, w sposób typowy i przewidywalny. Zakres umowy wskazuje, że czynności wykonywane przez Zainteresowaną nie prowadziły do powstania określonego dzieła. Zdaniem organu zamówienie, w treści którego nie dookreślono szczegółów, ale prowadziło do wytworzenia rzeczy - uszycia pościeli z satyny, według ustalonych zasad, nie jest umową o dzieło. W ocenie organu wykonywane przez Zainteresowaną prace, choć zakładały dążenie do osiągnięcia pewnego rezultatu, to jednak nie stanowiły dzieła, które Zainteresowana samodzielnie dostarczyłaby na indywidualne zamówienie. W treści umowy strony nie wskazały indywidualnych cech, którymi miałyby charakteryzować się rezultaty prac wykonywanych przez Zainteresowaną, nie określiły też o jakie dzieło, czy rezultat chodzi. Chodziło więc wyłącznie o staranne działanie wykonawcy. Umowa, w której nie dookreślono szczegółów, ale prowadząca do wytworzenia rzeczy - uszycia pościeli z satyny, według ustalonych zasad, nie jest umową o dzieło. Wykonawca ma wykonać wiele rzeczy określonych co do gatunku, które to z racji swej powtarzalności, ciągłości i systematyczności procesu wytwarzania nie prowadzą do powstania dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. - bo "sam fakt zachowania standardów produkcji, jego zwielokrotnienie, akcentują rolę czynności, a nie jej rezultat" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 styczna 2017 r., II UK 639/15). W tej sytuacji Zainteresowana zobowiązana była wyłącznie do dołożenia należytej staranności i wykonania zleconych czynności. Czynności wykonywane przez nią nie wyróżniały się od innych rezultatów tego typu działalności szczególną formą, ani treścią. Ponadto usługi wykonywane przez Zainteresowaną miały powtarzalny charakter. Organ przywołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. II UK 70/12 (LEX nr 1318380), zgodnie z którym wykonanie określonych czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia, gdy chodzi o czynności prawne (art. 734 § 1 ustawy k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami, gdy chodzi czynności faktyczne (art. 750 ustawy k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 ustawy k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. Oceny charakteru przedmiotowej umowy nie zmienia fakt, że Zainteresowana zobowiązana była do jej wykonania zgodnie z indywidualnym zapotrzebowaniem płatnika oraz bez jego nadzoru. Treść umowy wskazuje, że realizowane czynności nie mają charakteru innowacyjnego oraz nie wymagają od wykonawcy posiadania specyficznych cech bądź umiejętności poza umiejętnościami zawodowymi, wyuczonymi. Organ zaznaczył, że wkład w postaci wysiłku intelektualnego, wymaganego przy każdej pracy umysłowej, oraz wykorzystanych umiejętności praktycznych wykonawcy, wynikających z jego doświadczenia zawodowego w zakresie wykonywanej pracy, jest elementem obowiązku starannego działania. Organ podkreślił, że umowa skonstruowana została lakonicznie, brak jest także załączników określających, czy doprecyzowujących jej przedmiot, który to umożliwiałby weryfikację poprawności wykonania dzieła i zgodności wykonanego świadczenia z umową (art. 636 k.c.). Organ zaznaczył, że jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług w myśl przepisów ustawy k.c., które znajdują swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów, jest możliwość poddania umówionego rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00 OSNC 2001/4/63). Natomiast w przypadku spornej umowy obiektywnie taka możliwość nie istnieje, bowiem strony nie określiły w niej cech indywidualizujących zamówione dzieło. Zatem brak kryteriów określających rezultat umowy daje podstawę do uznania, że zamawiającemu chodziło o wykonanie określonych czynności, a nie o ich rezultat. W niniejszym przypadku można przyjąć, że Zainteresowana dokonywała czynności, które nie mogą być utożsamiane wymaganym rezultatem w znaczeniu art. 627 k.c. Na powyższą decyzję Prezesa NFZ Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając : 1) naruszenie art. 109 ust. 1-4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1994 r. o świadczeniach, polegające na stwierdzeniu istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanej z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług w okresie od dnia 2 grudnia 2015 r. do dnia 10 grudnia 2015 r., w sytuacji, gdy Zainteresowana wykonywała w ww. czasie umowę o dzieło; 2) naruszenie art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2020r., poz. 266 z późn. zm), poprzez uznanie, że z wykonującą dzieło została zawarta umowa o świadczenie usług i w związku z tym podlega ona obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu; 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez nie dość dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób zbyt dowolny. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, a ponadto dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka P. B. celem wykazania faktu zawarcia z Zainteresowaną umowy o dzieło, jej zakresu, wytycznych, parametrów dzieła, kontroli jakości działa; W uzasadnieniu skargi Skarżący obszernie rozwinął i uargumentował podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zainteresowana - (dalej też Uczestniczka), po wniesieniu skargi nie zajęła stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy umowa zawarta przez Skarżącego z Uczestniczką dotycząca uszycia pościeli z satyny o rozmiarze 140/200, 70/90 w ilości 105 kompletów była umową o dzieło, czy też inną umową o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartej umowy. Przede wszystkim należy wskazać, że samo nazwanie umowy "umową o dzieło" nie przesądza jeszcze o jej rzeczywistym charakterze. Choć Skarżący podnosi, że strony w ramach zawartych umów zmierzały do wykonania i osiągnięcia konkretnego celu (rezultatu), to jednak Sąd uważa, że w rozpoznawanej sprawie wykonywania czynności faktycznych, polegających na uszyciu określonej ilości kompletów pościeli nie można utożsamiać z konkretnym i zindywidualizowanym dziełem. W tym kontekście sprawy należy podkreślić, że punktem wyjścia dla oceny każdej umowy cywilnoprawnej jest przepis art. 353 § 1 k.c., który definiuje zobowiązanie jako stosunek prawny polegający na tym, że jedna osoba (wierzyciel) jest uprawniona do żądania spełnienia świadczenia, natomiast druga (dłużnik) jest obowiązana świadczenie spełnić. Świadczeniem jest takie zachowanie dłużnika, które jest zgodne z treścią zobowiązania. Dłużnik ma wykonać zobowiązanie nie tylko zgodnie z jego treścią, ale jednocześnie w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeśli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje, w sposób odpowiadający tym zwyczajom (art. 354 § 1 k.c.). Pośród wymienionych kryteriów określających powinność dłużnika zasadnicze znaczenie ma treść zobowiązania, którą określa źródło powstania zobowiązania, a więc w przypadku zobowiązań umownych – umowa, w razie potrzeby dookreślana przez przepisy kodeksu cywilnego albo innych ustaw. Przepis art. 3531 k.c. pozostawia stronom swobodę ułożenia stosunku umownego co do kwestii regulowanych w przepisach dyspozytywnie. Sprecyzowanie praw i obowiązków stron konkretnego stosunku zobowiązaniowego powstałego z czynności prawnej wymaga, w razie wątpliwości co do treści kreujących ten stosunek oświadczeń woli, ich wykładni zgodnie z regułami określonymi w art. 65 k.c. (wyrok SN z 24.01.2017 r., V CSK 207/16, LEX nr 2255336). por. Ciszewski Jerzy (red.), Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2021 Z tego punktu widzenia słuszne jest stanowisko organu, że wykonanie spornej umowy w rozumieniu art. 353 k.c. polegało na świadczeniu usług, nie zaś zrealizowaniu dzieła. Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umową o dzieło" nie przesądza o jej charakterze. Decydująca okazuje się treść zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o faktycznym charakterze współpracy. Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego uznaje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego, w umowie o dzieło - "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy. Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36). Wskazać też należy, że obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w powoływanym przez organ wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny." Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił, że Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu spornej umowy o świadczenie usług zawartej ze Skarżącym. Sąd podzielił stanowisko organu, że realizacja zawartej umowy nie prowadziła do stworzenia żadnego wytworu o zindywidualizowanych cechach a jedynie do wytworzenia określonej w umowie ilości produktów - kompletów pościeli z satyny o określonych z góry parametrach - w rozmiarze 140/200, 70/90. (por. wyroki NSA o sygn. akt II GSK 1026/17, II GSK 1376/17 dotyczące m.in. szycia welonów). Efektem takiej umowy była produkcja, nie zaś wytworzenie jednostkowego niepowtarzalnego przedmiotu, zwłaszcza, że sama ilość kompletów pościeli, a mianowicie 105 sztuk świadczy o tym, że chodziło o wytworzenie rzeczy oznaczonych co do gatunku, nie zaś co do tożsamości. Niewątpliwie wykonane produkty - komplety pościeli z satyny wymagały przy ich uszyciu/produkcji wysokich umiejętności zawodowych i praktycznych ale w swej istocie praca Zainteresowanej była pozbawiona innowacyjności, elementu własnej twórczości, co jest istotną cechą wyróżniającą umowę o dzieło. Idąc tym tokiem rozumowania Sąd stanął na stanowisku, że takie określenie przedmiotu umów oznacza, że Uczestniczka świadczyła na rzecz Skarżącego usługę krawiecką, zatem nie występuje tu "rezultat", o jaki chodzi w umowie o dzieło. Przedmiotem umowy o dzieło winno być dzieło konkretne, zindywidualizowane. Uczestniczka, zgodnie z zawartą umową, wykonywała zaś określone czynności techniczne, związane z szyciem, co nie może być utożsamiane z wymaganym rezultatem w znaczeniu art. 627 k.c. Czynności wykonywane przez Uczestniczkę nie mogą więc zostać zaklasyfikowane jako przedmiot umowy o dzieło, ale muszą być traktowane jako wykonanie określonych usług stosownie do art. 353 § 1 k.c. w zw. z art.750 k.c. Uzupełnieniem tej argumentacji rozróżniającej cechy umów o dzieło i umów zlecenia na tle konkretnego stanu faktycznego, z jakim mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie jest przytoczony w odpowiedzi na skargę wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2019 r. (sygn. akt III UK 252/18). Sprawa ta dotyczyła między innymi uszycia określonej ilości ubrań (tzw. kasaków, fartuchów, innej odzieży roboczej) w ściśle oznaczonym przedziale czasowym. W tym wyroku Sąd Najwyższy uznał, że: "Jeśli umowa wykazuje cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych rodzajów (typów) umów np. umowy rezultatu i umowy starannego działania), to w celu dokonania jej właściwej kwalifikacji prawnej należy posłużyć się metodą typologiczną, której istota sprowadza się do poczynienia ustaleń w kierunku, jakie cechy przeważają (dominują) w umowie. W razie wątpliwości, czy dana umowa jest umową o dzieło czy umową zlecenia, należy ustalić, czy w treści i sposobie jej wykonywania przeważają cechy jednej z tych umów. Dopiero wówczas, gdy umowa poddawana analizie (w swej treści, a zwłaszcza w sposobie wykonywania) wykazuje z ich jednakowym nasileniem cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych wzorców umownych, o jej typie (rodzaju) decyduje zgodny zamiar stron i cel umowy, który może (ale wcale nie musi) wyrażać się także w nazwie umowy. Istotne (pomocne) przy kwalifikacji takiej umowy jest też uwzględnienie okoliczności towarzyszących jej zawarciu. Nazwa umowy z eksponowaniem terminologii służącej podkreśleniu charakteru umowy jako umowy zlecenia lub umowy o dzieło, nie jest elementem decydującym samodzielnie o rodzaju zobowiązania, w oderwaniu od oceny rzeczywistego przedmiotu tej umowy i sposobu oraz okoliczności jej zawarcia i wykonania." W tych okolicznościach rację ma organ, że skoro Uczestniczka: " wykonywała konkretną ilość sztuk pościeli, w oparciu o konkretne wytyczne zlecającego (...) np. co do wymiarów i materiału, z którego uszyto pościel; uszycie pościeli odbywało się w oparciu o ustalony przez producenta konkretny szablon; pościel opatrywana była także indywidualnymi, charakterystycznymi dla danej marki, elementami, naszywkami na pościel, zawierającymi często logo producenta (...)" to nie mamy do czynienia z powstaniem dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. Dlatego Sąd w pełni podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie Uczestniczka miała wykonać czynności mające charakter usługowy/krawiecki oraz wymagające umiejętności zawodowych i wyuczonych. Sąd oddalił wniosek Skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka wskazanego w skardze. Należy wyjaśnić, że Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny może przeprowadzić jedynie i wyłącznie dowody z dokumentów, zaś przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości przeprowadzania dowodów z zeznań świadków. W związku z tym wniosek Skarżącego o przesłuchanie świadka nie mógł być uwzględniony. Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi wydając zaskarżoną decyzję Prezes NFZ prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego oraz nie dopuścił się także naruszeń procedury administracyjnej, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI