VI SA/Wa 1822/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-05-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
alkoholuchwałarada gminystacja paliwowazakaz sprzedażykontrola administracjiprawo miejscowesamorząd gminnyustawa o wychowaniu w trzeźwości

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy wprowadzającej zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliwowych, uznając ją za niezgodną z prawem.

Skarga została wniesiona przez H. K. na uchwałę Rady Gminy wprowadzającą zakaz sprzedaży alkoholu na terenie stacji paliwowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Rada Gminy argumentowała, że uchwała ma na celu przeciwdziałanie zagrożeniom bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd uznał, że Rada Gminy wykroczyła poza upoważnienie ustawowe, wprowadzając generalny zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliwowych, który nie był przewidziany w ustawie jako obligatoryjny. W konsekwencji, uchwała została stwierdzona jako nieważna.

Sprawa dotyczyła skargi H. K. na uchwałę Rady Gminy z marca 2005 r., która uzupełniała poprzednią uchwałę z grudnia 2004 r. w sprawie zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Zmiana polegała na dodaniu punktu zakazującego sprzedaży alkoholu na terenie stacji paliwowych oraz określeniu wymogu zachowania 50-metrowej odległości od tych obiektów. Skarżący zarzucił naruszenie art. 14 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, twierdząc, że zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliwowych nie został wymieniony w przepisie, a także naruszenie art. 18 pkt 12 tej ustawy oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez nierówne traktowanie. Rada Gminy wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że uchwała jest zgodna z prawem i ma na celu przeciwdziałanie zagrożeniom bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd administracyjny, badając skargę, stwierdził, że Rada Gminy wykroczyła poza upoważnienie ustawowe zawarte w art. 14 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ustawa ta zawiera zamknięty katalog miejsc, w których zakaz sprzedaży alkoholu obowiązuje obligatoryjnie, a możliwość wprowadzania dodatkowych zakazów przez rady gmin dotyczy tylko specyficznych, niewymienionych miejsc i obiektów, które ze względu na swój charakter wymagają takiego ograniczenia. Sąd uznał, że nie wszystkie stacje paliwowe można traktować jako obiekty o szczególnym charakterze uzasadniającym taki zakaz. W związku z tym, zaskarżona uchwała została stwierdzona jako nieważna na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł również o niewykonalności uchwały (art. 152 p.p.s.a.) oraz o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego (art. 200 p.p.s.a.).

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rada gminy nie może wprowadzić generalnego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych na terenie wszystkich stacji paliwowych na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, gdyż wykroczyło to poza upoważnienie ustawowe.

Uzasadnienie

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zawiera zamknięty katalog miejsc, w których zakaz sprzedaży alkoholu obowiązuje obligatoryjnie. Przepis art. 14 ust. 6 pozwala radzie gminy na wprowadzanie zakazów tylko w innych, niewymienionych miejscach i obiektach, które ze względu na swój charakter wymagają takiego ograniczenia. Nie wszystkie stacje paliwowe można traktować jako obiekty o szczególnym charakterze uzasadniającym taki zakaz.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (9)

Główne

u.w.t.i.p.a. art. 14 § 6

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

W innych niewymienionych miejscach i obiektach lub na określonych obszarach gminy, ze względu na ich charakter, rada gminy może wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych. Rada Gminy wykroczyła poza to upoważnienie, wprowadzając generalny zakaz na terenie stacji paliwowych.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy w całości lub w części, jeżeli stwierdzi ich niezgodność z prawem.

Pomocnicze

u.w.t.i.p.a. art. 14 § 1 pkt 1-6

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

Katalog miejsc, w których zabroniona jest sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych, jest zamknięty i określony w tym przepisie.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 52 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 53 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy ma moc od chwili wydania orzeczenia.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zasądza od strony przegrywającej zwrot kosztów postępowania.

u.s.d.g. art. 6

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Przepis ten został przywołany przez skarżącego jako podstawa zarzutu nierównego traktowania działalności gospodarczej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rada Gminy wykroczyła poza upoważnienie ustawowe, wprowadzając generalny zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliwowych, który nie jest przewidziany w zamkniętym katalogu miejsc określonym w ustawie. Skarżący dochował wymogu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi.

Odrzucone argumenty

Argumenty Rady Gminy dotyczące zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego jako podstawy do wprowadzenia zakazu sprzedaży alkoholu na stacjach paliwowych. Zarzuty pełnomocników Gminy dotyczące wadliwości trybu wniesienia skargi (brak wezwania do usunięcia naruszenia prawa).

