VI SA/WA 1796/20

VI SA/Wa 1796/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Łąpieś-Rosińska
Dorota Pawłowska
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
II GSK 461/22 - Wyrok NSA z 2025-03-26
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 134, art. 144, art. 126, art.180 par. 1, art. 113 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2015 poz 121
art. 38, art. 83b ust. 1, art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi spółki J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2020 r., znak sprawy: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz J. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ, Prezes) postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. dotyczącym sprawy znak: [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") stwierdził uchybienie przez J. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Skarżąca) terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] marca 2018 r, w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z [...] lipca 2016 r. nr [...].
Do wydania powyższego postanowienia doszło w oparciu o ustalenia:
Spółka wniosła 24 lipca 2018 r. (data wpływu do organu 26 lipca 2018 r.) zażalenie na postanowienie z [...] marca 2018 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w ww. decyzji z [...] lipca 2016 r. Podniosła, że postanowienie zawierało błędne pouczenie, że jest niezaskarżalne. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu i wskazała, że bieg siedmiodniowego terminu, określonego w art. 58 § 2 k.p.a., należy liczyć od 18 lipca 2018 r., tj. od dnia, "w którym o wydaniu takich postanowień w tej i podobnych sprawach, ich treści oraz zawarciu w nich błędnych pouczeń, informację powziął pełnomocnik Skarżącej w ramach postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w K. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z odwołania od decyzji będącej również przedmiotem postanowienia o sprostowaniu ([...])". Spółka nawet nie uprawdopodobniła, aby o błędnym pouczeniu dowiedziała się dopiero [...] lipca 2018 r. Uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia Prezes ZUS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. odmówił przywrócenia terminu.
Postanowienie z [...] marca 2018 r. Spółka otrzymała 26 marca 2018 r. i od tego dnia, zdaniem Prezesa (wobec nieprzywrócenia terminu), biegł termin na złożenie zażalenia. Organ wyjaśnił, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Termin do złożenia zażalenia upłynął więc 2 kwietnia 2018 r. Zatem zażalenie zostało złożone po przewidzianym przepisami terminie.
Spółka nie podzieliła stanowiska Prezesa ZUS i wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) zaskarżyła w całości ww. postanowienie Prezesa.
Postanowieniu zarzuciła:
I. naruszenie art. 112 k.p.a. w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji stwierdzenie, że termin na wniesienie zażalenia rozpoczął swój bieg od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia o sprostowaniu omyłki pisarskiej, w sytuacji, w której postanowienie to zawierało błędne pouczenie, wskazujące na brak prawa do złożenia takiego środka odwoławczego, a w konsekwencji obarczenie Skarżącej negatywnymi skutkami rzekomego niedochowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia, do którego doszło w wyniku błędu Prezesa;
II. naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów, a w konsekwencji stwierdzenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie;
III. naruszenie art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia zażalenia powinien być liczony od dnia doręczenia Skarżącej postanowienia zawierającego błędne pouczenie;
IV. naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji niedopełnienie obowiązku rzetelnego i zgodnego ze stanem prawnym pouczenia Skarżącej odnośnie przysługujących jej w okolicznościach niniejszej sprawy uprawnień, a w szczególności odnośnie przysługujących jej środków zaskarżenia;
V. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia kwestii rzekomego naruszenia przez Skarżącą terminu do wniesienia zażalenia, a przez to nieuwzględnienie, że wyłączną przyczyną niewniesienia środka zaskarżenia w terminie było błędne pouczenie Skarżącej, że takie uprawnienie jej nie przysługuje;
VI. naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a oraz art. 123 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zamieszczenie w treści postanowienia pouczenia informacji o konieczności uiszczenia opłaty za wpis od niniejszej skargi w sytuacji, gdy Skarżąca korzysta ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
W oparciu o podniesione zarzuty, Spółka wnosiła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Przechodząc do oceny skargi, zdaniem Sądu zasługuje ona na uwzględnienie, ale z przyczyn innych, niż wskazane w jej zarzutach. Te okazały się przedwczesne.
Natomiast trzeba wyjaśnić, że na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zdaniem Sądu uczestnikiem postępowania administracyjnego powinno było być T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. jako pracodawca osób wykonujących umowy zlecenia na jego rzecz, u Spółki (jako płatnika składek). Wynika to z wyroku Sądu Okręgowego w K. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2019 r., sygn. akt [...] i jego uzasadnienia, gdzie uznano T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. za zainteresowanego. Istnieje bowiem spór, który podmiot: Skarżąca czy T. powinien być płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne w ww. sprawie (por. art. 38 u.s.u.s.).
Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że płatnik ma własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu (por. wyroki NSA z: 20 listopada 2011 r. sygn. akt. II GSK 1045/10; 31 stycznia 2012r sygn. akt II GSK 1459/10, II GSK 1420/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl)., a w konsekwencji i w postępowaniu o podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Wobec tego, także T. sp. z o.o. powinno było być stroną postępowania zakończonego kontrolowanym obecnie postanowieniem, a co nie miało miejsca.
Dlatego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Równocześnie, uznając, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, Sąd, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z dokumentów, m.in.: odpisu wyroku Sądu Okręgowego w K. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2019 r. sygn. akt [...] z uzasadnieniem. Z odpisu wyroku z uzasadnieniem jednoznacznie wynikało, że postanowienie ZUS Oddział w K. z [...] marca 2018 r., które próbowała zaskarżyć Spółka w trybie art. 113 § 3 k.p.a., a także składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, zostało wydane w toku postępowania przez Sądem Okręgowym i podlegało ocenie przez ten Sąd w sprawie [...].
W tej sytuacji, należało uwzględnić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 11 czerwca 2013r. sygn. akt I OPS 1/13 (opubl.: orzeczena.nsa.gov.pl), że weryfikacja decyzji podjętych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w k.p.c., a sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym rozstrzygają o prawidłowości decyzji organów rentowych rozstrzygających sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, zarówno w sposób merytoryczny, jak i formalny. Zatem postanowienie o sprostowaniu skarżonej decyzji, wydane przez organ rentowy w trakcie postępowania sądowego, powinno podlegać ocenie przez sąd powszechny przy rozpatrywaniu odwołania od prostowanej decyzji (por. art. 83b u.s.u.s.). Oczywiście, organ rentowy winien powiadomić sąd powszechny o wydaniu postanowienia prostującego zaskarżoną decyzję, aby ten mógł ocenić prawidłowość takiego sprostowania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...], Lex nr [...]).
Opisana sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Wydanie więc zaskarżonego postanowienia było przedwczesne, zwłaszcza, że rozstrzygnięcia zawarte w wyroku w sprawie [...] zostały zaskarżone. Zatem organ powinien wstrzymać się z zajęciem stanowiska co do omawianego wniosku o przywrócenie terminu na złożenie zażalenia do momentu rozstrzygnięcia środka odwoławczego od wyroku w sprawie [...] przez Sąd Apelacyjny.
Niezależnie od powyższego wątpliwości budzi forma zaskarżonego i ocenianego obecnie rozstrzygnięcia. Nie było kwestionowane, że zapadło ono w postępowaniu dotyczącym sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W myśl art. 180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Podobnie stanowi art. 123 u.s.u.s. (Dz. U. z 2020 r. poz. 226 z późn. zm.) w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to, że przepisy k.p.a. mają zastosowanie zarówno w kwestiach procesowych nieuregulowanych w ustawach szczególnych, jak i tych, które unormowano w sposób niepełny. Taką odmienność reguluje art. 83b ust. 1 u.s.u.s., stanowiący, że jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Charakter postanowień kończących w sprawie mają: postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, czy wydane na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.: stwierdzające niedopuszczalność odwołania, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zatem w takich przypadkach, zamiast postanowienia, powinna być wydana decyzja, zgodnie z brzmieniem art. 83b ust. 1 u.s.u.s. (por. Wróbel A. w: Jaśkowska M, Wilbrandt-Gotowicz Wróbel A., Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz aktualizowany, LEX el/2020, komentarz do art. 180, teza 3; Wegner J. w:Chróścielewski W. (red.)., Kmieciak Z (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019, komentarz do art. 180; Brzezicki T. w: Wantoch-Rekowski J., Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, LEX 2015, komentarz do art. 83b; Gajewski S., Charakter prawny odmowy wydania zaświadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jej sądowa kontrola, PPP 2018/9/58-69).
Z powyższego względu również na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.
Organ ponownie oceniając wniosek Spółki weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko i zalecenia tutejszego Sądu.
O kosztach orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. i art. 205 § 2 wz. z art. 206 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zasądzono zwrot kosztów postępowania obejmujący jedynie opłatę za czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości połowy stawki minimalnej, gdyż na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. Spółka nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wzięto też pod uwagę, że zostało wywiedzionych kilkanaście skarg i występuje reprezentowanie Spółki w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną. Sytuacja ta uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy.