VI SA/Wa 1850/05

VI SA/Wa 1850/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Czarnecki /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Marcinkowska
Izabela Głowacka-Klimas
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi C. SA z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę
Uzasadnienie
[...] Towarzystwo Ubezpieczeniowe S.A. z siedzibą w Polsce (dalej [...]) złożyła w dniu [...] września 1997 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) podanie o zarejestrowanie znaku towarowego "PLUS". W opisie znaku podano: "kapitaliki, bez wyróżnienia pierwszej litery, dowolna czcionka". Znak przeznaczony został do oznaczenia działalności usługowej – ubezpieczenia na życie z funduszem inwestycyjnym – klasa 36. Wniosek nie obejmował zarejestrowania zgłoszonego znaku jako wspólnego w rozumieniu art. 32 i następnych, ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.).
W wydanej karcie zgłoszenia znaku nadano numer [...] z datą zgłoszenia [...] września 1997 r.
Urząd Patentowy RP pismem z dnia [...] stycznia 2000 r. poinformował [...] oraz X. S.A. z siedzibą w W., iż zgłoszony znak jest zdaniem Urzędu podobny, w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), do zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1996 r. na rzecz X. S.A. pod numerem [...] znaku towarowego "KOMFORT PLUS", przeznaczonego do oznaczania usług ubezpieczeniowych. W związku z tym Urząd Patentowy oczekiwał na stanowiska obu spółek.
W odpowiedzi na pismo Urzędu Patentowego RP spółka [...], powołując się na art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1989 r. o działalności ubezpieczeniowej stwierdziła, iż X. ani Y. S.A. (dalej Y.), jako jego następca prawny, nie może prowadzić jednocześnie działalności w zakresie ubezpieczeń majątkowych i na życie. Spółka [...] prowadzi wyłącznie ubezpieczenia na życie i zgłoszony znak PLUS dotyczy tej jednej działalności. W związku z tym, iż znak towarowy może być używany do oznaczenia tylko jednego produktu, nie zachodzi niebezpieczeństwo, iż spółka oznaczać będzie nim inne produkty ubezpieczeniowe (majątkowe), gdyż [...] nie ma prawnych możliwości oferowania takich ubezpieczeń. Ubezpieczenia majątkowe i na życie są kierowane do innych grup odbiorców, inaczej są reklamowane oraz inaczej przebiega ich akwizycja. Stąd w powszechnym obrocie gospodarczym nie można ich pomylić, nie ma zatem możliwości wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia produktu. Nadto spółka wskazywała na różnice w brzmieniu znaków "KOMFORT PLUS" i "PLUS", gdzie w znaku przeciwstawionym akcent jest położony na "KOMFORT" natomiast wyraz "PLUS" stanowi jedynie dodatek sugerujący niestandardowość, wyjątkowość ubezpieczenia, korzystniejszą ofertę od innych produktów. Sam wyraz "PLUS" nie jest zarejestrowany i nie występuje samodzielnie w nazwach produktów ubezpieczeniowych Y.
Towarzystwo Ubezpieczeniowe Y. S.A. w piśmie (sprzeciwie) z dnia [...] kwietnia 2000 r. stwierdziła, iż znaki "KOMFORT PLUS’ oraz "PLUS" oznaczają usługi ubezpieczenia majątkowego i ubezpieczenia na życie z funduszem inwestycyjnym, gdzie pomiędzy tymi usługami zachodzi zbieżność rodzajowa, w związku z tym pomiędzy tymi znakami zachodzi podobieństwo w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.
W swoim stanowisku z dnia [...] marca 2001 r., jako odpowiedzi na sprzeciw spółki Y., spółka [...] podtrzymała swoje twierdzenia co do niepodobieństwa znaków podnosząc, iż podobieństwo to mogłoby zachodzić w sytuacji wniosku o zarejestrowanie znaku "KOMFORT" albowiem wówczas znak "KOMFORT PLUS" mógłby być odbierany jako rozwinięcie znaku "KOMFORT". Nadto spółka [...] poddawała w wątpliwość by Y. jako następca prawny X. oferował obecnie produkty oznaczone znakiem "KOMFORT PLUS".
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), w związku z art. 315 ust. 3 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508) odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy "PLUS".
W uzasadnieniu decyzji organ administracji stwierdził, iż przeciwstawione znaki "PLUS’ i "KOMFORT PLUS" są na tyle podobne, iż nie mogą istnieć równolegle w obrocie towarowym bez niebezpieczeństwa zaistnienia pomyłki, o której mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. W ocenie organu nie ulega wątpliwości, iż znak "PLUS" jest identyczny z drugą częścią przeciwstawionego znaku "KOMFORT PLUS" pod względem fonetycznym i znaczeniowym. Podobieństwo to jest bezsporne i może wprowadzać w błąd potencjalnego nabywcę usług, tym bardziej, że obie spółki oferują pod tymi znakami tego samego rodzaju usługi. Funkcjonowanie na rynku tak podobnych znaków może sugerować, że znak zgłoszony z późniejszym pierwszeństwem jest odmianą znaku zgłoszonego z pierwszeństwem wcześniejszym. Urząd stwierdził jednocześnie, iż nie ma uprawnień do zweryfikowania czy spółka Y. w dalszym ciągu świadczy usługi pod zarejestrowanym znakiem "KOMFORT PLUS".
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. poza argumentami podniesionymi w stanowisku z dnia [...] marca 2001 r. wskazała na znak sieci telefonii komórkowej "PLUS" dowodząc, iż znak ten nigdy nie był mylony ze znakiem "KOMFORT PLUS". Zdaniem skarżącej słowo "plus" bardzo często występuje w języku polskim samodzielnie w różnych kontekstach i znaczeniu. Natomiast słowo "plus" w znaku "KOMFORT PLUS" nie ma samodzielnego znaczenia, występując jako dodatek do słowa "komfort" nabierając znaczenia przymiotnikowego. Rdzeniem i istotą znaku jest słowo "komfort" tym samym, gdyby wniosek obejmował rejestrację tego słowa, to wówczas można by mówić o podobieństwie znaków. Na potwierdzenie tych argumentów skarżąca powołała się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1999 r. (III RN 136/98) wskazując, iż sąd ten stwierdził, że oceniając podobieństwo znaku towarowego słowno-graficznego należy mieć na uwadze znak jako całość, a nie wyłącznie jedno ze słów występujące w znaku przeciwstawionym, gdyż jest ono jednym z elementów tego znaku. Chodziło o znak towarowy, w którym użyto słowa "fix" mającego w obrocie handlowym znaczenie ogólnoinformacyjne, które nie stwarzało niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towaru.
W dalszej treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podnosiła, iż różnica w usługach oferowanych przez nią i spółkę Y. tak obecnie, jak i w przyszłości nie może wprowadzić w błąd odbiorców tych usług przez rejestrację samodzielnego znaku "PLUS" o czym ma świadczyć używanie tego znaku już od czterech lat przez spółkę bez sprzeciwu ze strony Y.
Nadto skarżąca poinformowała, iż według jej wiedzy produkt "KOMFORT PLUS" od kilku lat nie jest już oferowany.
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Urząd Patentowy RP utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Skutkiem wniesienia przez [...] Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sąd wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie 6 II SA 4769/03, z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdził nieważność tej decyzji.
[...] Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. usuwając braki wskazane w powyższym wyroku, ponowiła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...] Urząd Patentowy RP na podstawie art. 245 i art. 315 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2002 r. w mocy.
Organ administracji wskazał, iż podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem w/w ustawy, powodem odmowy udzielenia prawa ochronnego było stwierdzone, przez Urząd Patentowy RP, podobieństwo wnioskowanej rejestracji do znaku towarowego "KOMFORT PLUS" [...] zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1996 r. na rzecz Towarzystwa Ubezpieczeń Y. S.A. z W. przeznaczonego do oznaczania usług ubezpieczeniowych.
Zdaniem Urzędu podobieństwo znaków obejmuje oznaczenia jak i świadczone usługi. Podobieństwo to występuje w warstwie fonetycznej i w zakresie określającym ten sam rodzaj usług świadczonych przez obu przedsiębiorców. Te podobieństwa, zdaniem organu, mogą upewniać potencjalnego nabywcę usług o wspólnym źródle pochodzenia usług ubezpieczeniowych. Odnosząc się do przykładów znaków podanych we wniosku organ stwierdził, iż znaku towarowego nie można rozpatrywać ogólnie, lecz należy go oceniać w konkretnych uwarunkowaniach i odniesieniach. Natomiast znak "plus" sieci komórkowej nie jest takim samym jak wnioskowany, ponieważ posiada dodatkowo fantazyjną, kolorową kompozycję graficzną.
Od decyzji tej [...] – Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2002 r. oraz o zasądzenie kosztów.
