VI SA/Wa 1802/04

VI SA/Wa 1802/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grażyna Śliwińska /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas
Pamela Kuraś-Dębecka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Sygn. powiązane
I OZ 371/05 - Postanowienie NSA z 2005-05-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie Sędzia WSA Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2005 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o wydaniu prawa jazdy i odmowy wydania prawa jazdy kategorii "B,T" 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. B. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez przez Pana T. B. od decyzji administracyjnej z dnia [...] czerwca 2004 r. wydanej przez Starostę [...], który uchylił decyzję zakończoną wydaniem prawa jazdy kat. "B,T" z dnia [...] stycznia 1995 r. i jednocześnie odmówił T. B. wydania prawa jazdy kategorii "B,T", orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2001 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] zgłosił na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 k.p.a. sprzeciw do Starosty [...] od decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1995 r., dotyczącej wydania Panu T. B. prawa jazdy kategorii "B,T" na czas nieokreślony. Wskazał, że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, zaś jeden z dowodów, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazał się fałszywy. Prokurator podnosząc ten zarzut i powołując się na treść przepisów art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2, art. 152 § 1 k.p.a. oraz art. 185 § 1, 186, 187 k.p.a. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego wydania T. B. prawa jazdy kategorii "B, T" oraz o uchylenie decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] stycznia 1995 r. o wydaniu T. B. prawa jazdy kategorii "B,T" nr [...] na czas nieokreślony, a ponadto o wydanie nowej decyzji administracyjnej odmawiającej wydania T. B. prawa jazdy kategorii "B,T" wobec braku przesłanki określonej w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003, Nr 58, poz. 515 ze zm.) i zobowiązującej go do zwrotu dotychczasowego prawa jazdy.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. Starosta Powiatowy w [...] powołując się na art. 149, art. 145 § 1 pkt 1, art. 147, art. 149 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie wydania Panu T. B. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii "B, T" zakończonego wydaniem prawa jazdy nr [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].
Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Starosta Powiatowy w [...] postanowił uchylić decyzję zakończoną wydaniem Panu T. B. prawa jazdy kat. "B,T" i jednocześnie odmówił mu wydania prawa jazdy kategorii "B,T". W podstawie prawnej decyzji organ powołał się na art. 145 § 1 pkt 1, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 97 ust. 1. art. 87 ust. 1 pkt 2, art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym oraz § 7 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21.01.2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 z 2004 r.).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z dołączonego do sprzeciwu Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Karny z dnia [...] marca 2000 r. (Sygn. akt [...]) wynika, iż G. R. jako Kierownik Ośrodka Szkolenia Kierowców popełnił przestępstwo z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k. poprzez poświadczenie nieprawdy w zaświadczeniach Nr [...] i [...] o ukończeniu przez T. B. kursu programowego w liczbie godzin wymaganej dla kategorii "B,T" oraz przygotowanie go do złożenia egzaminu państwowego, za co został prawomocnie skazany. Ponadto w toku przeprowadzonego postępowania przygotowawczego i sądowego ustalono, iż T. B. odbył jedynie skrócony kurs nauki kierowania pojazdem pod nadzorem E. K. i H. G., zaś zaświadczenie o ukończeniu kursu w pełnym wymiarze godzin i stwierdzające przygotowanie w/w do złożenia egzaminu państwowego wystawił kierownik innego ośrodka – G. R. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że dokumenty (tj. zaświadczenia o ukończeniu kursu dla osób ubiegających się się o prawo jazdy) na podstawie, których zostało wydane w dniu [...] stycznia 1995 r. prawo jazdy kat. "B, T" T. B. okazały się fałszywe. Kierowca nie spełnił więc podstawowego warunku jaki nakładał na osobę ubiegającą się o wydanie uprawnień do kierowania pojazdami przepis art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym, która wówczas obowiązywała. Jednocześnie organ stwierdził, iż zgodnie z art. 90 ust. i 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym warunkiem niezbędnym do wydania uprawnień do kierowania pojazdami, jest odbycie przez osobę ubiegającą się o prawo jazdy wymaganego dla danej kategorii szkolenia w pełnym wymiarze godzin. Podobne uregulowanie zawierał również przepis art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r.- Prawo o ruchu drogowym.
W dniu [...] lipca 2004 r. Pan T. B. złożył za pośrednictwem Starosty [...] odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Odwołujący decyzji organowi I instancji zarzucił rażące naruszenie art. 70 ust. 1, art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r.- Prawo o ruchu drogowym oraz art. 2, art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 3 Konstytucji RP i wniósł o jej uchylenie lub o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący swoje stanowisko uzasadnił tym, że przedmiotowe uprawnienie do kierowania pojazdami, tj. samochodem osobowym i ciągnikiem uzyskał na podstawie pozytywnie zdanego egzaminu państwowego po przeprowadzeniu praktycznego przeszkolenia z jazdy. Kurs odbył eksternistycznie i polegał on na praktycznym przeszkoleniu w wymiarze godzin określonych w przepisach. Egzamin zdawał z przepisów i umiejętności jazdy samochodem i ciągnikiem rolniczym. Zatem odwołujący spełnia przesłanki do uzyskania prawa jazdy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO) wydając w dniu [...] sierpnia 2004 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wskazało w uzasadnieniu, że wyrok Sądu Rejonowego w [...] potwierdza sfałszowanie dowodów, które były istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy zakończonej wydaniem prawa jazdy. Uzyskanie zaświadczeń o ukończeniu kursu uprawniało Pana T. B. do przystąpienia do egzaminu państwowego w części teoretycznej i praktycznej. Artykuł 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41 ze zm. Dz. U. z 1992 r. Nr 26, poz. 114), który obowiązywał na dzień wydania odwołującemu przedmiotowego prawa jazdy stwierdzał, iż: "Prawo jazdy może uzyskać osoba, która ma wymaganą sprawność fizyczną i psychiczną, umie czytać i pisać, odbyła odpowiednie przeszkolenie i wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami oraz osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek, a mianowicie: 1/ kategorii A i T - 16 lat, 2/ kategorii B i M -17Iat, 3/ kategorii C - 18 lat, 4/ kategorii D i trolejbusowej - 21 lat". Z kolei w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 marca 1992 r. w sprawie uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkolenia i egzaminowania (Dz.U. Nr 33, poz. 146 ze zm. wynikającą z Dz. U. z 1994 r. Nr 76, poz. 346) określone zostały warunki uzyskiwania prawa jazdy w poszczególnych kategoriach. I tak w przypadku Pana T. B. na dzień ubiegania się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w kategoriach B i T zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia niezbędne było ukończenie kursu programowego, którego program przewidywał przygotowanie teoretyczne i praktyczne. Szczegółowy program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi określał Załącznik Nr 1 do rozporządzenia.
Zdaniem SKO w badanej sprawie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., która przemawia za uchyleniem decyzji ostatecznej.
SKO wskazało, iż obecnie warunki uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi reguluje ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późno zm.). W art. 90 ust 1 ustawodawca określił, iż prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli: 1/ osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek, 2/ uzyskała orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane, 3/ odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie, 4/ zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy dla danej kategorii. Z powyższego przepisu wynika, iż aktualnie osoba ubiegająca się o uprawnienie do kierowania pojazdami zobowiązana jest także do odbycia szkolenia wymaganego dla danej kategorii. Minister Infrastruktury w rozporządzeniu z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. Nr 150, poz. 1681, z późno zm.) określił program szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, tramwajami oraz kandydatów na instruktorów i egzaminatorów. Program szkolenia na kandydatów na kierowców lub motorniczych zawarty został w Załączniku Nr 3 do rozporządzenia. Z treści jego wynika, iż plan nauczania obejmuje zarówno zajęcia teoretyczne jak i praktyczne w wymiarze godzin stosownym dla poszczególnych kategorii. Uwzględniając, iż obecnie przepis prawa wymaga także programowego szkolenia także w zakresie teoretycznym, którego nie odbył Pan T. B., brak jest przesłanek do wydania przedmiotowego prawa jazdy. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 24, poz. 215) w § 5 ust 1 pkt 1 lit b wskazano jednoznacznie, że organ administracji prawo jazdy wydaje się po otrzymaniu zaświadczenia o ukończeniu wymaganego dla danej kategorii szkolenia.
W ocenie SKO w rozpoznawanej sprawie bez znaczenia pozostaje wyjaśnienie Pana T. B., iż przeciwko jego osobie nie toczyło się i nie toczy żadne postępowanie karne. Dla wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją istotna była okoliczność wynikająca z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. , czyli że dowody, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.
W skardze do Sądu skarżący wnosi o uchylenie decyzji SKO i podtrzymuje swoje argumenty opisane w odwołaniu. Podkreśla, że odbył odpowiednie przeszkolenie na warunkach ustalonych przez ośrodek Doskonalenia Kierowców gdzie poinformowano go, iż kurs można ukończyć eksternistycznie. Pozostawał zatem w przekonaniu, że zasady ustalone przez organizatora kursu są zgodne z przepisami prawa. Ponadto wskazuje, iż zdał egzamin z przepisów prawa i umiejętności jazdy samochodem osobowym i ciągnikiem rolniczym, zatem spełnił przesłanki do uzyskania prawa jazdy.
W odpowiedzi na skargę SKO wyjaśniło, iż nie znalazło uzasadnionych podstaw do zmiany stanowiska w sprawie i wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz.1270- dalej jako p.p.s.a.).
Badając zaskarżoną decyzję pod tym kątem Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.
W rozpoznawanej sprawie słuszne jest stanowisko organu, sprowadzające się do uznania, iż fakt ujawnienia sfałszowania dokumentu potwierdzającego ukończenie przez skarżącego kursu programowego stanowił okoliczność określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., będącą podstawą do wznowienia postępowania w sprawie wydania skarżącemu prawa jazdy. Bezsporna jest także okoliczność, iż zarówno przepisy obowiązujące w dniu 12 stycznia 1995 r., jak i przepisy aktualne przewidują konieczność przedstawienia przez osobę ubiegającą się o uzyskanie prawa jazdy określonej kategorii dokumentu o ukończeniu szkolenia (kursu). W myśl art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 11, poz. 41) prawo jazdy mogła otrzymać osoba, która odbyła odpowiednie przeszkolenie. Natomiast stosownie do treści art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.- dalej jako Prawo o ruchu drogowym) prawo jazdy otrzymuje osoba, która odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie. Ze względu na ujawnienie popełnienia przez G. R. przestępstwa uznać należy, iż skarżący w chwili obecnej nie posiada wiarygodnego dokumentu potwierdzającego ukończenie odpowiedniego szkolenia.
Z drugiej strony wątpliwości Sądu wzbudził tryb postępowania organów przyjęty w sprawie bowiem nie należy zapominać, że w 1995 r. składając wniosek o wydanie prawa jazdy skarżący T. B. legitymował się zdanym egzaminem na prawo jazdy, a zatem jego sytuacja faktyczna i prawna była i jest inna niż np. osób, które, co prawda ukończyły wymagane szkolenie, lecz nie zdały egzaminu na prawo jazdy. W ocenie Sądu kwestia ta nie została poddana właściwiej analizie z punktu widzenia przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że organy administracji przed wydaniem
decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 k.p.a. powinny przeprowadzić z urzędu postępowanie wyjaśniające przy zastosowaniu art. 64 § 2 k.p.a. w związku z przepisem § 7 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21
stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.
U. z 2004 r. Nr 24, poz. 215 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo ich odmowy należy w zależności od rodzaju braków wezwać do ich uzupełnienia odpowiednio osobę, której dokumenty te dotyczą, ośrodek lub jednostkę wojskową. W przypadku skarżącego takim brakującym dokumentem jest zaświadczenie o odbyciu wymaganego szkolenia. Dopiero niewykonanie braków wniosku w zakreślonym terminie mogło by ewentualnie skutkować wydaniem decyzji w trybie przewidzianym w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została rozpoznana przez organ tak, jak tego wymaga wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Dodatkowo, co należy podkreślić, związanie organu regułami procedury administracyjnej oznacza obowiązek przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa ( art.8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest podstawową treścią zasady praworządności.
Wszystko to powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego jako naruszających powołane wyżej przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 i art. 209 p.p.s.a.
Z mocy art. 152 p.p.s.a. uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.