VI SA/WA 1836/22

VI SA/Wa 1836/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jendrzejewska /sprawozdawca/
Grzegorz Nowecki
Tomasz Sałek /przewodniczący/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1285
art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 § 3,  art. 145 § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska (spr.) Protokolant ref. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego J. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] stwierdził, że J. S. od 17 kwietnia 2015 r. do 15 maja 2017 r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. (nr KRS: [...]). W podstawie prawnej decyzji powołane zostały m.in. przepisy art. 109 ust. 1 i 4, art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1 oraz art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1285 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.)
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. pismem z [...] lutego 2022 r. zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji w zakresie objęcia J. S. (dalej: strona) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakład wskazał, że z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że strona od 17 kwietnia 2015 r. do 15 maja 2017 r. posiadała całość udziałów w spółce – [...] Sp. z o. o., co potwierdza jej status jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał stronę do przedłożenia kopii umowy zbycia udziałów w spółce z podpisami poświadczonymi notarialnie oraz brakujących dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych. Dokumenty te jednak nie zostały złożone.
Prezes Narodowego Funduszu pismem z [...] lutego 2022 r. zawiadomił stronę, że toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i w konsekwencji ma on możliwość zapoznania się z dokumentami oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Pismo zostało stronie skutecznie doręczone 1 marca 2022 r.
W związku z zawiadomieniem, 3 marca 2022 r. osoba podająca się za córkę strony, skontaktowała się telefonicznie z pracownikiem Narodowego Funduszu Zdrowia i zobowiązała się do przesłania w imieniu strony wyjaśnień oraz dodatkowych dokumentów. Następnie 9 marca 2022 r. J. S. na podstawie udzielonego przez stronę pełnomocnictwa zapoznał się z dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy oraz wykonał fotokopie dokumentów.
Pismem z 18 marca 2022 r. organ powiadomił stronę o wydłużonym terminie rozpatrzenia sprawy.
Do dnia wydania decyzji żadne dokumenty, poza pełnomocnictwem, nie zostały przez stronę złożone.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że z dokumentów będących w posiadaniu organu wynika, że strona we wskazanym w decyzji okresie była jedynym wspólnikiem w powołanej spółce i podlegała z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z uwagi na treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 16 ustawy o świadczeniach oraz art. 5 pkt 21 tej ustawy w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także art. 69 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, a nie z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bez znaczenia pozostaje przy tym kwestia czy ubezpieczony faktycznie wykonuje czynności związane z prowadzeniem spraw spółki, a zatem czy pracuje, skoro podstawą objęcia go ubezpieczeniem nie jest sprawowanie funkcji w organie zarządzającym
jako prezes zarządu spółki - lecz bycie wspólnikiem.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona zaskarżyła powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu stanowiącego umowę zawartą 30 marca 2017 r. w Kancelarii Notarialnej K. Ł., Ż. L., M. D.. Wskazał, że na podstawie umowy, której kopię załączył do skargi, zbył udziały w [...] sp. z o.o. z dniem 30 marca 2017 r.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Organ argumentował, że podjął odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie zebranego materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem odpisu pełnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzającego, że skarżący był wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania strona była informowana o przysługujących jej uprawnieniach oraz o przedłużeniu terminu wydania rozstrzygnięcia. Strona, pomimo pouczenia, nie przedstawiła żadnych dowodów, pomimo że umowa zbycia udziałów, którą strona dołączyła do skargi była w jej posiadaniu i tym samym mogła zostać przedstawiona już na etapie postępowania administracyjnego.
Podczas rozprawy [...] września 2022 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała zakres zaskarżenia oraz żądania określone w skardze, ponadto wniosła o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na wystąpienie podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.).
Powołany przepis stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W punkcie wyjścia do badania spełnienia przesłanek jego zastosowania podkreślenia przede wszystkim wymaga, że przedmiotem sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną decyzją było ustalenie okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w charakterze wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. Na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy organ stwierdził, że skarżący był jedynym wspólnikiem w tej spółce w okresie od 17 kwietnia 2015 r. do 15 maja 2017 r.
Na etapie wnoszenia skargi do Sądu skarżący ujawnił dowód w postaci fotokopii umowy z [...] marca 2017 r. z notarialnie poświadczonymi podpisami, dokumentujący okoliczność dokonania przez skarżącego zbycia udziałów w spółce. Dowód ten został przez Sąd dopuszczony na wniosek strony na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Treść tego dokumentu świadczy o tym, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniała istotna dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność zbycia przez stronę udziałów w ww. spółce [...] marca 2017 r.
Skoro podstawą rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżący od 17 kwietnia 2015 r. do 15 maja 2017 r. był wspólnikiem tej spółki, a z dołączonej do skargi kopii umowy z [...] marca 2017 r. z potwierdzeniem notarialnym Rep A [...] wnioskować można, że skarżący od daty zawarcia tej umowy utracił status wspólnika, to nie ulega wątpliwości Sądu, że ujawnił się dowód potwierdzający istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność faktyczną.
Zarówno wskazana okoliczność zbycia udziałów w spółce jak i potwierdzający ją dowód w postaci umowy, istniały w dniu wydania decyzji, co dokumentuje notarialne poświadczenie podpisów z datą [...] marca 2017 r.
O okoliczności tej, jak również o istnieniu dowodu na tę okoliczność organ nie wiedział dokonując ustaleń faktycznych w sprawie. Z analizy akt administracyjnych i treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że organ dokonał ustaleń wyłącznie na podstawie danych udostępnionych w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W toku postępowania administracyjnego organ nie uzyskał od strony żadnych dokumentów, poza złożonym do akt pełnomocnictwem.
Ponadto, w odpowiedzi na skargę odnosząc się do nowych dowodów i zarzutów skargi organ co do zasady nie zakwestionował twierdzeń, że dokumenty te mogły stanowić dowód na okoliczności w nim wykazane. Skupił się przede wszystkim na braku aktywności skarżącego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy organ zawiadamiał go o przysługujących mu uprawnieniach oraz o wydłużeniu okresu rozpatrywania sprawy.
Powyższe prowadzi do konstatacji, że gdyby skarżący przedstawił w postępowaniu administracyjnym jako dowód umowę sprzedaży udziałów z notarialnym poświadczeniem złożonych na niej podpisów, to ten dowód oraz okoliczność, której dotyczy, byłyby kluczowe dla ustaleń faktycznych, a w dalszej kolejności dla wyniku sprawy
Z omówionych względów spełnione zostały przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W odniesieniu do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę Sąd podzielił pogląd prezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym dla oceny zasadności wznowienia postępowania administracyjnego w sytuacji przedstawienia na późniejszym etapie dokumentów obalających domniemania wynikające z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego nie jest istotne, z jakich powodów nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie. Nie ma więc znaczenia czy brak uwzględnienia tych okoliczności był wynikiem zaniedbania organu prowadzącego postępowanie czy skarżącego (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011 s. 557, M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel. Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego - komentarz do art. 145, LEX oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 768/11, 15 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2516/13, 16 listopada 2017 r. sygn. I OSK 176/16, 16 maja 2018 r. sygn. akt I GSK 1869/18 i 19 grudnia 2018 r. sygn. akt I GSK 846/18; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przechodząc natomiast na grunt art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. stanowiącego o uchyleniu decyzji przez sąd w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zgodzić się trzeba, że w rozpatrywanej sprawie, formalnie organ nie naruszył przepisów postępowania regulujących gromadzenie i ocenę dowodów. Niemniej jednak, zaskarżona decyzja wydana z pominięciem ujawnionego w postępowaniu sądowym dowodu na okoliczność kluczową dla rozstrzygnięcia tj. sprzedaży przez skarżącego udziałów w spółce, narusza zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Stosownie do powołanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. naruszenie to prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W ponownym postępowaniu organ zweryfikuje przedstawiony dokument, dokona ponownych ustaleń i oceny stanu faktycznego w zakresie rzeczywistego okresu pozostawania przez skarżącego jedynym wspólnikiem w ww. sp. z o.o.
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).