VI SA/Wa 1900/13

VI SA/Wa 1900/13 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2013-07-31
Data wpływu
2013-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Piotr Borowiecki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6461 Wynalazki
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II GZ 571/13 - Postanowienie NSA z 2013-10-24
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 61 par. 1, par. 3 i par. 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. GmbH, Niemcy o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. GmbH, Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu o nazwie "[...]" p o s t a n a w i a: - wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji -
Uzasadnienie
W dniu 6 czerwca 2013 r. spółka D. GmbH z siedzibą w Niemczech, reprezentowana przez radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego
RP z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], w przedmiocie unieważnienia dodatkowego prawa ochronnego dla produktu o nazwie "[...]", chronionego patentem podstawowym pt.: "[...]" o numerze [...].
W treści wniesionej do Sądu skargi strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP.
Uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżąca spółka stwierdziła, że zaskarżona decyzja nosi cechy wykonalności, bowiem strona skarżąca, jako podmiot uprawniony z dodatkowego prawa ochronnego (w skrócie: "DPO"), zobowiązana jest do zaniechania działań, które stanowiłyby realizację jej praw z tego DPO, a przez to zmuszona jest znosić ingerencję podmiotów trzecich. Strona skarżąca powołała się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OZ
422/11, w którym NSA podkreślił, że wykonaniu mogą podlegać akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego
działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów.
Zdaniem skarżącej spółki, Sąd w powyższym postanowieniu wskazał, że w przypadku, gdy zaskarżony akt wywołuje negatywne skutki materialnoprawne,
to wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest dopuszczalne.
Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP
wywołuje negatywne skutki prawne, tj. obowiązek zaniechania wszelkich działań, które stanowiłyby realizację jej praw wynikających z DPO. Strona skarżąca wskazała także, że w jej ocenie zaskarżona decyzja ma charakter konstytutywny, bowiem na jej mocy dochodzi do uchylenia określonej sytuacji prawnej skarżącej i uniemożliwienie jej korzystania z przyznanych uprzednio
uprawnień. Zdaniem skarżącej spółki, decyzja o unieważnieniu DPO
niewątpliwe wywołuje zmiany w sferze praw skarżącej. Strona skarżąca wyjaśniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z nałożeniem na skarżącą obowiązku polegającego na działaniu, zaniechaniu pewnego zachowania (np. dochodzenia praw wynikających z DPO), a także na znoszeniu zachowań innych podmiotów (unieważnienie DPO powoduje, że każdy może korzystać z wynalazku w nieograniczony sposób). Skarżąca wyjaśniła jednocześnie, że dodatkowe prawo ochronne (DPO) ma na celu zrekompensowanie czasu, który uprawniony z patentu musi przeznaczyć na przeprowadzenie niezbędnych badań i uzyskanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Zapewnia zatem producentom produktów innowacyjnych dodatkową ochronę po wygaśnięciu patentu i stanowi sposób na uzyskanie przewagi rynkowej. Zdaniem strony skarżącej, wykonanie spornej decyzji Urzędu Patentowego RP o unieważnieniu DPO może doprowadzić do utraty wizerunku i renomy skarżącej, które oparte są na tworzeniu innowacyjnych produktów. Zdaniem strony skarżącej, proces odbudowy renomy i wizerunku producenta może być kosztowny, czasochłonny i żmudny, a zatem skutki niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji będą - zdaniem skarżącej - trudne, a wręcz niemożliwe do odwrócenia. Skarżąca spółka, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10 i postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04) - określiła, że trudne do odwrócenia skutki prawne lub faktyczne skutki, to takie, które powodują trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego będzie się wiązał w dłuższym upływem czasu i stosunkowo dużym nakładem sił i środków. Zdaniem skarżącej spółki, z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. W ocenie strony skarżącej, wykonanie zaskarżonej decyzji może bowiem spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a zatem szkody (majątkowej lub niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe
przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Strona skarżąca wyjaśniła, że wszelkie patenty i prawa ochronne są wyceniane i wykazywane w rocznym bilansie skarżącej po stronie aktywów, wśród wartości niematerialnych i prawnych. Zatem, w ocenie skarżącej spółki, wykonanie zaskarżonej decyzji
Urzędu Patentowego RP, spowoduje nieujawnienie tych praw po stronie aktywów, co może wiązać się z powstaniem nieodwracalnych, trudnych, niemożliwych do usunięcia skutków, co wyrządzi stronie skarżącej znaczną szkodę. Skarżąca spółka zwróciła także uwagę, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki także po stronie podmiotów, z którymi współpracuje (kontrahentów).
Mając na względzie powyższe, strona skarżąca stwierdziła, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w pełni uzasadniony, bowiem brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP sprawi, że wniesiona na tę decyzję skarga będzie stanowić dla skarżącej ochronę jedynie iluzoryczną, jako że w toku postępowania sądowego nie będzie możliwe korzystanie z praw wynikających z DPO, a tolerowanie zachowań innych podmiotów rynku spowoduje nieodwracalne skutki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm., dalej także: "p.p.s.a."), w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje
wykonania decyzji.
Jednakże, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Powyższe przesłanki wstrzymania wykonania spornego aktu lub
czynności mogą zaistnieć łącznie lub oddzielnie.
Mając na uwadze powyższy przepis, uznać należy, że chodzi w tym przypadku o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie
rzeczy do stanu pierwotnego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu
Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004, nie publik.).
Jednakże, zanim przystąpi się do badania, czy w sprawie istnieją uzasadnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, należy ustalić, czy przedmiot zaskarżenia nadaje się do wstrzymania, a zatem czy decyzja jest wykonalna.
W rozpoznawanym przypadku przedmiot wniosku to decyzja unieważniająca dodatkowe prawo ochronne dla produktu o nazwie "[...]" chronione patentem podstawowym pt.: "[...]" o numerze [...]. Jednocześnie należy zauważyć, że przedmiotem DPO nie jest ten sam wynalazek, który jest przedmiotem patentu podstawowego, ale jedynie substancja czynna, mieszanina substancji czynnych, które są podstawą leku (produktu) objętego pozwoleniem na obrót (vide: Ż. Pacud, Dodatkowe prawo ochronne, /w:/ Ochrona patentowa produktów leczniczych Lex 2013).
Istotą DPO jest przedłużenie ochrony patentowej wyłącznie dla
produktów leczniczych i środków ochrony roślin, w celu zrekompensowania czasu, jaki upłynął pomiędzy zgłoszeniem patentu a uzyskaniem zezwolenia na wprowadzenie produktu lub środka na rynek. W przypadku tych wynalazków procedura dopuszczenia do obrotu jest bowiem szczególnie długotrwała, co powoduje faktyczne skrócenie okresu, w którym możliwe jest wykonywanie
praw wyłącznych (por. m.in. M. Smycz, Komentarz do ustawy z dnia 6 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej, LEX). Należy zauważyć, że wraz ze skróceniem tego okresu ochrony, skraca się także okres zwrotu nakładów, co może doprowadzić do straty ewentualnych korzyści. Zaskarżona decyzja kształtuje po stronie skarżącej obowiązek zaniechania wszelkich działań, które stanowiłyby realizację jej praw wynikających z DPO.
Zdaniem Sądu, skoro uzyskanie DPO wiąże się z prawem do
wyłącznego korzystania z produktu (substancji czynnej) w okresie wydłużonym w stosunku do ochrony gwarantowanej patentem, to unieważnienie DPO powoduje, że prawo to nie jest już wyłączne, prawa skarżącej wynikające ze DPO podlegają wyłączeniu, a zatem inne podmioty mogą korzystać z chronionego rozwiązania, co przesądza, że zaskarżona decyzja unieważniająca DPO posiada cechę wykonalności.
Aktualne i w pełni podzielane przez Sąd pozostaje stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 422/11, w którym NSA wyraźnie podkreślił, że wykonaniu mogą podlegać akty administracyjne, z którymi wiąże się dla strony obowiązek określonego działania, zaniechania lub nakaz znoszenia zachowania innych podmiotów.
Sąd uznał zatem, że decyzja objęta rozpoznawanym wnioskiem jest aktem noszącym znamiona wykonalności, wobec czego dopuszczalny jest wniosek o jej wstrzymanie.
Przechodząc do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podkreślania wymaga, że ciężar wykazania istnienia przesłanek pozwalających na zastosowanie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., spoczywa na skarżącej spółce, jako składającej ów wniosek. Powyższe wynika zarówno z samego brzmienia przepisu, ale zostało również potwierdzone obowiązującym orzecznictwem. Jak stwierdził przykładowo NSA w postanowieniu z dnia 16 marca 2005 r., sąd nie bada z urzędu faktu, czy
szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć, albowiem uprawdopodobnienie tego faktu spoczywa na stronie wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (podobnie /w:/ postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OZ 190/05, nie publik.; patrz również: postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1506/04).
Zdaniem Sądu, skarżąca spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, że unieważnienie przyznanego jej dodatkowego prawa ochronnego wywoła taki skutek, że wnioskujący o jego unieważnienie podmiot będzie mógł swobodnie korzystać z przyznanego skarżącej prawa o charakterze podmiotowym wyłącznym do czasu uchylenia zaskarżonej do Sądu decyzji. Zdaniem skarżącej, ten stan rzeczy spowoduje po jej stronie znaczną szkodę oraz trudne do odwrócenia skutki.
W ocenie Sądu, należy uznać, że strona skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP wykazała istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Niewątpliwie unieważnienie przyznanego stronie skarżącej prawa, bez wstrzymania wykonania tego unieważnienia wywoła taki skutek, że wnioskujący o unieważnienie tego prawa podmiot, będzie mógł swobodnie korzystać z
wynalazku do czasu ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd. Unieważnienie DPO, spowoduje po stronie skarżącej szkodę materialną w postaci spadku wartości przedsiębiorstwa, a także szkodę niematerialną, przejawiającą się utratą renomy i osłabieniem pozycji gospodarczej, co niewątpliwie spowoduje trudne, bądź wręcz niemożliwe do odwrócenia skutki.
Zdaniem Sądu, nie wymaga obszernego uzasadniania, czym na
obecnym rynku jest renoma, jak długo się buduje pozycję na rynku oraz jak trudnym zadaniem jest odbudowanie utraconej renomy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisów art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. - orzekł,
jak w sentencji postanowienia.