Godne uwagi sformułowania

katalog miejsc, w których zabroniona jest sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych jest zamknięty i określony w art. 14 ust. 1 pkt 1) - 6) ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Rada Gminy [...] ustanawiając na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ogólny zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie wszystkich stacji paliwowych, wykroczyła poza upoważnienie ustawowe nie wszystkie stacje paliw mogą być traktowane jako obiekty o szczególnym charakterze ani z punktu widzenia posługiwania się kategorią specjalistycznej placówki handlowej, ani też z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa porządku publicznego na stacjach paliwowych

Skład orzekający

Maria Jagielska

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska-Matusiak

członek

Andrzej Kuna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących możliwości wprowadzania przez rady gmin zakazów sprzedaży alkoholu w miejscach nieujętych w ustawowej enumeracji, w szczególności w kontekście stacji paliwowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków, gdzie rada gminy próbuje wprowadzić szerokie zakazy wykraczające poza ustawowe upoważnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu dostępu do alkoholu i próby jego ograniczenia przez samorządy, co może być interesujące dla szerszej publiczności. Pokazuje też, jak sądy interpretują granice władzy samorządowej.

Czy stacja paliwowa to miejsce, gdzie nie można sprzedawać alkoholu? Sąd administracyjny wyjaśnia granice prawa.

Sektor

handel detaliczny

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VI SA/Wa 1822/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kuna
Maria Jagielska /przewodniczący sprawozdawca/
Olga Żurawska-Matusiak
Symbol z opisem
6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II GSK 236/06 - Wyrok NSA z 2006-12-14
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi H. K. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia miejsca i warunków sprzedaży napojów alkoholowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Rady Gminy [...] na rzecz H. K. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że uchwała o której mowa w punkcie 1 nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
Rada Gminy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2005r. zmieniła swoją poprzednią uchwałę Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004r. w sprawie określenia zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Zmiana wyrażała się uzupełnieniem § 1 uchwały Rady Gminy [...] Nr [...] określającego miejsca, w których nie mogą być usytuowane punkty sprzedaży alkoholu poprzez dodanie punktu d) wskazującego na teren stacji paliwowych jako miejsc zakazu sprzedaży alkoholu. Uzupełniono również § 2 pierwotnej uchwały określający, iż w przypadku obiektów wymienionych w pkt a) do d), punkty sprzedaży alkoholu mogą być lokalizowane w odległości nie mniejszej, niż 50 metrów od tych obiektów. Uchwała zmieniająca dodała do § 2 ust. 1 cyt. uchwały punkt e) wymieniający stacje paliwowe jako obiekty, wobec których musi zostać zachowany wymóg odległości.
Skargę na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2005r. wniósł H. K., zarzucając temu aktowi naruszenie art. 14 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi przez wprowadzenie zakazu sprzedaży alkoholu na terenie stacji paliwowych nie wymienionego w przepisie, naruszenie art. 18 pkt 12 w/w ustawy przez cofnięcie skarżącemu zezwolenia mimo nieistnienia przesłanek z tego przepisu oraz naruszenie art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez nierówne potraktowanie działalności gospodarczej skarżącego, gdy w [...] istnieje szereg punktów sprzedaży alkoholu, a miejsce ich nie zostało wymienione w uchwale i tylko w stosunku do skarżącego jako jedynego sprzedającego alkohol na stacji paliw zastosowano taki zakaz.
Działający za Radę Gminy [...] wójt Gminy, wniósł o oddalenie skargi, skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego i zasądzenie od skarżącego kosztów na rzecz Gminy. W uzasadnieniu stwierdził, że podjęta uchwała jest zgodna z prawem, a motywem wiodącym dla jej podjęcia było stale wzrastające zagrożenie bezpieczeństwa i zakłócania porządku publicznego. Ponadto organ zauważył, że skarżącemu nie cofnięto zezwolenia, ponieważ takiego zezwolenia skarżący nie posiadał.
Na wezwanie Sądu do sprecyzowania wniosku o skierowanie sprawy do postępowania mediacyjnego organ stwierdził, że proponuje, aby skarżący cofnął skargę, a uchwała zostanie zmieniona w sposób umożliwiający ubieganie się przez skarżącego o sprzedaż alkoholu. Na powyższą propozycję nie wyraził zgody skarżący, wyrażając przekonanie, że stanowisko organu jest warunkowe i niepewne, dlatego tylko dokonanie zmiany zaskarżonej uchwały stanowiłoby podstawę dla skarżącego do cofnięcia skargi.
Skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały nr [...] Rady Gminy [...] i podkreślił, że od 1995r. sprzedawał na prowadzonej przez siebie stacji paliw piwo.
Pełnomocnicy organu, wnosząc o oddalenie skargi, zakwestionowali tryb w jakim została złożona skarga, bowiem ich zdaniem skarżący nie dochował wymogu wezwania Rady Gminy do usunięcia naruszenia prawa, a treść wezwania przez niego złożonego różni się od skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontroli sądowej podlegają zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi- p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Badając skargę w zakresie wynikającym z przywołanych wyżej przepisów, Sąd stwierdził, iż zaskarżona uchwała Rady Gminy [...] Nr [...] w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] w sprawie określenia zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych narusza prawo, a zatem skarga podlega uwzględnieniu, choć z innych powodów, niż podane przez skarżącego.
Na wstępie należy stwierdzić, że Sąd nie podzielił wniesionych na rozprawie przez pełnomocników Gminy zastrzeżeń co do wadliwości trybu w jakim wniesiona została skarga. Stosownie do treści art. 52 § 4 p.p.s.a. w przypadku jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z przepisem art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1991r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. ) każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawach z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W takim przypadku, zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W rozpatrywanej sprawie, [...] skarżący, którego interes prawny nie był kwestionowany przez organ, skierował dnia 12 lipca 2005r. do Rady Gminy [...] pismo z prośbą o zmianę uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2005r. Mimo nieporadnego i niejako ugodowego sformułowania wniosku jego sens był jasno wyrażony - skarżący twierdził, że uchwała narusza jego prawa, ponieważ odnosząc się do wszystkich stacji paliw, praktycznie dotyka wyłącznie skarżącego i dlatego domagał się zmiany podjętego aktu. Skarżący otrzymał od Przewodniczącej Rady Gminy odpowiedź, z której wynikało w sposób jednoznaczny, że Rada nie przewiduje zmiany uchwały, którą podjęła po sformułowaniu w tym przedmiocie stanowiska przez Gminną Komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, chcąc przeciwdziałać "patologicznym zjawiskom". Odpowiedź skarżący uzyskał dnia 29 lipca 2005r. zaś skarga do sądu administracyjnego wniesiona została dnia 24 sierpnia 2005r. a więc z zachowaniem terminu.
Co do treści zaskarżonej uchwały, wprowadzającej zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie stacji paliwowych, to należy stwierdzić, iż katalog miejsc, w których zabroniona jest sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów alkoholowych jest zamknięty i określony w art. 14 ust. 1 pkt 1) - 6) ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz. U. z 2002 Nr 147, poz. 1231 ze zm. ). Zgodnie z tym przepisem zakaz obowiązuje, niezależnie od charakteru danego miejsca, na terenie szkół oraz innych zakładów i placówek oświatowo-wychowawczych i domów studenckich, na terenie zakładów pracy oraz miejsc zbiorowego żywienia pracowników, miejscach i czasie masowych zgromadzeń, w środkach i obiektach komunikacji publicznej oraz w obiektach zajmowanych przez organy wojskowe i spraw wewnętrznych, jak również w rejonie obiektów koszarowych i zakwaterowania przejściowego jednostek wojskowych. Jak stanowi art. 14 ust. 6 cyt. ustawy, w innych niewymienionych miejscach i obiektach lub na określonych obszarach gminy, ze względu na ich charakter, rada gminy może wprowadzić czasowy lub stały zakaz sprzedaży, podawania, spożywania oraz wnoszenia napojów alkoholowych.
W rozpatrywanej sprawie Rada Gminy [...], ustanawiając na podstawie art. 14 ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ogólny zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych na terenie wszystkich stacji paliwowych, wykroczyła poza upoważnienie ustawowe, o którym mowa w tym przepisie, ponieważ kreowanie takich generalnych zakazów należy wyłącznie do ustawodawcy. Brak jest uzasadnienia dla przyjęcia, że wszystkie usytuowane na terenie gminy [...] stację paliwowe wraz z terenem, na którym się znajdują, spełniają przesłankę miejsca/obiektu, które ze względu na charakter tego miejsca winny zostać wyłączone z możliwości sytuowania tam punktów sprzedaży napojów alkoholowych. Jak wypowiedział się w analogicznej sprawie WSA w wyroku z dnia 3 marca 2004r. w sprawie sygn. akt IISA/Wr 2625/03, oddalając skargę gminy na orzeczenie nadzorcze wojewody - "nie wszystkie stacje paliw mogą być traktowane jako obiekty o szczególnym charakterze ani z punktu widzenia posługiwania się kategorią specjalistycznej placówki handlowej, ani też z punktu widzenia zapewnienia bezpieczeństwa porządku publicznego na stacjach paliwowych".
W niniejszej sprawie sąd podzielił stanowisko wyrażone w przywołanym orzeczeniu WSA i mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. O niewykonalności uchwały orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI