VI SA/WA 1898/20
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki farmaceutycznej na decyzję Inspektora Farmaceutycznego stwierdzającą prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki i nałożenie kary pieniężnej, uznając wielkogabarytową tablicę informacyjną za reklamę.
Spółka farmaceutyczna zaskarżyła decyzję Inspektora Farmaceutycznego, która stwierdziła prowadzenie niedozwolonej reklamy apteki poprzez wystawienie wielkogabarytowej tablicy informacyjnej oraz nałożyła karę pieniężną. Skarżąca argumentowała, że tablica zawierała jedynie informacje o lokalizacji i godzinach otwarcia, co jest dozwolone przez prawo. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że rozmiar i forma tablicy, mimo zawartych w niej informacji, miały charakter marketingowy i przekraczały dopuszczalny zakres informacyjny, stanowiąc tym samym niedozwoloną reklamę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki "G." Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. Organy stwierdziły, że spółka prowadziła niedozwoloną reklamę apteki "A." poprzez wystawienie wielkogabarytowej tablicy reklamowej zawierającej nazwę, symbol graficzny, kierunek lokalizacji i godziny otwarcia na czerwonym tle. W związku z tym nałożono na spółkę karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym błędnej wykładni art. 94a Prawa farmaceutycznego, twierdząc, że informacja o lokalizacji i godzinach pracy nie stanowi reklamy. Kwestionowała również zastosowanie przepisów Konstytucji RP i Traktatu o funkcjonowaniu UE dotyczących swobody działalności gospodarczej. Sąd oddalił skargę, uznając, że choć prawo dopuszcza informowanie o lokalizacji i godzinach pracy apteki, to wielkogabarytowa tablica o agresywnej kolorystyce i wskazująca kierunek lokalizacji wykracza poza ten zakres, pełniąc funkcję marketingową. Sąd podkreślił, że zakaz reklamy aptek stanowi wyjątek od swobody gospodarczej i przepływu usług, a jego celem jest ochrona zdrowia publicznego. W ocenie Sądu, zastosowane przez spółkę środki miały charakter reklamowy, a nie wyłącznie informacyjny, co uzasadniało decyzję organów. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów k.p.a. ani Konstytucji RP, a także uznał, że nie zachodzi potrzeba zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem prejudycjalnym.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli jej forma i rozmiar wskazują na dominującą funkcję marketingową, a nie wyłącznie informacyjną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć prawo dopuszcza informowanie o lokalizacji i godzinach pracy apteki, to wielkogabarytowa tablica o agresywnej kolorystyce i wskazująca kierunek lokalizacji wykracza poza ten zakres, pełniąc funkcję marketingową, co czyni ją niedozwoloną reklamą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.f. art. 94a § ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne
Informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki nie stanowi reklamy, jednakże forma i sposób podania tej informacji mogą ją czynić reklamą, jeśli dominuje funkcja marketingowa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 136 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 42 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs[4] § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wielkogabarytowa tablica reklamowa, mimo informowania o lokalizacji i godzinach otwarcia, pełni funkcję marketingową i stanowi niedozwoloną reklamę apteki.
Odrzucone argumenty
Informacja o lokalizacji i godzinach otwarcia apteki nie stanowi reklamy w rozumieniu Prawa farmaceutycznego. Zakaz reklamy aptek narusza swobodę działalności gospodarczej i przepływ usług w UE. Organy błędnie ustaliły cel działania spółki i skutek przekazu dla konsumentów. Należało odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na rzecz pouczenia.
Godne uwagi sformułowania
funkcja marketingowa góruje nad, niewątpliwie również występująca, funkcją informacyjną zakaz reklamy apteki traktować należy jako zasadę, a wprowadzone od niego odstępstwa – jako wyjątki nie stanowi zakazanej reklamy apteki informacja o lokalizacji i godzinach jej pracy, niemniej jednak, intencją ustawodawcy było wyłączenie spod zakazu prowadzenia reklamy aptek jedynie takich treści, które z względu na zakres informacji oraz formę ich podania są dla pacjenta neutralne
Skład orzekający
Magdalena Maliszewska
przewodniczący sprawozdawca
Pamela Kuraś-Dębecka
członek
Sławomir Kozik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa farmaceutycznego dotyczących reklamy aptek, zwłaszcza w kontekście wielkogabarytowych tablic informacyjnych oraz zgodności z prawem UE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przypadku wielkogabarytowej tablicy; inne formy informacji mogą być oceniane inaczej. Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia reklamy aptek i interpretacji przepisów, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców z branży farmaceutycznej. Pokazuje, jak sądy oceniają granicę między informacją a reklamą.