Skarżąca podnosiła, iż słowo "plus" występuje we wnioskowanym znaku jako słowo samodzielne, w przeciwieństwie do znaku przeciwstawionego, w którym jest dodatkiem do słowa "komfort". Na potwierdzenie tego argumentu skarżąca ponownie przywołała wyrok Sądu Najwyższego powołany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dalszej części skargi spółka, ponawiając argumentację o odmienności świadczonych przez nią usług ubezpieczeniowych od usług spółki Y. dowodziła, iż w społeczeństwie istnieje bardzo wysoka świadomość specyfiki i odrębności tych ubezpieczeń, co wynika z przeprowadzonych w ostatnich latach reform i kampanii informacyjnych. Dodatkowo skarżąca wskazała na rejestrację przez Urząd Patentowy RP znaków służących do oznaczenia takiego samego rodzaju usługi tj. w klasie 36 - ubezpieczenia na życie. Są to znaki [...] – nr [...],[...] – nr [...], czy [...] – nr [...], co w ocenie skarżącej dowodzi, iż znaki "KOMFORT PLU" i "PLUS" także nie powinny być traktowane jako znaki kolizyjne.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż zgłoszone oznaczenie "PLUS" nie posiada dostatecznych znamion odróżniających.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).
W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Urzędu Patentowego RP o odmowie rejestracji znaku towarowego "PLUS" wobec mylącego podobieństwa, w ocenie Urzędu Patentowego RP, tego znaku do zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem znaku towarowego "KOMFORT PLUS".
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestracyjnej znaku towarowego "PLUS", zgłoszonego do rejestracji z dniem [...] września 1997 r., są zatem przepisy ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) – dalej u.z.t.
Towarzystwo Ubezpieczeniowe Y. S.A. sprzeciwiając się rejestracji znaku towarowego "PLUS" wskazywało, iż znak ten, w przekonaniu spółki, jest na tyle podobny do znaku Y. "KOMFORT PLUS", zarejestrowanego z wcześniejszym pierwszeństwem, iż może wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia świadczonych przez tą spółkę usług tym bardziej, że obie spółki: Towarzystwo Ubezpieczeniowe Y. S.A. i [...] – Towarzystwo Ubezpieczeń S.A., świadczą usługi, określone w klasie 36 jako usługi ubezpieczeniowe.
Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów (usług) tego samego rodzaju, jeżeli jest on podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów.
Innymi słowy aby rejestracja znaku była niedopuszczalna muszą wystąpić następujące przesłanki:
1. rejestracja znaku ma nastąpić dla towarów lub usług tego samego rodzaju;
2. występuje podobieństwo znaku zgłoszonego do rejestracji do znaku zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, przy czym;
3. podobieństwo znaków ma charakter kwalifikowany, to znaczy podobieństwo to jest takie, że może przeciętnego odbiorcę wprowadzić w błąd co do pochodzenia towarów lub usług.
Niedopuszczalna jest zatem rejestracja znaków towarowych, gdyby w jej wyniku powstało prawo, którego zakres pokrywałby się chociaż częściowo z zakresem prawa z rejestracji z wcześniejszym pierwszeństwem. O tym, czy w konkretnym przypadku mogłoby dojść do podobieństwa o charakterze kolizyjnym, rozstrzyga kryterium niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów lub usług. Niebezpieczeństwo to zachodzi wówczas, gdy występuje możliwość błędnego przypisania, czyli niezgodnego z rzeczywistością, przez przeciętnego odbiorcę pochodzenia danego towaru lub usługi przedsiębiorcy, od którego produkt ten nie pochodzi.
Jest poza sporem, że zarówno znak "KOMFORT PLUS", jak i znak "PLUS" zostały zgłoszone dla oznaczenia usług ubezpieczeniowych w klasie 36, jako usług jednorodzajowych. Znak KOMFORT PLUS zgłoszono dla wszystkich produktów ubezpieczeniowych, natomiast znak PLUS wyłącznie dla usług ubezpieczenia na życie.
Organ administracji trafnie zauważył, iż jednowyrazowy znak "PLUS" istotnie wskazywać może, dla odbiorców usług ubezpieczeniowych, że mają do czynienia z tym samym usługodawcą, który oznacza swoje produkty znakiem "KOMFORT PLUS". Dla odbiorcy usług ubezpieczeniowych, kryterium odróżniającym obu przedsiębiorców nie będą, jak podnosi to skarżąca, przepisy ustawy o działalności ubezpieczeniowej [obecnie ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151 ze zm.)] lecz oznaczenie usługodawcy.
Bez znaczenia więc, w postępowaniu o rejestrację znaku towarowego, w świetle jednorodzajowości świadczonych usług przez obie spółki jest fakt, iż w wykonywaniu swojej działalności gospodarczej jeden przedsiębiorca będzie świadczył ubezpieczenia na życie, a drugi ubezpieczenia majątkowe. Używanie bowiem znaku już zarejestrowanego jest konsekwencją uzyskania na znak prawa ochronnego. Zatem w przypadku stwierdzenia, iż występuje konfuzyjne podobieństwo znaku zarejestrowanego do znaku przeciwstawionego, zachodzi uzasadniona podstawa do odmowy rejestracji.
Usługi oznaczone znakami KOMFORT PLUS i PLUS są usługami z klasy 36 – usługi ubezpieczeniowe – zatem są to usługi jednorodzajowe. O jednorodzajowości usług bowiem decyduje między innymi to, czy ich nabywcy mogą sądzić, że usługi świadczone są przez tego samego przedsiębiorcę. Do takiego przekonania sprowadza analiza obu znaków towarowych, z której zasadnie można wyprowadzić wniosek, jak uczynił to Urząd Patentowy RP, iż znak "PLUS" może być postrzegany jako skrócona forma znaku "KOMFORT PLUS".
Odbiorca usług ubezpieczeniowych, w tak zwanych zwykłych warunkach obrotu, przy założeniu, że odróżni oba znaki może, ze względu na jednorodzajowość usług świadczonych przez obie spółki, a także na podobieństwo obu oznaczeń, działać w przekonaniu, że produkt oznaczony znakiem "PLUS" pochodzi również od przedsiębiorcy oznaczającego swoje usługi znakiem "KOMFORT PLUS" uznając, iż znak "PLUS" stanowi skróconą formę znaku "KOMFORT PLUS" dla danego rodzaju produktu ubezpieczeniowego.
Może także dochodzić do niebezpieczeństwa w znaczeniu szerokim, bowiem odbiorca usług nawet odróżniając oba znaki, a także zakładając, iż będzie prawidłowo przypisywał świadczone usługi różnym spółkom, może działać w błędnym przekonaniu, iż między tymi przedsiębiorstwami istnieją związki organizacyjne, prawne i gospodarcze, które mają znaczenie dla świadczonych usług, a zatem może działać w przekonaniu, iż oferowane usługi są produkowane, reklamowane i dostarczane przez obie spółki oraz, że oba przedsiębiorstwa odpowiadają za ich jakość.
Skarżąca, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie III RN 136/98, starała się wywieźć, iż nie było przeszkód do rejestracji znaku "PLUS". Sąd ten wyraził następujący pogląd: "Przedmiotem oceny prawnej dokonanej na podstawie art. 7 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) jest określony znak słowno-graficzny jako integralna całość, a nie wyłącznie jedno ze słów, które stanowi tylko jeden z jego elementów". Należy zatem zauważyć, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotowy znak towarowy nie jest znakiem słowno – graficznym lecz znakiem słownym i składa się z jednego słowa – "plus". Tym samym ocenie poddano cały znak towarowy, a nie "jeden z jego elementów", jak wyrażono to w cytowanym orzeczeniu. Należy przez to rozumieć, że Urząd Patentowy RP odniósł się do całej postaci zgłoszonej do rejestracji, a nie do jej części, zasadnie uznając, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, iż postać tego znaku ma charakter konfuzyjny w stosunku do znaku przeciwstawionego.
Odnosząc się do argumentu skarżącej o rejestracji znaku "plus" dla telefonii mobilnej, należy stwierdzić, iż rejestracja ta całkowicie mija się z rozpoznawaną. Usługi ubezpieczeniowe bowiem nie tylko nie są jednorodzajowe z usługami telekomunikacyjnymi lecz nie są nawet do usług tych przedmiotowo zbliżone, stanowiąc całkowicie odmienną i opartą na innych zasadach prawnych działalność gospodarczą. Zatem argument braku ryzyka powstawania pomyłek dla usług oznaczonych znakami "KOMFORT PLUS" i "sieć PLUS" lub "telefon w PLUSIE" jest chybiony. Warunkiem bowiem niebezpieczeństwa wprowadzenia odbiorcy w błąd co do pochodzenia usług jest tożsamość lub podobieństwo tych usług oznaczonych danymi znakami.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.