“Czy wielka tablica informacyjna to już reklama? WSA w Warszawie rozstrzyga spór o reklamę apteki.”
Sektor
farmacja
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
VI SA/Wa 1898/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Maliszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Pamela Kuraś-Dębecka
Sławomir Kozik
Symbol z opisem
6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
II GSK 1707/21 - Wyrok NSA z 2025-02-27
Skarżony organ
Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzs[4]
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 42, art. 20, art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2020 poz 944
art. 94a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 7a, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 136 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
art. 56, art. 267
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2021 r. spraw ze skargi "G." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki oraz nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Sygn.akt:
VI SA/Wa 1898/20
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2020 r., nr Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem przez G. Sp. z o. o. w W. (dalej jako: skarżąca, Spółka) decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w G. z [...] września 2019 r., znak: [...], dotyczącą apteki ogólnodostępnej o nazwie "A." zlokalizowaną w M. przy ul. [...], którą organ:
1) stwierdził, iż przedsiębiorca - G. Sp. z o. o. z siedzibą w W., wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...], prowadził niedozwoloną reklamę ogólnodostępnej apteki "A." położnej w M. ul. [...], polegającą na eksponowaniu w miejscu publicznym wielkogabarytowej tablicy reklamującej aptekę "A." położoną przy ul. [...], na której zamieszczony jest na czerwonym tle symbol graficzny Apteki, jej nazwa, strzałka pokazująca kierunek lokalizacji oraz godziny jej otwarcia;
2) umorzył postępowanie w części dotyczącej nakazania zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki wskazanej w pkt 1 powyżej, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, to jest z powodu zaprzestania prowadzenia reklamy Apteki przed wydaniem decyzji;
3) nałożył na przedsiębiorcę - G. Sp. z o. o. z siedzibą w W., wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...], karę pieniężną w kwocie 2.000,00 (słownie: dwa tysiące złotych) w związku z prowadzeniem niedozwolonej reklamy działalności apteki opisanej w punkcie 1.
Podstawą rozstrzygnięć były przepisy art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 115 ust. 1 pkt 4, art. 94a ust. 1 oraz art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 944 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.).
Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy.
[...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w G. pismem z dnia 26.02.2019 r. zawiadomił stronę, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie nakazania zaprzestania prowadzenia niedozwolonej reklamy apteki "A." położonej w M. przy ul. [...] (zezwolenie nr [...] z dnia [...].11.2017 r.) i nałożenia kary. W dniu 22.01.2019 r. r. [...] WIF został pisemnie zawiadomiony o wystawieniu w M. przy ul. [...] wielkogabarytowej tablicy reklamującej aptekę "A." położonej przy ul. [...], na której zamieszczony jest na czerwonym tle symbol graficzny Apteki, jej nazwa, strzałka pokazująca kierunek lokalizacji oraz godziny jej otwarcia. Do pisma zostało załączone zdjęcie tablicy.
Organy I i II instancji przyjęły, że nie stanowi zakazanej reklamy apteki informacja o lokalizacji i godzinach jej pracy, niemniej jednak, intencją ustawodawcy było wyłączenie spod zakazu prowadzenia reklamy aptek jedynie takich treści, które z względu na zakres informacji oraz formę ich podania są dla pacjenta neutralne, co oznacza, że nie wpływają na podejmowane przez niego decyzje dotyczące zakupu leków w danej aptece. W rozpoznawanej sprawie informacja była podawana w bardzo ekspansywny, agresywny i wyróżniający się w stosunku do innych aptek sposób, typowy dla działań reklamowych, poprzez zastosowanie wielkogabarytowej tablicy. Celem było dotarcie do jak największej liczby osób, w tym do tych, które tej informacji nie szukają. Organy uznały, że warstwa reklamowa podjętych działań przeważała nad warstwą informacyjną, a celem działania Spółki było zachęcenie pacjentów do skorzystania z oferty Apteki.
W skardze na powyższą decyzję zarzucono:
1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy, tj. art. 94a ust. 1 p.f. poprzez:
i. dokonanie jego błędnej wykładni i uznanie, wbrew literalnemu brzmieniu tego przepisu, że informacja o lokalizacji apteki i godzinach jej pracy stanowi jej reklamę, podczas gdy zdanie drugie art. 94a ust. 1 p.f. w sposób jednoznaczny rozstrzyga, że "(...) nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego";
ii. jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że pomimo ustalenia przez Organ, że kwestionowana w niniejszej sprawie tablica przedstawia wyłącznie informacje o nazwie, lokalizacji i godzinach pracy apteki, tj. informacje, których podawanie zostało wprost dopuszczone w zdaniu drugim art. 94a ust. 1 p.f., Organ stwierdził, że Skarżąca naruszyła określony w ww. przepisie zakaz reklamy aptek i w konsekwencji nałożył na nią karę pieniężną w wysokości 2.000 zł;
2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP") statuującego zasadę nullum crimen sine lege, poprzez zastosowanie niedozwolonej w stosunku do przepisów o charakterze karnym i nakładających obowiązek przepisów administracyjnych, rozszerzającej wykładni normy prawnej;
3. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2, 8, 10 ust. 1,11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców {t.j. Dz.U, z 2019 r. poz. 1292 ze zm. dalej: "p.p.") w zw. z art. 22 Konstytucji RP oraz art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r. (wersja skonsolidowana Dz.Urz.UE.C Nr 326, str. 47, z późn. zm., dalej: "t.f.u.e."), poprzez niezastosowanie tych przepisów i w konsekwencji ograniczanie wynikającej z nich swobody działalności gospodarczej oraz wolności przepływu usług, przez uznanie prezentowanej przez Skarżącą informacji o nazwie, lokalizacji i godzinach pracy apteki za niezgodną z prawem, podczas gdy zastosowanie ww. przepisów nakazuje uznać, że jest to działanie zgodne z zagwarantowaną przez Konstytucję RP i prawodawstwo Unii Europejskiej swobodą działalności gospodarczej i swobodą świadczenia usług, a więc legalne;
4. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i art. 136 § 1 k.p.a. polegające na:
i. dowolnym, błędnym i niepopartym jakimikolwiek dowodami ustaleniu, że celem działania Skarżącej była reklama apteki, a nie informowanie o jej lokalizacji i godzinach pracy, mimo że prezentowana na kwestionowanej przez organy tablicy treść jest ograniczona wyłącznie do takiego przekazu i nie zawiera żadnych elementów ocennych ani zachęty, co potwierdził w uzasadnieniu Decyzji sam Organ stwierdzając, że "nie zawiera ona jak w przedmiotowej sprawie elementów ocennych ani zachęty do zakupu";
ii. dowolnym, błędnym i niepopartym jakimikolwiek dowodami ustaleniu, jaki miał być skutek zapoznania się przez konsumentów z informacją umiejscowioną przez Skarżącą na tablicy informującej o nazwie, lokalizacji i godzinach pracy apteki;
5. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej są zobowiązane do działania na podstawie przepisów prawa, poprzez wydanie przez GIF Decyzji sprzecznej z literalnym brzmieniem art. 94a ust. 1 p.f., przesądzającym, że informacja o lokalizacji apteki nie stanowi reklamy;
6. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony wyrażonej w art. 7a k.p.a., poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść Skarżącej zaistniałych w niniejszej sprawie wątpliwości co do treści normy prawnej, tj. art. 94a ust. 1 p.f.;
7. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 129b p.f. poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie spółce kary 2.000 zł, podczas gdy spełnione zostały przesłanki by odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu.
Mając na uwadze powyższe naruszenia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c), w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a., Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji WIF z dnia [...] września 2019 r. i umorzenie postępowania administracyjnego.
Jednocześnie, na podstawie art. 267 t.f.u.e., wniosła o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w odpowiedzi na pytanie, czy art. 56 t.f.u.e. oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2000/31A/VE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu w postaci art. 94a ust. 1 p.f., rozpatrywanemu w postępowaniu głównym, które w celu ochrony zdrowia publicznego nakłada całkowity zakaz reklamy aptek i ich działalności.
Wniosła ponadto o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Pismem z dnia 29 stycznia 2021 r. skarżąca przedstawiła dodatkowo swoje stanowisko w sprawie, przywołując m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 3613/17 oraz orzeczenia WSA w Warszawie: z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt: VI SA/Wa 409/20 oraz z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt: VI SA/Wa 252/20, w których sądy zaakceptowały wskazywany w ww. sprawach zakres informacji podawanych do publicznej wiadomości przez apteki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Kontroli ze strony sądu wymagała ocena prawna wynikająca ze stanowiska organów co do faktu wystawienia przez Skarżącą w M. przy ul. [...] wielkogabarytowej tablicy reklamującej aptekę "A." położonej przy ul. [...] , na której zamieszczony był na czerwonym tle symbol graficzny Apteki, jej nazwa, strzałka pokazująca kierunek lokalizacji oraz godziny jej otwarcia.
Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych pozwala na przyjęcie, że zakazaną przez art. 94a ust. 1 zdanie pierwsze p.f. reklamę stanowi każde, kryjące się pod różnymi formami zachowanie przedsiębiorcy zmierzające do zwiększenia sprzedaży (vide - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 3613/17, LEX nr 3034268 i podane tam orzecznictwo). Zakaz o którym mowa w art. 94a ust. 1 zdanie pierwsze p.f. stanowi wyjątek od gwarantowanej w art. 20 i 22 Konstytucji wolności gospodarczej, a także ustanowionej w art. 56 TFUE swobody przepływu usług. Wprowadzana przez ustawodawcę reglamentacja nie może wykraczać poza kryteria wymienione w art. 22 in fine Konstytucji. W świetle tego ostatniego przepisu pod względem formalnym ewentualne ograniczenia wynikać mają z przepisu ustawy, zaś materialnie – znajdować muszą uzasadnienie w ważnym interesie publicznym.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wykładając wspomniany przepis Traktatu, do ograniczeń swobody świadczenia usług zaliczył wszelkie środki, które zakazują korzystania z tej swobody, ograniczają ją lub zmniejszają jej atrakcyjność (zob. wyrok z 17 lipca 2008 r., sygn. akt C-500/06, w sprawie Corporación Dermoestética, EU:C:2008:421, wyrok z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt C-463/13, w sprawie Stanley International Betting i Stanleybet Malta, EU:C:2015:25, wyrok z 28 stycznia 2016 r., C-375/14, w sprawie Laezza, EU:C:2016:60). Za tego rodzaju ograniczenia Trybunał uznał m. in. przepisy krajowe, które choć wiążące powszechnie wszystkich bez wyjątku, mogą wywierać wpływ na swobodę świadczenia usług w innych państwach członkowskich (zob. wyrok z 12 września 2013 r., C-475/11, w sprawie Konstantinides, EU:C:2013:542). Podkreślić jednak wyraźnie należy, że Trybunał nie traktuje omawianej swobody jako bezwzględnej. Przeciwnie, w ostatnim z przywołanych orzeczeń Trybunał posłużył się swoistym testem proporcjonalności dla oceny tego, czy wprowadzone przez państwo członkowskie ograniczenia są dopuszczalne, czy też nie. Mianowicie, przyjął, że zależy to od celu, stanowiącego powód ustanowienia owych ograniczeń i ocenił za nienaruszające art. 56 TFUE takie zachowanie ustawodawcy krajowego, który działa interesie ogólnym, a środki reglamentacji są właściwe dla zapewnienia realizacji tego celu oraz nie wykraczają poza zakres konieczny do jego osiągnięcia (punt 50 wyroku o sygn. akt C-475/11).
W orzecznictwie TSUE podkreśla się również, że ochrona zdrowia należy do wartości, o których troska może uzasadniać potrzebę ograniczenia swobody świadczenia usług (zob. np. wyroki: z 10 marca 2009 r., sygn. akt C-169/07, w sprawie Hartlauer, EU:C:2009:141, z 12 września 2013 r., sygn. akt C-475/11, w sprawie Konstantinides, EU:C:2013:542). Taką wartością nadrzędną może być także stosunek zaufania pomiędzy osobą wykonującą określony zawód reglamentowany (zob. pkt 68 wyroku TSUE z 4 maja 2017 r., sygn. akt C-339/15, w sprawie Vanderborght, ZOTSiS 2017/5/I-335). Problematyka zakazu reklamy danej działalności także stanowiła już przedmiot rozważań Trybunału, który zaliczył tego rodzaju rozwiązania do ograniczeń swobody gwarantowanej przez art. 56 TFUE (pkt 63 wyroku o sygn. akt C-339/15). Funkcjonowanie ogólnego i całkowitego zakazu w tym zakresie Trybunał uznał za niedopuszczalne, wskazując że zakazaną reklamą może być w szczególności taka, która narusza zasady deontologii danego zawodu.
Tak więc nie spełnia kryteriów wspomnianego wyżej testu proporcjonalności taki zakaz reklamy w prawie krajowym, który miałby charakter zupełny. W ocenie Sądu unormowanie art. 94a ust. 1 p.f. takiego zakazu nie ustanawia, bowiem dopuszcza informowanie o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Niemniej jednak zakaz reklamy apteki traktować należy jako zasadę, a wprowadzone od niego odstępstwa – jako wyjątki. Prowadzący aptekę może zatem jedynie informować, a więc kierować neutralny przekaz o godzinach pracy i lokalizacji apteki.
W ocenie Sądu, na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest możliwości potraktowania wielkoformatowego banera reklamowego za przekaz wyłącznie informacyjny, o charakterze neutralnym. Z uwagi na swój rozmiar i agresywną kolorystykę pełni on również funkcję marketingową. Jego zadaniem jest niewątpliwie spowodowanie, by konsumenci spoza bliskiego otoczenia apteki dowiedzieli się o jej funkcjonowaniu i zadecydowali o nabyciu produktów leczniczych właśnie w tej placówce. Baner, z uwagi na swój rozmiar, adresowany jest więc zarówno do przechodniów, jak i do osób znajdujących się w większym oddaleniu od apteki. Celem posadowienia takiego właśnie banera reklamowego jest w ocenie Sądu pozyskanie jak największej liczby potencjalnych klientów apteki. Temu samemu celowi służy umieszczenie na tymże banerze reklamowym wyeksponowanej nazwy i logo apteki Gemini. Należy zauważyć, że treść banera poprzez umieszczenie w nim dobrze widocznej strzałki, podaje, w jaki sposób do wskazanej lokalizacji się dostać. Wykracza zatem poza dopuszczoną ustawą informację o lokalizacji. Reasumując, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zwłaszcza z uwagi posłużenie się wielkogabarytowym banerem reklamowym, funkcja marketingową góruje nad, niewątpliwie również występująca, funkcją informacyjną.
Należy stwierdzić, iż w niniejszym wyroku Sąd zajął stanowisko odnośnie do wykładni art. 94a ust. 1 i 2 p.f. zbieżne z utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych podejściem interpretacyjnym. Z art. 94a ust. 1 p.f. wynika, że pojęcie reklamy aptek, której nie stanowi informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego, ustawodawca potraktował szeroko. Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swym orzecznictwie, że reklamą jest każde działanie, które ma na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (por. np. wyroki NSA z: 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1737/16; 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 5143/16; 20 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2583/15; 11 października 2016 r., sygn. akt II GSK 682/15; 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II GSK 97/15 oraz sygn. akt II GSK 550/15; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1718/13; wyrok NSA 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1981/13). Wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, lecz również faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez jego adresatów. Jak trafnie stwierdził WSA w zaskarżonym wyroku, wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru. Taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe i rabatowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 3102/17).
Należy tutaj zauważyć, iż Sąd zna i podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 3613/17, odnoszącym się do zakresu dozwolonej informacji. W wówczas rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny było działanie nowo otwartej apteki, która podawała do publicznej wiadomości nazwę i lokalizację oraz godziny pracy. NSA uznał, iż w okolicznościach sprawy, funkcja informacyjna przeważa nad reklamową. Szczególny wypadek otwarcia nowej apteki i informowanie o tym fakcie osób potencjalnie zainteresowanych, nie zachodzi jednak w sprawie obecnie rozpoznawanej. Natomiast trudno się odnieść do wskazywanych w piśmie skarżącej z dnia 29 stycznia 2021 r. orzeczeń WSA w Warszawie: z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt: VI SA/Wa 409/20 oraz z dnia 29 września 2020 r. sygn. akt: VI SA/Wa 252/20, gdyż są one nieprawomocne i w żaden sposób nie determinują kierunku orzecznictwa podejmowanego w innych sprawach.
Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącej i nie zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w trybie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, gdyż uznał, że decyzja TSUE w kwestii podniesionej w tym wniosku nie jest niezbędna do wydania niniejszego wyroku. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do twierdzenia, by art. 56 t.f.u.e. oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy 2000/31A/VE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) należało interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu w postaci art. 94a ust. 1 p.f., które w celu ochrony zdrowia publicznego nakłada całkowity zakaz reklamy aptek i ich działalności. Unormowania powyższej Dyrektywy mają na celu ma na celu umożliwienie swobodnego przepływu usług społeczeństwa informacyjnego między Państwami Członkowskimi. Jak przewiduje przywoływany przez Skarżącą art. 8 ust. 1 ww. Dyrektywy, Państwa Członkowskie zapewniają, żeby używanie informacji handlowych, które są częścią lub stanowią usługę społeczeństwa informacyjnego świadczoną przez przedstawiciela zawodu regulowanego, było dozwolone pod warunkiem zgodności z zasadami wykonywania zawodu, dotyczącymi w szczególności niezależności, godności i prestiżu zawodu, tajemnicy zawodowej i rzetelności wobec klientów i innych przedstawicieli zawodu. Jak z tego wynika, granicę swobody w używaniu informacji handlowych wyznaczają normy prawne dotyczące deontologii właściwej dla danej branży, w przypadku niniejszej sprawy – branży farmaceutycznej. W ocenie Sądu do takich norm, mających silne zabarwienie deontologiczne, związane z etyką wykonywania zawodu farmaceuty, należy przepis art. 94a przewidujący praktycznie całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych praz ich działalności. Reklama prowadzona przez apteki poddana jest także branżowemu kodeksowi etycznemu - Kodeksowi Etyki Aptekarza, uchwalonemu na Nadzwyczajnym Krajowym Zjeździe Aptekarzy w Lublinie w dniu 25 kwietnia 1993 r. 950 Zgodnie z art. 31 Kodeksu Etyki Aptekarza, aptekarz wystrzega się prowadzenia reklamy lub uczestnictwa w promocji niezgodnej z prawem lub dobrymi obyczajami. Musi ponadto przestrzegać zasad uczciwej konkurencji w zakresie prowadzonej przez siebie działalności. Naruszenie tych zasad może skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przez odpowiednią izbę aptekarską.
Tak więc, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie zawiera wad, o których mowa w skardze ani innych, które Sąd miałby obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu. Przy jej wydawaniu nie naruszono w szczególności przywoływanych w skardze art. 6, 7, 7a,77 § 1, 80, 107 § 3 i art. 136 § 1 k.p.a. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób należyty, materiał zgromadzony w oceniony w sposób nie budzący wątpliwości co do zgodności ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia z prawdą obiektywną. Zdaniem Sądu, konkluzja, czy intencją była przewaga warstwy informacyjnej nad reklamową, należała nie do sfery ustaleń faktycznych, lecz jej oceny na tle konkretnie ustalonego całego stanu faktycznego sprawy. Nie doszło zatem do niedopuszczalnego tłumaczenia wątpliwości faktycznych na niekorzyść strony. Z obowiązku dokonania prawidłowej oceny materiału dowodowego w powyższym zakresie organ wywiązał się należycie, nie wykraczając poza dozwolony zakres swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zarówno stan faktyczny, jak i wywody prawne znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wypełniając wymogi zakreślone w art. 107 § 3 k.p.a. Relewantny w sprawie przepis prawnomaterialny – art. 94a Pf – został w konsekwencji zastosowany w sposób prawidłowy. Wykładnia tego przepisu, dokonana przez organy Inspekcji Farmaceutycznej, koreluje w ocenie Sądu z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych obydwu instancji.
Reasumując niniejsze wywody należy stwierdzić, że nie sposób podzielić stanowisko Skarżącej, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 42 Konstytucji RP (zasady nullum crimen sine lege), albowiem, jak zostało wyżej wywiedziono – doszło do sankcjonowanego wykroczenia poza dozwolony ustawowo wyjątek od niewątpliwie restrykcyjnego zakazu reklamy aptek, przewidzianego w art. 94a Pf.
Końcowo należy wskazać, iż sprawa niniejsza została rozpoznana na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). Aktualnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość, co czyniło uzasadnionym procedowanie na posiedzeniu niejawnym.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę